SAMYUTTA NIKAYA TƯƠNG ƯNG BỘ KINH

2. Devaputtasaṃyuttaṃ

2. Devaputtasaṃyuttaṃ

Chương Hai: Tương Ưng Thin Tử

1. Paṭhamavaggo

1. Paṭhamavaggo

I. Phẩm Thứ Nhất (S.i,46)

1. Paṭhamakassapasuttaṃ

1. Paṭhamakassapasuttavaṇṇanā

I. Kassapa - Ca-diếp (Tạp 49.24 - Ca-diếp, ại 2,361c) Biệt Tạp 15.19, ại 2,480c)

82. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kassapo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavantaṃ etadavoca bhikkhuṃ bhagavā pakāsesi, no ca bhikkhuno anusāsanti. Tena hi kassapa, taevettha paṭibhātūti.

Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;

Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cāti.

Idamavoca kassapo devaputto; samanuo satthā ahosi. Atha kho kassapo devaputto samanuo me satthāti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

 

82. Devaputtasaṃyuttassa paṭhame devaputtoti devānahi aṅke nibbattā purisā devaputtā nāma, itthiyo devadhītaro nāma honti. Nāmavasena apākaṭāva aatarā devatāti vuccati, pākaṭo itthannāmo devaputtoti. Tasmā heṭṭhā aatarā devatāti vatvā idha devaputtoti vuttaṃ. Anusāsanti anusiṭṭhiṃ. Ayaṃ kira devaputto bhagavatā sambodhito sattame vasse yamakapāṭihāriyaṃ katvā tidasapure vassaṃ upagamma abhidhammaṃ desentena jhānavibhaṅge bhikkhūti samaāya bhikkhu, paṭiāya bhikkhūti (vibha. 510). Evaṃ bhikkhuniddesaṃ kathiyamānaṃ assosi. Evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha, evaṃ manasikarotha, mā evaṃ manasākattha. Idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathāti (pārā. 19). Evarūpaṃ pana bhikkhuovādaṃ bhikkhuanusāsanaṃ na assosi. So taṃ sandhāya bhikkhuṃ bhagavā pakāsesi, no ca bhikkhuno anusāsanti āha.

Tena hīti yasmā mayā bhikkhuno anusiṭṭhi na pakāsitāti vadasi, tasmā. Taevettha paṭibhātūti tuyhevesā anusiṭṭhipakāsanā upaṭṭhātūti. Yo hi pahaṃ kathetukāmo hoti, na ca sakkoti sabbautaāṇena saddhiṃ saṃsanditvā kathetuṃ. Yo vā na kathetukāmo hoti, sakkoti pana kathetuṃ. Yo vā neva kathetukāmo hoti, kathetuṃ na ca sakkoti. Sabbesampi tesaṃ bhagavā pahaṃ bhāraṃ na karoti. Ayaṃ pana devaputto kathetukāmo ceva, sakkoti ca kathetuṃ. Tasmā tasseva bhāraṃ karonto bhagavā evamāha. Sopi pahaṃ kathesi.

Tattha subhāsitassa sikkhethāti subhāsitaṃ sikkheyya, catusaccanissitaṃ dasakathāvatthunissitaṃ sattatiṃsabodhipakkhiyanissitaṃ catubbidhaṃ vacīsucaritameva sikkheyya. Samaṇūpāsanassa cāti samaṇehi upāsitabbaṃ samaṇūpāsanaṃ nāma aṭṭhatiṃsabhedaṃ kammaṭṭhānaṃ, tampi sikkheyya bhāveyyāti attho. Bahussutānaṃ vā bhikkhūnaṃ upāsanampi samaṇūpāsanaṃ. Tampi kiṃ, bhante, kusalantiādinā pahapucchanena paāvuddhatthaṃ sikkheyya. Cittavūpasamassa cāti aṭṭhasamāpattivasena cittavūpasamaṃ sikkheyya. Iti devaputtena tisso sikkhā kathitā honti. Purimapadena hi adhisīlasikkhā kathitā, dutiyapadena adhipaāsikkhā, cittavūpasamena adhicittasikkhāti evaṃ imāya gāthāya sakalampi sāsanaṃ pakāsitameva hoti. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Svatthi (X-vệ), Jetavana (Thắng Lm), tại vườn ng Anthapindika (Cấp C ộc). Rồi Thin tử Kassapa (Ca-diếp), sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana, đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Kassapa bạch Thế Tn:

-- Thế Tn đề cao Tỷ-kheo v sự gio giới vị Tỷ kheo cho chng con.

2) -- Vậy ny Kassapa, hy ni ln ở đy về vấn đề ấy.

3) (Kassapa):

Hy học điều kho ni,
Trong hạnh nghiệp Sa-mn,
Vắng lặng, ngồi một mnh,
Với tm tư an tịnh.

4) Thin tử Kassapa ni như vậy. Bậc ạo Sư chấp nhận. Rồi Thin tử Kassapa, sau khi được biết: "Bậc ạo Sư đ chấp nhận ta", đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi, rồi biến mất từ chỗ ấy.

 

2. Dutiyakassapasuttaṃ

2. Dutiyakassapasuttavaṇṇanā

II. Kassapa (S.i,46) (Tạp 49.25 Ca-diếp, ại 2,361c) (Biệt Tạp 15.20, ại 2,480a)

83. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,

Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ;

Lokassa atvā udayabbayaca,

Sucetaso anissito tadānisaṃsoti.

 

83. Dutiye jhāyīti dvīhi jhānehi jhāyī. Vimuttacittoti kammaṭṭhānavimuttiyā vimuttacitto. Hadayassānupattinti arahattaṃ. Lokassāti saṅkhāralokassa. Anissitoti taṇhādiṭṭhīhi anissito, taṇhādiṭṭhiyo vā anissito. Tadānisaṃsoti arahattānisaṃso. Idaṃ vuttaṃ hoti arahattānisaṃso bhikkhu arahattaṃ patthento jhāyī bhaveyya, suvimuttacitto bhaveyya, lokassa udayabbayaṃ atvā anissito bhaveyya. Tantidhammo pana imasmiṃ sāsane pubbabhāgoti. Dutiyaṃ.

1) Tại Svatthi.

2) ứng một bn, Thin tử Kassapa ni ln bi kệ ny trước Thế Tn:

Với tm tư giải thot,
Vị Tỷ-kheo tu thiền,
V với lng ước vọng,
ạt được tm sở nguyện.
Sau khi biết cuộc đời,
Hưng thịnh v phế tn,
Tm thuần, khng nương tựa,
Hưởng lợi quả như chơn.

 

3. Māghasuttaṃ

3-4. Māghasuttādivaṇṇanā

III. Mgha (S.i,47) (Tạp 49.16 Ma-khứu, ại 2,360c) (Biệt Tạp 15.11, ại 2,478c)

84. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho māgho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ ṭhito kho māgho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamāti.

Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vatrabhū;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tahi chetvā na socatīti.

84. Tatiye māghoti sakkassetaṃ nāmaṃ. Sveva vattena ae abhibhavitvā devissariyaṃ pattoti vatrabhū, vatranāmakaṃ vā asuraṃ abhibhavatīti vatrabhū. Tatiyaṃ.

1) Tại Svatthi.

2) Rồi Thin tử Mgha, sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Mgha ni với Thế Tn bi kệ:

3)

St vật g được lạc? 
St vật g khng sầu?
C một php loại g,
Ngi tn đồng st hại,
Tn giả Gotama?

4) (Thế Tn)

St phẫn nộ được lạc, 
St phẫn nộ khng sầu,
Phẫn nộ với độc căn,
Với vị ngọt tối thượng.
Php ấy bậc Thnh Hiền,
Tn đồng sự st hại.
St php ấy khng sầu,
Ny Hiền giả Thin nhn
.

 

4. Māgadhasuttaṃ

 

IV. Mgadha

85. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho māgadho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati;

Bhavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ mayanti.

Cattāro loke pajjotā, pacamettha na vijjati;

Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā.

Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati;

Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarāti.

85. Catutthaṃ vuttatthameva. Catutthaṃ.

 

1) ứng một bn, Thin tử Mgadha ni ln với Thế Tn bi kệ:

Vật g chiếu sng đời,
Do chng, đời chi sng?
Con đến hỏi Thế Tn,
Muốn nghe lời giải đp.
Bốn vật chiếu sng đời,
Thứ năm đy khng c,
Ngy, mặt trời sng chi,
m, mặt trăng tỏ rạng,
Lửa chy đỏ đm ngy,
Chi sng khắp mọi nơi,
Chnh gic sng tối thắng,
Sng ny sng v thượng
.

 

5. Dāmalisuttaṃ

5. Dāmalisuttavaṇṇanā

V. Dmali (Tạp 49.18, m-ma, ại 2,360c) (Biệt Tạp 15.13, ại 2,478c)

86. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho dāmali devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dāmali devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Karaṇīyametaṃ brāhmaṇena, padhānaṃ akilāsunā;

Kāmānaṃ vippahānena, na tenāsīsate bhavanti.

Natthi kiccaṃ brāhmaṇassa (dāmalīti bhagavā),

Katakicco hi brāhmaṇo.

Yāva na gādhaṃ labhati nadīsu,

Āyūhati sabbagattebhi jantu;

Gādhaca laddhāna thale ṭhito yo,

Nāyūhatī pāragato hi sova [soti (sī. pī. ka.), hoti (syā. kaṃ.), so (?)].

Esūpamā dāmali brāhmaṇassa,

Khīṇāsavassa nipakassa jhāyino;

Pappuyya jātimaraṇassa antaṃ,

Nāyūhatī pāragato hi soti [hotīti (syā. kaṃ.)].

86. Pacame na tenāsīsate bhavanti tena kāraṇena yaṃ kici bhavaṃ na pattheti. Āyatapaggaho nāmesa devaputto, khīṇāsavassa kiccavosānaṃ natthi. Khīṇāsavena hi ādito arahattappattiyā vīriyaṃ kataṃ , aparabhāge mayā arahattaṃ pattanti mā tuṇhī bhavatu, tatheva vīriyaṃ daḷhaṃ karotu parakkamatūti cintetvā evamāha.

Atha bhagavā ayaṃ devaputto khīṇāsavassa kiccavosānaṃ akathento mama sāsanaṃ aniyyānikaṃ katheti, kiccavosānamassa kathessāmīti cintetvā natthi kiccantiādimāha. Tīsu kira piṭakesu ayaṃ gāthā asaṃkiṇṇā. Bhagavatā hi aattha vīriyassa doso nāma dassito natthi. Idha pana imaṃ devaputtaṃ paṭibāhitvā khīṇāsavena pubbabhāge āsavakkhayatthāya arae vasantena kammaṭṭhānaṃ ādāya vīriyaṃ kataṃ, aparabhāge sace icchati, karotu, no ce icchati, yathāsukhaṃ viharatūti khīṇāsavassa kiccavosānadassanatthaṃ evamāha. Tattha gādhanti patiṭṭhaṃ. Pacamaṃ.

 

1) Tại Svatthi.

2) Thin tử Dmali, sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Dmali ni ln bi kệ ny trước Thế Tn:

3)

Ở đy, B-la-mn, 
Tinh cần, khng biếng nhc,
oạn trừ cc dục vọng,
Nhờ vậy khng ti sanh
.

4) Thế Tn bn trả lời:

i ny Dmali,
Với vị B-la-mn,
Khng cn g phải lm,
Việc phải lm đ lm,
Chnh l B-la-mn.
Chng sanh đủ tay chn,
Khng tm được chn đứng,
Tri giạt v chm nổi,
Trong biển rộng, sng di.
Tm được chỗ chn đứng,
Kh ro vị ấy đứng,
đến bờ bn kia,
Vị ấy khng tri giạt.
Vậy ny Dmali,
V dụ ấy l vậy.
Cũng vậy B-la-mn,
oạn trừ cc lậu hoặc,
Sng suốt v kn đo,
Tinh tấn tu Thiền định.
Vị ấy đ đạt được,
Tận cng đường sanh tử,
đến bờ bn kia,
Nn khng cn tri giạt.

 

6. Kāmadasuttaṃ

6. Kāmadasuttavaṇṇanā

VI. Kmada (S.i,48) (Tạp 49.20 Thực tr, ại 2, 361a) (Biệt Tạp 15.15, ại 2, 479a)

87. Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho kāmado devaputto bhagavantaṃ etadavoca dukkaraṃ bhagavā, sudukkaraṃ bhagavāti.

Dukkaraṃ vāpi karonti (kāmadāti bhagavā),

Sekhā sīlasamāhitā;

Ṭhitattā anagāriyupetassa,

Tuṭṭhi hoti sukhāvahāti.

Dullabhā bhagavā yadidaṃ tuṭṭhīti.

Dullabhaṃ vāpi labhantntti (kāmadāti bhagavā),

Cittavūpasame ratā;

Yesaṃ divā ca ratto ca,

Bhāvanāya rato manoti.

Dussamādahaṃ bhagavā yadidaṃ cittanti.

Dussamādahaṃ vāpi samādahantntti (kāmadāti bhagavā),

Indriyūpasame ratā;

Te chetvā maccuno jālaṃ,

Ariyā gacchanti kāmadāti.

Duggamo bhagavā visamo maggoti.

Duggame visame vāpi, ariyā gacchanti kāmada;

Anariyā visame magge, papatanti avaṃsirā;

Ariyānaṃ samo maggo, ariyā hi visame samāti.

 

87. Chaṭṭhe dukkaranti ayaṃ kira devaputto pubbayogāvacaro bahalakilesatāya sappayogena kilese vikkhambhento samaṇadhammaṃ katvā pubbūpanissayamandatāya ariyabhūmiṃ appatvāva kālaṃ katvā devaloke nibbatto. So tathāgatassa santikaṃ gantvā dukkarabhāvaṃ ārocessāmīti āgantvā evamāha. Tattha dukkaranti dasapi vassānipe saṭṭhipi yadetaṃ ekantaparisuddhassa samaṇadhammassa karaṇaṃ nāma, taṃ dukkaraṃ. Sekhāti satta sekhā. Sīlasamāhitāti sīlena samāhitā samupetā. Ṭhitattāti patiṭṭhitasabhāvā. Evaṃ pucchitapahaṃ vissajjetvā idāni uparipahasamuṭṭhāpanatthaṃ anagāriyupetassātiādimāha. Tattha anagāriyupetassāti anagāriyaṃ niggehabhāvaṃ upetassa. Sattabhūmikepi hi pāsāde vasanto bhikkhu vuḍḍhatarena āgantvā mayhaṃ idaṃ pāpuṇātīti vutte pattacīvaraṃ ādāya nikkhamateva. Tasmā anagāriyupetoti vuccati. Tuṭṭhīti catupaccayasantoso. Bhāvanāyāti cittavūpasamabhāvanāya.

Te chetvā maccuno jālanti ye rattindivaṃ indriyūpasame ratā, te dussamādahaṃ cittaṃ samādahanti. Ye ca samāhitacittā, te catupaccayasantosaṃ pūrentā na kilamanti. Ye santuṭṭhā, te sīlaṃ pūrentā na kilamanti . Ye sīle patiṭṭhitā satta sekhā, te ariyā maccuno jālasaṅkhātaṃ kilesajālaṃ chinditvā gacchanti. Duggamoti saccametaṃ, bhante, ye indriyūpasame ratā, te dussamādahaṃ samādahantipe ye sīle patiṭṭhitā, te maccuno jālaṃ chinditvā gacchanti. Kiṃ na gacchissanti? Ayaṃ pana duggamo bhagavā visamo maggoti āha. Tattha kicāpi ariyamaggo neva duggamo na visamo, pubbabhāgapaṭipadāya panassa bahū parissayā honti. Tasmā evaṃ vutto. Avaṃsirāti āṇasirena adhosirā hutvā papatanti. Ariyamaggaṃ ārohituṃ asamatthatāyeva ca te anariyamagge papatantīti ca vuccanti. Ariyānaṃ samo maggoti sveva maggo ariyānaṃ samo hoti. Visame samāti visamepi sattakāye samāyeva. Chaṭṭhaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Kmada bạch Thế Tn:

2) Kh lm, bạch Thế Tn,

Thế Tn, thật kh lm.
Tuy vậy, Kmada,
Họ lm việc kh lm,
Chnh cc vị hữu học,
Kin tr tu giới định,
chọn đời xuất gia,
Biết đủ, đem an lạc.

3)

Biết đủ, bạch Thế Tn, 
Biết đủ, thật kh được.
Tuy vậy, Kmada,
Họ được điều kh được.
Những vị lng ưa thch,
Tm tư được điều tịnh,
Cả ngy v cả đm,
an lạc tu tập.

4)

Kh tịnh, bạch Thế Tn, 
Tm ấy, thật kh tịnh.
Tuy vậy, Kmada,
Họ tịnh tm kh tịnh.
Những vị lng ưa thch,
Cc căn được tịch tịnh,
Cắt đứt lưỡi tử thần,
Bậc Hiền Thnh đi tới.

5)

Kh đi, bạch Thế Tn, 
Con đường thật lồi lm.
Tuy vậy, Kmada,
Bậc Hiền Thnh vẫn đi.
Trn con đường kh đi,
V c nhiều lồi lm,
Kẻ phm phu vấp ng,
Trn đường mất thăng bằng.
Con đường đối bậc Thnh,
L con đường thăng bằng,
Bậc Thnh bước thăng bằng,
Trn đường mất thăng bằng.

 

7. Pacālacaṇḍasuttaṃ

7. Pacālacaṇḍasuttavaṇṇanā

VII. Panclacanda (S.i, 48)( Tạp 49.12 Ban-x-la, ại 2,358b) (Biệt Tạp 15.7, ại 2, 477a)

88. Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho pacālacaṇḍo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Sambādhe vata okāsaṃ, avindi bhūrimedhaso;

Yo jhānamabujjhi [jhānamabudhā (ka. sī.), jhānamabuddhi (syā. kaṃ. pī. ka.)] buddho, paṭilīnanisabho munīti.

Sambādhe vāpi vindantntti (pacālacaṇḍāti bhagavā),

Dhammaṃ nibbānapattiyā;

Ye satiṃ paccalatthaṃsu,

Sammā te susamāhitāti.

 

88. Sattame sambādheti nīvaraṇasambādhaṃ kāmaguṇasambādhanti dve sambādhā. Tesu idha nīvaraṇasambādhaṃ adhippetaṃ. Okāsanti jhānassetaṃ nāmaṃ. Paṭilīnanisabhoti paṭilīnaseṭṭho. Paṭilīno nāma pahīnamāno vuccati. Yathāha kathaca, bhikkhave, bhikkhu paṭilīno hoti . Idha, bhikkhave, bhikkhuno asmimāno pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammoti (a. ni. 4.38; mahāni. 87). Paccalatthaṃsūti paṭilabhiṃsu. Sammā teti ye nibbānapattiyā satiṃ paṭilabhiṃsu, te lokuttarasamādhināpi susamāhitāti missakajjhānaṃ kathitaṃ. Sattamaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Panclacanda ni ln bi kệ ny trước Thế Tn:

Dầu giữa những chướng ngại,
Bậc ại tr Chnh gic,
Vẫn tm được lối thot,
Vượt qua mọi chướng ngại.
Bậc tr hiểu Thiền định,
Biết từ bỏ, tối thắng,
Bậc Mu-ni, ẩn sĩ

2) Thế Tn ln tiếng:

Panclacanda,
Dầu giữa những chướng ngại,
Họ tm được lối thot,
Họ tm được Chnh php
ưa đến quả Niết-bn.
Những vị đạt chnh niệm,
Kin tr khng dao động,
Họ l bậc chơn chnh,
Tm điều phục, định tĩnh.

 

8. Tāyanasuttaṃ

8. Tāyanasuttavaṇṇanā

VIII. Tyana (S.i,49) (Dhammapada 313, 314, 311, 312 Thera G 277)

89. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho tāyano devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho tāyano devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi

Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati.

Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

Akataṃ dukkaṭaṃ [dukkataṃ (sī. pī.)] seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ;

Kataca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati.

Yaṃ kici sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhaca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalanti.

Idamavoca tāyano devaputto; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi imaṃ, bhikkhave, rattiṃ tāyano nāma devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, tāyano devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi

Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati.

Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ;

Kataca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati.

Yaṃ kici sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhaca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalanti.

Idamavoca, bhikkhave, tāyano devaputto, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Uggaṇhātha, bhikkhave, tāyanagāthā; pariyāpuṇātha, bhikkhave, tāyanagāthā; dhāretha, bhikkhave, tāyanagāthā. Atthasaṃhitā, bhikkhave, tāyanagāthā ādibrahmacariyikāti.

89. Aṭṭhame purāṇatitthakaroti pubbe titthakaro. Ettha ca titthaṃ nāma dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo, titthakaro nāma tāsaṃ uppādako satthā. Seyyathidaṃ nando, vaccho, kiso, saṃkicco. Purāṇādayo pana titthiyā nāma. Ayaṃ pana diṭṭhiṃ uppādetvā kathaṃ sagge nibbattoti? Kammavāditāya. Esa kira uposathabhattādīni adāsi, anāthānaṃ vattaṃ paṭṭhapesi, patissaye akāsi, pokkharaṇiyo khaṇāpesi, aampi bahuṃ kalyāṇaṃ akāsi. So tassa nissandena sagge nibbatto, sāsanassa pana niyyānikabhāvaṃ jānāti. So tathāgatassa santikaṃ gantvā sāsanānucchavikā vīriyappaṭisaṃyuttā gāthā vakkhāmīti āgantvā chinda sotantiādimāha.

Tattha chindāti aniyamitaāṇatti. Sotanti taṇhāsotaṃ. Parakkammāti parakkamitvā vīriyaṃ katvā. Kāmeti kilesakāmepi vatthukāmepi. Panudāti nīhara. Ekattanti jhānaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti kāme ajahitvā muni jhānaṃ na upapajjati, na paṭilabhatīti attho. Kayirā ce kayirāthenanti yadi vīriyaṃ kareyya, kareyyātha, taṃ vīriyaṃ na osakkeyya. Daḷhamenaṃ parakkameti daḷhaṃ enaṃ kareyya. Sithilo hi paribbājoti sithilagahitā pabbajjā. Bhiyyo ākirate rajanti atirekaṃ upari kilesarajaṃ ākirati. Akataṃ dukkaṭaṃ seyyoti dukkaṭaṃ akatameva seyyo. Yaṃ kicīti na kevalaṃ dukkaṭaṃ katvā katasāmaameva, aampi yaṃ kici sithilaṃ kataṃ evarūpameva hoti. Saṃkiliṭṭhanti dukkarakārikavataṃ. Imasmiṃ hi sāsane paccayahetu samādinnadhutaṅgavataṃ saṃkiliṭṭhameva. Saṅkassaranti saṅkāya saritaṃ, idampi iminā kataṃ bhavissati, idampi imināti evaṃ āsaṅkitaparisaṅkitaṃ. Ādibrahmacariyikāti maggabrahmacariyassa ādibhūtā pubbapadhānabhūtā. Aṭṭhamaṃ.

 

1) Rồi Thin tử Tyana, trước kia thuộc ngoại đạo sư, sau khi đm gần mn, với dung sắc th thắng, chi sng ton vng Jetavana, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Tyana ni ln bi kệ ny trước Thế Tn:

2)

i ny B-la-mn, 
Tinh tấn, cắt dng nước,
oạn trừ v tiu diệt,
Mọi tham đắm dục vọng.
Ẩn sĩ khng đoạn dục,
Khng chứng được nhứt tm.
Nếu lm việc phải lm,
Cần kin tr, tinh tấn.
Xuất gia, nếu biếng nhc,
Cng tung vi bụi trần.
Khng lm, hơn lm dở,
Lm dở sau khổ đau.
lm nn lm tốt,
Lm tốt khng khổ đau.
Như nắm vụng l cỏ,
C thể bị đứt tay.
Sa-mn hạnh vụng tu,
Ko đến ci địa ngục.
Mọi sở hnh biếng nhc,
Mọi hạnh tu nhiễm,
c hạnh trong Phạm hạnh,
Khng đưa đến quả lớn.

3) Thin tử Tyana ni như vậy. Sau khi ni xong, đảnh lễ Thế Tn, thn pha hữu hướng về Ngi rồi biến mất tại chỗ ấy.

4) Rồi Thế Tn, sau khi đm ấy đ mn, liền gọi cc Tỷ-kheo.

5) -- Ny cc Tỷ-kheo, đm nay Thin tử Tyana, trước kia thuộc ngoại đạo sư, sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana, đi đến Ta, sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Tyana ni ln bi kệ ny trước mặt Ta:

6)

"i ny B-la-mn 
Tinh tấn cắt dng nước,
oạn trừ v tiu diệt,
Mọi tham đắm dục vọng.
Ẩn sĩ khng đoạn dục,
Khng chứng được nhứt tm.
Nếu lm việc kh lm,
Cần kin tr tinh tấn,
Xuất gia nếu biếng nhc,
Cng tung vi bụi trần.
Khng lm, hơn lm dở,
Lm dở sau khổ đau.
lm nn lm tốt,
Lm tốt khng khổ đau.
Như nắm vụng l cỏ,
C thể bị đứt tay,
Sa-mn hạnh vụng tu,
Ko đến ci địa ngục.
Mọi sở hnh biếng nhc,
Mọi hạnh tu nhiễm,
c hạnh trong Phạm hạnh,
Khng đưa đến quả lớn."

7) Ny cc Tỷ-kheo, Thin tử Tyana ni như vậy. Ni vậy xong, đảnh lễ Ta, thn pha hữu hướng về Ta v biến mất tại chỗ. Ny cc Tỷ-kheo, hy đọc bi kệ của Tyana. Ny cc Tỷ-kheo, hy học thuộc lng bi kệ của Tyana. Ny cc Tỷ-kheo, bi kệ của Tyana c đầy đủ nghĩa lợi v chnh l căn bản của Phạm hạnh.

 

9. Candimasuttaṃ

9. Candimasuttavaṇṇanā

IX. Candima (S.i,50) (Nguyệt Thin tử, Tạp 22.8 Nguyệt Thin tử, ại 2, 155a) (Biệt Tạp 9.7, ại 2, 436a)

90. Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena candimā devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho candimā devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi

Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavāti.

Atha kho bhagavā candimaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Tathāgataṃ arahantaṃ, candimā saraṇaṃ gato;

Rāhu candaṃ pamucassu, buddhā lokānukampakāti.

Atha kho rāhu asurindo candimaṃ devaputtaṃ mucitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi

Kiṃ nu santaramānova, rāhu candaṃ pamucasi;

Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasīti.

Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe;

Buddhagāthābhigītomhi, no ce muceyya candimanti.

90. Navame candimāti candavimānavāsī devaputto. Sabbadhīti sabbesu khandhaāyatanādīsu. Lokānukampakāti tuyhampi etassapi tādisā eva. Santaramānovāti turito viya. Pamucasīti atītatthe vattamānavacanaṃ. Navamaṃ.

1) Thế Tn tr ở Svatthi (X-vệ).

Lc bấy giờ, Thin tử Candima bị Rhu, vua A-tu-la bắt. Rồi Thin tử Candima, tưởng niệm đến Thế Tn, trong lc ấy ni ln bi kệ ny:

2)

ảnh lễ đấng Gic Ngộ, 
Bậc Anh Hng mun thuở,
Ngi l bậc Giải Thot,
Thot ly thật vin mn,
Cn con bị tri buộc,
Hy cho con quy ngưỡng
.

3) Rồi Thế Tn, v Thin tử Candima, ni ln bi lệ ny cho Rhu, vua A-tu-la:

Canda đ quy y,
Như Lai, bậc La-hn,
Rhu, hy thả n,
V chư Phật thương đời
.

4) Rồi Rhu, vua A-tu-la, giải thot cho Thin tử Candima. Như bị hốt hoảng, Rhu đi đến Vepacitti, vua A-tu-la, run sợ, lng tc dựng ngược v đứng một bn. V Vepacitti, vua A-tu-la, ni ln bi kệ cho Rhu, vua A-tu-la, đang đứng một bn:

5)

V sao, như hốt hoảng, 
Rhu thả Canda,
ng đến, lng run sợ,
ng đứng, tm kinh hong?

6)

-- ầu con bể thnh bảy, 
ời con khng hạnh phc,
Với lời kệ đức Phật,
Nếu khng thả Canda
.

 

10. Sūriyasuttaṃ

10. Sūriyasuttavaṇṇanā

X. Suriya: (S.i,51) Nhật Thin tử

91. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena sūriyo devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho sūriyo devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi

Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavāti.

Atha kho bhagavā sūriyaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi

Tathāgataṃ arahantaṃ, sūriyo saraṇaṃ gato;

Rāhu sūriyaṃ [suriyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] pamucassu, buddhā lokānukampakā.

Yo andhakāre tamasi pabhaṅkaro,

Verocano maṇḍalī uggatejo;

Mā rāhu gilī caramantalikkhe,

Pajaṃ mamaṃ rāhu pamuca sūriyanti.

Atha kho rāhu asurindo sūriyaṃ devaputtaṃ mucitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi

Kiṃ nu santaramānova, rāhu sūriyaṃ pamucasi;

Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasīti.

Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe;

Buddhagāthābhigītomhi, no ce muceyya sūriyanti.

 

 

 

 

 

 

Paṭhamo vaggo.

Tassuddānaṃ

Dve kassapā ca māgho ca, māgadho dāmali kāmado;

Pacālacaṇḍo tāyano, candimasūriyena te dasāti.

91. Dasame sūriyoti sūriyavimānavāsī devaputto. Andhakāreti cakkhuviāṇuppattinivāraṇena andhabhāvakaraṇe. Virocatīti verocano. Maṇḍalīti maṇḍalasaṇṭhāno. Mā, rāhu, gilī caramantalikkheti antalikkhe caraṃ sūriyaṃ, rāhu, mā gilīti vadati. Kiṃ panesa taṃ gilatīti ? Āma, gilati. Rāhussa hi attabhāvo mahā, uccattanena aṭṭhayojanasatādhikāni cattāri yojanasahassāni, bāhantaramassa dvādasayojanasatāni, bahalattena cha yojanasatāni, sīsaṃ nava yojanasataṃ, nalāṭaṃ tiyojanasataṃ, bhamukantaraṃ paṇṇāsayojanaṃ, mukhaṃ dviyojanasataṃ, ghānaṃ tiyojanasataṃ, mukhādhānaṃ tiyojanasatagambhīraṃ hatthatalapādatalāni puthulato dviyojanasatāni . Aṅgulipabbāni paṇṇāsa yojanāni. So candimasūriye virocamāne disvā issāpakato tesaṃ gamanavīthiṃ otaritvā mukhaṃ vivaritvā tiṭṭhati. Candavimānaṃ sūriyavimānaṃ vā tiyojanasatike mahānarake pakkhittaṃ viya hoti. Vimāne adhivatthā devatā maraṇabhayatajjitā ekappahāreneva viravanti. So pana vimānaṃ kadāci hatthena chādeti, kadāci hanukassa heṭṭhā pakkhipati, kadāci jivhāya parimajjati, kadāci avagaṇḍakārakaṃ bhujanto viya kapolantare ṭhapeti. Vegaṃ pana vāretuṃ na sakkoti. Sace vāressāmīti gaṇḍakaṃ katvā tiṭṭheyya, matthakaṃ tassa bhinditvā nikkhameyya, ākaḍḍhitvā vā naṃ onameyya. Tasmā vimānena saheva gacchati. Pajaṃ mamanti candimasūriyā kira dvepi devaputtā mahāsamayasuttakathanadivase sotāpattiphalaṃ pattā. Tena bhagavā pajaṃ mamanti āha, putto mama esoti attho. Dasamaṃ.

 

Paṭhamo vaggo.

 

1) Lc bấy giờ, Thin tử Suriya bị Rhu, vua A-tu-la bắt. Rồi Thin tử Suriya tưởng niệm đến Thế Tn, trong lc ấy ni ln bi kệ ny:

2)

ảnh lễ đấng Gic Ngộ, 
Bậc Anh Hng mun thuở,
Ngi l bậc Giải Thot,
Thot ly thật vin mn,
Cn con bị tri buộc,
Hy cho con quy ngưỡng.

3) Rồi Thế Tn, v Thin tử Suriya, ni ln bi kệ ny cho Rhu, vua A-tu-la:

Suriya đ quy y,
Như Lai bậc La-hn,
Rhu, hy thả n,
V chư Phật thương đời.
ng đi giữa hư khng,
Chớ nuốt Suriya,
Trong thế giới tối tăm,
đem lại nh sng,
L mặt trời sng chi,
L dĩa trn hực đỏ,
L l lửa chy nng,
L b con của Ta.
Ny Rhu, Ta ni:
Hy thả Suriya.

4) Rồi Rhu, vua A-tu-la, giải thot cho Thin tử Suriya. Như bị hốt hoảng, Rhu đi đến Vepacitti, vua A-tu-la run sợ, lng tc dựng ngược v đứng một bn. V Vepacitti, vua A-tu-la, ni ln bi kệ cho Rhu, vua A-tu-la, đang đứng một bn:

5)

V sao, như hốt hoảng, 
Rhu, thả Suriya,
ng đến, lng run sợ,
ng đứng, tm kinh hong?

6)

-- ầu con bể thnh bảy,
ời con khng hạnh phc,
Với lời kệ đức Phật,
Nếu khng thả Suriya
.

 

2. Anāthapiṇḍikavaggo

2. Anāthapiṇḍikavaggo

II Phẩm Cấp C ộc (S.i,51)

1. Candimasasuttaṃ

1. Candimasasuttavaṇṇanā

I. Candimasa

92. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho candimaso [candimāso (ka.)] devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ ṭhito kho candimaso devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Te hi sotthiṃ gamissanti, kacche vāmakase magā;

Jhānāni upasampajja, ekodi nipakā satāti.

Te hi pāraṃ gamissanti, chetvā jālaṃva ambujo;

Jhānāni upasampajja, appamattā raṇajahāti.

92. Dutiyavaggassa paṭhame kacchevāti kacche viya. Kaccheti pabbatakacchepi nadīkacchepi. Ekodi nipakāti ekaggacittā ceva paānepakkena ca samannāgatā. Satāti satimanto. Idaṃ vuttaṃ hoti ye jhānāni labhitvā ekodī nipakā satā viharanti, te amakase pabbatakacche vā nadīkacche vā magā viya sotthiṃ gamissantīti. Pāranti nibbānaṃ. Ambujoti maccho. Raṇajahāti kilesajahā. Yepi jhānāni labhitvā appamattā kilese jahanti, te suttajālaṃ bhinditvā macchā viya nibbānaṃ gamissantīti vuttaṃ hoti. Paṭhamaṃ.

Tại Svatthi.

1) Rồi Thin tử Candimasa, sau khi đm đ gần mn,với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Candimasa ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

2)

Họ sẽ đi an ton, 
Như th, vng khng muỗi,
Sau khi chứng Thiền định,
Nhứt tm, niệm tỉnh gic,
Họ sẽ đi bờ kia,
Như c, ph rch lưới,
Sau khi chứng Thiền định,
Tự chế, vượt lỗi lầm
.

 

2. Veṇḍusuttaṃ

2. Veṇḍusuttavaṇṇanā

II. Vendu (S.i,52)

93. Ekamantaṃ ṭhito kho veṇḍu [veṇhu (sī.)] devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Sukhitāva te [sukhitā vata te (sī. syā. kaṃ.)] manujā, sugataṃ payirupāsiya;

Yujaṃ [yujja (sī.), yuja (syā. kaṃ. pī.)] gotamasāsane, appamattā nu sikkhareti.

Ye me pavutte siṭṭhipade [satthipade (sī. syā. kaṃ. pī.)] (veṇḍūti bhagavā),

Anusikkhanti jhāyino;

Kāle te appamajjantā,

Na maccuvasagā siyunti.

93. Dutiye veṇḍūti tassa devaputtassa nāmaṃ. Payirupāsiyāti parirupāsitvā. Anusikkhareti sikkhanti. Siṭṭhipadeti anusiṭṭhipade. Kāle te appamajjantāti kāle te appamādaṃ karontā. Dutiyaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Vendu ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

2)

Hạnh phc thay những người, 
Sau khi hầu Thiện Thệ,
Tun phụng lời Ngi dạy,
Tu học khng phng dật!

3) Thế Tn ni:

Vendu! 
Những ai Thiền tu học.
Trong php c Ta dạy,
Tinh cần, khng phng dật,
ng thời họ sẽ đi,
Thot khỏi tay tử thần.

 

3. Dīghalaṭṭhisuttaṃ

3. Dīghalaṭṭhisuttavaṇṇanā

III. Diighalatthi (S.i,52)

94. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho dīghalaṭṭhi devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dīghalaṭṭhi devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,

Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ;

Lokassa atvā udayabbayaca,

Sucetaso anissito tadānisaṃsoti.

94. Tatiye dīghalaṭṭhīti devaloke sabbe samappamāṇā tigāvutikāva honti, manussaloke panassa dīghattabhāvatāya evaṃnāmaṃ ahosi. So puāni katvā devaloke nibbattopi tatheva paāyi. Tatiyaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Rjagaha (Vương X), Trc Lm, tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Rồi Thin tử Diighalatthi, sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Diighalatthi ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

Với tm tư giải thot,
Vị Tỷ-kheo tu Thiền,
V với lng ước vọng,
ạt được tm sở nguyện,
Sau khi biết cuộc đời,
Sanh khởi rồi đoạn diệt,
Tm thuần khng chấp trước,
Hưởng lợi quả như chơn.

 

4. Nandanasuttaṃ

4. Nandanasuttavaṇṇanā

IV. Nandana (S.i,52)

95. Ekamantaṃ ṭhito kho nandano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Pucchāmi taṃ gotama bhūripaa,

Anāvaṭaṃ bhagavato āṇadassanaṃ;

Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,

Kathaṃvidhaṃ paavantaṃ vadanti;

Kathaṃvidho dukkhamaticca iriyati,

Kathaṃvidhaṃ devatā pūjayantīti.

Yo sīlavā paavā bhāvitatto,

Samāhito jhānarato satīmā;

Sabbassa sokā vigatā pahīnā,

Khīṇāsavo antimadehadhārī.

Tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,

Tathāvidhaṃ paavantaṃ vadanti;

Tathāvidho dukkhamaticca iriyati,

Tathāvidhaṃ devatā pūjayantīti.

95. Catutthe gotamāti bhagavantaṃ gottena ālapati. Anāvaṭanti tathāgatassa hi sabbautaāṇaṃ pesentassa rukkho vā pabbato vā āvarituṃ samattho nāma natthi. Tenāha anāvaṭanti. Iti tathāgataṃ thometvā devaloke abhisaṅkhatapahaṃ pucchanto kathaṃvidhantiādimāha. Tattha dukkhamaticca iriyatīti dukkhaṃ atikkamitvā viharati. Sīlavāti lokiyalokuttarena sīlena samannāgato khīṇāsavo. Paādayopi missakāyeva veditabbā. Pūjayantīti gandhapupphādīhi pūjenti. Catutthaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Nandana ni bi kệ với Thế Tn:

Con hỏi Gotama,
Bậc ại Gic ton tr,
Con hỏi đấng Thế Tn,
Với tri kiến vạn năng.
Người no gọi tr giới?
Người no gọi tr tuệ?
Người no vượt sầu khổ?
Người no chư Thin lạy?

2) (Thế Tn):

Ai hộ tr giới luật,
Tr tuệ, tm tu tr,
Ch tm, vui Thiền định,
Tm tư tr chnh niệm,
Tất cả mọi sầu khổ,
ược trừ diệt, đoạn tận,
Cc lậu hoặc tận trừ,
Sống với thn tối hậu,
Vị ấy gọi tr giới,
Vị ấy gọi tr tuệ,
Vị ấy vượt sầu khổ,
Vị ấy chư Thin lạy.

 

5. Candanasuttaṃ

5-6. Candanasuttādivaṇṇanā

V. Candana: Chin n (S.i,53)

96. Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Kathaṃsu [kosudha (sī.)] tarati oghaṃ, rattindivamatandito;

Appatiṭṭhe anālambe, ko gambhīre na sīdatīti.

Sabbadā sīlasampanno, paavā susamāhito;

Āraddhavīriyo pahitatto, oghaṃ tarati duttaraṃ.

Virato kāmasaāya, rūpasaṃyojanātigo;

Nandīrāgaparikkhīṇo, so gambhīre na sīdatīti.

 

96. Pacame appatiṭṭhe anālambeti heṭṭhā apatiṭṭhe upari anālambane. Susamāhitoti appanāyapi upacārenapi suṭṭhu samāhito Pahitattoti pesitatto. Nandīrāgaparikkhīṇoti parikkhīṇanandīrāgo. Nandīrāgo nāma tayo kammābhisaṅkhārā. Iti imāya gāthāya kāmasaāgahaṇena pacorambhāgiyasaṃyojanāni, rūpasaṃyojanagahaṇena paca uddhambhāgiyasaṃyojanāni, nandīrāgena tayo kammābhisaṅkhārā gahitā. Evaṃ yassa dasa saṃyojanāni tayo ca kammābhisaṅkhārā pahīnā, so gambhīre mahoghe na sīdatīti. Kāmasaāya vā kāmabhavo, rūpasaṃyojanena rūpabhavo gahito, tesaṃ gahaṇena arūpabhavo gahitova , nandīrāgena tayo kammābhisaṅkhārā gahitāti evaṃ yassa tīsu bhavesu tayo saṅkhārā natthi, so gambhīre na sīdatītipi dasseti. Pacamaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Candana ni ln bi kệ với Thế Tn:

Lm sao vượt bộc lưu,
Ngy đm vững, kin tr,
Khng tr, khng bm vu,
Ai khng chm vực su?

2) (Thế Tn):

Vị lun lun tr giới,
Tr tuệ, kho định tĩnh,
Ch sing năng dng mnh,
Vượt bộc lưu kh vượt.
Vị đoạn, ly dục tưởng,
Vượt khỏi sắc triền phược,
oạn tận hỷ, hữu i,
Khng chm xuống vực su.

 

6. Vāsudattasuttaṃ

 

VI. Sudatta (Tu-đạt-đa)

97. Ekamantaṃ ṭhito kho vāsudatto devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova [ḍayhamāneva (sabbattha)] matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbajeti.

Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbajeti.

97. Chaṭṭhaṃ vuttatthameva. Chaṭṭhaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Sudatta ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

Như kiếm đ chạm da,
Như lửa chy trn đầu,
Tỷ-kheo hy chnh niệm,
Xuất gia, bỏ i dục.

2) (Thế Tn):

Như kiếm đ chạm da,
Như lửa chy trn đầu,
Tỷ-kheo hy chnh niệm,
Xuất gia, bỏ thn kiến.

 

7. Subrahmasuttaṃ

7. Subrahmasuttavaṇṇanā

VII. Subrahm (S.i,53)

98. Ekamantaṃ ṭhito kho subrahmā devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ [ubbiggidaṃ (mahāsatipaṭṭhānasuttavaṇṇanāyaṃ)] mano;

Anuppannesu kicchesu [kiccesu (bahūsu)], atho uppatitesu ca;

Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchitoti.

Nāatra bojjhā tapasā [bojjhaṅgatapasā (sī. syā. kaṃ. pī.)], nāatrindriyasaṃvarā;

Nāatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇinanti.

Idamavocape tatthevantaradhāyīti.

 

98. Sattame subrahmāti so kira devaputto accharāsaṅghaparivuto nandanakīḷikaṃ gantvā pāricchattakamūle paattāsane nisīdi. Taṃ pacasatā devadhītaro parivāretvā nisinnā, pacasatā rukkhaṃ abhiruḷhā. Nanu ca devatānaṃ cittavasena yojanasatikopi rukkho onamitvā hatthaṃ āgacchati, kasmā tā abhiruḷhāti. Khiḍḍāpasutatāya. Abhiruyha pana madhurassarena gāyitvā gāyitvā pupphāni pātenti, tāni gahetvā itarā ekatovaṇṭikamālādivasena ganthenti. Atha rukkhaṃ abhiruḷhā upacchedakakammavasena ekappahāreneva kālaṃ katvā avīcimhi nibbattā mahādukkhaṃ anubhavanti.

Atha kāle gacchante devaputto imāsaṃ neva saddo suyyati, na pupphāni pātenti. Kahaṃ nu kho gatāti? Āvajjento niraye nibbattabhāvaṃ disvā piyavatthukasokena ruppamāno cintesi etā tāva yathākammena gatā, mayhaṃ āyusaṅkhāro kittakoti. So sattame divase mayāpi avasesāhi pacasatāhi saddhiṃ kālaṃ katvā tattheva nibbattitabbanti disvā balavatarena sokena ruppi. So imaṃ mayhaṃ sokaṃ sadevake loke aatra tathāgatā niddhamituṃ samattho nāma natthīti cintetvā satthu santikaṃ gantvā niccaṃ utrastanti gāthamāha.

Tattha idanti attano cittaṃ dasseti. Dutiyapadaṃ purimasseva vevacanaṃ. Niccanti ca padassa devaloke nibbattakālato paṭṭhāyāti attho na gahetabbo, sokuppattikālato pana paṭṭhāya niccanti veditabbaṃ. Anuppannesu kicchesūti ito sattāhaccayena yāni dukkhāni uppajjissanti, tesu. Atho uppatitesu cāti yāni pacasatānaṃ accharānaṃ niraye nibbattānaṃ diṭṭhāni, tesu cāti evaṃ imesu uppannānuppannesu dukkhesu niccaṃ mama utrastaṃ cittaṃ, abbhantare ḍayhamāno viya homi bhagavāti dasseti.

Nāatrabojjhā tapasāti bojjhaṅgabhāvanaca tapoguṇaca aatra mucitvā sotthiṃ na passāmīti attho. Sabbanissaggāti nibbānato. Ettha kicāpi bojjhaṅgabhāvanā paṭhamaṃ gahitā, indriyasaṃvaro pacchā, atthato pana indriyasaṃvarova paṭhamaṃ veditabbo. Indiyasaṃvare hi gahite catupārisuddhisīlaṃ gahitaṃ hoti. Tasmiṃ patiṭṭhito bhikkhu nissayamuttako dhutaṅgasaṅkhātaṃ tapoguṇaṃ samādāya araaṃ pavisitvā kammaṭṭhānaṃ bhāvento saha vipassanāya bojjhaṅge bhāveti. Tassa ariyamaggo yaṃ nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā uppajjati, so sabbanissaggoti bhagavā catusaccavasena desanaṃ vinivattesi. Devaputto desanāpariyosāne sotāpattiphale patiṭṭhahīti. Sattamaṃ.

1) ứng một bn, Thin tử Subrahm ni ln bi kệ với Thế Tn:

Tm ny thường sợ hi,
ny thường dao động,
iều mong ước khng khởi,
iều khng mong lại khởi,
Nếu c, khng sợ hi,
Hy ni điều con hỏi.

2) (Thế Tn):

Khng ngoi hạnh gic chi,
Khng ngoi hộ tr căn,
Khng ngoi bỏ tất cả,
Ta thấy cc php ấy,
ưa đến sự an ton,
Cho tất cả chng sanh.

3) Rồi Thin tử biến mất tại chỗ ấy.

 

8. Kakudhasuttaṃ

8-10. Kakudhasuttādivaṇṇanā

VIII. Kakudha (S.i,54)

99. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati ajanavane migadāye. Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ ajanavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṃ etadavoca nandasi, samaṇāti? Kiṃ laddhā, āvusoti? Tena hi, samaṇa, socasīti? Kiṃ jīyittha, āvusoti? Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca [neva (sī. syā. kaṃ.)] socasīti? Evamāvusoti.

Kacci tvaṃ anagho [anigho (sabbattha)] bhikkhu, kacci nandī [nandi (sī. syā. kaṃ.)] na vijjati;

Kacci taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratīti.

Anagho ve ahaṃ yakkha, atho nandī na vijjati;

Atho maṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratīti.

Kathaṃ tvaṃ anagho bhikkhu, kathaṃ nandī na vijjati;

Kathaṃ taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratīti.

Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṃ;

Anandī anagho bhikkhu, evaṃ jānāhi āvusoti.

Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ;

Anandiṃ anaghaṃ bhikkhuṃ, tiṇṇaṃ loke visattikantntti.

 

99. Aṭṭhame kakudho devaputtoti ayaṃ kira kolanagare mahāmoggallānattherassa upaṭṭhākaputto daharakāleyeva therassa santike vasanto jhānaṃ nibbattetvā kālaṅkato, brahmaloke uppajji. Tatrāpi naṃ kakudho brahmātveva sajānanti. Nandasīti tussasi. Kiṃ laddhāti tuṭṭhi nāma kici manāpaṃ labhitvā hoti, tasmā evamāha. Kiṃ jīyitthāti yassa hi kici manāpaṃ cīvarādivatthu jiṇṇaṃ hoti, so socati, tasmā evamāha. Aratī nābhikīratīti ukkaṇṭhitā nābhibhavati. Aghajātassāti dukkhajātassa, vaṭṭadukkhe ṭhitassāti attho. Nandījātassāti jātataṇhassa. Aghanti evarūpassa hi vaṭṭadukkhaṃ āgatameva hoti . Dukkhī sukhaṃ patthayatīti hi vuttaṃ. Iti aghajātassa nandī hoti, sukhavipariṇāmena dukkhaṃ āgatamevāti nandījātassa aghaṃ hoti. Aṭṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Sketa, rừng Anjana, tại vườn Nai. Rồi Thin tử Kokudha, sau khi đm đ gần mn, với nhan sắc th thắng chi sng ton khu rừng Anjana, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn.

2) ứng một bn, Thin tử Kakudha bạch Thế Tn:

-- Thưa Sa-mn, Ngi c hoan hỷ khng?

-- Ta được ci g, ny Hiền giả, m Ta hoan hỷ?

-- Nếu vậy, thưa Sa-mn, c phải Ngi sầu muộn?

-- Ta mn mỏi ci g, ny Hiền giả, m Ta sầu muộn?

-- Vậy thời thưa Sa-mn, Ngi khng hoan hỷ v khng sầu muộn?

-- Thật như vậy, ny Hiền giả.

3)

Lm sao, ny Tỷ-kheo, 
Ngi khng c sầu muộn,
Tuy vậy, Ngi cũng khng
C được sự hoan hỷ?
Lm sao nay Ngi lại,
Ngồi c độc một mnh,
Khng c được hoan hỷ,
Cũng khng bị dao động?

4)

Thật sự, ny Dạ-xoa, 
Ta khng c sầu muộn,
Tuy vậy ở nơi Ta,
Hoan hỷ khng khởi ln,
Dầu nay Ta c ngồi,
Ring một mnh c độc,
Ta khng c hoan hỷ,
Cũng khng bị dao động.

5)

Lm sao, ny Tỷ-kheo, 
Ngi khng c sầu muộn,
Lm sao ở nơi Ngi,
Hoan hỷ khng khởi ln?
Lm sao nay Ngi lại,
Ngồi c độc một mnh,
Khng c được hoan hỷ,
Cũng khng bị dao động?

6)

Hoan hỷ chỉ c đến, 
Với người tm sầu muộn,
Sầu muộn chỉ c đến,
Với người tm hoan hỷ.
Do vậy, vị Tỷ-kheo,
Khng hoan hỷ, sầu muộn.
Vậy nn, ny Hiền giả,
ng phải biết như vậy.

7)

lu, con mới thấy, 
B-la-mn tịch tịnh,
Vị Tỷ-kheo khng sầu,
Cũng khng c hoan hỷ,
an ton vượt khỏi,
Chỗ người đời đắm say.

9. Uttarasuttaṃ

 

IX. Uttara (S.i,54)

100. Rājagahanidānaṃ . Ekamantaṃ ṭhito kho uttaro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Upanīyati jīvitamappamāyu,

Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,

Puāni kayirātha sukhāvahānīti.

Upanīyati jīvitamappamāyu,

Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,

Lokāmisaṃ pajahe santipekkhoti.

 

100. Navamaṃ vuttatthameva. Navamaṃ.

1) Nhn duyn tại thnh Vương X.

ứng một bn, Thin tử Uttara ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

2)

Mạng sống bị dắt dẫn, 
Tuổi thọ chẳng l bao,
Bị dẫn đến gi nua,
Khng c nơi dừng bước.
Ai đem tm qun tưởng,
Sợ hi tử vong ny,
Hy lm cc cng đức,
ưa đến chơn an lạc.

3)

Mạng sống bị dắt dẫn, 
Tuổi thọ chẳng l bao,
Bị dẫn đến gi nua,
Khng c nơi dừng bước.
Ai đem tm qun tưởng,
Sợ hi tử vong ny,
Hy bỏ mọi thế lợi,
Tm hướng cầu tịch tịnh.

10. Anāthapiṇḍikasuttaṃ

 

X. Anthapindika: Cấp C ộc (S.i,55)

101. Ekamantaṃ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi

Idahi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisajananaṃ mama.

Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

Sāriputtova paāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyāti.

Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, so devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi

Idahi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisajananaṃ mama.

Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

Sāriputtova paāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyāti.

Idamavoca, bhikkhave, so devaputto. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca so hi nūna, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati. Anāthapiṇḍiko gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosīti. Sādhu sādhu, ānanda, yāvatakaṃ kho, ānanda, takkāya pattabbaṃ anuppattaṃ taṃ tayā. Anāthapiṇḍiko hi so, ānanda, devaputtoti.

Anāthapiṇḍikavaggo dutiyo.

Tassuddānaṃ

Candimaso [candimāso (pī. ka.)] ca veṇḍu [veṇhu (sī. ka.)] ca, dīghalaṭṭhi ca nandano;

Candano vāsudatto ca, subrahmā kakudhena ca;

Uttaro navamo vutto, dasamo anāthapiṇḍikoti.

101. Dasame ānandattherassa anumānabuddhiyā ānubhāvappakāsanatthaṃ aataroti āha. Dasamaṃ.

 

 

Dutiyo vaggo.

1) ứng một bn, Thin tử Cấp C ộc ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

y l rừng Kỳ Vin,
Chỗ tr xứ Thnh chng,
Chỗ ở đấng Php Vương,
Khiến tm con hoan hỷ.
Nghiệp, minh v tm php,
Giới v tối thắng mạng,
Chnh những diệu php ấy,
Khiến chng sanh thanh tịnh,
Khng phải v dng họ,
Khng phải v ti sản.
Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy lợi ch chnh mnh,
Chnh gic st tm php,
Như vậy được thanh tịnh.
Như ngi X-lợi-phất,
Tuệ, giới v tịch tịnh,
Tỷ-kheo đến bờ gic,
Ở đy l tối thượng.

2) Thin tử Anthapindika ni như vậy, ni vậy xong, đảnh lễ Thế Tn, thn pha hữu hướng về Ngi, rồi biến mất tại chỗ ấy.

3) Rồi Thế Tn sau khi đm ấy đ qua, liền gọi cc Tỷ-kheo v ni:

4) -- Ny cc Tỷ-kheo, đm nay c Thin tử, sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng, chi sng ton vng Jetavana, đi đến Ta, sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi đứng một bn. ứng một bn, ny cc Tỷ-kheo, vị Thin tử ấy ni ln bi lệ ny trước mặt Ta:

5)

"y l rừng Kỳ Vin,
Chỗ tr xứ Thnh chng,
Chỗ ở đấng Php Vương,
Khiến tm con hoan hỷ.
Nghiệp, minh v tm php,
Giới v tối thắng mạng,
Chnh những diệu php ấy,
Khiến chng sanh thanh tịnh,
Khng phải v dng họ,
Khng phải v ti sản.
Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy lợi ch chnh mnh,
Chnh gic st tm php,
Như vậy được thanh tịnh.
Như ngi X-lợi-phất,
Tuệ, giới v tịch tịnh,
Tỷ-kheo đến bờ gic,
Ở đy l tối thượng."

6) Ny cc Tỷ-kheo, Thin tử ấy ni như vậy, ni vậy xong, đảnh lễ Ta, thn pha hữu hướng về Ta rồi biến mất tại chỗ.

7) ược nghe ni như vậy, Tn giả Ananda bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, c phải vị Thin tử ấy l Anthapindika? Gia chủ Anthapindika hết dạ tn thnh đối với Tn giả Sriputta?

8) -- Lnh thay! Lnh thay! Ny Ananda, cho đến những g c thể đạt được nhờ suy diễn, ny Ananda, ng đ đạt được. Ny Ananda, Anthapindika l vị Thin tử ấy.

 

 

3. Nānātitthiyavaggo

3. Nānātitthiyavaggo

III. Phẩm Cc Ngoại ạo (S.i,56)

1. Sivasuttaṃ

1-2. Sivasuttādivaṇṇanā

I. Siva

102. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sivo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sivo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, seyyo hoti na pāpiyo.

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, paā labbhati nāato.

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, sokamajjhe na socati.

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, ātimajjhe virocati.

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, sattā gacchanti suggatiṃ.

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, sattā tiṭṭhanti sātatanti.

Atha kho bhagavā sivaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaāya, sabbadukkhā pamuccatīti.

102. Tatiyavaggassa paṭhamaṃ vuttatthameva. Paṭhamaṃ.

1) Như vậy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr ở Svatthi (X-vệ), Jetavana (Thắng Lm), tại vườn ng Anthapindika (Cấp C ộc). Rồi Thin tử Siva, sau khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn. ứng một bn, Thin tử Siva ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

2)

Hy thn với người lnh,
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền,
Chỉ tốt hơn, khng xấu.
Hy thn với người lnh,
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền,
ược tuệ, khng g khc.
Hy thn với người lnh,
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền,
Khng sầu giữa sầu muộn.
Hy thn với người lnh,
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền,
Chi sng giữa quyến thuộc.
Hy thn với người lnh,
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền,
Chng sanh sanh thiện th.
Hy thn với người lnh,
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền
Chng sanh thường hưởng lạc.

3) Rồi Thế Tn đp lại Thin tử Siva với bi kệ:

Hy thn với người lnh, 
Hy gần gũi người thiện,
Biết diệu php người hiền,
Giải thot mọi khổ đau.

 

2. Khemasuttaṃ

 

II. Khema (S.i,57)

103. Ekamantaṃ ṭhito kho khemo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi

Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā;

Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ.

Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati;

Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati.

Taca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati;

Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati.

Paṭikacceva [paṭigacceva (sī.)] taṃ kayirā, yaṃ jaā hitamattano;

Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame.

Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ [panthaṃ (sī.), pasatthaṃ (syā. kaṃ.)], samaṃ hitvā mahāpathaṃ;

Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati.

Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya;

Mando maccumukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatīti.

103. Dutiye paṭikaccevāti paṭhamaṃyeva. Akkhacchinnovajhāyatīti akkhacchinno avajhāyati, balavacintanaṃ cinteti. Dutiyagāthāya akkhacchinnovāti akkhacchinno viya. Dutiyaṃ.

ứng một bn, Thin tử Khema ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

Kẻ ngu khng tr tuệ,
Lấy ng lm kẻ th,
Tự lm cc c nghiệp,
ưa đến quả đắng cay.
Nghiệp no khng kho lm,
Lm xong bị nung nấu,
Với mặt đầy nước mắt,
Khc lc chịu quả bo.
V nghiệp no kho lm,
Lm xong, khng nung nấu,
Tm vui, thoải mi,
Vị ấy hưởng quả bo.
Biết điều lợi cho mnh,
Lm trước điều phải lm,
Khng tm trạng đnh xe,
Kẻ tr lng tinh tấn.
Như người chủ đnh xe,
Rời đại đạo thăng bằng,
Leo ln đường lồi lm,
Ưu tư nạn gy trục.
Cũng vậy bỏ Chnh php,
Người ngu theo phi php,
Rơi vo miệng tử thần,
Ưu tư như gy trục.

 

3. Serīsuttaṃ

3-4. Serīsuttādivaṇṇanā

III. Ser (S.i,57)

104. Ekamantaṃ ṭhito kho serī devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Annamevābhinandanti , ubhaye devamānusā;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatīti.

Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinanti.

Acchariyaṃ , bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā

Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinanti.

Bhūtapubbāhaṃ, bhante, sirī [serī (sī. syā. kaṃ. pī.)] nāma rājā ahosiṃ dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Tassa mayhaṃ, bhante, catūsu dvāresu dānaṃ dīyittha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbakayācakānaṃ. Atha kho maṃ, bhante, itthāgāraṃ upasaṅkamitvā etadavoca [itthāgārā upasaṅkamitvā etadavocuṃ (ka.)]  devassa kho [devasseva kho (ka. sī.)] dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puāni kareyyāmāti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyyanti? So khvāhaṃ, bhante, paṭhamaṃ dvāraṃ itthāgārassa adāsiṃ. Tattha itthāgārassa dānaṃ dīyittha; mama dānaṃ paṭikkami.

Atha kho maṃ, bhante, khattiyā anuyantā upasaṅkamitvā etadavocuṃ devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puāni kareyyāmāti . Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyyanti ? So khvāhaṃ, bhante, dutiyaṃ dvāraṃ khattiyānaṃ anuyantānaṃ adāsiṃ. Tattha khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

Atha kho maṃ, bhante, balakāyo upasaṅkamitvā etadavoca devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puāni kareyyāmāti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyyanti? So khvāhaṃ bhante, tatiyaṃ dvāraṃ balakāyassa adāsiṃ. Tattha balakāyassa dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

Atha kho maṃ, bhante, brāhmaṇagahapatikā upasaṅkamitvā etadavocuṃ devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; balakāyassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puāni kareyyāmāti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyyanti? So khvāhaṃ, bhante, catutthaṃ dvāraṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ adāsiṃ. Tattha brāhmaṇagahapatikānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

Atha kho maṃ, bhante, purisā upasaṅkamitvā etadavocuṃ na kho dāni devassa koci dānaṃ dīyatīti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te purise etadavocaṃ tena hi, bhaṇe, yo bāhiresu janapadesu āyo sajāyati tato upaḍḍhaṃ antepure pavesetha, upaḍḍhaṃ tattheva dānaṃ detha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbaka-yācakānanti . So khvāhaṃ, bhante, evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ puānaṃ evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pariyantaṃ nādhigacchāmi ettakaṃ puanti vā ettako puavipākoti vā ettakaṃ sagge ṭhātabbanti vāti. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā

Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinanti.

104. Tatiye dāyakoti dānasīlo. Dānapatīti yaṃ dānaṃ demi, tassa pati hutvā demi, na dāso na sahāyo. Yo hi attanā madhuraṃ bhujati, paresaṃ amadhuraṃ deti, so dānasaṅkhātassa deyyadhammassa dāso hutvā deti. Yo yaṃ attanā bhujati, tadeva deti, so sahāyo hutvā deti. Yo pana attanā yena tena yāpeti, paresaṃ madhuraṃ deti, so pati jeṭṭhako sāmi hutvā deti. Ahaṃ tādiso ahosinti vadati.

Catūsu dvāresuti tassa kira rao sindhavaraṭṭhaṃ sodhivākaraṭṭhanti dve raṭṭhāni ahesuṃ, nagaraṃ roruvaṃ nāma. Tassa ekekasmiṃ dvāre devasikaṃ satasahassaṃ uppajjati, antonagare vinicchayaṭṭhāne satasahassaṃ. So bahuhiraasuvaṇṇaṃ rāsibhūtaṃ disvā kammassakataāṇaṃ uppādetvā catūsu dvāresu dānasālāyo kāretvā tasmiṃ tasmiṃ dvāre uṭṭhitaāyena dānaṃ dethāti amacce ṭhapesi. Tenāha catūsu dvāresu dānaṃ dīyitthāti.

Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavanibbakayācakānanti ettha samaṇāti pabbajjūpagatā. Brāhmaṇāti bhovādino. Samitapāpabāhitapāpe pana samaṇabrāhmaṇe esa nālattha. Kapaṇāti duggatā daliddamanussā kāṇakuṇiādayo. Addhikāti pathāvino. Vanibbakāti ye iṭṭhaṃ, dinnaṃ, kantaṃ, manāpaṃ, kālena, anavajjaṃ dinnaṃ, dadaṃ cittaṃ pasādeyya, gacchatu bhavaṃ brahmalokantiādinā nayena dānassa vaṇṇaṃ thomayamānā vicaranti. Yācakāti ye pasatamattaṃ detha, sarāvamattaṃ dethātiādīni ca vatvā yācamānā vicaranti. Itthāgārassa dānaṃ dīyitthāti paṭhamadvārassa laddhattā tattha uppajjanakasatasahasse aampi dhanaṃ pakkhipitvā rao amacce hāretvā attano amacce ṭhapetvā raā dinnadānato rājitthiyo mahantataraṃ dānaṃ adaṃsu. Taṃ sandhāyevamāha. Mama dānaṃ paṭikkamīti yaṃ mama dānaṃ tattha dīyittha, taṃ paṭinivatti. Sesadvāresupi eseva nayo. Kocīti katthaci. Dīgharattanti asītivassasahassāni. Ettakaṃ kira kālaṃ tassa rao dānaṃ dīyittha. Tatiyaṃ.

 

1) ứng một bn, Thin tử Ser ni ln bi kệ với Thế Tn:

Cả hai loại Trời, Người,
ều ưa thch ăn uống,
C Dạ-xoa tn no,
Lại khng thch ăn uống!

(Thế Tn)

Ai cho với lng tin,
Với tm tư thanh tịnh,
ược phần mn ăn ấy,
ời ny v đời sau.
Vậy hy ngăn xan tham,
Bố th, nhiếp cấu uế,
Chng sanh vẫn hưởng thọ,
Cng đức trong đời sau.

2) -- Thật l hy hữu, bạch Thế Tn! Thật l kỳ diệu, bạch Thế Tn! Thế Tn đ ni điều kho ni như vậy:

"Ai cho với lng tin,
Với tm tư thanh tịnh,
ược phần mn ăn ấy,
ời ny v đời sau.
Vậy hy ngăn xan tham,
Bố th, nhiếp cấu uế,
Chng sanh vẫn hưởng thọ,
Cng đức trong đời sau."

3) Bạch Thế Tn, thuở xưa con l vị vua tn Ser ưa bố th, l bậc th chủ tn thn bố th. Bạch Thế Tn, tại bốn cửa thnh, bố th được phn pht nhn danh con, cho những ai đến xin, cho cc vị B-la-mn v Sa-mn, cho cc người ngho đi v tn phế, cho cc nh lữ hnh v hnh khất.

4) Bạch Thế Tn, khi con đến cc cung phi của con, họ thưa với con: "ại vương thường hay bố th, cn chng con chưa bố th. Lnh thay nếu chng con được nương tựa ại vương để bố th v lm cc cng đức."

5) Bạch Thế Tn, con suy nghĩ như sau: "Ta l người ưa bố th, l th chủ tn thn bố th. Nay ta phải trả lời như thế no khi họ đến v thưa: 'Chng ta hy bố th'?". Bạch Thế Tn, con cho cc cung phi cửa thnh thứ nhất. Ở đy cc cung phi được bố th, v bố th của con trở lui lại cho con.

6) Rồi bạch Thế Tn, cc St-đế-lỵ (Khattiya) chư hầu của con đến con v thưa: "ại vương đ bố th. Cc cung phi đ bố th. Chng con chưa bố th. Lnh thay nếu chng con được nương tựa ại vương để bố th v lm cc cng đức".

Bạch Thế Tn, con suy nghĩ như sau: "Ta l người ưa bố th, l th chủ tn thn bố th. Nay ta phải trả lời như thế no khi họ đến v thưa: "Chng ta hy bố th"?". Bạch Thế Tn, con cho cc chư hầu Khattiya cửa thnh thứ hai. Ở đy cc chư hầu Khattiya được bố th, v bố th của con được trở lui lại cho con.

7) Rồi bạch Thế Tn, qun đội đến con v thưa: "ại vương đ bố th. Cc cung phi đ bố th. Cc chư hầu Khattiya đ bố th. Chng con chưa bố th. Tốt lnh thay nếu chng con được nương tựa ại vương để bố th v lm cc cng đức".

Bạch Thế Tn, con suy nghĩ như sau: "Ta l người ưa bố th, l th chủ tn thn bố th. Nay ta phải trả lời như thế no khi họ đến v thưa: "Chng ta hy bố th"?". Bạch Thế Tn, con cho qun đội cửa thnh thứ ba. Ở đy qun đội được bố th v bố th của con được trở lui lại cho con.

8) Rồi bạch Thế Tn, cc B-la-mn gia chủ đến con v thưa: "ại vương đ bố th. Cc cung phi đ bố th. Cc chư hầu Khattiya đ bố th. Qun đội đ bố th. Chng con chưa bố th. Tốt lnh thay nếu chng con được nương tựa ại vương để bố th v lm cc cng đức!".

Bạch Thế Tn, con suy nghĩ như sau: "Ta l người ưa bố th, l th chủ tn thn bố th. Nay ta phải trả lời như thế no khi họ đến v thưa: "Chng ta hy bố th"?". Bạch Thế Tn, con cho cc B-la-mn gia chủ cửa thnh thứ tư. Ở đy cc B-la-mn gia chủ được bố th v bố th của con được trở lui lại cho con.

9) Rồi bạch Thế Tn, cc người của con đến con v thưa: "Nay ại vương khng cn bố th no để cho nữa".

Khi được ni vậy, bạch Thế Tn, con ni với cc người ấy như sau: "Ny cc ng, cc thuế m thu hoạch được từ cc nước ngoi vo, một nửa hy gửi vo trong nội thnh, một nửa ngay tại chỗ ấy đem bố th cho cc vị Sa-mn, B-la-mn, cc người ngho v tn tật, cc nh lữ hnh v hnh khất".

10) Như vậy, bạch Thế Tn, con khng chấm dứt trong một thời gian di cc việc lm cng đức, trong một thời gian di cc việc lm thiện, những việc lm được con xem như l cng đức, hay như l cng đức quả hay như l những điều kiện được sanh thin giới.

11) Thật l hy hữu, bạch Thế Tn! Thật l kỳ diệu, bạch Thế Tn! Thế Tn đ ni ln điều kho ni như vầy:

"Ai cho với lng tin,
Với tm tư thanh tịnh,
ược phần mn ăn ấy,
ời ny v đời sau.
Vậy hy ngăn xan tham,
Bố th, nhiếp cấu uế,
Chng sanh vẫn hưởng thọ,
Cng đức trong đời sau."

 

4. Ghaṭīkārasuttaṃ

 

IV. Ghatkara (S.i,60)

105. Ekamantaṃ ṭhito kho ghaṭīkāro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattikanti.

Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ;

Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagunti.

Upako palagaṇḍo [phalagaṇḍo (ka.)] ca, pukkusāti ca te tayo;

Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca saṅgiyo [bāhudantī ca piṅgiyo (sī. syā.)];

Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagunti.

Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ;

Kassa te dhammamaāya, acchiduṃ bhavabandhananti.

Na aatra bhagavatā, nāatra tava sāsanā;

Yassa te dhammamaāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ.

Yattha nāmaca rūpaca, asesaṃ uparujjhati;

Taṃ te dhammaṃ idhaāya, acchiduṃ bhavabandhananti.

Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ;

Kassa tvaṃ dhammamaāya, vācaṃ bhāsasi īdisanti.

Kumbhakāro pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako.

Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā.

Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattikanti.

Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava;

Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro.

Mātāpettibharo āsi, kassapassa upāsako;

Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhāti.

Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo;

Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārinanti.

105. Catutthaṃ vuttatthameva. Catutthaṃ.

 

1) ứng một bn, Thin tử Ghatkara ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

ược sanh V phiền thin,
Bảy Tỷ-kheo giải thot,
oạn tận tham v sn,
Siu thot đời i trược.

2)

Vượt bn, họ l ai? 
Kh vượt lệnh thần chết,
Sau khi bỏ thn người,
Họ thot ch chư Thin.

3)

Họ l Upaka, 
V Phalaganda,
Với Pukkusti,
Hợp thnh l ba vị.
Lại thm Bhaddiya,
Với Khandadeva,
V Bhuraggi,
Cng với Pingiya,
Sau khi bỏ thn người,
Họ thot ch chư Thin.

4) (Thế Tn):

ng ni điều tốt lnh,
Về bảy Tỷ-kheo ấy,
Họ thot ly, đoạn trừ,
Cc cạm bẫy Ma vương.
Php họ biết, của ai
oạn được hữu kiết sử?

5) (Ghatkara):

Khng ai ngoi Thế Tn,
Chnh thật gio l Ngi,
Họ biết php của Ngi,
oạn được hữu kiết sử.
Chỗ no danh v sắc,
ược đoạn diệt khng dư,
Họ học được php ấy,
Ở đy từ nơi Ngi.
Nhờ vậy họ đoạn trừ,
Hữu kiết sử tri buộc.

6) (Thế Tn):

Lời ng ni thm su,
Kh biết, kh chứng ngộ,
Php ng biết của ai,
Sao ng khng ni được?

7) (Ghatkara):

Thuở xưa, con thợ gốm,
Tại Vehalinga,
V con được tn gọi,
L Ghatkara.
Chnh con lo nui dưỡng
Cả mẹ lẫn cả cha,
ối với Phật Ca-diếp,
Con đệ tử tại gia.
Con viễn ly dm dục,
Phạm hạnh, khng thế vật,
Thuở xưa, con đồng hương,
Cũng l bạn của họ
Do vậy con biết họ,
Bảy Tỷ-kheo giải thot,
oạn tận tham v sn,
Vượt qua đời phiền trược.

8) (Thế Tn):

Vậy ny Bhaggava,
Chnh như ng vừa ni,
Thuở xưa, ng thợ gốm,
Tại Vehalinga,
V ng được tn gọi,
L Ghatkara,
Chnh ng lo nui dưỡng
Cả mẹ lẫn cả cha,
ối với Phật Ca-diếp,
ng đệ tử tại gia,
ng viễn ly dm dục,
Phạm hạnh, khng thế vật.

9)

Thuở xưa, ng đồng hương, 
Cũng l bạn của Ta.
Như vậy l hội ngộ,
Giữa những bạn thuở xưa,
Cả hai kho tu tập,
Mang thn ny tối hậu.

 

5. Jantusuttaṃ

5. Jantusuttavaṇṇanā

V. Jantu ( S.i,61)

106. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū, kosalesu viharanti himavantapasse araakuṭikāya uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.

Atha kho jantu devaputto tadahuposathe pannarase yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi

Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā;

Anicchā piṇḍamesanā [piṇḍamesānā (?)], anicchā sayanāsanaṃ;

Loke aniccataṃ atvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te.

Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya;

Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā.

Saṅghassa ajaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ [vandāmahaṃ (ka.)];

Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te [tatheva ca (sī.)].

Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ;

Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomahanti.

 

106. Pacame kosalesu viharantīti bhagavato santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā tattha gantvā viharanti. Uddhatāti akappiye kappiyasaitāya ca kappiye akappiyasaitāya ca anavajje sāvajjasaitāya ca sāvajje anavajjasaitāya ca uddhaccapakatikā hutvā. Unnaḷāti uggatanaḷā, uṭṭhitatucchamānāti vuttaṃ hoti. Capalāti pattacīvaramaṇḍanādinā cāpallena yuttā. Mukharāti mukhakharā, kharavacanāti vuttaṃ hoti. Vikiṇṇavācāti asaṃyatavacanā, divasampi niratthakavacanapalāpino. Muṭṭhassatinoti naṭṭhassatino sativirahitā, idha kataṃ ettha pamussanti. Asampajānāti nippaā. Asamāhitāti appanāupacārasamādhirahitā, caṇḍasotebaddhanāvāsadisā. Vibbhantacittāti anavaṭṭhitacittā, panthāruḷhabālamigasadisā. Pākatindriyāti saṃvarābhāvena gihikāle viya vivaṭaindriyā.

Jantūti evaṃnāmako devaputto. Tadahuposatheti tasmiṃ ahu uposathe, uposathadivaseti attho. Pannaraseti cātuddasikādipaṭikkhepo. Upasaṅkamīti codanatthāya upagato. So kira cintesi ime bhikkhū satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā nikkhantā, idāni pamattā viharanti, na kho panete pāṭiyekkaṃ nisinnaṭṭhāne codiyamānā kathaṃ gaṇhissanti, samāgamanakāle codissāmīti uposathadivase tesaṃ sannipatitabhāvaṃ atvā upasaṅkami. Gāthāhi ajjhabhāsīti sabbesaṃ majjhe ṭhatvā gāthā abhāsi.

Tattha yasmā guṇakathāya saddhiṃ nigguṇassa aguṇo pākaṭo hoti, tasmā guṇaṃ tāva kathento sukhajīvino pure āsuntiādimāha. Tattha sukhajīvino pure āsunti pubbe bhikkhū supposā subharā ahesuṃ, uccanīcakulesu sapadānaṃ caritvā laddhena missakapiṇḍena yāpesunti adhippāyena evamāha. Anicchāti nittaṇhā hutvā.

Evaṃ porāṇakabhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ kathetvā idāni tesaṃ avaṇṇaṃ kathento dupposantiādimāha. Tattha gāme gāmaṇikā viyāti yathā gāme gāmakuṭā nānappakārena janaṃ pīḷetvā khīradadhitaṇḍulādīni āharāpetvā bhujanti, evaṃ tumhepi anesanāya ṭhitā tumhākaṃ jīvikaṃ kappethāti adhippāyena vadati. Nipajjantīti uddesaparipucchāmanasikārehi anatthikā hutvā sayanamhi hatthapāde vissajjetvā nipajjanti. Parāgāresūti paragehesu, kulasuṇhādīsūti attho. Mucchitāti kilesamucchāya mucchitā.

Ekacceti vattabbayuttakeyeva. Apaviddhāti chaḍḍitakā. Anāthāti apatiṭṭhā. Petāti susāne chaḍḍitā kālaṅkatamanussā. Yathā hi susāne chaḍḍitā nānāsakuṇādīhi khajjanti, ātakāpi nesaṃ nāthakiccaṃ na karonti, na rakkhanti, na gopayanti, evamevaṃ evarūpāpi ācariyupajjhāyādīnaṃ santikā ovādānusāsaniṃ na labhantīti apaviddhā anāthā, yathā petā, tatheva honti. Pacamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời một số đng Tỷ-kheo tr ở Kosala (Cu-tt-la), trn sườn ni Himavanta (Tuyết sơn), tại một cốc nhỏ trong rừng. Họ tự cao, tự mn, dao động, lắm mồm lắm miệng, ăn ni huyn thuyn, thất niệm, khng tỉnh gic, khng định tĩnh, tm tư tn loạn, cc căn khng chế ngự.

2) Rồi Thin tử Jantu, vo đm Bố-tt, ngy rằm, đi đến cc Tỷ-kheo ấy, sau khi đến ni ln bi kệ với cc Tỷ-kheo ấy:

Cc Tỷ-kheo thuở xưa,
Sống thật chơn an lạc,
Họ thật l đệ tử,
Bậc ại Gic C-đm.
Khng ham tm mn ăn,
Khng ham tm chỗ tr,
Biết đời l v thường,
Họ chấm dứt khổ đau.
Nay tự lm c hạnh,
Như thn trưởng trong lng.
Họ ăn, ăn ngả gục,
Thm kht vật nh người.
Con vi cho chng Tăng,
ảnh lễ một vi vị
Kẻ khc, sống vất vưởng,
Khng chỉ đạo, hướng dẫn.
Họ giống như thn thể
Kẻ chết bị quăng bỏ.
Những ai sống phng dật,
V họ con ni ln,
Những ai khng phng dật,
Chn thnh, con đảnh lễ
.

 

6. Rohitassasuttaṃ

6. Rohitassasuttavaṇṇanā

VI. Rohita (S.i,61)

107. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṃ etadavoca yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati [na jiyyati na miyyati (syā. kaṃ. ka.)] na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa anto ātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vāti? Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ āteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmīti.

Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ āteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmīti.

Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi; seyyathāpi nāma daḷhadhammā [daḷhadhammo (sabbattha) ṭīkā ca moggallānabyākaraṇaṃ ca oloketabbaṃ] dhanuggaho susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi; seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmīti. So khvāhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgato evarūpena ca padavītihārena aatreva asita-pīta-khāyita-sāyitā aatra uccāra-passāvakammā aatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāva kālaṅkato.

Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ āteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmīti.

Na kho panāhaṃ, āvuso, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Api ca khvāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaimhi samanake lokaca paapemi lokasamudayaca lokanirodhaca lokanirodhagāminica paṭipadanti.

Gamanena na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ;

Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ.

Tasmā have lokavidū sumedho,

Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṃ samitāvi atvā,

Nāsīsati lokamimaṃ paracāti.

 

107. Chaṭṭhe yatthāti cakkavāḷalokassa ekokāse bhummaṃ. Na cavati na upapajjatīti idaṃ aparāparaṃ cutipaṭisandhivasena gahitaṃ. Gamanenāti padagamanena. Nāhaṃ taṃ lokassa antanti satthā saṅkhāralokassa antaṃ sandhāya vadati. āteyyantiādīsu ātabbaṃ, daṭṭhabbaṃ, pattabbanti attho.

Iti devaputtena cakkavāḷalokassa anto pucchito, satthārā saṅkhāralokassa kathito. So pana attano pahena saddhiṃ satthu byākaraṇaṃ sametīti saāya pasaṃsanto acchariyantiādimāha.

Daḷhadhammoti daḷhadhanu, uttamappamāṇena dhanunā samannāgato. Dhanuggahoti dhanuācariyo. Susikkhitoti dasa dvādasa vassāni dhanusippaṃ sikkhito. Katahatthoti usabhappamāṇepi vālaggaṃ vijjhituṃ samatthabhāvena katahattho. Katūpāsanoti katasarakkhepo dassitasippo. Asanenāti kaṇḍena. Atipāteyyāti atikkameyya. Yāvatā so tālacchāyaṃ atikkameyya, tāvatā kālena ekacakkavāḷaṃ atikkamāmīti attano javasampattiṃ dasseti.

Puratthimā samuddā pacchimoti yathā puratthimasamuddā pacchimasamuddo dūre, evaṃ me dūre padavītihāro ahosīti vadati. So kira pācīnacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ ṭhito pādaṃ pasāretvā pacchimacakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ akkamati, puna dutiyaṃ pādaṃ pasāretvā paracakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ akkamati. Icchāgatanti icchā eva. Aatrevāti nippapacataṃ dasseti. Bhikkhācārakāle kiresa nāgalatādantakaṭṭhaṃ khāditvā anotatte mukhaṃ dhovitvā kāle sampatte uttarakurumhi piṇḍāya caritvā cakkavāḷamukhavaṭṭiyaṃ nisinno bhattakiccaṃ karoti, tattha muhuttaṃ vissamitvā puna javati. Vassasatāyukoti tadā dīghāyukakālo hoti, ayaṃ pana vassasatāvasiṭṭhe āyumhi gamanaṃ ārabhi. Vassasatajīvīti taṃ vassasataṃ anantarāyena jīvanto. Antarāva kālaṅkatoti cakkavāḷalokassa antaṃ appatvā antarāva mato. So pana tattha kālaṃ katvāpi āgantvā imasmiṃyeva cakkavāḷe nibbatti. Appatvāti saṅkhāralokassa antaṃ appatvā. Dukkhassāti vaṭṭadukkhassa. Antakiriyanti pariyantakaraṇaṃ. Kaḷevareti attabhāve. Sasaimhi samanaketi sasae sacitte. Lokanti dukkhasaccaṃ. Lokasamudayanti samudayasaccaṃ. Lokanirodhanti nirodhasaccaṃ. Paṭipadanti maggasaccaṃ. Iti nāhaṃ, āvuso, imāni cattāri saccāni tiṇakaṭṭhādīsu paapemi , imasmiṃ pana cātumahābhūtike kāyasmiṃ yeva paapemīti dasseti. Samitāvīti samitapāpo. Nāsīsatīti na pattheti. Chaṭṭhaṃ.

1) Tại Svatthi (X-vệ).

2) ứng một bn, Thin tử Rohitassa bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, tại chỗ no khng c sanh, khng c gi, khng c chết, khng c diệt, khng c khởi, lm sao, bạch Thế Tn, với bộ hnh, c thể biết được, hay thấy được, hay đạt được sự tận cng của thế giới?

3) -- Ny Hiền giả, tại chỗ no khng c sanh, khng c gi, khng c chết, khng c diệt, khng c khởi, Ta ni rằng tại chỗ ấy, khng c thể với bộ hnh, biết được, hay thấy được, hay đạt được sự tận cng của thế giới.

4) -- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tn! Thế Tn đ ni ln điều kho ni như vầy: "Ny Hiền giả, tại chỗ no khng sanh, khng gi, khng chết, khng diệt, khng khởi, Ta ni rằng tại chỗ ấy, khng c thể với bộ hnh biết được, hay thấy được, hay đạt được sự tận cng của thế giới".

5) Bạch Thế Tn, thuở trước, con tn l Rohita con của Bhoja, c thần thng, c thể đi giữa hư khng. Bạch Thế Tn, tốc lực con mau lẹ cho đến con c thể bay, như người thợ bắn cung lo luyện, kho tập, kho luyện, thuần thục, thiện xảo, với một cy cung chắc mạnh khng g kh khăn, c thể bắn một mũi tn nhẹ bay vượt qua bng tối của cy tala.

6) V bạch Thế Tn, bước đi của con di cho đến con c thể bước từ biển pha ng qua biển pha Ty. V ở nơi con, bạch Thế Tn, khởi ln sự ước muốn như sau: "Với bộ hnh, ta c thể đạt đến được sự tận cng của thế giới".

7) V bạch Thế Tn, dầu cho tốc lực của con mau đến như vậy, v dầu cho con c bước di đến như vậy, v dầu cho con khng c dừng để ăn, hay uống, hay nhai, hay nếm, dầu cho con khng c đại tiện, tiểu tiện, dầu cho con khng ngủ, khng bị mệt nhọc, khng trừ cấu uế, dầu cho trăm năm l tuổi thọ thường tnh, dầu cho trăm năm l mạng sống thường tnh, tuy con đi hơn trăm năm v bị mệnh chung, con cũng khng thể đạt đến sự tận cng của thế giới.

8) Thật l vi diệu, bạch Thế Tn! Thật l hy hữu, bạch Thế Tn! Thế Tn đ ni ln điều kho ni như vầy: "Ny Hiền giả, tại chỗ no khng sanh, khng gi, khng chết, khng diệt, khng khởi. Ta ni rằng tại chỗ ấy, khng c thể bộ hnh, biết được hay thấy được sự tận cng của thế giới. Ta ni như vậy".

9) -- Ny Hiền giả, nhưng Ta cũng khng ni rằng khng đạt được sự tận cng của thế giới thời chấm dứt cuộc khổ đau. Ny Hiền giả, chnh trong ci thn thể di một tầm c tưởng, c ny, Ta tuyn bố thế giới, nguyn nhn của thế giới, sự đoạn diệt thế giới v con đường đưa đến sự đoạn diệt của thế giới.

10)

Bộ hnh khng bao giờ
ạt được thế giới tận,
Khng đạt thế giới tận,
Khng thể thot khỏi khổ.
Do vậy, bậc Hiền thiện,
Thế gian giải, Thiện tuệ,
ạt đến thế giới tận,
Phạm hạnh được vin thnh.
Với tm tư định tĩnh,
Biết được thế giới tận,
Khng ước vọng đời ny,
Khng ước vọng đời sau.

 

7. Nandasuttaṃ

 

VII. Nanda: (S.i,62) (Xem trước I, 1*4).

108. Ekamantaṃ ṭhito kho nando devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Accenti kālā tarayanti rattiyo,

Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,

Puāni kayirātha sukhāvahānīti.

Accenti kālā tarayanti rattiyo,

Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,

Lokāmisaṃ pajahe santipekkhoti.

108. Sattamaṭṭhamāni vuttatthāneva. Sattamaṃ, aṭṭhamaṃ.

 

1) ứng một bn, Thin tử Nanda ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

Thời gian lặng tri qua,
m ngy lun di động,
Tuổi tc buổi thanh xun,
Tiếp tục bỏ chng ta.
Những ai chịu qun st,
Sợ hi tử vong ny,
Hy lm cc cng đức,
ược hưởng cảnh an lạc.

2) (Thế Tn):

Thời gian lặng tri qua,
m ngy lun di động,
Tuổi tc buổi thanh xun,
Tiếp tục bỏ chng ta.
Những ai chịu qun st,
Sợ hi tử vong ny,
Hy bỏ mọi thế lợi,
ược hưởng chơn tịch tịnh.

 

8. Nandivisālasuttaṃ

 

VIII. Nandivisla: (S.i,63)

109. Ekamantaṃ ṭhito kho nandivisālo devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ;

Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatīti.

Chetvā naddhiṃ varattaca, icchālobhaca pāpakaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatīti.

109. Sattamaṭṭhamāni vuttatthāneva. Sattamaṃ, aṭṭhamaṃ.

 

1) ứng một bn, Thin tử Nandivisla ni ln bi kệ với Thế Tn:

Bốn bnh xe chn cửa,
ầy uế, hệ lụy tham,
Chm đắm trong bn nhơ,
i! Thưa bậc ại Hng,
Sanh th Ngi như vậy,
Tương lai sẽ thế no?

2) (Thế Tn):

Cắt hỷ v buộc rng,
Dục tham v t c,
i căn được đoạn tận,
Sanh th sẽ như vậy.

 

9. Susimasuttaṃ

9. Susimasuttavaṇṇanā

IX. Susima (S.i,63)

110. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca tuyhampi no, ānanda, sāriputto ruccatīti?

Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto . Mahāpao, bhante, āyasmā sāriputto. Puthupao, bhante, āyasmā sāriputto. Hāsapao [hāsupao (sī.)], bhante, āyasmā sāriputto. Javanapao, bhante, āyasmā sāriputto. Tikkhapao, bhante, āyasmā sāriputto. Nibbedhikapao, bhante, āyasmā sāriputto. Appiccho, bhante, āyasmā sāriputto. Santuṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Pavivitto, bhante, āyasmā sāriputto. Asaṃsaṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Āraddhavīriyo, bhante, āyasmā sāriputto. Vattā, bhante, āyasmā sāriputto. Vacanakkhamo, bhante, āyasmā sāriputto. Codako, bhante, āyasmā sāriputto. Pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyāti?

Evametaṃ , ānanda, evametaṃ, ānanda! Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, ānanda, sāriputto. Mahāpao, ānanda, sāriputto. Puthupao, ānanda, sāriputto. Hāsapao, ānanda, sāriputto. Javanapao, ānanda, sāriputto. Tikkhapao, ānanda, sāriputto. Nibbedhikapao, ānanda, sāriputto. Appiccho, ānanda, sāriputto. Santuṭṭho, ānanda, sāriputto. Pavivitto, ānanda, sāriputto. Asaṃsaṭṭho, ānanda, sāriputto. Āraddhavīriyo, ānanda, sāriputto. Vattā, ānanda, sāriputto. Vacanakkhamo, ānanda, sāriputto . Codako, ānanda, sāriputto. Pāpagarahī, ānanda, sāriputto. Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyyāti?

Atha kho susimo [susīmo (sī.)] devaputto āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaamāne mahatiyā devaputtaparisāya parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho susimo devaputto bhagavantaṃ etadavoca

Evametaṃ , bhagavā, evametaṃ, sugata. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpao, bhante, puthupao, bhante, hāsapao, bhante, javanapao, bhante, tikkhapao, bhante, nibbedhikapao, bhante, appiccho, bhante, santuṭṭho, bhante, pavivitto, bhante, asaṃsaṭṭho, bhante, āraddhavīriyo, bhante, vattā, bhante, vacanakkhamo, bhante, codako, bhante, pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya?

Ahampi hi, bhante, yaadeva devaputtaparisaṃ upasaṅkamiṃ, etadeva bahulaṃ saddaṃ suṇāmi paṇḍito āyasmā sāriputto; mahāpao āyasmā, puthupao āyasmā, hāsapao āyasmā, javanapao āyasmā, tikkhapao āyasmā, nibbedhikapao āyasmā, appiccho āyasmā, santuṭṭho āyasmā, pavivitto āyasmā, asaṃsaṭṭho āyasmā, āraddhavīriyo āyasmā, vattā āyasmā, vacanakkhamo āyasmā, codako āyasmā, pāpagarahī āyasmā sāriputtoti . Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyāti?

Atha kho susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

Seyyathāpi nāma maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

Seyyathāpi nāma nikkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno [abbhussukkamāno (sī. syā. kaṃ. pī.), abbhuggamamāno (dī. ni. 2.258)] sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

Atha kho susimo devaputto āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Paṇḍitoti samaāto, sāriputto akodhano;

Appiccho sorato danto, satthuvaṇṇābhato isīti.

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha susimaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi

Paṇḍitoti samaāto, sāriputto akodhano;

Appiccho sorato danto, kālaṃ kaṅkhati sudanto [kālaṃ kaṅkhati bhatako sudanto (sī.), kālaṃ kaṅkhati bhāvito sudanto (syā. kaṃ.), kālaṃ kaṅkhati bhatiko sudanto (pī.)] ti.

 

110. Navame tuyhampi no, ānanda, sāriputto ruccatīti satthā therassa vaṇṇaṃ kathetukāmo, vaṇṇo ca nāmesa visabhāgapuggalassa santike kathetuṃ na vaṭṭati. Tassa santike kathito hi matthakaṃ na pāpuṇāti. So hi asuko nāma bhikkhu sīlavāti vutte. Kiṃ tassa sīlaṃ? Gorūpasīlo so. Kiṃ tayā ao sīlavā na diṭṭhapubboti vā? Paavāti vutte, kiṃ pao so? Kiṃ tayā ao paavā na diṭṭhapubboti? Vā, ādīni vatvā vaṇṇakathāya antarāyaṃ karoti. Ānandatthero pana sāriputtattherassa sabhāgo, paṇītāni labhitvā therassa deti, attano upaṭṭhākadārake pabbājetvā therassa santike upajjhaṃ gaṇhāpeti, upasampādeti. Sāriputtattheropi ānandattherassa tatheva karoti. Kiṃ kāraṇā? Aamaassa guṇesu pasīditvā. Ānandatthero hi amhākaṃ jeṭṭhabhātiko ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ satasahassaca kappe pāramiyo pūretvā soḷasavidhaṃ paaṃ paṭivijjhitvā dhammasenāpatiṭṭhāne ṭhitoti therassa guṇesu pasīditvāva theraṃ mamāyati. Sāriputtattheropi sammāsambuddhassa mayā kattabbaṃ mukhodakadānādikiccaṃ sabbaṃ ānando karoti. Ānandaṃ nissāya ahaṃ icchiticchitaṃ samāpattiṃ samāpajjituṃ labhāmīti āyasmato ānandassa guṇesu pasīditvāva taṃ mamāyati. Tasmā bhagavā sāriputtattherassa vaṇṇaṃ kathetukāmo ānandattherassa santike kathetuṃ āraddho.

Tattha tuyhampīti sampiṇḍanattho pi-kāro. Idaṃ vuttaṃ hoti ānanda, sāriputtassa ācāro gocaro vihāro abhikkamo paṭikkamo ālokitavilokitaṃ samijitapasāraṇaṃ mayhaṃ ruccati, asītimahātherānaṃ ruccati, sadevakassa lokassa ruccati. Tuyhampi ruccatīti?

Tato thero sāṭakantare laddhokāso balavamallo viya tuṭṭhamānaso hutvā satthā mayhaṃ piyasahāyassa vaṇṇaṃ kathāpetukāmo. Labhissāmi no ajja, dīpadhajabhūtaṃ mahājambuṃ vidhunanto viya valāhakantarato candaṃ nīharitvā dassento viya sāriputtattherassa vaṇṇaṃ kathetunti cintetvā paṭhamataraṃ tāva catūhi padehi puggalapalāpe haranto kassa hi nāma, bhante, abālassātiādimāha. Bālo hi bālatāya, duṭṭho dosatāya, mūḷho mohena, vipallatthacitto ummattako cittavipallāsena vaṇṇaṃ vaṇṇoti vā avaṇṇaṃ avaṇṇeti vā, ayaṃ buddho, ayaṃ sāvakoti vā na jānāti. Abālādayo pana jānanti, tasmā abālassātiādimāha. Na rucceyyāti bālādīnaṃyeva hi so na rucceyya, na aassa kassaci na rucceyya.

Evaṃ puggalapalāpe haritvā idāni soḷasahi padehi yathābhūtaṃ vaṇṇaṃ kathento paṇḍito, bhantetiādimāha. Tattha paṇḍitoti paṇḍiccena samannāgato, catūsu kosallesu ṭhitassetaṃ nāmaṃ. Vuttahetaṃ yato kho, ānanda, bhikkhu dhātukusalo ca hoti āyatanakusalo ca paṭiccasamuppādakusalo ca ṭhānāṭṭhānakusalo ca, ettāvatā kho, ānanda, paṇḍito bhikkhūti alaṃ vacanāyāti (ma. ni. 3.124). Mahāpaotiādīsu mahāpaādīhi samannāgatoti attho. Tatridaṃ mahāpaādīnaṃ nānattaṃ (paṭi. ma. 3.4) katamā mahāpaā? Mahante sīlakkhandhe pariggaṇhātīti mahāpaā, mahante samādhikkhandhe, paākkhandhe, vimuttikkhandhe, vimuttiāṇadassanakkhandhe pariggaṇhātīti mahāpaā. Mahantāni ṭhānāṭṭhānāni, mahāvihārasamāpattiyo, mahantāni ariyasaccāni, mahante satipaṭṭhāne, sammappadhāne, iddhipāde, mahantāni indriyāni, balāni, bojjhaṅgāni, mahante ariyamagge , mahantāni sāmaaphalāni, mahāabhiāyo, mahantaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ pariggaṇhātīti mahāpaā.

Sā pana therassa devorohanaṃ katvā saṅkassanagaradvāre ṭhitena satthārā puthujjanapacake pahe pucchite taṃ vissajjentassa pākaṭā jātā.

Katamā puthupaā? Puthu nānākhandhesu, (āṇaṃ pavattatīti puthupaā.) Puthu nānādhātūsu, puthu nānāāyatanesu, puthu nānāpaṭiccasamuppādesu, puthu nānāsuatamanupalabbhesu, puthu nānāatthesu, dhammesu niruttīsu paṭibhānesu, puthu nānāsīlakkhandhesu, puthu nānāsamādhi-paāvimutti-vimuttiāṇadassanakkhandhesu, puthu nānāṭhānāṭṭhānesu, puthu nānāvihārasamāpattīsu, puthu nānāariyasaccesu, puthu nānāsatipaṭṭhānesu, sammappadhānesu, iddhipādesu, indriyesu, balesu, bojjhaṅgesu, puthu nānāariyamaggesu, sāmaaphalesu, abhiāsu, puthu nānājanasādhāraṇe dhamme samatikkamma paramatthe nibbāne āṇaṃ pavattatīti puthupaā.

Katamā hāsapaā? Idhekacco hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo sīlaṃ paripūreti, indriyasaṃvaraṃ paripūreti, bhojane mattautaṃ, jāgariyānuyogaṃ, sīlakkhandhaṃ, samādhikkhandhaṃ, paākkhandhaṃ, vimuttikkhandhaṃ, vimuttiāṇadassanakkhandhaṃ paripūretīti, hāsapaā. Hāsabahulo pāmojjabahulo ṭhānāṭṭhānaṃ paṭivijjhatīti hāsapaā. Hāsabahulo vihārasamāpattiyo paripūretīti hāsapaā. Hāsabahulo ariyasaccāni paṭivijjhati. Satipaṭṭhāne , sammappadhāne, iddhipāde, indriyāni, balāni , bojjhaṅgāni, ariyamaggaṃ bhāvetīti hāsapaā. Hāsabahulo sāmaaphalāni sacchikaroti, abhiāyo paṭivijjhatīti hāsapaā, hāsabahulo vedatuṭṭhipāmojjabahulo paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti hāsapaā.

Thero ca sarado nāma tāpaso hutvā anomadassissa bhagavato pādamūle aggasāvakapatthanaṃ paṭṭhapesi. Taṃkālato paṭṭhāya hāsabahulo sīlaparipūraṇādīni akāsīti hāsapao.

Katamā javanapaā? Yaṃkici rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ aniccato khippaṃ javatīti javanapaā. Dukkhato khippaṃ, anattato khippaṃ javatīti javanapaā. Yā kāci vedanāpe yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃkici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe sabbaṃ viāṇaṃ aniccato, dukkhato, anattato khippaṃ javatīti javanapaā. Cakkhupe jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccato, dukkhato, anattato khippaṃ javatīti javanapaā. Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena, dukkhaṃ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenāti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā rūpanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti javanapaā. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ cakkhupe jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhenape vibhūtaṃ katvā jarāmaraṇanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti javanapaā. Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe viāṇaṃ. Cakkhupe jarāmaraṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā jarāmaraṇanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti javanapaā.

Katamā tikkhapaā? Khippaṃ kilese chindatīti tikkhapaā. Uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ uppannuppanne pāpake akusale dhamme uppannaṃ rāgaṃ dosaṃ mohaṃ kodhaṃ upanāhaṃ makkhaṃ paḷāsaṃ issaṃ macchariyaṃ māyaṃ sāṭheyyaṃ thambhaṃ sārambhaṃ mānaṃ atimānaṃ madaṃ pamādaṃ sabbe kilese sabbe duccarite sabbe abhisaṅkhāre sabbe bhavagāmikamme nādhivāseti pajahati vinodeti, byantīkaroti, anabhāvaṃ gametīti tikkhapaā. Ekasmiṃ āsane cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaaphalāni, catasso ca paṭisambhidāyo, cha ca abhiāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paāyāti tikkhapaā.

Thero ca bhāgineyyassa dīghanakhaparibbājakassa vedanāpariggahasutte desiyamāne ṭhitakova sabbakilese chinditvā sāvakapāramiāṇaṃ paṭividdhakālato paṭṭhāya tikkhapao nāma jāto. Tenāha tikkhapao, bhante, āyasmā sāriputtoti.

Katamā nibbedhikapaā? Idhekacco sabbasaṅkhāresu ubbegabahulo hoti uttāsabahulo ukkaṇṭhanabahulo aratibahulo anabhiratibahulo bahimukho na ramati sabbasaṅkhāresu, anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ lobhakkhandhaṃ nibbijjhati padāletīti nibbedhikapaā. Anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ dosakkhandhaṃ mohakkhandhaṃ kodhaṃ upanāhaṃpe sabbe bhavagāmikamme nibbijjhati padāletīti nibbedhikapaā.

Appicchoti santaguṇaniguhanatā, paccayapaṭiggahaṇe ca mattautā, etaṃ appicchalakkhaṇanti iminā lakkhaṇena samannāgato. Santuṭṭhoti catūsu paccayesu yathālābhasantoso yathābalasantoso yathāsāruppasantosoti, imehi tīhi santosehi samannāgato. Pavivittoti kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṃ nekkhammābhiratānaṃ, cittaviveko ca parisuddhacittānaṃ paramavodānappattānaṃ, upadhiviveko ca nirupadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅkhāragatānanti, imesaṃ tiṇṇaṃ vivekānaṃ lābhī. Asaṃsaṭṭhoti dassanasaṃsaggo savanasaṃsaggo samullapanasaṃsaggo paribhogasaṃsaggo kāyasaṃsaggoti, imehi pacahi saṃsaggehi virahito. Ayaca pacavidho saṃsaggo rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi upāsakehi upasikāhi bhikkhūhi bhikkhunīhīti aṭṭhahi puggalehi saddhiṃ jāyati, so sabbopi therassa natthīti asaṃsaṭṭho.

Āraddhavīriyoti paggahitavīriyo paripuṇṇavīriyo. Tattha āraddhavīriyo bhikkhu gamane uppannakilesassa ṭhānaṃ pāpuṇituṃ na deti, ṭhāne uppannassa nisajjaṃ, nisajjāya uppannassa seyyaṃ pāpuṇituṃ na deti, tasmiṃ tasmiṃ iriyāpathe uppannaṃ tattha tattheva niggaṇhāti. Thero pana catucattālīsa vassāni mace piṭṭhiṃ na pasāreti. Taṃ sandhāya āraddhavīriyoti āha. Vattāti odhunanavattā. Bhikkhūnaṃ ajjhācāraṃ disvā ajja kathessāmi, sve kathessāmīti kathāvavatthānaṃ na karoti, tasmiṃ tasmiṃ yeva ṭhāne ovadati anusāsatīti attho.

Vacanakkhamoti vacanaṃ khamati. Eko hi parassa ovādaṃ deti, sayaṃ pana aena ovadiyamāno kujjhati. Thero pana parassapi ovādaṃ deti, sayaṃ ovadiyamānopi sirasā sampaṭicchati. Ekadivasaṃ kira sāriputtattheraṃ sattavassiko sāmaṇero bhante, sāriputta, tumhākaṃ nivāsanakaṇṇo olambatīti āha. Thero kici avatvāva ekamantaṃ gantvā parimaṇḍalaṃ nivāsetvā āgamma ettakaṃ vaṭṭati ācariyāti ajaliṃ paggayha aṭṭhāsi.

Tadahu pabbajito santo, jātiyā sattavassiko;

Sopi maṃ anusāseyya, sampaṭicchāmi matthaketi. (mi. pa. 6.4.8)

Āha.

Codakoti vatthusmiṃ otiṇṇe vā anotiṇṇe vā vītikkamaṃ disvā āvuso, bhikkhunā nāma evaṃ nivāsetabbaṃ, evaṃ pārupitabbaṃ, evaṃ gantabbaṃ, evaṃ ṭhātabbaṃ, evaṃ nisīditabbaṃ, evaṃ khāditabbaṃ, evaṃ bhujitabbanti tantivasena anusiṭṭhiṃ deti.

Pāpagarahīti pāpapuggale na passe, na tesaṃ vacanaṃ suṇe, tehi saddhiṃ ekacakkavāḷepi na vaseyyaṃ.

Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo;

Appassuto anādaro, sameto ahu katthacīti.

Evaṃ pāpapuggalepi garahati, samaṇena nāma rāgavasikena dosamohavasikena na hotabbaṃ, uppanno rāgo doso moho pahātabboti evaṃ pāpadhammepi garahatīti dvīhi kāraṇehi pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputtoti vadati.

Evaṃ āyasmatā ānandena soḷasahi padehi therassa yathābhūtavaṇṇappakāsane kate kiṃ ānando attano piyasahāyassa vaṇṇaṃ kathetuṃ na labhati, kathetu kiṃ pana tena kathitaṃ tatheva hoti, kiṃ so sabbaūti? Koci pāpapuggalo vattuṃ mā labhatūti satthā taṃ vaṇṇabhaṇanaṃ akuppaṃ sabbaubhāsitaṃ karonto jinamuddikāya lachanto evametantiādimāha.

Evaṃ tathāgatena ca ānandattherena ca mahātherassa vaṇṇe kathiyamāne bhumaṭṭhakā devatā uṭṭhahitvā eteheva soḷasahi padehi vaṇṇaṃ kathayiṃsu. Tato ākāsaṭṭhakadevatā sītavalāhakā uṇhavalāhakā cātumahārājikāti yāva akaniṭṭhabrahmalokā devatā uṭṭhahitvā eteheva soḷasahi padehi vaṇṇaṃ kathayiṃsu. Etenupāyena ekacakkavāḷaṃ ādiṃ katvā dasasu cakkavāḷasahassesu devatā uṭṭhahitvā kathayiṃsu. Athāyasmato sāriputtassa saddhivihāriko susīmo devaputto cintesi imā devatā attano attano nakkhattakīḷaṃ pahāya tattha tattha gantvā mayhaṃ upajjhāyasseva vaṇṇaṃ kathenti, gacchāmi tathāgatassa santikaṃ, gantvā etadeva vaṇṇabhaṇanaṃ devatābhāsitaṃ karomīti, so tathā akāsi. Taṃ dassetuṃ atha kho susīmotiādi vuttaṃ.

Uccāvacāti aesu ṭhānesu paṇītaṃ uccaṃ vuccati, hīnaṃ avacaṃ. Idha pana uccāvacāti nānāvidhā vaṇṇanibhā. Tassā kira devaparisāya nīlaṭṭhānaṃ atinīlaṃ, pītakaṭṭhānaṃ atipītakaṃ, lohitaṭṭhānaṃ atilohitaṃ, odātaṭṭhānaṃ accodātanti, catubbidhā vaṇṇanibhā pātubhavi. Teneva seyyathāpi nāmāti catasso upamā āgatā. Tattha subhoti sundaro. Jātimāti jātisampanno. Suparikammakatoti dhovanādiparikammena suṭṭhu parikammakato. Paṇḍukambale nikkhittoti rattakambale ṭhapito. Evamevanti rattakambale nikkhittamaṇi viya sabbā ekappahāreneva virocituṃ āraddhā. Nikkhanti atirekapacasuvaṇṇena katapiḷandhanaṃ. Tahi ghaṭṭanamajjanakkhamaṃ hoti. Jambonadanti mahājambusākhāya pavattanadiyaṃ nibbattaṃ, mahājambuphalarase vā pathaviyaṃ paviṭṭhe suvaṇṇaṅkurā uṭṭhahanti, tena suvaṇṇena katapiḷandhanantipi attho. Dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhanti sukusalena kammāraputtena ukkāmukhe pacitvā sampahaṭṭhaṃ. Dhātuvibhaṅge (ma. ni. 3.357 ādayo) akatabhaṇḍaṃ gahitaṃ, idha pana katabhaṇḍaṃ.

Viddheti dūrībhūte. Deveti ākāse. Nabhaṃ abbhussakkamānoti ākāsaṃ abhilaṅghanto. Iminā taruṇasūriyabhāvo dassito. Soratoti soraccena samannāgato. Dantoti nibbisevano. Satthuvaṇṇābhatoti satthārā ābhatavaṇṇo. Satthā hi aṭṭhaparisamajjhe nisīditvā sevatha, bhikkhave, sāriputtamoggallānetiādinā (ma. ni. 3.371) nayena therassa vaṇṇaṃ āharīti thero ābhatavaṇṇo nāma hoti. Kālaṃ kaṅkhatīti parinibbānakālaṃ pattheti. Khīṇāsavo hi neva maraṇaṃ abhinandati, na jīvitaṃ pattheti, divasasaṅkhepaṃ vetanaṃ gahetvā ṭhitapuriso viya kālaṃ pana pattheti, olokento tiṭṭhatīti attho. Tenevāha

Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;

Kālaca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathāti. (theragā. 1001-1002); Navamaṃ;

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Rồi ại đức Ananda đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Thế Tn ni với ại đức Ananda đang ngồi một bn:

-- Ny Ananda, ng c hoan hỷ đối với Sriputta khng?

3) -- Bạch Thế Tn, ai l người khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm lại c thể khng hoan hỷ đối với Tn giả Sriputta? Bạch Thế Tn, hiền tr l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, đại tuệ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, quảng tuệ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, hỷ tuệ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, tiệp tuệ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, lợi tuệ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, quyết trạch tuệ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, t dục l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, biết đủ l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, viễn ly l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, bất cộng tr l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, tinh cần, tinh tấn l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, biện ti l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, nghe lời trung ngn l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, co tội trung thực l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, chỉ trch c php l Tn giả Sriputta.

Bạch Thế Tn, ai l người khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm lại c thể khng hoan hỷ đối với Tn giả Sriputta?

4) -- Như vậy l phải, ny Ananda. Như vậy l phải, ny Ananda. Ny Ananda, ai l người khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm lại c thể khng hoan hỷ đối với Sriputta? Ny Ananda, hiền tr l Sriputta. Ny Ananda, đại tuệ l Sriputta. Ny Ananda, quảng tuệ l Sriputta. Ny Ananda, hỷ tuệ l Sriputta. Ny Ananda, tiệp tuệ l Sriputta. Ny Ananda, lợi tuệ l Sriputta. Ny Ananda, quyết trạch tuệ l Sriputta. Ny Ananda, t dục l Sriputta. Ny Ananda, biết đủ l Sriputta. Ny Ananda, viễn ly l Sriputta. Ny Ananda, bất cọng tr l Sriputta. Ny Ananda, biện ti l Sriputta. Ny Ananda, nghe lời trung ngn l Sariputta. Ny Ananda, co tội trung thực l Sriputta. Ny Ananda, chỉ trch c php l Sriputta. Ny Ananda, ai l người khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm, lại c thể khng hoan hỷ đối với Sriputta?

5) Rồi Thin tử Susima, trong khi được nghe lời tn thn về Tn giả Sriputta, với đại chng Thin tử đoanh vy, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn.

6) ứng một bn, Thin tử Susima bạch Thế Tn:

-- Như vậy l phải, bạch Thế Tn. Như vậy l phải, bạch Thiện Thệ. Bạch Thế Tn, ai l người khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm lại c thể khng hoan hỷ đối với Tn giả Sriputta?. Bạch Thế Tn, hiền tr l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, đại tuệ l Tn giả Sriputta...... Bạch Thế Tn, chỉ trch c php l Tn giả Sriputta. Bạch Thế Tn, ai l người khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm lại c thể khng hoan hỷ đối với Tn giả Sriputta? Bạch Thế Tn, con đi đến chng Thin tử no, con đều được nghe nhiều lần tiếng ni như vậy: "Hiền tr l Tn giả Sriputta... ... chỉ trch c php l Tn giả Sriputta. Ai khng ngu si, khng c tm, khng si m, khng loạn tm lại c thể khng hoan hỷ đối với Tn giả Sriputta?"

7) Rồi chng Thin tử của Thin tử Susima, trong khi những lời tn thn Tn giả Sriputta được lớn tiếng ni ln, họ hoan hỷ, hỷ duyệt, hn hoan v thn chi sng mu sắc th thắng.

8) V như một hn lưu ly bảo chu, đẹp đẽ, trong suốt, c tm mặt, kho giũa, kho mi, được đặt trn một tấm mn mu vng da cam, chi sng, chiếu sng v bừng sng. Cũng vậy, chng Thin tử của Thin tử Susima, trong khi những lời tn thn Tn giả Sriputta được lớn tiếng ni ln, họ hoan hỷ, hỷ duyệt, hn hoan v thn chi sng mu sắc th thắng.

9) V như một đồ trang sức bằng vng mịn được một người thợ vng thiện xảo, kho đập, kho mi, đặt trn một tấm mn mu vng da cam, chi sng, chiếu sng v bừng sng. Cũng vậy, Thin tử chng của Thin tử Susima... ... v thn chi sng mu sắc th thắng.

10) V như trong khi đm đ gần sng, sao mai chi sng, chiếu sng v bừng sng. Cũng vậy, chng Thin tử của Thin tử Susima... ... v thn chi sng mu sắc th thắng.

11) V như trong ma thu, trn trời cc vng my đ được bay sạch, mặt trời mọc ln giữa trời, đnh tan mn đm, khắp giữa hư khng chi sng, chiếu sng v bừng sng. Cũng vậy, chng Thin tử của Thin tử Susima, trong khi những lời tn thn Tn giả Sriputta được lớn tiếng ni ln, họ hoan hỷ, hỷ duyệt, hn hoan v thn chi sng mu sắc th thắng.

12) Rồi Thin tử Susima, ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn về Sriputta:

Ngi Sriputta,
ược mọi người xc nhận,
L bậc ại hiền tr,
Khng phẫn hận, t dục,
Nhu thuận v điều phục,
ược ạo Sư tn thn.

13) Rồi Thế Tn ni ln bi kệ về Sriputta cho Thin tử Susima:

Về Sriputta,
Mọi người đều xc nhận,
L bậc ại hiền tr,
Khng phẫn hận, t dục,
Nhu thuận v điều phục,
Như người kho điều phục,
Chờ đợi thời giờ đến,
ể hưởng quả thuần thục.

 

10. Nānātitthiyasāvakasuttaṃ

10. Nānātitthiyasāvakasuttavaṇṇanā

X. Cc Ngoại ạo Sư (S.i,65)

111. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho sambahulā nānātitthiyasāvakā devaputtā asamo ca sahali [sahalī (sī. syā. kaṃ. pī.)] ca nīko [niṅko (sī. pī.), niko (syā. kaṃ.)] ca ākoṭako ca vegabbhari ca [veṭambarī ca (sī. syā. kaṃ. pī.)] māṇavagāmiyo ca abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhito kho asamo devaputto pūraṇaṃ kassapaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Idha chinditamārite, hatajānīsu kassapo;

Na pāpaṃ samanupassati, puaṃ vā pana attano;

Sa ve vissāsamācikkhi, satthā arahati mānananti.

Atha kho sahali devaputto makkhaliṃ gosālaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Tapojigucchāya susaṃvutatto,

Vācaṃ pahāya kalahaṃ janena;

Samosavajjā virato saccavādī,

Na hi nūna tādisaṃ karoti [na ha nuna tādī pakaroti (sī. syā. kaṃ.)] pāpanti.

Atha kho nīko devaputto nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ [nāthaputtaṃ (sī.)] ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Jegucchī nipako bhikkhu, cātuyāmasusaṃvuto;

Diṭṭhaṃ sutaca ācikkhaṃ, na hi nūna kibbisī siyāti.

Atha kho ākoṭako devaputto nānātitthiye ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Pakudhako kātiyāno nigaṇṭho,

Ye cāpime makkhalipūraṇāse;

Gaṇassa satthāro sāmaappattā,

Na hi nūna te sappurisehi dūreti.

Atha kho vegabbhari devaputto ākoṭakaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi

Sahācaritena [sahāravenāpi (ka. sī.), sagāravenāpi (pī.)] chavo sigālo [siṅgālo (ka.)],

Na kotthuko sīhasamo kadāci;

Naggo musāvādī gaṇassa satthā,

Saṅkassarācāro na sataṃ sarikkhoti.

Atha kho māro pāpimā begabbhariṃ devaputtaṃ anvāvisitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

Tapojigucchāya āyuttā, pālayaṃ pavivekiyaṃ;

Rūpe ca ye niviṭṭhāse, devalokābhinandino;

Te ve sammānusāsanti, paralokāya mātiyāti.

Atha kho bhagavā, māro ayaṃ pāpimā iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāya paccabhāsi

Ye keci rūpā idha vā huraṃ vā,

Ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā;

Sabbeva te te namucippasatthā,

Āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittāti.

Atha kho māṇavagāmiyo devaputto bhagavantaṃ ārabbha bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi

Vipulo rājagahīyānaṃ, giriseṭṭho pavuccati;

Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ.

Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānaca candimā [nakkhattānaṃva candimā (ka.)];

Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatīti. 

 

Nānātitthiyavaggo tatiyo.

Tassuddānaṃ

Sivo khemo ca serī ca, ghaṭī jantu ca rohito;

Nando nandivisālo ca, susimo nānātitthiyena te dasāti.

Devaputtasaṃyuttaṃ samattaṃ.

111. Dasame nānātitthiyasāvakāti te kira kammavādino ahesuṃ, tasmā dānādīni puāni katvā sagge nibbattā, te attano attano satthari pasādena nibbattamhāti saino hutvā gacchāma dasabalassa santike ṭhatvā amhākaṃ satthārānaṃ vaṇṇaṃ kathessāmāti āgantvā paccekagāthāhi kathayiṃsu. Tattha chinditamāriteti chindite ca mārite ca. Hatajānīsūti pothane ca dhanajānīsu ca. Puaṃ vā panāti attano puampi na samanupassati, saṅkhepato puāpuānaṃ vipāko natthīti vadati. Sa ve vissāsamācikkhīti so evaṃ katapāpānampi katapuānampi vipāko natthīti vadanto sattānaṃ vissāsaṃ avassayaṃ patiṭṭhaṃ ācikkhati, tasmā mānanaṃ vandanaṃ pūjanaṃ arahatīti vadati.

Tapojigucchāyāti kāyakilamathatapena pāpajigucchanena. Susaṃvutattoti samannāgato pihito vā. Jegucchīti tapena pāpajigucchako. Nipakoti paṇḍito. Cātuyāmasusaṃvutoti cātuyāmena susaṃvuto. Cātuyāmonāma sabbavārivārito ca hoti sabbavāriyutto ca sabbavāridhuto ca sabbavāriphuṭo cāti ime cattāro koṭṭhāsā. Tattha sabbavārivāritoti vāritasabbaudako, paṭikkhittasabbasītodakoti attho. So kira sītodake sattasaī hoti , tasmā taṃ na valajeti. Sabbavāriyuttoti sabbena pāpavāraṇena yuto. Sabbavāridhutoti sabbena pāpavāraṇena dhutapāpo Sabbavāriphuṭoti sabbena pāpavāraṇena phuṭṭho. Diṭṭhaṃ sutaca ācikkhanti diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ meti sutaṃ sutaṃ meti ācikkhanto, na niguhanto. Na hi nūna kibbisīti evarūpo satthā kibbisakārako nāma na hoti.

Nānātitthiyeti so kira nānātitthiyānaṃyeva upaṭṭhāko, tasmā te ārabbha vadati. Pakudhako kātiyānoti pakudho kaccāyano. Nigaṇṭhoti nāṭaputto. Makkhalipūraṇāseti makkhali ca pūraṇo ca. Sāmaappattāti samaṇadhamme koṭippattā. Na hi nūna teti sappurisehi na dūre, teyeva loke sappurisāti vadati. Paccabhāsīti ayaṃ ākoṭako imesaṃ nagganissirikānaṃ dasabalassa santike ṭhatvā vaṇṇaṃ kathetīti tesaṃ avaṇṇaṃ kathessāmīti patiabhāsīti.

Tattha sahācaritenāti saha caritamattena. Chavo sigāloti lāmako kālasigālo. Kotthukoti tasseva vevacanaṃ. Saṅkassarācāroti āsaṅkitasamācāro. Na sataṃ sarikkhoti paṇḍitānaṃ sappurisānaṃ sadiso na hoti, kiṃ tvaṃ kālasigālasadise titthiye sīhe karosīti?

Anvāvisitvāti ayaṃ evarūpānaṃ satthārānaṃ avaṇṇaṃ katheti, teneva naṃ mukhena vaṇṇaṃ kathāpessāmīti cintetvā tassa sarīre anuāvisi adhimucci, evaṃ anvāvisitvā. Āyuttāti tapojigucchane yuttapayuttā. Pālayaṃ pavivekiyanti pavivekaṃ pālayantā. Te kira nhāpitapavivekaṃ pālessāmāti sayaṃ kese lucanti. Cīvarapavivekaṃ pātessāmāti naggā vicaranti. Piṇḍapātapavivekaṃ pālessāmāti sunakhā viya bhūmiyaṃ vā bhujanti hatthesu vā. Senāsanapavivekaṃ pālessāmāti kaṇṭakaseyyādīni kappenti. Rūpe niviṭṭhāti taṇhādiṭṭhīhi rūpe patiṭṭhitā. Devalokābhinandinoti devalokapatthanakāmā. Mātiyāti maccā, te ve maccā paralokatthāya sammā anusāsantīti vadati.

Itividitvāti ayaṃ paṭhamaṃ etesaṃ avaṇṇaṃ kathetvā idāni vaṇṇaṃ katheti, ko nu kho esoti āvajjento jānitvāva. Ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇāti ye antalikkhe candobhāsasūriyobhāsasajhārāgaindadhanutārakarūpānaṃ pabhāsavaṇṇā. Sabbeva te teti sabbeva te tayā. Namucīti māraṃ ālapati. Āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittāti yathā macchānaṃ vadhatthāya baḷisalaggaṃ āmisaṃ khipati, evaṃ tayā pasaṃsamānena ete rūpā sattānaṃ vadhāya khittāti vadati.

Māṇavagāmiyoti ayaṃ kira devaputto buddhupaṭṭhāko. Rājagahīyānanti rājagahapabbatānaṃ. Setoti kelāso. Aghagāminanti ākāsagāmīnaṃ. Udadhinanti udakanidhānānaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā rājagahīyānaṃ pabbatānaṃ vipulo seṭṭho, himavantapabbatānaṃ kelāso, ākāsagāmīnaṃ ādicco, udakanidhānānaṃ samuddo, nakkhattānaṃ cando, evaṃ sadevakassa lokassa buddho seṭṭhoti. Dasamaṃ.

Nānātitthiyavaggo tatiyo.

Iti sāratthappakāsiniyā

Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya

Devaputtasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở thnh Vương X, tại Trc Lm, chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Rồi rất đng Thin tử, l đệ tử của nhiều ngoại đạo sư Asama, Sahal, Ninka, Akotaka, Vetambar v Mnav Gmiya, khi đm đ gần mn, với dung sắc th thắng chi sng ton vng Jetavana đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi đứng một bn.

3) ứng một bn, Thin tử Asama ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn về Prana Kassapa:

Ở đy nếu c người,
Chm giết hay hại người,
Kassapa khng thấy,
Qua cc hnh động ấy,
L c nghiệp cho mnh,
Hay cng đức cho mnh.
Ngi tuyn bố như vậy,
Lm căn bản đức tin,
Ngi thật bậc ạo sư,
ng được tn knh, lễ
.

4) Rồi Thin tử Sahali ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn về Makkhali Gosla:

Khổ hạnh v yếm ly,
Kho điều phục, tự chế,
Từ bỏ cc lời ni,
Gy đấu tranh với người,
Thăng bằng, trnh phạm tội, 
Ni những lời thực ngữ,
Ngi khng bao giờ lm,
Cc tội phạm như vậy.

5) Rồi Thin tử Ninka ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn về Nigantha Ntaputta:

Vị Tỷ-kheo yếm ly,
Sng suốt theo tế hạnh,
Kho theo bốn tự chế,
Chỉ ni điều nghe thấy,
Khng phạm điều lỗi lầm.

6) Rồi Thin tử Akotaka ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn về cc ngoại đạo sư:

Cc ngoại đạo sư ny,
Như Pakudhaka,
V Ktiyna,
Cng với Nigantha,
Kể cả Makkhali,
V cả Puurana,
Mỗi vị l ạo sư,
Chng đệ tử của mnh,
đạt Sa-mn quả,
Khng xa bậc Chn nhn.

7) Rồi Thin tử Vetambar ni ln bi kệ ny với Thin tử Akotaka:

Con giả can gh tởm,
C tru sủa thế no,
Lm sao snh bằng được,
Tiếng rống con sư tử.
La thể, ni vọng ngn,
Lnh đạo mn đồ chng,
Lm cc hạnh t vạy,
Lm sao sanh thiện nhn?

8) Rồi c ma nhập vo Thin tử Vetambar ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn:

Tu khổ hạnh yếm ly,
Sống viễn ly hnh xc,
ắm say trong sắc php,
Hoan lạc, m Thin giới.
Dầu họ bị tử vong,
Chắc chắn họ giảng dạy,
Hướng dẫn thật chơn chnh,
ưa đến đời về sau.

9) Rồi Thế Tn biết được chnh l c ma, liền ni ln bi kệ cho c ma:

Phm những sắc php g,
ời ny hay đời sau,
Với mu sắc th diệu,
Chi sng giữa hư khng,
Tất cả những sắc ấy,
ược Ma vương tn thn,
Chng chỉ l bẫy mồi,
Quăng ra để diệt c.

10) Rồi Thin tử Mnava Gmiya ni ln bi kệ ny trước mặt Thế Tn về Thế Tn:

Trong tất cả ngọn ni,
Ở tại Vương X thnh,
Ngọn ni Vipula,
ược gọi l tối thắng.
Trong dy ni Tuyết Sơn,
Ngọn Bạch Sơn tối thắng.
Giữa cc loại khng hnh,
Mặt trời l tối thắng.
Giữa cc loại thủy lộ,
ại dương l tối thắng.
Trong cc loi tinh t,
Mặt trăng l tối thắng.
Giữa Thin giới, địa giới,
Phật được gọi tối thượng.

 

 

Mục Lục Tương Ưng Bộ Kinh PaliViệt

 


 

Samyutta Nikāya

 

Samyutta Nikāya (aṭṭhakathā)

 

Kinh Tương Ưng

 



KINH ĐIỂN 
Home

 

Phn đoạn song ngữ: VT Do

Updated 4-5-2019