SAMYUTTA NIKAYA TƯƠNG ƯNG BỘ KINH

 

5. Kassapasaṃyuttaṃ

5. Kassapasaṃyuttaṃ

Chương Năm: Tương Ưng Kassapa (Ca-diếp)

1. Santuṭṭhasuttaṃ

1. Santuṭṭhasuttavaṇṇanā

I. Tri Tc (S.ii,194)

144. Sāvatthiyaṃ viharatipe santuṭṭhāyaṃ [santuṭṭhoyaṃ (sī.)], bhikkhave, kassapo itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī; na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati; laddhā ca cīvaraṃ agadhito [agathito (sī.)] amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati.

 

Santuṭṭhāyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī; na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati; laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati.

 

Santuṭṭhāyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī; na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati; laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati.

 

Santuṭṭhāyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, itarītaragilānappaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī; na ca gilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; aladdhā ca gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ na paritassati; laddhā ca gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ agadhito amucchito anajjhāpanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati.

 

Tasmātiha , bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ santuṭṭhā bhavissāma itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādino; na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjissāma; aladdhā ca cīvaraṃ na ca paritassissāma; laddhā ca cīvaraṃ agadhitā amucchitā anajjhāpannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaā paribhujissāma. (Evaṃ sabbaṃ kātabbaṃ).

 

Santuṭṭhā bhavissāma itarītarena piṇḍapātenape santuṭṭhā bhavissāma itarītarena senāsanenape santuṭṭhā bhavissāma itarītarena gilānappaccayabhesajjaparikkhārena, itarītaragilānappaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādino; na ca gilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjissāma aladdhā ca gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ na paritassissāma; laddhā ca gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ agadhitā amucchitā anajjhāpannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaā paribhujissāmāti. Evahi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. Kassapena vā hi vo, bhikkhave, ovadissāmi yo vā panassa [yo vā pana (sī.), yo vā (pī.)] kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbanti. Paṭhamaṃ.

144. Kassapasaṃyuttassa paṭhame santuṭṭhāyanti santuṭṭho ayaṃ. Itarītarenāti na thūlasukhumalūkhapaṇītathirajiṇṇānaṃ yena kenaci, atha kho yathāladdhādīnaṃ itarītarena yena kenaci santuṭṭhoti attho. Cīvarasmihi tayo santosā yathālābhasantoso yathābalasantoso yathāsāruppasantosoti. Piṇḍapātādīsupi eseva nayo.

 

Tesaṃ ayaṃ pabhedasaṃvaṇṇanā idha bhikkhu cīvaraṃ labhati sundaraṃ vā asundaraṃ vā, so teneva yāpeti, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti. Ayamassa cīvare yathālābhasantoso. Atha pana pakatidubbalo vā hoti ābādhajarābhibhūto vā, garucīvaraṃ pārupanto kilamati, so sabhāgena bhikkhunā saddhiṃ taṃ parivattetvā lahukena yāpentopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa cīvare yathābalasantoso. Aparo paṇītapaccayalābhī hoti, so paṭṭacīvarādīnaṃ aataraṃ mahagghacīvaraṃ bahūni vā cīvarāni labhitvā idaṃ therānaṃ cirapabbajitānaṃ, idaṃ bahussutānaṃ anurūpaṃ, idaṃ gilānānaṃ, idaṃ appalābhīnaṃ hotūti datvā tesaṃ purāṇacīvaraṃ vā saṅkārakūṭādito vā pana nantakāni uccinitvā tehi saṅghāṭiṃ katvā dhārentopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa cīvare yathāsāruppasantoso.

 

Idha pana bhikkhu piṇḍapātaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so teneva yāpeti, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti. Ayamassa piṇḍapāte yathālābha santoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā piṇḍapātaṃ labhati, yenassa paribhuttena aphāsu hoti, so sabhāgassa bhikkhuno taṃ datvā tassa hatthato sappāyabhojanaṃ bhutvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa piṇḍapāte yathābalasantoso. Aparo bahuṃ paṇītaṃ piṇḍapātaṃ labhati, so taṃ cīvaraṃ viya cirapabbajita-bahussuta-appalābhagilānānaṃ datvā , tesaṃ vā sesakaṃ piṇḍāya vā caritvā missakāhāraṃ bhujantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa piṇḍapāte yathāsāruppasantoso.

 

Idha pana bhikkhu senāsanaṃ labhati manāpaṃ vā amanāpaṃ vā, so tena neva somanassaṃ na paṭighaṃ uppādeti, antamaso tiṇasanthārakenāpi yathāladdheneva tussati. Ayamassa senāsane yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā senāsanaṃ labhati, yatthassa vasato aphāsu hoti, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa santake sappāyasenāsane vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa senāsane yathābalasantoso. Aparo mahāpuo leṇamaṇḍapakūṭāgārādīni bahūni paṇītasenāsanāni labhati, so tāni cīvarādīni viya cirapabbajitabahussutaappalābhagilānānaṃ datvā yattha katthaci vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa senāsane yathāsāruppasantoso. Yopi uttamasenāsanaṃ nāma pamādaṭṭhānaṃ, tattha nisinnassa thinamiddhaṃ okkamati, niddābhibhūtassa paṭibujjhato pāpavitakkā pātubhavantīti paṭisacikkhitvā tādisaṃ senāsanaṃ pattampi na sampaṭicchati, so taṃ paṭikkhipitvā abbhokāsarukkhamūlādīsu vasanto santuṭṭhova hoti. Ayampi senāsane yathāsāruppasantoso.

 

Idha pana bhikkhu bhesajjaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so yaṃ labhati teneva tussati, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti. Ayamassa gilānapaccaye yathālābhasantoso. Yo pana telenatthiko phāṇitaṃ labhati, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato telaṃ gahetvā vā aadeva vā pariyesitvā bhesajjaṃ karontopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa gilānapaccaye yathābalasantoso. Aparo mahāpuo bahuṃ telamadhuphāṇitādipaṇītabhesajjaṃ labhati, so taṃ cīvaraṃ viya cirapabbajita-bahussuta-appalābhagilānānaṃ datvā tesaṃ ābhatena yena kenaci yāpentopi santuṭṭhova hoti. Yo pana ekasmiṃ bhājane muttaharītakaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ catumadhuraṃ gaṇha, bhante, yadicchasīti vuccamāno sacassa tesu aatarenapi rogo vūpasammati, atha muttaharītakaṃ nāma buddhādīhi vaṇṇitanti catumadhuraṃ paṭikkhipitvā muttaharītakena bhesajjaṃ karonto paramasantuṭṭhova hoti. Ayamassa gilānapaccaye yathāsāruppasantoso. Iti ime tayo santose sandhāya santuṭṭhāyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena cīvarenāti vuttaṃ.

 

Vaṇṇavādīti eko santuṭṭho hoti, santosassa vaṇṇaṃ na katheti. Eko na santuṭṭho hoti, santosassa vaṇṇaṃ katheti. Eko neva santuṭṭho hoti, na santosassa vaṇṇaṃ katheti. Eko santuṭṭho ca hoti, santosassa ca vaṇṇaṃ katheti. Ayaṃ tādisoti dassetuṃ itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādīti vuttaṃ. Anesananti dūteyyapahiṇagamanānuyogappabhedaṃ nānappakāraṃ anesanaṃ. Aladdhāti alabhitvā. Yathā ca ekacco kathaṃ nu kho cīvaraṃ labhissāmīti puavantehi bhikkhūhi saddhiṃ ekato hutvā kohaaṃ karonto uttasati paritassati, ayaṃ evaṃ aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati. Laddhā cāti dhammena samena labhitvā. Agadhitoti vigatalobhagedho. Amucchitoti adhimattataṇhāya mucchaṃ anāpanno. Anajjhāpannoti taṇhāya anotthaṭo apariyonaddho. Ādīnavadassāvīti anesanāpattiyaca gadhitaparibhoge ca ādīnavaṃ passamāno. Nissaraṇapaoti, yāvadeva sītassa paṭighātāyāti vuttanissaraṇameva jānanto paribhujatīti attho. Itarītarena piṇḍapātenātiādīsupi yathāladdhādīnaṃ yena kenaci piṇḍapātena, yena kenaci senāsanena, yena kenaci gilānapaccayabhesajjaparikkhārenāti evamattho daṭṭhabbo.

 

Kassapena vā hi vo, bhikkhave, ovadissāmīti ettha yathā mahākassapatthero catūsu paccayesu tīhi santosehi santuṭṭho, tumhepi tathārūpā bhavathāti ovadanto kassapena ovadati nāma. Yo vā panassa kassapasadisoti etthāpi yo vā panaopi kassapasadiso mahākassapatthero viya catūsu paccayesu tīhi santosehi santuṭṭho bhaveyya, tumhepi tathārūpā bhavathāti ovadanto kassapasadisena ovadati nāma. Tathattāya paṭipajjitabbanti sammāsambuddhassa imāya imasmiṃ santuṭṭhisutte vuttasallekhācārapaṭipattiyā kathanaṃ nāma bhāro, amhākampi imaṃ paṭipattiṃ paripūraṃ katvā pūraṇaṃ bhāroyeva, āgato kho pana bhāro gahetabboti cintetvā yathā mayā kathitaṃ, tathattāya tathābhāvāya tumhehipi paṭipajjitabbanti. Paṭhamaṃ.

1) ... Tr ở Svatthi.

2) -- Tri tc, ny cc Tỷ-kheo, l Kassapa ny, với bất cứ loại y no, v tn thn hạnh tri tc với bất cứ loại y no; khng v y lm điều bất chnh, bất xứng. Nếu khng được y, vị ny khng c dao động. V nếu được y, vị ny dng y khng tham lam, khng say đắm, khng phạm tội, thấy nguy hại, qun xuất ly với tr tuệ.

3) Tri tc, ny cc Tỷ-kheo, l Kasssapa ny, với bất cứ đồ ăn khất thực no, tn thn hạnh tri tc với bất cứ đồ ăn khất thực no; khng v đồ ăn khất thực, lm điều bất chnh, bất xứng. Nếu khng được đồ ăn khất thực, vị ny khng c dao động. V nếu được đồ ăn khất thực, vị ny dng đồ ăn khất thực ấy, khng tham lam, khng say đắm, khng phạm tội, thấy nguy hại, qun xuất ly với tr tuệ.

4) Tri tc, ny cc Tỷ-kheo, l Kassapa ny, với bất cứ loại sng tọa no, v tn thn hạnh tri tc với bất cứ loại sng tọa no; v khng v sng tọa, lm điều bất chnh, bất xứng. Nếu khng được sng tọa, vị ny khng c dao động. V nếu được sng tọa, vị ny dng sng tọa ấy, khng tham lam, khng say đắm, khng phạm tội, thấy nguy hại, qun xuất ly với tr tuệ.

5) Tri tc, ny cc Tỷ-kheo, l Kassapa ny, với bất cứ thuốc men trị bệnh no. V vị ny tn thn hạnh tri tc với bất cứ loại thuốc men trị bệnh no; v khng v duyn với thuốc men trị bệnh, lm điều bất chnh, bất xứng. Nếu khng được thuốc men trị bệnh, vị ny khng c dao động. V nếu được thuốc men trị bệnh, vị ny dng thuốc men trị bệnh ấy, khng tham lam, khng say đắm, khng phạm tội, thấy nguy hại, qun xuất ly với tr tuệ.

6) Do vậy, ny cc Tỷ-kheo, hy học tập như sau: "Chng ti sẽ tri tc với bất cứ loại y no, v chng ti sẽ l người tn thn hạnh tri tc với bất cứ loại y no. V khng v y, chng ti sẽ lm điều bất chnh, bất xứng. Nếu khng được y, chng ti sẽ khng dao động. V nếu được y, chng ti sẽ dng y ấy, khng tham lam, khng say đắm, khng phạm tội, thấy sự nguy hại, qun xuất ly với tr tuệ. Chng ti sẽ tri tc với bất cứ loại đồ ăn khất thực no... với bất cứ loại sng tọa no... với bất cứ loại thuốc men trị bệnh no, v chng ti sẽ l người tn thn sự tri tc với bất cứ loại thuốc men trị bệnh no. V khng v thuốc men trị bệnh, chng ti sẽ lm điều bất chnh, bất xứng. Nếu khng được thuốc men trị bệnh, chng ti sẽ khng dao động. V nếu được thuốc men trị bệnh, chng ti sẽ dng thuốc men trị bệnh ấy, khng tham lam, khng say đắm, khng phạm tội, thấy nguy hại, qun xuất ly với tr tuệ. Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, cc ng cần phải học tập".

7) Với Kassapa, ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ gio giới cc ng; hay với người như Kassapa. V được gio giới, cc ng cần phải thực hnh như vậy.

2. Anottappīsuttaṃ

2. Anottappīsuttavaṇṇanā

II. Khng Biết Sợ (S.ii,195)

145. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca sāriputto bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākassapena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca vuccati hidaṃ, āvuso kassapa, anātāpī anottappī abhabbo sambodhāya abhabbo nibbānāya abhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya; ātāpī ca kho ottappī bhabbo sambodhāya bhabbo nibbānāya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāyāti.

 

Kittāvatā nu kho, āvuso, anātāpī hoti anottappī abhabbo sambodhāya abhabbo nibbānāya abhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya; kittāvatā ca panāvuso, ātāpī hoti ottappī bhabbo sambodhāya bhabbo nibbānāya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāyāti? Idhāvuso, bhikkhu anuppannā me pāpakā akusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ātappaṃ karoti, uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ātappaṃ karoti, anuppannā me kusalā dhammānuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ātappaṃ karoti, uppannā me kusalā dhammā nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ātappaṃ karoti. Evaṃ kho, āvuso, anātāpī hoti.

 

Kathacāvuso, anottappī hoti? Idhāvuso, bhikkhu anuppannā me pāpakā akusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ottappati, uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ottappati, anuppannā me kusalā dhammānuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ottappati, uppannā me kusalā dhammā nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti na ottappati. Evaṃ kho, āvuso, anottappī hoti. Evaṃ kho, āvuso, anātāpī anottappī abhabbo sambodhāya abhabbo nibbānāya abhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.

 

Kathacāvuso, ātāpī hoti? Idhāvuso, bhikkhu anuppannā me pāpakā akusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, anuppannā me kusalā dhammāpe ātappaṃ karoti. Evaṃ kho, āvuso, ātāpī hoti.

 

Kathacāvuso, ottappī hoti? Idhāvuso, bhikkhu anuppannā me pāpakā akusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ottappati, uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti ottappati, anuppannā me kusalā dhammā anuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyuntntti ottappati, uppannā me kusalā dhammā nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti ottappati. Evaṃ kho, āvuso, ottappī hoti. Evaṃ kho, āvuso, ātāpī ottappī bhabbo sambodhāya bhabbo nibbānāya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāyāti. Dutiyaṃ.

145. Dutiye anātāpīti yaṃ vīriyaṃ kilese ātapati, tena rahito. Anottappīti nibbhayo kilesuppattito kusalānuppattito ca bhayarahito. Sambodhāyāti sambujjhanatthāya. Nibbānāyāti nibbānasacchikiriyāya. Anuttarassa yogakkhemassāti arahattassa tahi anuttaraceva catūhi ca yogehi khemaṃ.

 

Anuppannātiādīsu ye pubbe appaṭiladdhapubbaṃ cīvarādiṃ vā paccayaṃ upaṭṭhākasaddhivihārika-antevāsīnaṃ vā aatarato manuavatthuṃ paṭilabhitvā taṃ subhaṃ sukhanti ayoniso gaṇhantassa aataraṃ vā pana ananubhūtapubbaṃ ārammaṇaṃ yathā tathā vā ayoniso āvajjentassa lobhādayo pāpakā akusalā dhammā uppajjanti, te anuppannāti veditabbā. Aathā hi anamatagge saṃsāre anuppannā nāma pāpakā dhammā natthi. Anubhūtapubbepi ca vatthumhi ārammaṇe vā yassa pakatibuddhiyā vā uddesaparipucchāya vā pariyattinavakammayonisomanasikārānaṃ vā aataravasena pubbe anuppajjitvā pacchā tādisena paccayena sahasā uppajjanti, imepi anuppannā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti veditabbā. Tesuyeva pana vatthārammaṇesu punappunaṃ uppajjamānā nappahīyanti nāma, te uppannā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti veditabbā. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato pana uppannānuppannabhedo ca pahānappahānavidhānaca sabbaṃ visuddhimagge āṇadassanavisuddhiniddese kathitaṃ.

 

Anuppannāme kusalā dhammāti appaṭiladdhāpi sīlasamādhimaggaphalasaṅkhātā anavajjadhammā. Uppannāti teyeva paṭiladdhā. Nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti te sīlādidhammā parihānivasena puna anuppattiyā nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti veditabbā. Ettha ca lokiyā parihāyanti, lokuttarānaṃ parihāni natthīti. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyāti imassa pana sammappadhānassa vasenāyaṃ desanā katā. Dutiyamaggo vā sīghaṃ anuppajjamāno, paṭhamamaggo nirujjhamāno anatthāya saṃvatteyyāti evampettha attho daṭṭhabbo. Iti imasmiṃ sutte ime cattāro sammappadhānā pubbabhāgavipassanāvasena kathitāti. Dutiyaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Tn giả Mah Kassapa (ại Ca-diếp), v Tn giả Sriputta (X-lợi-phất) tr ở Barnasi (Ba-la-nại), chỗ Isipatana (chư Tin đọa xứ), tại Migadya (Lộc Uyển).

2) Rồi Tn giả Sriputta vo buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Tn giả Mah Kassapa; sau khi đến, ni ln với Tn giả Mah Kassapa những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, Tn giả Sriputta ni với Tn giả Mah Kassapa:

4) -- Ny Hiền giả Kassapa, được ni rằng khng c nhiệt tm, khng c biết sợ, khng thể c gic ngộ, khng thể c Niết-bn, khng thể c chứng đạt v thượng an ổn khỏi cc khổ ch; v c nhiệt tm, c biết sợ, c thể c gic ngộ, c thể c Niết-bn, c thể c chứng đạt v thượng an ổn khỏi cc khổ ch.

5) Như thế no, ny Hiền giả, l khng c nhiệt tm, khng c biết sợ, khng thể c gic ngộ, khng thể c Niết-bn, khng thể c chứng đạt v thượng an ổn khỏi cc khổ ch? V như thế no l c nhiệt tm, c biết sợ, c thể c gic ngộ, c thể c Niết-bn, c thể c chứng đạt v thượng an ổn khỏi cc khổ ch?

I

6) -- Ở đy, ny Hiền giả, vị Tỷ-kheo suy nghĩ: "Cc c bất thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu chng khởi ln, chng c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng khởi nhiệt tm. "Cc c bất thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng khng bị đoạn diệt, chng c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng khởi nhiệt tm. "Cc thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu khng khởi ln, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng khởi nhiệt tm. "Cc thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng khởi nhiệt tm.

Như vậy, ny Hiền giả, l khng c nhiệt tm.

II

7) V ny Hiền giả, như thế no l khng biết sợ?

Ở đy, ny Hiền giả, vị Tỷ-kheo suy nghĩ: "Cc c bất thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu chng khởi ln, chng c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng c biết sợ. "Cc c bất thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng khng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng biết sợ. "Cc thiện php khng khởi ln ta. Nếu chng khng khởi ln, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng biết sợ. "Cc thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khng biết sợ.

Như vậy, ny Hiền giả, l khng biết sợ.

8) Như vậy, ny Hiền giả, khng c nhiệt tm, khng c biết sợ, khng thể c gic ngộ, khng thể c Niết-bn, khng thể c chứng đạt v thượng an ổn khỏi cc khổ ch.

III

9) V ny Hiền giả, thế no l c nhiệt tm?

Ở đy, ny Hiền giả, vị Tỷ-kheo suy nghĩ: "Cc c bất thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu chng khởi ln, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khởi nhiệt tm. "Cc c bất thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng khng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khởi nhiệt tm. "Cc thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu chng khng khởi ln, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khởi nhiệt tm. "Cc thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khởi nhiệt tm. "Cc thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy khởi ln nhiệt tm.

Như vậy, ny Hiền giả, l c nhiệt tm.

IV

10) V ny Hiền giả, như thế no l c biết sợ?

Ở đy, ny Hiền giả, vị Tỷ-kheo suy nghĩ: "Cc c bất thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu chng khởi ln, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy c biết sợ. "Cc c bất thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng khng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy c biết sợ. "Cc thiện php khng khởi ln nơi ta. Nếu chng khng khởi ln, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy c biết sợ. "Cc thiện php khởi ln nơi ta. Nếu chng bị đoạn diệt, c thể đưa đến bất lợi", vị ấy c biết sợ.

Như vậy, ny Hiền giả, l c biết sợ.

11) Như vậy, ny Hiền giả, l c nhiệt tm, c biết sợ, c thể c gic ngộ, c thể c Niết-bn, c thể đưa đến chứng đạt v thượng an ổn khỏi cc khổ ch.

3. Candūpamasuttaṃ

3. Candūpamasuttavaṇṇanā

III. V Dụ Với Trăng (Tạp 41.18. Nguyệt Dụ, ại 2, 199a. Nguyệt Dụ Kinh, ại 2, 544b, Biệt Tạp 6.5, ại 2, 444a) (S.v,197)

146. Sāvatthiyaṃ viharatipe candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha apakasseva kāyaṃ, apakassa cittaṃ, niccanavakā kulesu appagabbhā [appagabbā (ka.)]. Seyyathāpi , bhikkhave, puriso jarudapānaṃ vā olokeyya pabbatavisamaṃ vā nadīviduggaṃ vā apakasseva kāyaṃ, apakassa cittaṃ; evameva kho, bhikkhave, candūpamā kulāni upasaṅkamatha apakasseva kāyaṃ, apakassa cittaṃ, niccanavakā kulesu appagabbhā.

 

Kassapo, bhikkhave, candūpamo kulāni upasaṅkamati apakasseva kāyaṃ, apakassa cittaṃ, niccanavako kulesu appagabbho. Taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, kathaṃrūpo bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamitunti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti.

 

Atha kho bhagavā ākāse pāṇiṃ cālesi. Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ ākāse pāṇi na sajjati na gayhati na bajjhati; evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kulāni upasaṅkamato kulesu cittaṃ na sajjati na gayhati na bajjhati labhantu lābhakāmā, puakāmā karontu puānīti; yathāsakena lābhena attamano hoti sumano, evaṃ paresaṃ lābhena attamano hoti sumano; evarūpo kho, bhikkhave, bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṃ.

 

Kassapassa, bhikkhave, kulāni upasaṅkamato kulesu cittaṃ na sajjati na gayhati na bajjhati labhantu lābhakāmā, puakāmā karontu puānīti; yathāsakena lābhena attamano hoti sumano; evaṃ paresaṃ lābhena attamano hoti sumano.

 

Taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, kathaṃrūpassa bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti, kathaṃrūpassa bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hotīti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho . Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti. Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Evaṃ, bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

 

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu evaṃcitto paresaṃ dhammaṃ deseti aho vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ, sutvā ca pana dhammaṃ pasīdeyyuṃ, pasannā ca me pasannākāraṃ kareyyunti; evarūpassa kho, bhikkhave, bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti.

 

Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃcitto paresaṃ dhammaṃ deseti svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viūhīti [viūhi (?)]. Aho, vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ, sutvā ca pana dhammaṃ ājāneyyuṃ, ājānitvā ca pana tathattāya paṭipajjeyyunti. Iti dhammasudhammataṃ paṭicca paresaṃ dhammaṃ deseti, kāruaṃ paṭicca anuddayaṃ [anudayaṃ (bahūsu) dvittakāraṇaṃ pana gavesitabbaṃ] paṭicca anukampaṃ upādāya paresaṃ dhammaṃ deseti. Evarūpassa kho, bhikkhave, bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hoti.

 

Kassapo, bhikkhave, evaṃcitto paresaṃ dhammaṃ deseti svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viūhīti. Aho, vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ, sutvā ca pana dhammaṃ ājāneyyuṃ, ājānitvā ca pana tathattāya paṭipajjeyyunti. Iti dhammasudhammataṃ paṭicca paresaṃ dhammaṃ deseti, kāruaṃ paṭicca anuddayaṃ paṭicca anukampaṃ upādāya paresaṃ dhammaṃ deseti. Kassapena vā hi vo, bhikkhave, ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbanti. Tatiyaṃ.

146. Tatiye candūpamāti candasadisā hutvā. Kiṃ parimaṇḍalatāya? No, apica kho yathā cando gaganatalaṃ pakkhandamāno na kenaci saddhiṃ santhavaṃ vā sinehaṃ vā ālayaṃ vā nikantiṃ vā patthanaṃ vā pariyuṭṭhānaṃ vā karoti, na ca na hoti mahājanassa piyo manāpo, tumhepi evaṃ kenaci saddhiṃ santhavādīnaṃ akaraṇena bahujanassa piyā manāpā candūpamā hutvā khattiyakulādīni cattāri kulāni upasaṅkamathāti attho. Apica yathā cando andhakāraṃ vidhamati, ālokaṃ pharati, evaṃ kilesandhakāravidhamanena āṇālokapharaṇena cāpi candūpamā hutvāti evamādīhipi nayehi ettha attho daṭṭhabbo.

 

Apakasseva kāyaṃ apakassa cittanti teneva santhavādīnaṃ akaraṇena kāyaca cittaca apakassitvā, apanetvāti attho. Yo hi bhikkhu araepi na vasati, kāmavitakkādayopi vitakketi, ayaṃ neva kāyaṃ apakassati, na cittaṃ. Yo hi araepi kho viharati, kāmavitakkādayo pana vitakketi, ayaṃ kāyameva apakassati, na cittaṃ. Yo gāmante vasati , kāmavitakkādayopi kho na ca vitakketi, ayaṃ cittameva apakassati, na kāyaṃ. Yo pana arae ceva vasati, kāmavitakkādayo ca na vitakketi, ayaṃ ubhayampi apakassati. Evarūpā hutvā kulāni upasaṅkamathāti dīpento apakasseva kāyaṃ apakassa cittanti āha.

 

Niccanavakāti niccaṃ navakāva, āgantukasadisā eva hutvāti attho. Āgantuko hi paṭipāṭiyā sampattagehaṃ pavisitvā sace naṃ gharasāmikā disvā, amhākaṃ puttabhātaro vippavāsaṃ gatā evaṃ vicariṃsūti anukampamānā nisīdāpetvā bhojenti, bhuttamattoyeva tumhākaṃ bhājanaṃ gaṇhathāti uṭṭhāya pakkamati, na tehi saddhiṃ santhavaṃ vā karoti, na kiccakaraṇīyāni vā saṃvidahati, evaṃ tumhepi paṭipāṭiyā sampattagharaṃ pavisitvā yaṃ iriyāpathesu pasannā manussā denti, taṃ gahetvā chinnasanthavā, tesaṃ kiccakaraṇīye abyāvaṭā hutvā nikkhamathāti dīpeti.

 

Imassa pana niccanavakabhāvassa āvibhāvatthaṃ dvebhātikavatthu kathetabbaṃ vasāḷanagaragāmato kira dve bhātikā nikkhamitvā pabbajitā, te cūḷanāgatthero ca mahānāgatthero cāti paāyiṃsu. Te cittalapabbate tiṃsa vassāni vasitvā arahattaṃ pattā mātaraṃ passissāmāti āgantvā vasāḷanagaravihāre vasitvā punadivase mātugāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Mātāpi tesaṃ uḷuṅkena yāguṃ nīharitvā ekassa patte ākiri. Tassā taṃ olokayamānāya puttasineho uppajji. Atha naṃ āha tvaṃ, tāta, mayhaṃ putto mahānāgoti. Thero pacchimaṃ theraṃ puccha upāsiketi vatvā pakkāmi. Pacchimatherassapi yāguṃ datvā, tāta, tvaṃ mayhaṃ putto cūḷanāgoti pucchi? Thero kiṃ, upāsike, purimaṃ theraṃ na pucchasīti? Vatvā pakkāmi. Evaṃ mātarāpi saddhiṃ chinnasanthavo bhikkhu niccanavako nāma hoti.

 

Appagabbhāti na pagabbhā, aṭṭhaṭṭhānena kāyapāgabbhiyena, catuṭṭhānena vacīpāgabbhiyena, anekaṭṭhānena manopāgabbhiyena ca virahitāti attho. Aṭṭhaṭṭhānaṃ kāyapāgabbhiyaṃ nāma saṅghagaṇapuggala-bhojanasālā-jantāgharanahānatittha-bhikkhācāramagga-antaragharappavesanesu kāyena appatirūpakaraṇaṃ. Seyyathidaṃ idhekacco saṅghamajjhe pallatthikāya vā nisīdati pāde pādaṃ ādhāyitvā vāti evamādi (mahāni. 165). Tathā gaṇamajjhe. Gaṇamajjheti catuparisasannipāte vā suttantikagaṇādisannipāte vā. Tathā vuḍḍhatare puggale. Bhojanasālāya pana vuḍḍhānaṃ āsanaṃ na deti, navānaṃ āsanaṃ paṭibāhati. Tathā jantāghare. Vuḍḍhe cettha anāpucchā aggijalanādīni karoti. Nhānatitthe ca yadidaṃ daharo vuḍḍhoti pamāṇaṃ akatvā āgatapaṭipāṭiyā nhāyitabbanti vuttaṃ, tampi anādiyanto pacchā āgantvā udakaṃ otaritvā vuḍḍhe ca nave ca bādhati. Bhikkhācāramagge pana aggāsanaaggodakaaggapiṇḍānaṃ atthāya purato gacchati bāhāya bāhaṃ paharanto. Antaragharappavesane vuḍḍhehi paṭhamataraṃ pavisati, daharehi saddhiṃ kāyakīḷanakaṃ karotīti evamādi.

 

Catuṭṭhānaṃ vacīpāgabbhiyaṃ nāma saṅghagaṇapuggalaantaragharesu appatirūpavācānicchāraṇaṃ. Seyyathidaṃ idhekacco saṅghamajjhe anāpucchā dhammaṃ bhāsati. Tathā pubbe vuttappakārassa gaṇassa majjhe puggalassa ca santike, tattheva manussehi pahaṃ puṭṭho vuḍḍhataraṃ anāpucchā vissajjeti. Antaraghare pana itthannāme kiṃ atthi? Kiṃ yāgu, udāhu khādanīyaṃ bhojanīyaṃ? Kiṃ me dassasi? Kiṃ ajja khādissāma? Kiṃ bhujissāma? Kiṃ pivissāmātiādīni bhāsati.

 

Anekaṭṭhānaṃ manopāgabbhiyaṃ nāma tesu tesu ṭhānesu kāyavācāhi ajjhācāraṃ anāpajjitvāpi manasāva kāmavitakkādīnaṃ vitakkanaṃ. Apica dussīlasseva sato sīlavāti maṃ jano jānātūti evaṃ pavattā pāpicchatāpi manopāgabbhiyaṃ. Iti sabbesampi imesaṃ pāgabbhiyānaṃ abhāvena appagabbhā hutvā upasaṅkamathāti vadati.

 

Jarudapānanti jiṇṇakūpaṃ. Pabbatavisamanti pabbate visamaṃ papātaṭṭhānaṃ. Nadīvidugganti nadiyā viduggaṃ chinnataṭaṭṭhānaṃ. Apakasseva kāyanti tādisāni ṭhānāni yo khiḍḍādipasuto kāyaṃ anapakassa ekatobhāriyaṃ akatvāva vāyupatthambhakaṃ aggāhāpetvā cittampi anapakassa ettha patito hatthapādabhajanādīni pāpuṇātīti anādīnavadassāvitāya anubbejetvā sampiyāyamāno oloketi, so patitvā hatthapādabhajanādianatthaṃ pāpuṇāti. Yo pana udakatthiko vā aena vā kenaci kiccena oloketukāmo kāyaṃ apakassa ekato bhāriyaṃ katvā vāyupatthambhakaṃ gāhāpetvā, cittampi apakassa ādīnavadassanena saṃvejetvā oloketi, so na patati, yathāruciṃ oloketvā sukhī yenakāmaṃ pakkamati.

 

Evamevakhoti ettha idaṃ opammasaṃsandanaṃ jarudapānādayo viya hi cattāri kulāni, olokanapuriso viya bhikkhu. Yathā anapakaṭṭhakāyacitto tāni olokento puriso tattha patati, evaṃ arakkhitehi kāyādīhi kulāni upasaṅkamanto bhikkhu kulesu bajjhati, tato nānappakāraṃ sīlapādabhajanādianatthaṃ pāpuṇāti. Yathā pana apakaṭṭhakāyacitto puriso tattha na patati, evaṃ rakkhiteneva kāyena rakkhitehi cittehi rakkhitāya vācāya suppaṭṭhitāya satiyā apakaṭṭhakāyacitto hutvā kulāni upasaṅkamanto bhikkhu kulesu na bajjhati. Athassa yathā tattha apatitassa purisassa, na pādā bhajanti, evaṃ sīlapādo na bhijjati. Yathā hatthā na bhajanti, evaṃ saddhāhattho na bhijjati. Yathā kucchi na bhijjati, evaṃ samādhikucchi na bhijjati. Yathā sīsaṃ na bhijjati, evaṃ āṇasīsaṃ na bhijjati, yathā ca taṃ khāṇukaṇṭakādayo na vijjhanti, evamimaṃ rāgakaṇṭakādayo na vijjhanti. Yathā so nirupaddavo yathāruci oloketvā sukhī yenakāmaṃ pakkamati, evaṃ bhikkhu kulāni nissāya cīvarādayo paccaye paṭisevanto kammaṭṭhānaṃ vaḍḍhetvā saṅkhāre sammasanto arahattaṃ patvā lokuttarasukhena sukhito yenakāmaṃ agatapubbaṃ nibbānadisaṃ gacchati.

 

Idāni yo hīnādhimuttiko micchāpaṭipanno evaṃ vadeyya sammāsambuddho tividhaṃ pāgabbhiyaṃ pahāya niccanavakattena candūpamā kulāni upasaṅkamathāti vadanto aṭṭhāne ṭhapeti, asayhaṃ bhāraṃ āropeti, yaṃ na sakkā kātuṃ taṃ kāretīti, tassa vādapathaṃ pacchinditvā, sakkā evaṃ kātuṃ, atthi evarūpo bhikkhūti dassento kassapo, bhikkhavetiādimāha.

 

Ākāse pāṇiṃ cālesīti nīle gaganantare yamakavijjutaṃ cārayamāno viya heṭṭhābhāgaṃ uparibhāgaṃ ubhatopassesu pāṇiṃ sacāresi. Idaca pana tepiṭake buddhavacane asambhinnapadaṃ nāma. Attamanoti tuṭṭhacitto sakamano, na domanassena pacchinditvā gahitamano. Kassapassa, bhikkhaveti idampi purimanayeneva paravādaṃ pacchinditvā atthi evarūpo bhikkhūti dassanatthaṃ vuttaṃ.

 

Pasannākāraṃkareyyunti cīvarādayo paccaye dadeyyuṃ. Tathattāya paṭipajjeyyunti sīlassa āgataṭṭhāne sīlaṃ pūrayamānā, samādhivipassanā maggaphalānaṃ āgataṭṭhāne tāni tāni sampādayamānā tathābhāvāya paṭipajjeyyuṃ. Anudayanti rakkhaṇabhāvaṃ. Anukampanti muducittataṃ. Ubhayacetaṃ kāruasseva vevacanaṃ. Kassapo, bhikkhaveti idampi purimanayeneva paravādaṃ pacchinditvā atthi evarūpo bhikkhūti dassanatthaṃ vuttaṃ. Kassapena vāti ettha candopamādivasena yojanaṃ katvā purimanayeneva attho veditabbo. Tatiyaṃ.

1) ... Tr ở Svatthi...

2) -- Hy giống như mặt trăng, ny cc Tỷ-kheo, khi đi đến cc gia đnh, thn phải d dặt, tm phải d dặt, lun lun l người mới giữa cc gia đnh, chớ c đường đột xng xo (appagabbha).

3) V như, ny cc Tỷ-kheo, một người nhn một ci giếng cũ, hay sườn ni dốc, hay thc nước, thn phải d dặt, tm phải d dặt. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, hy giống như mặt trăng khi đi đến cc gia đnh, thn phải d dặt, tm phải d dặt, lun lun l người mới giữa cc gia đnh, khng c đường đột xng xo.

Kassapa, ny cc Tỷ-kheo, giống như mặt trăng, khi đi đến cc gia đnh, thn d dặt v tm d dặt, lun lun l người mới giữa cc gia đnh, khng c đường đột xng xo.

4) Cc ng nghĩ thế no, ny cc Tỷ-kheo? Như thế no một Tỷ-kheo xứng đng đi đến cc gia đnh?

5) -- Bạch Thế Tn, đối với chng con, cc php lấy Thế Tn lm căn bản, lấy Thế Tn lm lnh đạo, lấy Thế Tn lm chỗ sở y. Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy ni ln nghĩa của lời ni ny. Sau khi nghe Thế Tn, cc Tỷ-kheo sẽ thọ tr.

6) Rồi Thế Tn vẫy bn tay giữa hư khng:

-- V như, ny cc Tỷ-kheo, bn tay ny giữa hư khng, khng bị dnh vo, khng bị nắm lấy, khng bị tri buộc. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, l vị Tỷ-kheo đi đến cc gia đnh, tm khng bị dnh vo, khng bị nắm lấy, khng bị tri buộc, nghĩ rằng: "Những ai muốn được lợi, hy được lợi! Những ai muốn cng đức, hy lm cc cng đức!".

7) Như mnh hoan hỷ, thỏa mn khi mnh được lợi; hy hoan hỷ, thỏa mn khi người khc được lợi! Ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như vậy xứng đng đi đến cc gia đnh. Ny cc Tỷ-kheo, Kassapa khi đi đến cc gia đnh, đối với cc gia đnh, tm khng bị dnh vo, khng bị nắm lấy, khng bị tri buộc, nghĩ rằng: "Những ai muốn được lợi hy được lợi! Những ai muốn cng đức hy lm cc cng đức!".

8) Như mnh hoan hỷ, thỏa mn khi mnh được lợi; hy hoan hỷ, thỏa mn, khi người khc được lợi!

9) Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy xứng đng đi đến cc gia đnh.

10) Cc ng nghĩ như thế no, ny cc Tỷ-kheo? Tỷ-kheo như thế no, thuyết php khng thanh tịnh? Tỷ-kheo như thế no, thuyết php được thanh tịnh?

11) -- Bạch Thế Tn, đối với chng con, cc php lấy Thế Tn lm căn bản, lấy Thế Tn lm lnh đạo, lấy Thế Tn lm chỗ y chỉ. Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy ni ln nghĩa của lời ni ny. Sau khi nghe Thế Tn, cc Tỷ-kheo sẽ thọ tr.

12) -- Vậy ny cc Tỷ-kheo, hy nghe v kho tc , Ta sẽ ni.

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế Tn ni như sau:

13) -- Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no với tm như thế ny thuyết php cho cc người khc: "i, mong họ được nghe php ta giảng. V sau khi nghe php, mong họ được hoan hỷ. ược hoan hỷ, mong họ lm cho ta hoan hỷ", ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như vậy thuyết php khng thanh tịnh.

14) -- V ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no với tm như thế ny thuyết php cho cc người khc: "Php được Thế Tn kho giảng, php ấy lin hệ đến hiện tại, c hiệu quả tức thời, đến để m thấy, c khả năng hướng thượng, được người c tr tự mnh gic hiểu. i, mong họ được nghe php ta giảng. V sau khi nghe php, mong họ được hiểu r php. V sau khi hiểu r php, mong họ như vậy thực hnh; duyn php thiện php tnh (dhammasudhammata) thuyết php cho cc người khc. Duyn lng từ bi, duyn lng từ mẫn, khởi lng ln mẫn thuyết php cho cc người khc", ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy l Tỷ-kheo thanh tịnh thuyết php.

15) Ny cc Tỷ-kheo, Kassapa với tm như thế ny thuyết php cho cc người khc : "Php được Thế Tn kho giảng, php ấy lin hệ đến hiện tại, c hiệu quả tức thời, đến để m thấy, c khả năng hướng thượng, được người c tr tự mnh gic hiểu. i, mong họ được nghe php ta giảng. V sau khi nghe php, mong họ được hiểu r php. V sau khi được hiểu r php, mong họ như vậy thực hnh; duyn php thiện php tnh, duyn từ bi, duyn lng từ mẫn, khởi lng ln mẫn thuyết php cho cc người khc".

16) Với Kassapa, ny cc Tỷ-kheo, Ta đ gio giới cc ng, hay với ai giống như Kassapa! ược gio giới, cc ng phải như thật thực hnh.

4. Kulūpakasuttaṃ

4. Kulūpakasuttavaṇṇanā

IV. i ến Cc Gia nh (Tạp 41.19 Th Dụ. ại 2, 300a) ( Biệt Tạp 6.6, ại 2, 414c). (S.ii,200)

147. Sāvatthiyaṃ viharatipe taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, kathaṃrūpo bhikkhu arahati kulūpako hotuṃ, kathaṃrūpo bhikkhu na arahati kulūpako hotunti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammāpe bhagavā etadavoca

 

Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu evaṃcitto kulāni upasaṅkamati dentuyeva me, mā nādaṃsu; bahukaeva me dentu, mā thokaṃ; paṇītaeva me dentu, mā lūkhaṃ; sīghaeva me dentu, mā dandhaṃ; sakkaccaeva me dentu, mā asakkaccanti. Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃcittassa kulāni upasaṅkamato na denti, tena bhikkhu sandīyati; so tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Thokaṃ denti, no bahukaṃpe lūkhaṃ denti, no paṇītaṃ dandhaṃ denti, no sīghaṃ, tena bhikkhu sandīyati; so tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Asakkaccaṃ denti, no sakkaccaṃ; tena bhikkhu sandīyati; so tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Evarūpo kho, bhikkhave, bhikkhu na arahati kūlūpako hotuṃ.

 

Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃcitto kulāni upasaṅkamati taṃ kutettha labbhā parakulesu dentuyeva me, mā nādaṃsu; bahukaeva me dentu, mā thokaṃ; paṇītaeva me dentu, mā lūkhaṃ; dīghaeva me dentu, mā dandhaṃ; sakkaccaeva me dentu, mā asakkaccanti. Tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃcittassa kulāni upasaṅkamato na denti; tena bhikkhu na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Thokaṃ denti, no bahukaṃ; tena bhikkhu na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Lūkhaṃ denti, no paṇītaṃ; tena bhikkhu na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Dandhaṃ denti, no sīghaṃ; tena bhikkhu na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Asakkaccaṃ denti, no sakkaccaṃ; tena bhikkhu na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Evarūpo kho, bhikkhave, bhikkhu arahati kulūpako hotuṃ.

 

Kassapo, bhikkhave, evaṃcitto kulāni upasaṅkamati taṃ kutettha labbhā parakulesu dentuyeva me, mā nādaṃsu; bahukaeva me dentu, mā thokaṃ; paṇītaeva me dentu, mā lūkhaṃ; sīghaeva me dentu, mā dandhaṃ; sakkaccaeva me dentu, mā asakkaccanti. Tassa ce, bhikkhave, kassapassa evaṃcittassa kulāni upasaṅkamato na denti; tena kassapo na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Thokaṃ denti, no bahukaṃ; tena kassapo na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Lūkhaṃ denti , no paṇītaṃ; tena kassapo na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Dandhaṃ denti, no sīghaṃ; tena kassapo na sandīyati; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Asakkaccaṃ denti, no sakkaccaṃ; tena kassapo na sandīyati ; so na tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Kassapena vā hi vo, bhikkhave, ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso. Ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbanti. Catutthaṃ.

147. Catutthe kulūpakoti kulagharānaṃ upagantā. Dentuyeva meti dadantuyeva mayhaṃ. Sandīyatīti aṭṭīyati pīḷiyati. Sesamettha vuttanayānusāreneva veditabbaṃ. Catutthaṃ.

1) ... Tr tại Svatthi.

2) -- Cc ng nghĩ thế no, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thế no xứng đng l người đi đến cc gia đnh? Tỷ-kheo như thế no khng xứng đng l người đi đến cc gia đnh?

3) -- Bạch Thế Tn, đối với chng con, cc php lấy Thế Tn lm căn bản, lấy Thế Tn lm lnh đạo...

Thế Tn ni như sau:

4) -- Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo với tm như thế ny đi đến cc gia đnh: "Mong họ hy cho ta, chớ c khng cho. Mong họ cho ta nhiều, chớ c cho t. Mong họ cho ta đồ tốt, chớ c cho đồ xấu. Mong họ cho ta mau, chớ c cho chậm. Mong họ knh trọng cho ta, chớ c khng knh trọng".

5) Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no với tm như vậy đi đến cc gia đnh, nếu khng được cho, Tỷ-kheo ấy bực phiền. Do nhn duyn ấy, Tỷ-kheo ấy cảm thọ khổ ưu... cho t, khng cho nhiều... cho đồ xấu khng cho đồ tốt... cho chậm, khng cho mau. Do vậy Tỷ-kheo ấy bực phiền. Do nhn duyn ấy, Tỷ-kheo ấy cảm thọ khổ ưu... cho bất knh, khng c knh trọng. Do vậy, Tỷ-kheo ấy bực phiền. Do nhn duyn ấy, Tỷ-kheo ấy cảm thọ khổ ưu. Ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như vậy khng xứng đng l người đi đến cc gia đnh.

6) V ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no với tm như thế ny đi đến cc gia đnh (nghĩ rằng): "ối với cc gia đnh người khc, lm sao c thể mong: Mong họ hy cho ta, chớ c khng cho. Mong họ cho ta nhiều, chớ c cho t. Mong họ cho ta đồ tốt, chớ c cho đồ xấu. Mong họ cho ta mau, chớ c cho chậm. Mong họ knh trọng ta, chớ c khng knh trọng?".

7) Ny cc Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo với tm như vậy, khi đi đến cc gia đnh khng được cho, Tỷ-kheo khng v vậy m bị bực phiền, khng do nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu. Họ cho t, khng cho nhiều... họ cho đồ xấu, khng cho đồ tốt, cho chậm, khng cho mau... cho bất knh, khng phải knh trọng, Tỷ-kheo khng v vậy m bị bực phiền, khng do nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu.

Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy xứng đng đi đến cc gia đnh.

8) Ny cc Tỷ-kheo, Kassapa với tm như vậy đi đến cc gia đnh (nghĩ rằng): "ối với cc gia đnh người khc, lm sao c thể mong: "Mong họ hy cho ta, chớ c khng cho. Mong họ cho ta nhiều, chớ c cho t. Mong họ cho ta đồ tốt, chớ c cho đồ xấu. Mong họ cho ta mau, chớ c cho chậm. Mong họ knh trọng cho ta, chớ c bất knh"?"

9) Ny cc Tỷ-kheo, Kassapa với tm như vậy đi đến cc gia đnh, nếu khng được cho, Kassapa khng v vậy m bị bực phiền, khng v nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu. Họ cho t, khng cho nhiều, Kassapa khng v vậy m bị bực phiền, khng v nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu. Họ cho đồ xấu, khng cho đồ tốt, Kassapa khng v vậy m bị bực phiền, khng v nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu. Họ cho chậm, khng cho mau, Kassapa khng v vậy m bị bực phiền, khng do nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu. Họ cho bất knh, khng cho c knh trọng, Kassapa khng v vậy m bị bực phiền, khng do nhn duyn ấy m cảm thọ khổ ưu.

10) Với Kassapa, ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ gio giới cc ng hay với ai giống như Kassapa. V được gio giới, cc ng hy như vậy thọ tr.

5. Jiṇṇasuttaṃ

5. Jiṇṇasuttavaṇṇanā

V. Trở Về Gi (Tạp 41.23, Lực Lo, ại 2, 301c Tăng 41.5, ại 2, 746a Biệt Tạp 6.10, ại 2, 416b) (S.ii,202)

148. Evaṃ me sutaṃpe rājagahe veḷuvane. Atha kho āyasmā mahākassapo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahākassapaṃ bhagavā etadavoca jiṇṇosi dāni tvaṃ, kassapa, garukāni ca te imāni sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanāni. Tasmātiha tvaṃ, kassapa, gahapatāni [gahapatikāni (sī.)] ceva cīvarāni dhārehi, nimantanāni ca bhujāhi, mama ca santike viharāhīti.

 

Ahaṃ kho, bhante, dīgharattaṃ āraiko ceva āraikattassa ca vaṇṇavādī, piṇḍapātiko ceva piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, paṃsukūliko ceva paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, tecīvariko ceva tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, appiccho ceva appicchatāya ca vaṇṇavādī, santuṭṭho ceva santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, pavivitto ceva pavivekassa ca vaṇṇavādī, asaṃsaṭṭho ceva asaṃsaggassa ca vaṇṇavādī, āraddhavīriyo ceva vīriyārambhassa [vīriyārabbhassa (ka.)] ca vaṇṇavādīti.

 

Kiṃ [kaṃ (ka.)] pana tvaṃ, kassapa, atthavasaṃ sampassamāno dīgharattaṃ āraiko ceva āraikattassa ca vaṇṇavādī, piṇḍapātiko cevape paṃsukūliko ceva tecīvariko ceva appiccho ceva santuṭṭho ceva pavivitto ceva asaṃsaṭṭho ceva āraddhavīriyo ceva vīriyārambhassa ca vaṇṇavādīti?

 

Dve khvāhaṃ, bhante, atthavase sampassamāno dīgharattaṃ āraiko ceva āraikattassa ca vaṇṇavādī, piṇḍapātiko cevape paṃsukūliko ceva tecīvariko ceva appiccho ceva santuṭṭho ceva pavivitto ceva asaṃsaṭṭho ceva āraddhavīriyo ceva vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī. Attano ca diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sampassamāno, pacchimaca janataṃ anukampamāno appeva nāma pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjeyyuṃ [āpajjeyya (sī. syā. kaṃ.)]. Ye kira te ahesuṃ buddhānubuddhasāvakā te dīgharattaṃ āraikā ceva ahesuṃ āraikattassa ca vaṇṇavādinope piṇḍapātikā ceva ahesuṃ pe paṃsukūlikā ceva ahesuṃ tecīvarikā ceva ahesuṃ appicchā ceva ahesuṃ santuṭṭhā ceva ahesuṃ pavivittā ceva ahesuṃ asaṃsaṭṭhā ceva ahesuṃ āraddhavīriyā ceva ahesuṃ vīriyārambhassa ca vaṇṇavādinoti. Te tathattāya paṭipajjissanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāya.

 

Ime khvāhaṃ, bhante, dve atthavase sampassamāno dīgharattaṃ āraiko ceva āraikattassa ca vaṇṇavādī, piṇḍapātiko cevape paṃsukūliko ceva tecīvariko ceva appiccho ceva santuṭṭho ceva pavivitto ceva asaṃsaṭṭho ceva āraddhavīriyo ceva vīriyārambhassa ca vaṇṇavādīti.

 

Sādhu sādhu, kassapa. Bahujanahitāya kira tvaṃ, kassapa, paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Tasmātiha tvaṃ, kassapa, sāṇāni ceva paṃsukūlāni dhārehi nibbasanāni, piṇḍāya ca carāhi, arae ca viharāhīti. Pacamaṃ.

148. Pacame jiṇṇoti thero mahallako. Garukānīti taṃ satthu santikā laddhakālato paṭṭhāya chinnabhinnaṭṭhāne suttasaṃsibbanena ceva aggaḷadānena ca anekāni paṭalāni hutvā garukāni jātāni. Nibbasanānīti pubbe bhagavatā nivāsetvā apanītatāya evaṃladdhanāmāni. Tasmāti yasmā tvaṃ jiṇṇo ceva garupaṃsukūlo ca. Gahapatānīti paṃsukūlikaṅgaṃ vissajjetvā gahapatīhi dinnacīvarāni dhārehīti vadati. Nimantanānīti piṇḍapātikaṅgaṃ vissajjetvā salākabhattādīni nimantanāni bhujāhīti vadati. Mama ca santiketi āraikaṅgaṃ vissajjetvā gāmantasenāsaneyeva vasāhīti vadati.

 

Nanu ca yathā rājā senāpatiṃ senāpatiṭṭhāne ṭhapetvā tassa rājūpaṭṭhānādinā attano kammena ārādhentasseva taṃ ṭhānantaraṃ gahetvā aassa dadamāno ayuttaṃ nāma karoti, evaṃ satthā mahākassapattherassa paccuggamanatthāya tigāvutaṃ maggaṃ gantvā rājagahassa ca nāḷandāya ca antare bahuputtakarukkhamūle nisinno tīhi ovādehi upasampādetvā tena saddhiṃ attano cīvaraṃ parivattetvā theraṃ jātiāraikaṅgaceva jātipaṃsukūlikaṅgaca akāsi, so tasmiṃ kattukamyatāchandena satthu cittaṃ ārādhentasseva paṃsukūlādīni vissajjāpetvā gahapaticīvarapaṭiggahaṇādīsu niyojento ayuttaṃ nāma karotīti. Na karoti. Kasmā? Attajjhāsayattā. Na hi satthā dhutaṅgāni vissajjāpetukāmo, yathā pana aghaṭṭitā bheriādayo saddaṃ na vissajjenti, evaṃ aghaṭṭitā evarūpā puggalā na sīhanādaṃ nadantīti nadāpetukāmo sīhanādajjhāsayena evamāha. Theropi satthu ajjhāsayānurūpeneva ahaṃ kho, bhante, dīgharattaṃ āraiko cevātiādinā nayena sīhanādaṃ nadati.

 

Diṭṭhadhammasukhavihāranti diṭṭhadhammasukhavihāro nāma āraikasseva labbhati, no gāmantavāsino. Gāmantasmihi vasanto dārakasaddaṃ suṇāti, asappāyarūpāni passati, asappāye sadde suṇāti, tenassa anabhirati uppajjati. Āraiko pana gāvutaṃ vā aḍḍhayojanaṃ vā atikkamitvā araaṃ ajjhogāhetvā vasanto dīpibyagghasīhādīnaṃ sadde suṇāti, yesaṃ savanapaccayā amānusikāsavanarati uppajjati. Yaṃ sandhāya vuttaṃ

 

Suāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;

 

Amānusī ratī hoti, sammā dhammaṃ vipassato.

 

Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

 

Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānataṃ. (dha. pa. 373-374);

 

Purato pacchato vāpi, aparo ce na vijjati;

 

Tattheva phāsu bhavati, ekassa ramato vaneti.

 

Tathā piṇḍapātikasseva labbhati, no apiṇḍapātikassa. Apiṇḍapātiko hi akālacārī hoti, turitacāraṃ gacchati, parivatteti, palibuddhova gacchati, tattha ca bahusaṃsayo hoti. Piṇḍapātiko pana na akālacārī hoti, na turitacāraṃ gacchati, na parivatteti, apalibuddhova gacchati, tattha ca na bahusaṃsayo hoti.

 

Kathaṃ? Apiṇḍapātiko hi gāmato dūravihāre vasamāno kālasseva yāguṃ vā pārivāsikabhattaṃ vā lacchāmi, āsanasālāya vā pana uddesabhattādīsu kicideva mayhaṃ pāpuṇissatīti makkaṭakasuttāni chindanto sayitagorūpāni uṭṭhāpento pātova gacchanto akālacārī hoti. Manusse khettakammādīnaṃ atthāya gehā nikkhanteyeva sampāpuṇituṃ migaṃ anubandhanto viya vegena gacchanto turitacārī hoti. Antarā kicideva disvā asukaupāsako vā asukaupāsikā vā gehe, no geheti pucchati, no geheti sutvā idāni kuto labhissāmīti? Aggidaḍḍho viya pavedhati, sayaṃ pacchimadisaṃ gantukāmo pācīnadisāya salākaṃ labhitvā aaṃ pacchimadisāya laddhasalākaṃ upasaṅkamitvā, bhante, ahaṃ pacchimadisaṃ gamissāmi, mama salākaṃ tumhe gaṇhatha, tumhākaṃ salākaṃ mayhaṃ dethāti salākaṃ parivatteti. Ekaṃ vā pana salākabhattaṃ āharitvā paribhujanto aparassāpi salākabhattassa pattaṃ dethāti manussehi vutte, bhante, tumhākaṃ pattaṃ detha, ahaṃ mayhaṃ patte bhattaṃ pakkhipitvā tumhākaṃ pattaṃ dassāmīti aassa pattaṃ dāpetvā bhatte āhaṭe attano patte pakkhipitvā pattaṃ paṭidento pattaṃ parivatteti nāma. Vihāre rājarājamahāmattādayo mahādānaṃ denti, iminā ca bhiyyo dūragāme salākā laddhā, tattha agacchanto puna sattāhaṃ salākaṃ na labhatīti alābhabhayena gacchati, evaṃ gacchanto palibuddho hutvā gacchati nāma. Yassa cesa salākabhattādino atthāya gacchati, taṃ dassanti nu kho me, udāhu na dassanti, paṇītaṃ nu kho dassanti, udāhu lūkhaṃ, thokaṃ nu kho, udāhu bahukaṃ, sītalaṃ nu kho, udāhu uṇhanti evaṃ tattha ca bahusaṃsayo hoti.

 

Piṇḍapātiko pana kālasseva vuṭṭhāya vattapaṭivattaṃ katvā sarīraṃ paṭijaggitvā vasanaṭṭhānaṃ pavisitvā kammaṭṭhānaṃ manasikatvā kālaṃ sallakkhetvā mahājanassa uḷuṅkabhikkhādīni dātuṃ pahonakakāle gacchatīti na akālacārī hoti, ekekaṃ padavāraṃ cha koṭṭhāse katvā vipassanto gacchatīti na turitacārī hoti, attano garubhāvena asuko gehe, na geheti na pucchati, salākabhattādīniyeva na gaṇhāti. Agaṇhanto kiṃ parivattessati? Na aassa vasena palibuddhova hoti , kammaṭṭhānaṃ manasikaronto yathāruci gacchati, itaro viya na bahusaṃsayo hoti. Ekasmiṃ gāme vā vīthiyā vā alabhitvā aattha carati. Tasmimpi alabhitvā aattha caranto missakodanaṃ saṅkaḍḍhitvā amataṃ viya paribhujitvā gacchati.

 

Paṃsukūlikasseva labbhati, no apaṃsukūlikassa. Apaṃsukūliko hi vassāvāsikaṃ pariyesanto carati, na senāsanasappāyaṃ pariyesati. Paṃsukūliko pana na vassāvāsikaṃ pariyesanto carati, senāsanasappāyameva pariyesati. Tecīvarikasseva labbhati, na itarassa. Atecīvariko hi bahubhaṇḍo bahuparikkhāro hoti, tenassa phāsuvihāro natthi. Appicchādīnaceva labbhati, na itaresanti. Tena vuttaṃ attano ca diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sampassamānoti. Pacamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Tại Rjagaha, Veluvana...

2) Rồi Tn giả Mah Kassapa đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

3) Thế Tn ni với Tn giả Mah Kassapa đang ngồi một bn:

-- Ny Kassapa, ng đ gi rồi. cũ nt l những vải gai th phấn tảo ny của ng đng được quăng bỏ. Vậy ny Kassapa, hy mang những y o do cc gia chủ cng, thọ dụng cc mn ăn được mời v ở gần bn Ta.

4) -- Bạch Thế Tn, con l người đ lu ngy sống ở rừng, v tn thn hạnh ở rừng; con l người đi khất thực v tn thn hạnh khất thực; con l người mang y phấn tảo v tn thn hạnh mang y phấn tảo; con l người mang ba y v tn thn hạnh mang ba y; con l người thiểu dục v tn thn hạnh thiểu dục; con l người tri tc v tn thn hạnh tri tc; con l người sống viễn ly v tn thn hạnh viễn ly; con l người sống khng giao thiệp v tn thn hạnh khng giao thiệp; con l người tinh cần v tn thn hạnh tinh cần.

5) -- Ny Kassapa, ng thấy c lợi ch g m ng đ lu ngy sống ở rừng v tn thn hạnh sống ở rừng... đi khất thực.. mang y phấn tảo... mang ba y... thiểu dục... tri tc... sống viễn ly... sống khng giao thiệp... tinh cần v tn thn hạnh tinh cần?

6) -- Bạch Thế Tn, con thấy c hai lợi ch nn đ lu ngy con sống ở rừng v tn thn hạnh ở rừng... con đi khất thực... con mang y phấn tảo... con mang ba y... con thiểu dục... con tri tc... con sống viễn ly... con sống khng giao thiệp... con sống tinh cần v tn thn hạnh sống tinh cần.

7) Con thấy tự mnh được hiện tại an lạc tr v v lng từ mẫn đối với chng sanh sắp đến, mong rằng cc chng sanh sắp đến sẽ bắt chước (ditthanugatim): "ối với cc đệ tử Phật v ty Phật (Buddhnubuddhasvak), mong họ trong một thời gian di trở thnh những vị sống ở rừng v tn thn hạnh ở rừng... những vị đi khất thực... những vị mang y phấn tảo... những vị mang ba y... những vị thiểu dục... những vị tri tc... những vị viễn ly... những vị khng giao thiệp... những vị tinh cần v tn thn hạnh tinh cần... họ sẽ thực hnh như vậy, v như vậy trong một thời gian di họ sống hạnh phc an lạc".

8) Bạch Thế Tn, thấy được hai lợi ch ny, con sống ở rừng v tn thn hạnh sống ở rừng... con đi khất thực v tn thn hạnh khất thực... mang y phấn tảo... mang ba y... thiểu dục... tri tc... viễn ly... khng giao thiệp... sống tinh cần v tn thn hạnh tinh cần.

9) -- Lnh thay, lnh thay, Kassapa! Thật v hạnh phc cho quần sanh, ny Kassapa, ng đ thực hnh như vậy, v an lạc cho quần sanh, v lng từ mẫn với đời, v lợi ch, v hạnh phc, v an lạc cho chư Thin v loi Người.

10) Do vậy, ny Kassapa, hy mang vải gai th, phấn tảo đng được quăng bỏ. Hy sống khất thực v tr ở trong rừng!

6. Ovādasuttaṃ

6. Ovādasuttavaṇṇanā

VI. Gio Giới (Tạp 41.30, Phụ Thắng, ại 2, 300b. Tăng 31.11 V Trch Tụng, ại 2, 673b Biệt Tạp 6.7, ại 2, 415a). (S.ii,203).

149. Rājagahe veḷuvane. Atha kho āyasmā mahākassapo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahākassapaṃ bhagavā etadavoca ovada, kassapa, bhikkhū; karohi, kassapa, bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ. Ahaṃ vā, kassapa , bhikkhū ovadeyyaṃ tvaṃ vā; ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vāti.

 

Dubbacā kho, bhante, etarahi bhikkhū, dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā, akkhamā, appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ. Idhāhaṃ, bhante, addasaṃ bhaṇḍaca [bhaṇḍuca (sī.)] nāma bhikkhuṃ ānandassa saddhivihāriṃ abhijikaca [ābhijikaca (sī. ka.), ābhijjikaca (syā. kaṃ.)] nāma bhikkhuṃ anuruddhassa saddhivihāriṃ aamaaṃ sutena accāvadante ehi, bhikkhu, ko bahutaraṃ bhāsissati, ko sundarataraṃ bhāsissati, ko cirataraṃ bhāsissatīti.

 

Atha kho bhagavā aataraṃ bhikkhuṃ āmantesi ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena bhaṇḍaca bhikkhuṃ ānandassa saddhivihāriṃ abhijikaca bhikkhuṃ anuruddhassa saddhivihāriṃ āmantehi satthā āyasmante āmantetīti. Evaṃ, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca satthā āyasmante āmantetīti.

 

Evamāvusoti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, aamaaṃ sutena accāvadatha ehi, bhikkhu, ko bahutaraṃ bhāsissati, ko sundarataraṃ bhāsissati, ko cirataraṃ bhāsissatīti? Evaṃ, bhante. Kiṃ nu kho me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha etha tumhe, bhikkhave, aamaaṃ sutena accāvadatha ehi, bhikkhu, ko bahutaraṃ bhāsissati, ko sundarataraṃ bhāsissati, ko cirataraṃ bhāsissatīti? No hetaṃ, bhante. No ce kira me tumhe, bhikkhave, evaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānātha, atha kiṃ carahi tumhe, moghapurisā, kiṃ jānantā kiṃ passantā evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā aamaaṃ sutena accāvadatha ehi, bhikkhu, ko bahutaraṃ bhāsissati, ko sundarataraṃ bhāsissati, ko cirataraṃ bhāsissatīti.

 

Atha kho te bhikkhū bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ accayo no, bhante, accagamā, yathābāle yathāmūḷhe yathāakusale [yathā bāle yathā mūḷhe yathā akusale (pī.), yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ (?)], ye mayaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā aamaaṃ sutena accāvadimha ehi, bhikkhu, ko bahutaraṃ bhāsissati , ko sundarataraṃ bhāsissati, ko cirataraṃ bhāsissatīti. Tesaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyāti.

 

Taggha tumhe, bhikkhave, accayo accagamā yathābāle yathāmūḷhe yathāakusale, ye tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā aamaaṃ sutena accāvadittha ehi, bhikkhu, ko bahutaraṃ bhāsissati, ko sundarataraṃ bhāsissati, ko cirataraṃ bhāsissatīti. Yato ca kho tumhe, bhikkhave, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarotha, taṃ vo mayaṃ [mayaṃ accayaṃ (sī.)] paṭiggaṇhāma. Vuddhi hesā, bhikkhave, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatica saṃvaraṃ āpajjatīti. Chaṭṭhaṃ.

149. Chaṭṭhe ahaṃ vāti kasmā āha? Theraṃ attano ṭhāne ṭhapanatthaṃ. Kiṃ sāriputtamoggallānā natthīti? Atthi. Evaṃ panassa ahosi ime na ciraṃ ṭhassanti, kassapo pana vīsavassasatāyuko, so mayi parinibbute sattapaṇṇiguhāyaṃ nisīditvā dhammavinayasaṅgahaṃ katvā mama sāsanaṃ pacavassasahassaparimāṇakālapavattanakaṃ karissati, attano taṃ ṭhāne ṭhapemi, evaṃ bhikkhū kassapassa sussūsitabbaṃ maissantīti. Tasmā evamāha. Dubbacāti dukkhena vattabbā. Dovacassakaraṇehīti dubbacabhāvakaraṇehi. Appadakkhiṇaggāhinoti anusāsaniṃ sutvā padakkhiṇaṃ na gaṇhanti yathānusiṭṭhaṃ na paṭipajjanti, appaṭipajjantā vāmagāhino nāma jātāti dasseti. Accāvadanteti atikkamma vadante, sutapariyattiṃ nissāya ativiya vādaṃ karonteti attho. Ko bahutaraṃ bhāsissatīti dhammaṃ kathento ko bahuṃ bhāsissati, kiṃ tvaṃ, udāhu ahanti? Ko sundarataranti, eko bahuṃ bhāsanto asahitaṃ amadhuraṃ bhāsati, eko sahitaṃ madhuraṃ, taṃ sandhāyāha ko sundarataranti? Eko pana bahuca sundaraca kathento ciraṃ na bhāsati, lahueva uṭṭhāti, eko addhānaṃ pāpeti, taṃ sandhāyāha ko cirataranti? Chaṭṭhaṃ.

1) ... Tại Rjagaha, Veluvana...

2) Tn giả Kassapa đi đến Thế Tn...

3) Thế Tn ni với Tn giả Mah Kassapa đang ngồi một bn:

-- Ny Kassapa, hy gio giới Tỷ-kheo! Ny Kassapa, hy ni php thoại cho cc Tỷ-kheo! Ny Kassapa, Ta hoặc ng phải gio giới cc Tỷ-kheo! ng hoặc Ta phải ni php thoại cho cc Tỷ-kheo!

4) -- Bạch Thế Tn, kh ni l chng Tỷ-kheo hiện tại. Họ ở trong tnh trạng kh ni với họ. Họ khng kham nhẫn. Họ khng knh trọng lời gio giới. Bạch Thế Tn, ở đy, con thấy Tỷ-kheo Bhanda, đệ tử của Ananda, v Tỷ-kheo Abhinjika, đệ tử của Anuruddha, hai vị ấy ni với nhau: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, ai sẽ ni nhiều hơn? Ai sẽ ni tốt đẹp hơn? Ai sẽ ni di hơn?".

5) Rồi Thế Tn gọi một Tỷ-kheo:

-- Hy đến, ny Tỷ-kheo! Hy nhn danh Ta ni với Tỷ-kheo Bhanda, đệ tử của Ananda, v Tỷ-kheo Abhinjika, đệ tử của Anuruddha: "Bậc ạo Sư gọi chư Tn giả".

6) -- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn, đi đến cc Tỷ-kheo kia; sau khi đến, ni với họ:

-- Bậc ạo Sư gọi chư Tn giả.

7) -- Thưa vng, Hiền giả.

Cc Tỷ-kheo kia vng đp Tỷ-kheo ấy, đi đến Thế Tn; sau khi đến đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

8) Thế Tn ni với cc Tỷ-kheo ấy đang ngồi một bn:

-- C thật chăng, ny cc Tỷ-kheo, cc ng ni với nhau như sau: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, ai l người sẽ ni nhiều hơn? Ai l người sẽ ni tốt đẹp hơn? Ai l người sẽ ni di hơn?"

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

9) -- Ny cc Tỷ-kheo, cc ng c biết l Ta đ thuyết php như vầy: "Hy đến, ny cc Tỷ-kheo, hy cng nhau ni như sau: 'Hy đến, ny Tỷ-kheo, ai l người sẽ ni nhiều hơn?. Ai l người sẽ ni tốt đẹp hơn? Ai l người sẽ ni di hơn?' chăng?"

-- Thưa khng, bạch Thế Tn.

10) -- Ny cc Tỷ-kheo, nếu cc ng được biết l Ta khng c giảng như vậy, thời v sao, ny cc Người ngu kia, do biết ci g, thấy ci g, cc ng đ xuất gia trong Php v Luật kho giảng ny, cc ng lại ni với nhau: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, ai sẽ l người ni nhiều hơn? Ai sẽ l người ni tốt đẹp hơn? Ai sẽ l người ni di hơn?" như vậy ?

11) Rồi cc Tỷ-kheo ấy ci đầu đảnh lễ chn Thế Tn v bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, chng con đ phạm tội, ngu đần như vậy, si m như vậy, bất thiện như vậy; v rằng chng con đ xuất gia trong Php v Luật kho ni như vậy, chng con lại ni với nhau: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, ai sẽ l người ni nhiều hơn? Ai sẽ l người ni tốt đẹp hơn? Ai sẽ l người ni di hơn?". Bạch Thế Tn, mong Thế Tn chấp nhận tội lỗi ấy của chng con l tội lỗi, để chng con ngăn ngừa trong tương lai.

12) -- Thật sự, ny cc Tỷ-kheo, cc ng đ phạm tội, ngu đần như vậy, si m như vậy, bất thiện như vậy! V rằng cc ng đ xuất gia trong Php v Luật kho ni ny, cc ng đ ni với nhau: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, ai sẽ l người ni nhiều hơn? Ai sẽ l người ni tốt đẹp hơn? Ai sẽ l người ni di hơn?". V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, cc ng đ thấy tội lỗi l tội lỗi, như php sm hối, Ta chấp nhận tội lỗi ấy cho cc ng!

13) Ny cc Tỷ-kheo, như vậy luật của bậc Thnh được tăng trưởng, khi no c người sau khi thấy tội lỗi l tội lỗi, như php sm hối để ngăn ngừa trong tương lai!

7. Dutiyaovādasuttaṃ

7. Dutiyaovādasuttavaṇṇanā

VII. Gio Giới (Tạp 41.21 V Tn, ại 2, 300c. Biệt Tạp 6.8, ại 2, 415b) (S.ii,205)

150. Rājagahe viharati veḷuvane [sāvatthi, tatra-etadavoca (sī.)]. Atha kho āyasmā mahākassapo yena bhagavā tenupasaṅkamipe ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahākassapaṃ bhagavā etadavoca ovada, kassapa, bhikkhū; karohi, kassapa, bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ. Ahaṃ vā, kassapa , bhikkhū ovadeyyaṃ tvaṃ vā; ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vāti.

 

Dubbacā kho, bhante, etarahi bhikkhū, dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ. Yassa kassaci, bhante, saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī [hiri (sabbattha)] natthi kusalesu dhammesu, ottappaṃ natthi kusalesu dhammesu, vīriyaṃ natthi kusalesu dhammesu, paā natthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati [āgacchanti (sī.)], hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no vuddhi.

 

Seyyathāpi, bhante, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇena, hāyati maṇḍalena, hāyati ābhāya, hāyati ārohapariṇāhena. Evameva kho, bhante, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesupe hirī natthi ottappaṃ natthi vīriyaṃ natthi paā natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no vuddhi.

 

Assaddho purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; ahiriko purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; anottappī purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; kusīto purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; duppao purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; kodhano purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; upanāhī purisapuggaloti, bhante, parihānametaṃ; na santi bhikkhū ovādakāti, bhante, parihānametaṃ.

 

Yassa kassaci, bhante, saddhā atthi kusalesu dhammesu, hirī atthi kusalesu dhammesu, ottappaṃ atthi kusalesu dhammesu, vīriyaṃ atthi kusalesu dhammesu, paā atthi kusalesu dhammesu, tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni.

 

Seyyathāpi, bhante, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena, vaḍḍhati maṇḍalena , vaḍḍhati ābhāya, vaḍḍhati ārohapariṇāhena. Evameva kho, bhante, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu hirī atthipe ottappaṃ atthi vīriyaṃ atthi paā atthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni.

 

Saddho purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; hirimā purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; ottappī purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; āraddhavīriyo purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; paavā purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; akkodhano purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; anupanāhī purisapuggaloti, bhante, aparihānametaṃ; santi bhikkhū ovādakāti, bhante, aparihānametanti.

 

Sādhu sādhu, kassapa. Yassa kassaci, kassapa, saddhā natthi kusalesu dhammesupe hirī natthi ottappaṃ natthi vīriyaṃ natthi paā natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no vuddhi.

 

Seyyathāpi, kassapa, kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāyateva vaṇṇenape hāyati ārohapariṇāhena. Evameva kho, kassapa, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesupe hirī natthi ottappaṃ natthi vīriyaṃ natthi paā natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no vuddhi. Assaddho purisapuggaloti, kassapa, parihānametaṃ ; ahirikope anottappī kusīto duppao kodhano upanāhī purisapuggaloti, kassapa, parihānametaṃ; na santi bhikkhū ovādakāti, kassapa, parihānametaṃ.

 

Yassa kassaci, kassapa, saddhā atthi kusalesu dhammesupe hirī atthi ottappaṃ atthi vīriyaṃ atthi paā atthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni.

 

Seyyathāpi, kassapa, juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vaḍḍhateva vaṇṇena, vaḍḍhati maṇḍalena, vaḍḍhati ābhāya, vaḍḍhati ārohapariṇāhena. Evameva kho, kassapa, yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu hirī atthi ottappaṃ atthi vīriyaṃ atthi paā atthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati, vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni.

 

Saddho purisapuggaloti, kassapa, aparihānametaṃ; hirimāpe ottappī āraddhavīriyo paavā akkodhano anupanāhī purisapuggaloti, kassapa, aparihānametaṃ; santi bhikkhū ovādakāti, kassapa, aparihānametanti. Sattamaṃ.

150. Sattame saddhāti okappanasaddhā. Vīriyanti kāyikacetasikaṃ vīriyaṃ. Paāti kusaladhammajānanapaā. Na santi bhikkhū ovādakāti imassa puggalassa ovādakā anusāsakā kalyāṇamittā natthīti idaṃ, bhante, parihānanti dasseti. Sattamaṃ.

1) ... Tr ở Rjagaha (Vương X), tại Veluvana (Trc Lm).

2) Rồi Tn giả Mah Kassapa đi đến Thế Tn...

3) Thế Tn ni với Tn giả Mah Kassapa đang ngồi một bn:

-- Ny Kassapa hy gio giới cc Tỷ-kheo! Hy thuyết php thoại cho cc Tỷ-kheo! Ta hay ng hy gio giới cc Tỷ-kheo! ng hay Ta hy thuyết php thoại cho cc Tỷ-kheo!

4) -- Bạch Thế Tn, kh ni l chng Tỷ-kheo hiện tại. Họ ở trong tnh trạng kh ni với họ. Họ khng kham nhẫn, họ khng knh trọng lời gio giới!

5) Bạch Thế Tn, với ai khng c lng tin đối với thiện php, khng c biết thẹn đối với thiện php, khng c biết sợ đối với thiện php, khng c tinh tấn đối với thiện php, khng c tr tuệ đối với thiện php; đối với người ấy, dầu l đm hay l ngy, chờ đợi l sự tổn giảm đối với cc thiện php, khng phải l sự tăng trưởng!

6) V như mặt trăng, bạch Thế Tn, trong thời kỳ tối trời, dầu l đm hay l ngy, hnh sắc tổn giảm dần, hnh trn tổn giảm dần, nh sng tổn giảm dần, đường quỹ đạo n đi tổn giảm dần. Cũng vậy, bạch Thế Tn, đối với ai khng c lng tin đối vi thiện php, khng c biết thẹn đối với thiện php, khng biết sợ đối với thiện php, khng c tinh tấn đối với thiện php, khng c tr tuệ đối với thiện php; với người ấy, dầu l đm hay l ngy, chờ đợi l sự tổn giảm đối với cc thiện php, khng phải l sự tăng trưởng!

7) Người khng c lng tin, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm. Người khng biết thẹn, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm. Người khng biết sợ, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm. Người lười biếng, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm. Người c tr tuệ, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm. Người phẫn nộ... Người sn hận, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm. Nếu vị Tỷ-kheo khng c gio giới, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l tổn giảm.

8) Với ai, bạch Thế Tn, c lng tin đối với thiện php, c biết thẹn đối với thiện php, c biết sợ đối với thiện php, c tinh tấn đối với thiện php, c tr tuệ đối với thiện php; với vị ấy, dầu l đm hay l ngy, chờ đợi sự tăng trưởng đối với thiện php, khng phải sự tổn giảm.

9) V như mặt trăng, bạch Thế Tn, trong thời kỳ sng trời, dầu l đm hay l ngy, hnh sắc tăng trưởng dần, hnh trn tăng trưởng dần, nh sng tăng trưởng dần, quỹ đạo n đi tăng trưởng dần. Cũng vậy, bạch Thế Tn, với ai c lng tin đối với thiện php, c biết thẹn...c biết sợ... c tinh tấn... c tr tuệ đối với thiện php; với vị ấy, dầu l đm hay l ngy, chờ đợi l sự tăng trưởng đối với thiện php, khng phải l tổn giảm.

10) Người c lng tin, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm. Người c biết thẹn, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm. Người c biết sợ, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm. Người tinh cần, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm. Người khng phẫn nộ, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm. Người khng sn hận, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm. C những Tỷ-kheo gio giới, bạch Thế Tn, tức c nghĩa l khng tổn giảm.

11) -- Lnh thay, lnh thay, ny Kassapa! Với ai, ny Kassapa, khng c lng tin đối với thiện php... khng c biết thẹn... khng c biết sợ... khng c tinh tấn... khng c tr tuệ đối với thiện php; với người ấy, dầu l đm hay l ngy, chờ đợi l sự tổn giảm trong thiện php, khng phải l tăng trưởng.

12) V như mặt trăng, ny Kassapa, trong thời kỳ tối trời, dầu l đm hay l ngy, hnh sắc tổn giảm dần, hnh trn tổn giảm dần, nh sng tổn giảm dần, quỹ đạo n đi tổn giảm dần. Cũng vậy, ny Kassapa, với ai khng c lng tin đối với thiện php, khng c biết thẹn... khng c biết sợ... khng c tinh tấn... khng c tr tuệ đối với thiện php; với người ấy, dầu l đm hay ngy, chờ đợi l sự tổn giảm đối với thiện php, khng phải l sự tăng trưởng.

13) Người khng c lng tin, ny Kassapa, tức c nghĩa l tổn giảm. Người khng biết thẹn... Người khng biết sợ... Người biếng nhc... Người c tr tuệ... Người phẫn nộ... Người sn hận, ny Kassapa, tức c nghĩa l tổn giảm. Khng c Tỷ-kheo gio giới, ny Kassapa, tức c nghĩa l tổn giảm.

14) Với ai, ny Kassapa, c lng tin đối với thiện php... c biết thẹn... c biết sợ... c tinh tấn.. c tr tuệ đối với thiện php; với người ấy, dầu l đm hay ngy, chờ đợi l sự tăng trưởng đối với thiện php, khng phải l tổn giảm.

15) V như mặt trăng, ny Kassapa, trong thời kỳ sng trời, dầu l đm hay ngy, hnh sắc tăng trưởng dần, hnh trn tăng trưởng dần, nh sng tăng trưởng dần, quỹ đạo n đi tăng trưởng dần. Cũng vậy, ny Kassapa, ai c lng tin đối với thiện php, c biết thẹn... c biết sợ... c tinh tấn... c tr tuệ l sự tăng trưởng đối với thiện php; với người ấy, dầu l đm hay ngy, chờ đợi l sự tăng trưởng đối với thiện php, khng phải l sự tổn giảm.

16) Người c lng tin, ny Kassapa, tức c nghĩa l khng tổn giảm. Người biết thẹn... Người biết sợ... Người tinh tấn... Người c tr tuệ... Người khng phẫn nộ... Người khng sn hận, ny Kassapa, tức c nghĩa l khng tổn giảm. C Tỷ-kheo gio giới, ny Kassapa, tức c nghĩa l khng tổn giảm.

8. Tatiyaovādasuttaṃ

8. Tatiyaovādasuttavaṇṇanā

VIII. Gio Giới (Tạp 41.22, Phật Vi Căn Bổn, ại 2, 301a. Biệt Tạp 6.9, ại 2, 415c). (S.ii,208)

151. Rājagahe kalandakanivāpe [sāvatthi, ārāme (sī.)]. Atha kho āyasmā mahākassapo yena bhagavā tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ mahākassapaṃ bhagavā etadavoca ovada, kassapa, bhikkhū; karohi, kassapa, bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ. Ahaṃ vā, kassapa, bhikkhūnaṃ ovadeyyaṃ tvaṃ vā; ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vāti.

 

Dubbacā kho, bhante, etarahi bhikkhū, dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā, akkhamā, appadakkhiṇaggāhino anusāsanīnti. Tathā hi pana, kassapa, pubbe therā bhikkhū āraikā ceva ahesuṃ āraikattassa ca vaṇṇavādino, piṇḍapātikā ceva ahesuṃ piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādino , paṃsukūlikā ceva ahesuṃ paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādino, tecīvarikā ceva ahesuṃ tecīvarikattassa ca vaṇṇavādino, appicchā ceva ahesuṃ appicchatāya ca vaṇṇavādino, santuṭṭhā ceva ahesuṃ santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādino, pavivittā ceva ahesuṃ pavivekassa ca vaṇṇavādino, asaṃsaṭṭhā ceva ahesuṃ asaṃsaggassa ca vaṇṇavādino, āraddhavīriyā ceva ahesuṃ vīriyārambhassa ca vaṇṇavādino.

 

Tatra yo hoti bhikkhu āraiko ceva āraikattassa ca vaṇṇavādī, piṇḍapātiko ceva piṇḍapātikattassa ca vaṇṇavādī, paṃsukūliko ceva paṃsukūlikattassa ca vaṇṇavādī, tecīvariko ceva tecīvarikattassa ca vaṇṇavādī, appiccho ceva appicchatāya ca vaṇṇavādī, santuṭṭho ceva santuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, pavivitto ceva pavivekassa ca vaṇṇavādī, asaṃsaṭṭho ceva asaṃsaggassa ca vaṇṇavādī, āraddhavīriyo ceva vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, taṃ therā bhikkhū āsanena nimantenti ehi, bhikkhu, ko nāmāyaṃ bhikkhu, bhaddako vatāyaṃ bhikkhu, sikkhākāmo vatāyaṃ bhikkhu; ehi, bhikkhu, idaṃ āsanaṃ nisīdāhīti.

 

Tatra, kassapa, navānaṃ bhikkhūnaṃ evaṃ hoti yo kira so hoti bhikkhu āraiko ceva āraikattassa ca vaṇṇavādī, piṇḍapātiko cevape paṃsukūliko ceva tecīvariko ceva appiccho ceva santuṭṭho ceva pavivitto ceva asaṃsaṭṭho ceva āraddhavīriyo ceva vīriyārambhassa ca vaṇṇavādī, taṃ therā bhikkhū āsanena nimantenti ehi, bhikkhu, ko nāmāyaṃ bhikkhu, bhaddako vatāyaṃ bhikkhu, sikkhākāmo vatāyaṃ bhikkhu; ehi, bhikkhu, idaṃ āsanaṃ nisīdāhīti. Te tathattāya paṭipajjanti; tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ hitāya sukhāya.

 

Etarahi pana, kassapa, therā bhikkhū na ceva āraikā na ca āraikattassa vaṇṇavādino, na ceva piṇḍapātikā na ca piṇḍapātikattassa vaṇṇavādino, na ceva paṃsukūlikā na ca paṃsukūlikattassa vaṇṇavādino, na ceva tecīvarikā na ca tecīvarikattassa vaṇṇavādino, na ceva appicchā na ca appicchatāya vaṇṇavādino, na ceva santuṭṭhā na ca santuṭṭhiyā vaṇṇavādino, na ceva pavivittā na ca pavivekassa vaṇṇavādino, na ceva asaṃsaṭṭhā na ca asaṃsaggassa vaṇṇavādino , na ceva āraddhavīriyā na ca vīriyārambhassa vaṇṇavādino.

 

Tatra yo hoti bhikkhu āto yasassī lābhī cīvara-piṇḍapāta-senāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ taṃ therā bhikkhū āsanena nimantenti ehi, bhikkhu, ko nāmāyaṃ bhikkhu, bhaddako vatāyaṃ bhikkhu, sabrahmacārikāmo vatāyaṃ bhikkhu; ehi, bhikkhu, idaṃ āsanaṃ nisīdāhīti.

 

Tatra, kassapa, navānaṃ bhikkhūnaṃ evaṃ hoti yo kira so hoti bhikkhu āto yasassī lābhī cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ taṃ therā bhikkhū āsanena nimantenti ehi, bhikkhu, ko nāmāyaṃ bhikkhu, bhaddako vatāyaṃ bhikkhu, sabrahmacārikāmo vatāyaṃ bhikkhu; ehi, bhikkhu, idaṃ āsanaṃ nisīdāhīti. Te tathattāya paṭipajjanti. Tesaṃ taṃ hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Yahi taṃ, kassapa, sammā vadamāno vadeyya upaddutā brahmacārī brahmacārūpaddavena abhipatthanā [abhibhavanā (sī.)] brahmacārī brahmacāriabhipatthanenāti [brahmacāriabhibhavanenāti (sī.)], etarahi taṃ, kassapa, sammā vadamāno vadeyya upaddutā brahmacārī brahmacārūpaddavena abhipatthanā brahmacārī brahmacāriabhipatthanenāti. Aṭṭhamaṃ.

151. Aṭṭhame tathā hi panāti pubbe sovacassatāya, etarahi ca dovacassatāya kāraṇapaṭṭhapane nipāto. Tatrāti tesu theresu. Ko nāmāyaṃ bhikkhūti ko nāmo ayaṃ bhikkhu? Kiṃ tissatthero kiṃ nāgattheroti? Tatrāti tasmiṃ evaṃ sakkāre kayiramāne. Tathattāyāti tathābhāvāya, āraikādibhāvāyāti attho. Sabrahmacārikāmoti ime maṃ parivāretvā carantūti evaṃ kāmeti icchati patthetīti sabrahmacārikāmo. Tathattāyāti lābhasakkāranibbattanatthāya. Brahmacārupaddavenāti yo sabrahmacārīnaṃ catūsu paccayesu adhimattacchandarāgo upaddavoti vuccati, tena upaddutā. Abhipatthanāti adhimattapatthanā. Brahmacāriabhipatthanenāti brahmacārīnaṃ adhimattapatthanāsaṅkhātena catupaccayabhāvena. Aṭṭhamaṃ.

1) ... Tr ở Rajagaha (Vương X), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Rồi Tn giả Mah Kassapa đi đến Thế Tn...

3) Thế Tn ni với Tn giả Mah Kassapa đang ngồi một bn:

-- Hy gio giới Tỷ-kheo, ny Kassapa! Hy thuyết php thoại cho cc Tỷ-kheo, ny Kassapa! Ta hay ng, ny Kassapa, phải gio giới cc Tỷ-kheo! ng hay Ta, ny Kassapa, hy thuyết php thoại cho cc Tỷ-kheo!

4) -- Bạch Thế Tn, kh ni l chng Tỷ-kheo hiện tại. Họ ở trong tnh trạng kh ni với họ. Họ khng kham nhẫn, họ khng knh trọng lời gio giới.

5) -- Ny Kassapa, thuở xưa cc Trưởng lo Tỷ-kheo l những vị ở rừng như vậy v tn thn ở rừng, l những vị đi khất thực v tn thn hạnh khất thực, l những vị mang y phấn tảo v tn thn hạnh mang y phấn tảo, l những vị mang ba y v tn thn hạnh mang ba y, l những vị sống thiểu dục v tn thn hạnh thiểu dục, l những vị sống tri tc v tn thn hạnh tri tc, l những vị sống viễn ly v tn thn hạnh viễn ly, l những vị sống khng giao thiệp v tn thn hạnh khng giao thiệp, l những vị sống tinh cần v tn thn hạnh tinh cần.

6) Ở đy, vị Tỷ-kheo no sống ở rừng v tn thn hạnh ở rừng, đi khất thực v tn thn hạnh khất thực, mang y phấn tảo v tn thn hạnh mang y phấn tảo, mang ba y v tn thn hạnh mang ba y, sống thiểu dục v tn thn hạnh thiểu dục, sống tri tc v tn thnh hạnh tri tc, sống viễn ly v tn thn hạnh sống viễn ly, sống khng giao thiệp v tn thn hạnh khng giao thiệp, sống tinh cần v tn thn hạnh tinh cần; vị Tỷ-kheo ấy được cc vị Trưởng lo Tỷ-kheo mời ngồi v ni: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ny tn g? Thật l hiền thiện, vị Tỷ-kheo ny! Thật l muốn học, vị Tỷ-kheo ny! Hy đến Tỷ-kheo, hy ngồi chỗ ngồi ny!"

7) Ở đy, ny Kassapa, cc tn Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tỷ-kheo no sống ở rừng v tn thn hạnh sống ở rừng, đi khất thực... mang y phấn tảo... mang ba y... thiểu dục... tri tc... sống viễn ly... sống khng giao thiệp... tinh cần v tn thn hạnh tinh cần; Tỷ-kheo ấy được cc Trưởng lo Tỷ-kheo mời ngồi v ni: "Hy đến, ny Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ny tn g? Thật l hiền thiện, Tỷ-kheo ny! Thật l muốn học, Tỷ-kheo ny! Hy đến Tỷ-kheo, hy ngồi chỗ ngồi ny". Cc vị ấy thực hnh đng như vậy v như vậy cc vị ấy được hạnh phc, được an lạc trong một thời gian di.

8) Nhưng ny, ny Kassapa, cc Trưởng lo Tỷ-kheo khng sống ở rừng v khng tn thn hạnh sống ở rừng, khng đi khất thực v khng tn thn hạnh khất thực, khng mang y phấn tảo v khng tn thn hạnh mang y phấn tảo, khng mang ba y v khng tn thn hạnh mang ba y, khng thiểu dục v khng tn thn hạnh thiểu dục, khng tri tc v khng tn thn hạnh tri tc, khng sống viễn ly v khng tn thn hạnh viễn ly, khng sống khng giao thiệp v khng tn thn hạnh khng giao thiệp, khng tinh cần v khng tn thn hạnh tinh cần.

9) Ở đy, Tỷ-kheo no được nhiều người biết, c danh tiếng, nhận được cc loại y o, ẩm thực, sng tọa, dược phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo ấy được cc vị Trưởng lo Tỷ-kheo mời ngồi v ni: "Hy đến Tỷ-kheo. Tỷ-kheo ny tn g? Thật l hiền thiện, Tỷ-kheo ny! Thật l muốn sống Phạm hạnh, Tỷ-kheo ny! Hy đến, ny Tỷ-kheo, hy ngồi chỗ ngồi ny!"

10) Ở đy, ny Kassapa, cc tn Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tỷ-kheo no được nhiều người biết, c danh tiếng, nhận được cc loại y o, ẩm thực, sng tọa, dược phẩm trị bệnh; Tỷ-kheo ấy được cc Trưởng lo Tỷ-kheo mời ngồi v ni: Hy đến Tỷ-kheo. Tỷ-kheo ny tn g? Thật l hiền thiện, Tỷ-kheo ny! Thật l muốn sống Phạm hạnh, Tỷ-kheo ny! Hy đến, ny Tỷ-kheo, hy ngồi chỗ ngồi ny!". Cc vị ấy thực hnh đng như vậy v như vậy cc vị ấy khng được hạnh phc, bị khổ đau trong thời gian di.

Ny Kassapa, ai ni một cch chơn chnh như sau: "Người sống Phạm hạnh phải chịu đựng những hiểm nạn của Phạm hạnh. Người sống Phạm hạnh phải bị bức no bởi những p bức của Phạm hạnh". Ni như vậy, ny Kassapa, l ni một cch chơn chnh. Người sống Phạm hạnh phải chịu đựng những hiểm nạn của Phạm hạnh. Người sống Phạm hạnh phải bị bức no bởi những p bức của Phạm hạnh.

9. Jhānābhiasuttaṃ

9. Jhānābhiasuttavaṇṇanā

IX. Thiền V Thắng Tr (Tạp 41.21, Lực Lo, ại 2, 302a) (Biệt Tạp 6.11, ại 2, 416c) (S.ii,210)

152. Sāvatthiyaṃ viharatipe ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi , bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ , bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vitakkavicārānaṃ vūpasamāpe dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharāmi sato ca sampajāno sukhaca kāyena paṭisaṃvedemi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhaca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati sukhassa ca pahānā pe catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi sabbaso rūpasaānaṃ samatikkamā paṭighasaānaṃ atthaṅgamā nānattasaānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānacāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi , bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati sabbaso rūpasaānaṃ samatikkamāpe ākāsānacāyatanaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi sabbaso ākāsānacāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viāṇanti viāṇacāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi , bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati sabbaso ākāsānacāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viāṇanti viāṇacāyatanaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi sabbaso viāṇacāyatanaṃ samatikkamma natthi kicīti ākicaāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhatipe ākicaāyatanaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi sabbaso ākicaāyatanaṃ samatikkamma nevasaānāsaāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhatipe nevasaānāsaāyatanaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi sabbaso nevasaānāsaāyatanaṃ samatikkamma saāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhavepe saāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati.

 

Ahaṃ , bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi ekopi hutvā bahudhā homi, bahudhāpi hutvā eko homi; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ, tirokuṭṭaṃ, tiropākāraṃ, tiropabbataṃ, asajjamāno gacchāmi, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karomi, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchāmi, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamāmi, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasāmi parimajjāmi; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhotipe yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāmi, dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati dibbāya sotadhātuyāpe dūre santike ca.

 

Ahaṃ , bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāmi, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāmi, sadosaṃ vā cittaṃpe vītadosaṃ vā cittaṃ samohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ vā cittaṃ mahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ vā cittaṃ sauttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ vā cittaṃ samāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānātipe avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pacapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto , so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃpe iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

 

Ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi ime vata, bhonto, sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā, ime vā pana, bhonto, sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamānepe yathākammūpage satte pajānāti.

 

Ahaṃ, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti. Navamaṃ.

152. Navame yāvadeva ākaṅkhāmīti yāvadeva icchāmi. Yāni pana ito paraṃ vivicceva kāmehītiādinā nayena cattāri rūpāvacarajjhānāni, sabbaso rūpasaānaṃ samatikkamātiādinā nayena catasso arūpasamāpattiyo, sabbaso nevasaānāsaāyatanaṃ samatikkamma saāvedayitanirodhanti evaṃ nirodhasamāpatti, anekavihitaṃiddhividhantiādinā nayena paca lokikābhiā ca vuttā. Tattha yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ anupadavaṇṇanāya ceva bhāvanāvidhānena ca saddhiṃ visuddhimagge (visuddhi. 1.69) vitthāritameva. Chaḷabhiāya pana āsavānaṃ khayāti āsavānaṃ khayena. Anāsavanti āsavānaṃ apaccayabhūtaṃ. Cetovimuttinti arahattaphalasamādhiṃ. Paāvimuttinti arahattaphalapaaṃ. Navamaṃ.

1) ... Tr ở Svatthi.

2) -- Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ.

3) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta diệt tầm v tứ, chứng đạt v an tr Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm, khng tứ, nội tĩnh nhất tm.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng diệt tầm v tứ, chứng đạt v an tr Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm, khng tứ, nội tĩnh nhất tm.

4) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta ly hỷ, tr xả, chnh niệm tỉnh gic, thn cảm sự lạc thọ m cc bậc Thnh gọi l xả niệm lạc tr, chứng đạt v an tr Thiền thứ ba.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng ly hỷ, tr xả, chnh niệm tỉnh gic, thn cảm sự lạc thọ m cc bậc Thnh gọi l xả niệm lạc tr, chứng đạt v an tr Thiền thứ ba.

5) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đ cảm thọ trước, chứng đạt v an tr Thiền thứ tư, khng khổ, khng lạc, xả niệm thanh tịnh.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đ cảm thọ trước, chứng đạt v an tr Thiền thứ tư, khng khổ, khng lạc, xả niệm thanh tịnh.

6) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta vượt ln mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, khng tc đối với dị tưởng. Ta nghĩ rằng: "Hư khng l v bin", chứng đạt v an tr Khng v bin xứ.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng vượt ln mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng... chứng đạt v an tr Khng v bin xứ.

7) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta vượt ln mọi Khng v bin xứ, nghĩ rằng: "Thức l v bin", chứng đạt v an tr Thức v bin xứ.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng vượt ln mọi Khng v bin xứ... chứng đạt v an tr Thức v bin xứ.

8) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta vượt ln mọi Thức v bin xứ, nghĩ rằng: "Khng c vật g", chứng đạt v an tr V sở hữu xứ.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng vượt ln mọi Thức v bin xứ... chứng đạt v an tr V sở hữu xứ.

9) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta vượt ln mọi V sở hữu xứ, chứng đạt v an tr Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng... chứng đạt v an tr Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

10) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta vượt ln mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt v an tr Diệt thọ tưởng định.

Ty theo mong muốn... Kassapa cũng... chứng đạt v an tr Diệt thọ tưởng định.

11) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta chứng đạt cc loại thần thng. Một thn hiện ra nhiều thn, nhiều thn hiện ra một thn; hiện hnh, biến hnh, đi ngang qua vch, qua tường, qua ni như đi ngang hư khng; độn thổ, trồi ln, đi ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trn nước khng chm như trn đất liền; ngồi kiết-gi đi trn hư khng như con chim; với bn tay, chạm v rờ mặt trăng v mặt trời, những vật c đại oai lực, oai thần như vậy; c thể tự thn bay đến ci Phạm thin.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng chứng đạt được cc loại thần thng... bay đến ci Phạm thin.

12) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta với thin nhĩ thanh tịnh siu nhn, c thể nghe hai loại tiếng: chư Thin v loi Người, xa v gần.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng với thin nhĩ thanh tịnh... xa v gần.

13) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, sau khi đi su vo tm của chng sanh, của loi Người với tm của mnh, Ta c thể biết như sau: "Tm c tham biết l tm c tham, tm khng tham biết l tm khng tham, tm c sn biết l tm c sn, tm khng sn biết l tm khng sn, tm c si biết l tm c si, tm khng si biết l tm khng si, tm chuyn ch biết l tm chuyn ch, tm khng chuyn ch biết l tm khng chuyn ch, đại hnh tm biết l đại hnh tm, khng phải đại hnh tm biết l khng phải đại hnh tm, tm chưa v thượng biết l tm chưa v thượng, tm v thượng biết l tm v thượng, tm Thiền định biết l tm Thiền định, tm khng Thiền định biết l tm khng Thiền định, tm giải thot biết l tm giải thot, tm khng giải thot biết l tm khng giải thot".

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, sau khi đi su vo tm của chng sanh, của loi Người; với tm của mnh, Kassapa cũng được biết như sau: "Tm c tham biết l tm c tham... tm khng giải thot biết l tm khng giải thot".

14) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta nhớ đến cc đời sống qu khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngn đời, một trăm ngn đời; nhiều hoại kiếp, nhiều thnh kiếp, nhiều hoại thnh kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, Ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ nọ, Ta được sanh ra ở đy". Như vậy, Ta nhớ đến nhiều đời sống qu khứ cng với cc nt đại cương v cc chi tiết.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng nhớ đến nhiều đời sống qu khứ, như một đời, hai đời... v cc chi tiết.

15) Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta với thin nhn thanh tịnh siu nhn, thấy cc chng sanh. Ta biết r rằng chng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ th xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chng sanh ấy lm những c hạnh về thn, lời, , phỉ bng cc bậc Thnh, theo t kiến, tạo cc nghiệp theo t kiến. Những người ny sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục. Cn những chng sanh no lm những thiện hạnh về thn, lời v , khng phỉ bng cc bậc Thnh, theo chnh kiến, tạo cc nghiệp theo chnh kiến; những người ny sau khi thn hoại mạng chung, được sanh ln cc thiện th, ci trời, trn đời ny. Như vậy, với thin nhn thuần tịnh, siu nhn, Ta thấy sự sống chết của chng sanh. Ta biết r chng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ th xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng với thin nhn thuần tịnh siu nhn, thấy sự sống chết cc chng sanh... đều do hạnh nghiệp của họ.

16) V Ta, ny cc Tỷ-kheo, với sự đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, Ta chứng ngộ v lậu tm giải thot, tuệ giải thot, chứng đạt v an tr.

Ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng với sự đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, chứng ngộ v lậu tm giải thot, tuệ giải thot, chứng đạt v an tr.

10. Upassayasuttaṃ

10. Upassayasuttavaṇṇanā

X. Tr Xứ (Tạp 41.25, Thử Thời, ại 2. 302b. Biệt Tạp 6.12, ại 2, 417a) (S.ii,214)

153. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākassapo sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca āyāma, bhante kassapa, yena aataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmāti. Gaccha tvaṃ, āvuso ānanda, bahukicco tvaṃ bahukaraṇīyoti. Dutiyampi kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca āyāma, bhante kassapa, yena aataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmāti. Gaccha tvaṃ, āvuso ānanda, bahukicco tvaṃ bahukaraṇīyoti. Tatiyampi kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca āyāma, bhante kassapa, yena aataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmāti.

 

Atha kho āyasmā mahākassapo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena aataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Atha kho sambahulā bhikkhuniyo yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā mahākassapo dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho āyasmā mahākassapo tā bhikkhuniyo dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

 

Atha kho thullatissā bhikkhunī anattamanā anattamanavācaṃ nicchāresi kiṃ pana ayyo mahākassapo, ayyassa ānandassa vedehamunino sammukhā dhammaṃ bhāsitabbaṃ maati? Seyyathāpi nāma sūcivāṇijako sūcikārassa santike sūciṃ vikketabbaṃ maeyya; evameva ayyo mahākassapo ayyassa ānandassa vedehamunino sammukhā dhammaṃ bhāsitabbaṃ maatīti.

 

Assosi kho āyasmā mahākassapo thullatissāya bhikkhuniyā imaṃ vācaṃ bhāsamānāya. Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca kiṃ nu kho, āvuso ānanda, ahaṃ sūcivāṇijako, tvaṃ sūcikāro; udāhu ahaṃ sūcikāro, tvaṃ sūcivāṇijakoti? Khama , bhante kassapa, bālo mātugāmoti. Āgamehi tvaṃ, āvuso ānanda, mā te saṅgho uttari upaparikkhi.

 

Taṃ kiṃ maasi, āvuso ānanda, api nu tvaṃ bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Ānandopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatīti? No hetaṃ, bhante.

 

Ahaṃ kho, āvuso, bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehipe paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatītipe . (Navannaṃ anupubbavihārasamāpattīnaṃ pacannaca abhiānaṃ evaṃ vitthāro veditabbo.)

 

Taṃ kiṃ maasi, āvuso ānanda, api nu tvaṃ bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto ahaṃ, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharāmi. Ānandopi, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti? No hetaṃ, bhante.

 

Ahaṃ kho, āvuso, bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto ahaṃ, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharāmi. Kassapopi, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti.

 

Sattaratanaṃ vā, āvuso, nāgaṃ aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā tālapattikāya chādetabbaṃ maeyya, yo me cha abhiā chādetabbaṃ maeyyāti.

 

Cavittha ca pana thullatissā bhikkhunī brahmacariyamhāti. Dasamaṃ.

153. Dasame āyāma, bhanteti kasmā bhikkhunīupassayagamanaṃ yācati? Na lābhasakkārahetu, kammaṭṭhānatthikā panettha bhikkhuniyo atthi, tā ussukkāpetvā kammaṭṭhānaṃ kathāpessāmīti yācati. Nanu ca so sayampi tepiṭako bahussuto, kiṃ sayaṃ kathetuṃ na sakkotīti? No na sakkoti. Buddhapaṭibhāgassa pana sāvakassa kathaṃ saddhātabbaṃ maissantīti yācati. Bahukicco tvaṃ bahukaraṇīyoti kiṃ thero navakammādipasuto, yena naṃ evamāhāti? No, satthari pana parinibbute catasso parisā ānandattheraṃ upasaṅkamitvā, bhante, idāni kassa pattacīvaraṃ gahetvā caratha, kassa pariveṇaṃ sammajjatha, kassa mukhodakaṃ dethāti rodanti paridevanti. Thero aniccā saṅkhārā, vuddhasarīrepi nillajjova maccurājā pahari. Esā saṅkhārānaṃ dhammatā, mā socittha, mā paridevitthāti parisaṃ saāpeti. Idamassa bahukiccaṃ. Taṃ sandhāya thero evamāha. Sandassesīti paṭipattiguṇaṃ dassesi. Samādapesīti gaṇhāpesi. Samuttejesīti samussāhesi. Sampahaṃsesīti paṭiladdhaguṇena modāpesi.

 

Thullatissāti sarīrena thūlā, nāmena tissā. Vedehamuninoti paṇḍitamunino. Paṇḍito hi āṇasaṅkhātena vedena īhati sabbakiccāni karoti, tasmā vedehoti vuccati. Vedeho ca so muni cāti, vedehamuni. Dhammaṃbhāsitabbaṃ maatīti tipiṭakadharassa dhammabhaṇḍāgārikassa sammukhe sayaṃ araavāsī paṃsukūliko samāno dhammakathiko ahanti dhammaṃ bhāsitabbaṃ maati. Idaṃ kiṃ pana, kathaṃ panāti? Avajānamānā bhaṇati. Assosīti aena āgantvā ārocitavasena assosi. Āgamehi tvaṃ, āvusoti tiṭṭha tvaṃ, āvuso. Mā te saṅgho uttari upaparikkhīti mā bhikkhusaṅgho atirekaokāse taṃ upaparikkhīti. Idaṃ vuttaṃ hoti ānandena buddhapaṭibhāgo sāvako vārito, ekā bhikkhunī na vāritā, tāya saddhiṃ santhavo vā sineho vā bhavissatīti mā taṃ saṅgho evaṃ amaīti.

 

Idāni attano buddhapaṭibhāgabhāvaṃ dīpento taṃ kiṃ maasi, āvusotiādimāha? Sattaratananti sattahatthappamāṇaṃ. Nāganti hatthiṃ. Aḍḍhaṭṭharatanaṃ vāti aḍḍharatanena ūnaaṭṭharatanaṃ, purimapādato paṭṭhāya yāva kumbhā vidatthādhikasattahatthubbedhanti attho. Tālapattikāyāti taruṇatālapaṇṇena. Cavitthāti cutā, na matā vā naṭṭhā vā, buddhapaṭibhāgassa pana sāvakassa upavādaṃ vatvā mahākassapatthere chahi abhiāhi sīhanādaṃ nadante tassā kāsāvāni kaṇṭakasākhā viya kacchusākhā viya ca sarīraṃ khādituṃ āraddhāni, tāni hāretvā setakāni nivatthakkhaṇeyevassā cittassādo udapādīti. Dasamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Tn giả Kassapa tr ở Svatthi (X-vệ), Jetavana (Kỳ-đ Lm), tại vườn ng Anthapindika (Cấp C ộc).

I

2) Rồi Tn giả Ananda, vo buổi sng, đắp y, cầm y bt, đi đến Tn giả Mah Kassapa.

3) Tn giả Ananda thưa với Tn giả Mah Kassapa:

-- Thưa Tn giả, chng ta hy đi đến tr xứ của cc Tỷ-kheo-ni.

-- Hy đi, ny Hiền giả Ananda. Hiền giả l người c nhiều cng việc, c nhiều trch nhiệm phải lm.

4) Lần thứ hai, Tn giả Ananda thưa với Tn giả Mah Kassapa:

-- Hy đi, thưa Tn giả, chng ta đi đến tr xứ của cc Tỷ-kheo-ni.

-- Hy đi, ny Hiền giả Ananda. Hiền giả l người c nhiều cng việc, c nhiều trch nhiệm phải lm.

5) Lần thứ ba, Tn giả Ananda thưa với Tn giả Mah Kassapa:

-- Hy đi, thưa Tn giả, chng ta hy đi đến tr xứ của cc Tỷ-kheo-ni.

6) Rồi Tn giả Mah Kassapa, vo buổi sng, đắp y, cầm y bt cng với Tn giả Ananda, l Sa-mn ty tng, đi đến một tr xứ của Tỷ-kheo-ni, sau khi đi đến, ngồi trn chỗ đ soạn sẵn.

II

7) Rồi nhiều Tỷ-kheo-ni đi đến Tn giả Mah Kassapa; sau khi đến, đảnh lễ Tn giả Mah Kassapa, rồi ngồi xuống một bn.

8) Tn giả Mah Kassapa với php thoại giảng cho cc vị Tỷ-kheo-ni đang ngồi một bn ấy, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ.

9) Rồi Tn giả Mah Kassapa, sau khi với php thoại giảng cho cc Tỷ-kheo-ni ấy, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi.

10) Rồi Tỷ-kheo-ni Thullatiss khng hoan hỷ, ni ln những lời khng hoan hỷ: "Lm sao Tn giả Mah Kassapa trước mặt Vedehamuni Ananda, lại nghĩ đến thuyết php; v như một người bn kim lại nghĩ, c thể bn kim cho người lm kim? Cũng vậy, Tn giả Mah Kassapa, trước mặt Vedehamuni Ananda lại nghĩ đến thuyết php".

11) Tn giả Mah Kassapa nghe được lời ni ny của Tỷ-kheo-ni Thullatiss.

III

12) Rồi Tn giả Mah Kassapa ni với Tn giả Ananda:

-- Thế no, Hiền giả Ananda, ta l người bn kim, Hiền giả l người lm kim, hay ta l người lm kim, Hiền giả l người bn kim?

-- Hy kham nhẫn, thưa Tn giả Kassapa, ngu si l đn b!

13) -- Hy đến, Hiền giả Ananda, chớ để cho chng Tăng truy cứu thm về Hiền giả. Hiền giả Ananda, Hiền giả nghĩ thế no?

14) C phải trước mặt Thế Tn, v giữa chng Tăng, Hiền giả được Thế Tn đề cập như sau: "Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ. Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ananda cũng ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ"?

-- Thưa Tn giả, khng phải vậy.

15) -- Ny Hiền giả, c phải trước mặt Thế Tn v giữa chng Tỷ-kheo Tăng, ta được Thế Tn đề cập như sau: "Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Ta ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ. Ty theo mong muốn, ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ"?

16-29) (Chn thứ đệ định v năm tr giống như trn.)

30) Hiền giả nghĩ thế no? Ny Hiền giả, c phải, ny Ananda, trước mặt Thế Tn v giữa chng Tỷ-kheo Tăng, Hiền giả được Thế Tn đề cập như sau: "V Ta, ny cc Tỷ-kheo, với sự đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, Ta chứng ngộ, chứng đạt v an tr v lậu tm giải thot, tuệ giải thot. Ny cc Tỷ-kheo, Ananda cũng vậy, với sự đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr v lậu tm giải thot, tuệ giải thot"?

-- Thưa Tn giả, khng phải vậy.

31) -- Chnh ta, ny Hiền giả, trước mặt Thế Tn v giữa chng Tỷ-kheo, được Thế Tn đề cập như sau: "Ny cc Tỷ-kheo, với sự đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mnh với thắng tr, Ta chứng ngộ, chứng đạt v an tr v lậu tm giải thot, tuệ giải thot. Ny cc Tỷ-kheo, Kassapa cũng vậy, với sự đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr v lậu tm giải thot, tuệ giải thot".

32) Ny Hiền giả, ai nghĩ rằng c thể che đậy su thắng tr của ta được, thời khng khc g họ nghĩ rằng c thể lấy một l cy ta-la m che đậy một con voi lớn đến bảy hay tm khuỷu tay rưởi bề cao.

IV

33) Nhưng Tỷ-kheo-ni Thullatiss đ từ bỏ đời sống Phạm hạnh.

11. Cīvarasuttaṃ

11. Cīvarasuttavaṇṇanā

XI. Y o (Tạp 41.26, Chng Giảm Thiểu, ại 2, 302c Biệt Tạp 6,13, ại 2, 417c) (S.ii,217)

154. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākassapo rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando dakkhiṇagirismiṃ cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ.

 

Tena kho pana samayena āyasmato ānandassa tiṃsamattā saddhivihārino bhikkhū sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattā bhavanti yebhuyyena kumārabhūtā. Atha kho āyasmā ānando dakkhiṇagirismiṃ yathābhirantaṃ cārikaṃ caritvā yena rājagahaṃ veḷuvanaṃ kalandakanivāpo yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ āyasmā mahākassapo etadavoca kati nu kho, āvuso ānanda, atthavase paṭicca bhagavatā kulesu tikabhojanaṃ paattanti?

 

Tayo kho, bhante kassapa, atthavase paṭicca bhagavatā kulesu tikabhojanaṃ paattaṃ dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāya pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāya, mā pāpicchā pakkhaṃ nissāya saṅghaṃ bhindeyyuṃ [vinayapiṭake cūḷavagge saṃghabhedakakkhandhake vajirabuddhiyaṃ aathā sambandho dassito], kulānuddayatāya ca. Ime kho, bhante kassapa, tayo atthavase paṭicca bhagavatā kulesu tikabhojanaṃ paattanti.

 

Atha kicarahi tvaṃ, āvuso ānanda, imehi navehi bhikkhūhi indriyesu aguttadvārehi bhojane amattaūhi jāgariyaṃ ananuyuttehi saddhiṃ cārikaṃ carasi? Sassaghātaṃ mae carasi, kulūpaghātaṃ mae carasi. Olujjati [ullujjati (sī. aṭṭhakathāsu ca)] kho te, āvuso ānanda, parisā; palujjanti kho te, āvuso, navappāyā. Na vāyaṃ kumārako mattamaāsīti.

 

Api me, bhante kassapa, sirasmiṃ palitāni jātāni. Atha ca pana mayaṃ ajjāpi āyasmato mahākassapassa kumārakavādā na muccāmāti. Tathā hi pana tvaṃ, āvuso ānanda, imehi navehi bhikkhūhi indriyesu aguttadvārehi bhojane amattaūhi jāgariyaṃ ananuyuttehi saddhiṃ cārikaṃ carasi, sassaghātaṃ mae carasi, kulūpaghātaṃ mae carasi. Olujjati kho te, āvuso ānanda, parisā; palujjanti kho te, āvuso, navappāyā. [palujjati kho te āvuso ānanda parisā (ka. sī.)] Na vāyaṃ kumārako mattamaāsīti.

 

Assosi kho thullanandā bhikkhunī ayyena kira mahākassapena ayyo ānando vedehamuni kumārakavādena apasāditoti.

 

Atha kho thullanandā bhikkhunī anattamanā anattamanavācaṃ nicchāresi kiṃ pana ayyo mahākassapo aatitthiyapubbo samāno ayyaṃ ānandaṃ vedehamuniṃ kumārakavādena apasādetabbaṃ maatīti! Assosi kho āyasmā mahākassapo thullanandāya bhikkhuniyā imaṃ vācaṃ bhāsamānāya.

 

Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca tagghāvuso ānanda, thullanandāya bhikkhuniyā sahasā appaṭisaṅkhā vācā bhāsitā. Yatvāhaṃ, āvuso, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, nābhijānāmi aaṃ satthāraṃ uddisitā [uddisituṃ (sī. pī. ka.)], aatra tena bhagavatā arahatā sammāsambuddhena. Pubbe me, āvuso, agārikabhūtassa sato etadahosi sambādho gharāvāso rajāpatho [rajopatho (sī.)], abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. So khvāhaṃ, āvuso, aparena samayena paṭapilotikānaṃ saṅghāṭiṃ kāretvā [karitvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] ye loke arahanto te uddissa kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃ.

 

So evaṃ pabbajito samāno addhānamaggappaṭipanno addasaṃ bhagavantaṃ antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ bahuputte cetiye nisinnaṃ. Disvāna me etadahosi satthāraca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyaṃ; sugataca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyaṃ; sammāsambuddhaca vatāhaṃ passeyyaṃ; bhagavantameva passeyyanti. So khvāhaṃ, āvuso, tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocaṃ satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmi; satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmīti . Evaṃ vutte maṃ, āvuso, bhagavā etadavoca yo kho, kassapa, evaṃ sabbacetasā samannāgataṃ sāvakaṃ ajānaeva vadeyya jānāmīti, apassaeva vadeyya passāmīti, muddhāpi tassa vipateyya. Ahaṃ kho pana, kassapa, jānaeva vadāmi jānāmīti, passaeva vadāmi passāmīti.

 

Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ tibbaṃ me hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ bhavissati theresu navesu majjhimesūti. Evahi te, kassapa, sikkhitabbaṃ.

 

Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ yaṃ kici dhammaṃ suṇissāmi kusalūpasaṃhitaṃ sabbaṃ taṃ aṭṭhiṃ katvā manasi karitvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ suṇissāmīti. Evahi te, kassapa, sikkhitabbaṃ.

 

Tasmātiha te, kassapa, evaṃ sikkhitabbaṃ sātasahagatā ca me kāyagatāsati na vijahissatīti. Evahi te, kassapa, sikkhitabbanti.

 

Atha kho maṃ, āvuso, bhagavā iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Sattāhameva khvāhaṃ, āvuso, saraṇo [sāṇo (sī.)] raṭṭhapiṇḍaṃ bhujiṃ. Aṭṭhamiyā aā udapādi.

 

Atha kho, āvuso, bhagavā maggā okkamma yena aataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami. Atha khvāhaṃ, āvuso, paṭapilotikānaṃ saṅghāṭiṃ catugguṇaṃ paapetvā bhagavantaṃ etadavocaṃ idha, bhante, bhagavā nisīdatu, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Nisīdi kho, āvuso, bhagavā paatte āsane. Nisajja kho maṃ, āvuso, bhagavā etadavoca mudukā kho tyāyaṃ, kassapa, paṭapilotikānaṃ saṅghāṭīti. Paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavā paṭapilotikānaṃ saṅghāṭiṃ anukampaṃ upādāyāti. Dhāressasi pana me tvaṃ, kassapa, sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanānīti. Dhāressāmahaṃ, bhante, bhagavato sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanānīti. So khvāhaṃ, āvuso, paṭapilotikānaṃ saṅghāṭiṃ bhagavato pādāsiṃ. Ahaṃ pana bhagavato sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanāni paṭipajjiṃ.

 

Yahi taṃ, āvuso, sammā vadamāno vadeyya bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo, paṭiggahitāni [paṭiggahetā (sī.)] sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanānīti, mamaṃ taṃ sammā vadamāno vadeyya bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo, paṭiggahitāni sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanānīti.

 

Ahaṃ kho, āvuso, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Ahaṃ kho, āvuso, yāvade ākaṅkhāmipe (navannaṃ anupubbavihārasamāpattinaṃ pacannaca abhiānaṃ evaṃ vitthāro veditabbo) .

 

Ahaṃ kho, āvuso, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharāmi; sattaratanaṃ vā, āvuso, nāgaṃ aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā tālapattikāya chādetabbaṃ maeyya, yo me cha abhiā chādetabbaṃ maeyyāti.

 

Cavittha ca pana thullanandā bhikkhunī brahmacariyamhāti. Ekādasamaṃ.

154. Ekādasame dakkhiṇāgirisminti rājagahaṃ parivāretvā ṭhitassa girino dakkhiṇabhāge janapado dakkhiṇāgiri nāma, tasmiṃ cārikaṃ caratīti attho. Cārikā ca nāma duvidhā hoti turitacārikā ca aturitacārikā ca. Tattha yaṃ ekacco ekaṃ kāsāvaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā pattacīvaraṃ aṃse laggetvā chattaṃ ādāya sarīrato sedehi paggharantehi divasena sattaṭṭhayojanāni gacchati, yaṃ vā pana buddhā kicideva bodhaneyyasattaṃ disvā yojanasatampi yojanasahassampi khaṇena gacchanti, esā turitacārikā nāma. Devasikaṃ pana gāvutaṃ aḍḍhayojanaṃ tigāvutaṃ yojananti ettakaṃ addhānaṃ ajjatanāya nimantanaṃ adhivāsayato janasaṅgahaṃ karoto gamanaṃ, esā aturitacārikā nāma. Ayaṃ idha adhippetā.

 

Nanu ca thero pacavīsati vassāni chāyā viya dasabalassa pacchato pacchato gacchantova ahosi, kahaṃ ānandoti vacanassa okāsameva na adāsi, so kismiṃ kāle bhikkhusaṅghena saddhiṃ cārikaṃ carituṃ okāsaṃ labhatīti? Satthu parinibbānasaṃvacchare. Parinibbute kira satthari mahākassapatthero satthu parinibbāne sannipatitassa bhikkhusaṅghassa majjhe nisīditvā dhammavinayasaṅgāyanatthaṃ pacasate bhikkhū uccinitvā, āvuso, mayaṃ rājagahe vassaṃ vasantā dhammavinayaṃ saṅgāyissāma, tumhe pure vassūpanāyikāya attano palibodhaṃ ucchinditvā rājagahe sannipatathāti vatvā attanā rājagahaṃ gato. Ānandattheropi bhagavato pattacīvaraṃ ādāya mahājanaṃ saāpento sāvatthiṃ gantvā tato nikkhamma rājagahaṃ gacchanto dakkhiṇāgirismiṃ cārikaṃ cari. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

 

Yebhuyyenakumārabhūtāti ye te hīnāyāvattā nāma, te yebhuyyena kumārakā daharā taruṇā ekavassikadvevassikā bhikkhū ceva anupasampannakumārakā ca. Kasmā panete pabbajitā, kasmā hīnāyāvattāti? Tesaṃ kira mātāpitaro cintesuṃ ānandatthero satthu vissāsiko aṭṭha vare yācitvā upaṭṭhahati, icchiticchitaṭṭhānaṃ satthāraṃ gahetvā gantuṃ sakkoti, amhākaṃ dārake etassa santike pabbājema, so satthāraṃ gahetvā āgamissati, tasmiṃ āgate mayaṃ mahāsakkāraṃ kātuṃ labhissāmāti. Iminā tāva kāraṇena nesaṃ ātakā te pabbājesuṃ. Satthari pana parinibbute tesaṃ sā patthanā upacchinnā, atha te ekadivaseneva uppabbājesuṃ.

 

Yathābhirantanti yathāruciyā yathāajjhāsayena. Tikabhojanaṃ paattanti, idaṃ gaṇabhojane aatra samayā pācittiyanti (pāci. 211). Idaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha hi tiṇṇaṃ janānaṃ akappiyanimantanaṃ sādiyitvā ekato paṭiggaṇhantānampi anāpatti, tasmā tikabhojananti vuttaṃ.

 

Dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāyāti dussīlapuggalānaṃ niggaṇhanatthaṃ. Pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāyāti dummaṅkūnaṃ niggaheneva pesalānaṃ uposathapavāraṇā vattanti, samaggavāso hoti, ayaṃ tesaṃ phāsuvihāro hoti, imassa phāsuvihārassa atthāya. Mā pāpicchā pakkhaṃ nissāya saṅghaṃ bhindeyyunti yathā devadatto sapariso kulesu viāpetvā bhujanto pāpicche nissāya saṅghaṃ bhindi, evaṃ aepi pāpicchā gaṇabandhena kulesu viāpetvā bhujamānā gaṇaṃ vaḍḍhetvā taṃ pakkhaṃ nissāya mā saṅghaṃ bhindeyyunti, iti iminā kāraṇena paattanti attho. Kulānuddayatāya cāti bhikkhusaṅghe uposathapavāraṇaṃ katvā samaggavāsaṃ vasante manussā salākabhattādīni datvā saggaparāyaṇā bhavanti, iti imāya kulānuddayatāya ca paattanti attho.

 

Sassaghātaṃ mae carasīti sassaṃ ghātento viya āhiṇḍasi. Kulūpaghātaṃ mae carasīti kulāni upaghātento viya hananto viya āhiṇḍasi. Olujjatīti visesena palujjati bhijjati. Palujjanti kho te, āvuso, navappāyāti, āvuso, ete tuyhaṃ pāyena yebhuyyena navakā ekavassikaduvassikā daharā ceva sāmaṇerā ca palujjanti bhijjanti. Na vāyaṃ kumārako mattamaāsīti ayaṃ kumārako attano pamāṇaṃ na jānātīti theraṃ tajjento āha.

 

Kumārakavādāna muccāmāti kumārakavādato na muccāma . Tathā hi pana tvanti idamassa evaṃ vattabbatāya kāraṇadassanatthaṃ vuttaṃ. Ayahettha adhippāyo yasmā tvaṃ imehi navehi bhikkhūhi indriyasaṃvararahitehi saddhiṃ vicarasi, tasmā kumārakehi saddhiṃ vicaranto kumārakoti vattabbataṃ arahasīti.

 

Aatitthiyapubbo samānoti idaṃ yasmā therassa imasmiṃ sāsane neva ācariyo na upajjhāyo paāyati, sayaṃ kāsāyāni gahetvā nikkhanto, tasmā anattamanatāya aatitthiyapubbataṃ āropayamānā āha.

 

Sahasāti ettha rāgamohacāropi sahasācāro, idaṃ pana dosacāravasena vuttaṃ. Appaṭisaṅkhāti appaccavekkhitvā, idāni attano pabbajjaṃ sodhento yatvāhaṃ, āvusotiādimāha. Tattha aaṃ satthāraṃ uddisitunti ṭhapetvā bhagavantaṃ aaṃ mayhaṃ satthāti evaṃ uddisituṃ na jānāmi. Sambādho gharāvāsotiādīsu sacepi saṭṭhihatthe ghare yojanasatantarepi vā dve jāyampatikā vasanti, tathāpi tesaṃ sakicanasapalibodhaṭṭhena gharāvāso sambādhoyeva. Rajāpathoti rāgarajādīnaṃ uṭṭhānaṭṭhānanti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Āgamanapathotipi vattuṃ vaṭṭati. Alagganaṭṭhena abbhokāso viyāti abbhokāso. Pabbajito hi kūṭāgāraratanamayapāsādadevavimānādīsu pihitadvāravātapānesu paṭicchannesu vasantopi neva laggati na sajjati na bajjhati, tena vuttaṃ abbhokāso pabbajjāti. Apica sambādho gharāvāso kusalakiriyāya okāsābhāvato rajāpatho asaṃvutasaṅkāraṭṭhānaṃ viya rajānaṃ, kilesarajānaṃ sannipātaṭṭhānato, abbhokāso pabbajjā kusalakiriyāya yathā sukhaṃ okāsasabbhāvato.

 

Nayidaṃ sukaraṃpe pabbajeyyanti ettha ayaṃ saṅkhepakathā yadetaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ ekampi divasaṃ akhaṇḍaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ caritabbaṃ, ekadivasampi ca kilesamalena amalīnaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparisuddhaṃ, saṅkhalikhitaṃ likhitasaṅkhasadisaṃ dhotasaṅkhasappaṭibhāgaṃ caritabbaṃ, idaṃ na sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā agāramajjhe vasantena ekantaparipuṇṇaṃpe carituṃ, yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kasāyarasapītatāya kāsāyāni brahmacariyaṃ carantānaṃ anucchavikāni vatthāni acchādetvā paridahitvā agārasmā nikkhamitvā anagāriyaṃ pabbajjeyyanti. Ettha ca yasmā agārassa hitaṃ kasivaṇijjādikammaṃ agāriyanti vuccati, taṃ pabbajjāya natthi, tasmā pabbajjā anagāriyāti ātabbā, taṃ anagāriyaṃ. Pabbajeyyanti paṭipajjeyyaṃ.

 

Paṭapilotikānanti jiṇṇapilotikānaṃ terasahatthopi hi navasāṭako dasānaṃ chinnakālato paṭṭhāya pilotikāti vuccati. Iti mahārahāni vatthāni chinditvā kataṃ saṅghāṭiṃ sandhāya paṭapilotikānaṃ saṅghāṭinti vuttaṃ. Addhānamaggappaṭipannoti aḍḍhayojanato paṭṭhāya maggo addhānanti vuccati, taṃ addhānamaggaṃ paṭipanno, dīghamaggaṃ paṭipannoti attho.

 

Idāni yathā esa pabbajito, yathā ca addhānamaggaṃ paṭipanno, imassatthassa āvibhāvatthaṃ abhinīhārato paṭṭhāya anupubbikathā kathetabbā atīte kira kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma satthā udapādi, tasmiṃ haṃsavatīnagaraṃ upanissāya kheme migadāye viharante vedeho nāma kuṭumbiko asītikoṭidhanavibhavo pātova subhojanaṃ bhujitvā uposathaṅgāni adhiṭṭhāya gandhapupphādīni gahetvā vihāraṃ gantvā satthāraṃ pūjetvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tasmiṃ khaṇe satthā mahānisabhattheraṃ nāma tatiyasāvakaṃ etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhutavādānaṃ yadidaṃ nisabhoti etadagge ṭhapesi. Upāsako taṃ sutvā pasanno dhammakathāvasāne mahājane uṭṭhāya gate satthāraṃ vanditvā, bhante, sve mayhaṃ bhikkhaṃ adhivāsethāti āha. Mahā kho, upāsaka, bhikkhusaṅghoti. Kittako bhagavāti. Aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassanti. Bhante, ekaṃ sāmaṇerampi vihāre asesetvā bhikkhaṃ adhivāsethāti. Satthā adhivāsesi. Upāsako satthu adhivāsanaṃ viditvā gehaṃ gantvā mahādānaṃ sajjetvā punadivase satthu kālaṃ ārocāpesi. Satthā pattacīvaramādāya bhikkhusaṅghaparivuto upāsakassa gharaṃ gantvā paattāsane nisinno dakkhiṇodakāvasāne yāgubhattādīni sampaṭicchanto bhattavissaggaṃ akāsi. Upāsakopi satthu santike nisīdi.

 

Tasmiṃ antare mahānisabhatthero piṇḍāya caranto tameva vīthiṃ paṭipajji. Upāsako disvā uṭṭhāya gantvā theraṃ vanditvā pattaṃ, bhante, no dethāti āha. Thero pattaṃ adāsi. Bhante, idheva pavisatha, satthāpi gehe nisinnoti. Na vaṭṭissati upāsakāti. Upāsako therassa pattaṃ gahetvā piṇḍapātassa pūretvā nīharitvā adāsi. Tato theraṃ anugantvā nivatto satthu santike nisīditvā evamāha bhante, mahānisabhatthero satthā gehe nisinnoti vuttepi pavisituṃ na icchi, atthi nu kho etassa tumhākaṃ guṇehi atireko guṇoti. Buddhānaca vaṇṇamaccheraṃ nāma natthi. Atha satthā evamāha upāsaka, mayaṃ bhikkhaṃ āgamayamānā gehe nisīdāma, so bhikkhu na evaṃ nisīditvā bhikkhaṃ udikkhati. Mayaṃ gāmantasenāsane vasāma, so araasmiṃyeva vasati. Mayaṃ channe vasāma, so abbhokāsamhiyeva vasati. Iti tassa ayaca ayaca guṇoti mahāsamuddaṃ pūrayamānova kathesi. Upāsako pakatiyāpi jalamānadīpo telena āsitto viya suṭṭhutaraṃ pasanno hutvā cintesi kiṃ mayhaṃ aāya sampattiyā, anāgate ekassa buddhassa santike dhutavādānaṃ aggabhāvatthāya patthanaṃ karissāmīti?

 

So punapi satthāraṃ nimantetvā teneva niyāmena satta divasāni dānaṃ datvā sattame divase aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassassa ticīvarāni datvā satthu pādamūle nipajjitvā evamāha yaṃ me, bhante, satta divasāni dānaṃ dentassa mettaṃ kāyakammaṃ mettaṃ vacīkammaṃ mettaṃ manokammaṃ, imināhaṃ na aaṃ devasampattiṃ vā sakkamārabrahmasampattiṃ vā patthemi, idaṃ pana me kammaṃ anāgate ekassa buddhassa santike mahānisabhattherena pattaṭṭhānantaraṃ pāpuṇanatthāya terasadhutaṅgadharānaṃ aggabhāvassa paccayo hotūti. Satthā mahantaṃ ṭhānaṃ iminā patthitaṃ, samijjhissati nu khoti olokento samijjhanabhāvaṃ disvā āha manāpaṃ te ṭhānaṃ patthitaṃ, anāgate satasahassakappamatthake gotamo nāma buddho uppajjissati, tassa tvaṃ tatiyasāvako mahākassapatthero nāma bhavissasīti. Taṃ sutvā upāsako buddhānaṃ dve kathā nāma natthīti punadivase pattabbaṃ viya taṃ sampattiṃ amaittha. So yāvatāyukaṃ sīlaṃ rakkhitvā tattha kālaṅkato sagge nibbatti.

 

Tato paṭṭhāya devamanussesu sampattiṃ anubhavanto ito ekanavutikappe vipassimhi sammāsambuddhe bandhumatīnagaraṃ nissāya kheme migadāye viharante devalokā cavitvā aatarasmiṃ parijiṇṇe brāhmaṇakule nibbatti. Tasmica kāle vipassī bhagavā sattame sattame saṃvacchare dhammaṃ kathetīti mahantaṃ kolāhalaṃ hoti. Sakalajambudīpe devatā satthā dhammaṃ kathessatīti ārocenti, brāhmaṇo taṃ sāsanaṃ assosi. Tassa ca nivāsanasāṭako eko hoti, tathā brāhmaṇiyā, pārupanaṃ pana dvinnampi ekameva. Sakalanagare ekasāṭakabrāhmaṇoti paāyati. Brāhmaṇānaṃ kenacideva kiccena sannipāte sati brāhmaṇiṃ gehe ṭhapetvā sayaṃ gacchati , brāhmaṇīnaṃ sannipāte sati sayaṃ gehe tiṭṭhati, brāhmaṇī taṃ vatthaṃ pārupitvā gacchati. Tasmiṃ pana divase brāhmaṇo brāhmaṇiṃ āha bhoti, kiṃ rattiṃ dhammassavanaṃ suṇissasi divāti? Mayaṃ mātugāmajātikā nāma rattiṃ sotuṃ na sakkoma, divā sossāmīti brāhmaṇaṃ gehe ṭhapetvā vatthaṃ pārupitvā upāsikāhi saddhiṃ divā gantvā satthāraṃ vanditvā ekamante nisinnā dhammaṃ sutvā upāsikāhiyeva saddhiṃ āgamāsi. Atha brāhmaṇo brāhmaṇiṃ gehe ṭhapetvā vatthaṃ pārupitvā vihāraṃ gato.

 

Tasmiṃ ca samaye satthā parisamajjhe alaṅkatadhammāsane sannisinno cittabījaniṃ ādāya ākāsagaṅgaṃ otārento viya sineruṃ matthaṃ katvā sāgaraṃ nimmathento viya dhammakathaṃ katheti. Brāhmaṇassa parisante nisinnassa dhammaṃ suṇantassa paṭhamayāmasmiṃyeva sakalasarīraṃ pūrayamānā pacavaṇṇā pīti uppajji. So pārutavatthaṃ saṅgharitvā dasabalassa dassāmīti cintesi. Athassa ādīnavasahassaṃ dassayamānaṃ maccheraṃ uppajji, so brāhmaṇiyā ca mayhaca ekameva vatthaṃ, aaṃ kici pārupanaṃ natthi, apārupitvā ca nāma bahi carituṃ na sakkāti sabbathāpi adātukāmo ahosi. Athassa nikkhante paṭhamayāme majjhimayāmepi tatheva pīti uppajji, so tatheva ca cintetvā tatheva adātukāmo ahosi. Athassa majjhimayāme nikkhante pacchimayāmepi tatheva pīti uppajji, so taraṇaṃ vā hotu maraṇaṃ vā, pacchāpi jānissāmīti vatthaṃ saṅgharitvā satthu pādamūle ṭhapesi. Tato vāmahatthaṃ ābhujitvā dakkhiṇena hatthena tikkhattuṃ apphoṭetvā jitaṃ me jitaṃ meti tayo vāre nadi.

 

Tasmica samaye bandhumarājā dhammāsanassa pacchato antosāṇiyaṃ nisinno dhammaṃ suṇāti. Rao ca nāma jitaṃ meti saddo amanāpo hoti. So purisaṃ pesesi gaccha etaṃ puccha kiṃ vadesīti? So tena gantvā pucchito āha avasesā hatthiyānādīni āruyha asicammādīni gahetvā parasenaṃ jinanti, na taṃ acchariyaṃ, ahaṃ pana pacchato āgacchantassa kūṭagoṇassa muggarena sīsaṃ bhinditvā taṃ palāpento viya maccheracittaṃ madditvā pārutavatthaṃ dasabalassa adāsiṃ, taṃ me macchariyaṃ jitanti āha. Puriso gantvā taṃ pavattiṃ rao ārocesi. Rājā āha amhe bhaṇe dasabalassa anurūpaṃ na jānimhā, brāhmaṇo pana jānīti vatthayugampi pesesi. Taṃ disvā brāhmaṇo cintesi ayaṃ mayhaṃ tuṇhī nisinnassa paṭhamaṃ kici adatvā satthu guṇe kathentassa adāsi, satthu guṇe paṭicca uppannena mayhaṃ ko atthoti tampi vatthayugaṃ dasabalasseva adāsi. Rājā kiṃ brāhmaṇena katanti? Pucchitvā, tampi tena vatthayugaṃ tathāgatasseva dinnanti sutvā aāni dve vatthayugāni pesesi. So tānipi adāsi. Rājā aānipi cattārīti evaṃ yāva dvattiṃsa vatthayugāni pesesi. Atha brāhmaṇo idaṃ vaḍḍhetvā gahaṇaṃ viya hotīti attano atthāya ekaṃ brāhmaṇiyā atthāya ekanti dve vatthayugāni gahetvā tiṃsa yugāni tathāgatasseva adāsi. Tato paṭṭhāya ca satthu vissāsiko jāto.

 

Atha naṃ rājā ekadivasaṃ sītasamaye satthu santike dhammaṃ suṇantaṃ disvā satasahassagghanikaṃ attano pārutaṃ rattakambalaṃ datvā āha ito paṭṭhāya idaṃ pārupitvā dhammaṃ suṇāhīti. So kiṃ me iminā kambalena imasmiṃ pūtikāye upanītenāti? Cintetvā, antogandhakuṭiyaṃ tathāgatamacassa upari vitānaṃ katvā agamāsi. Atha ekadivasaṃ rājā pātova vihāraṃ gantvā antogandhakuṭiyaṃ satthu santike nisīdi. Tasmica samaye chabbaṇṇā buddharasmiyo kambalaṃ paṭihaanti, kambalo ativiya virocati. Rājā uddhaṃ olokento sajānitvā āha bhante, amhākaṃ esa kambalo, amhehi ekasāṭakabrāhmaṇassa dinnoti. Tumhehi, mahārāja, brāhmaṇo pūjito, brāhmaṇena ahaṃ pūjitoti. Rājā brāhmaṇo yuttakaṃ aāsi, na mayanti pasīditvā yaṃ manussānaṃ upakārabhūtaṃ, taṃ sabbaṃ aṭṭhaṭṭhakaṃ katvā sabbaṭṭhakaṃ nāma dānaṃ datvā purohitaṭṭhāne ṭhapesi. Sopi aṭṭhaṭṭhakaṃ nāma catusaṭṭhi hotīti catusaṭṭhi salākabhattāni upanibandhāpetvā yāvajīvaṃ dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā tato cuto sagge nibbatti.

 

Puna tato cuto imasmiṃ kappe koṇāgamanassa ca bhagavato kassapadasabalassa cāti dvinnaṃ buddhānaṃ antare bārāṇasiyaṃ kuṭumbiyaghare nibbatto, so vuddhimanvāya gharāvāsaṃ vasanto ekadivasaṃ arae jaṅghavihāraṃ carati. Tasmica samaye paccekabuddho nadītīre cīvarakammaṃ karonto anuvāte appahonte saṅgharitvā ṭhapetuṃ āraddho. So disvā, kasmā, bhante, saṅgharitvā ṭhapethāti? Āha. Anuvāto nappahotīti. Iminā, bhante, karothāti sāṭakaṃ datvā, nibbattanibbattaṭṭhāne me kenaci parihāni mā hotūti patthanaṃ paṭṭhapesi. Gharepissa bhaginiyā saddhiṃ bhariyāya kalahaṃ karontiyā paccekabuddho piṇḍāya pāvisi.

 

Athassa bhaginī paccekabuddhassa piṇḍapātaṃ datvā tassa bhariyaṃ sandhāya evarūpaṃ bālaṃ yojanasatena parivajjeyyanti patthanaṃ paṭṭhapesi. Sā gehadvāre ṭhitā taṃ sutvā, imāya dinnaṃ bhattaṃ esa mā bhujatūti pattaṃ gahetvā piṇḍapātaṃ chaḍḍetvā kalalassa pūretvā adāsi. Itarā disvā, bāle maṃ tāva akkosa vā pahara vā. Evarūpassa pana dve asaṅkheyyāni pūritapāramissa pattato bhattaṃ chaḍḍetvā kalalaṃ dātuṃ na yuttanti āha. Athassa bhariyāya paṭisaṅkhānaṃ uppajji. Sā tiṭṭhatha, bhanteti kalalaṃ chaḍḍetvā pattaṃ dhovitvā gandhacuṇṇena ubbaṭṭetvā pavarassa catumadhurassa pūretvā upari āsittena padumagabbhavaṇṇena sappinā vijjotamānaṃ paccekabuddhassa hatthe ṭhapetvā, yathā ayaṃ piṇḍapāto obhāsajāto, evaṃ obhāsajātaṃ me sarīraṃ hotūti patthanaṃ paṭṭhapesi. Paccekabuddho anumoditvā ākāsaṃ pakkhandi. Tepi jāyampatikā yāvatāyukaṃ kusalaṃ katvā sagge nibbattitvā puna tato cavitvā upāsako bārāṇasiyaṃ asītikoṭivibhavassa seṭṭhino putto hutvā nibbatti, itarā tādisasseva dhītā hutvā nibbatti.

 

Tassa vuddhippattassa tameva seṭṭhidhītaraṃ ānayiṃsu. Tassā pubbe adinnavipākassa tassa kammassa ānubhāvena patikulaṃ paviṭṭhamattāya ummārabbhantare sakalasarīraṃ ugghāṭitavaccakuṭi viya duggandhaṃ jātaṃ. Seṭṭhikumāro kassāyaṃ gandhoti pucchitvā seṭṭhikaāyāti sutvā nīharatha nīharathāti ābhataniyāmeneva kulagharaṃ pesesi. Sā eteneva nīhārena sattasu ṭhānesu paṭinivattitā cintesi ahaṃ sattasu ṭhānesu paṭinivattā. Kiṃ me jīvitenāti? Attano ābharaṇabhaṇḍaṃ bhajāpetvā suvaṇṇiṭṭhakaṃ kāresi ratanāyataṃ vidatthivitthataṃ caturaṅgulubbedhaṃ. Tato haritālamanosilāpiṇḍaṃ gahetvā aṭṭha uppalahatthake ādāya kassapadasabalassa cetiyakaraṇaṭṭhānaṃ gatā. Tasmica khaṇe ekā iṭṭhakapanti parikkhipitvā āgacchamānā ghaṭaniṭṭhakāya ūnā hoti. Seṭṭhidhītā vaḍḍhakiṃ āha imaṃ iṭṭhakaṃ ettha ṭhapethāti. Amma, bhaddake kāle āgatāsi, sayameva ṭhapehīti. Sā āruyha telena haritālamanosilaṃ yojetvā tena bandhanena iṭṭhakaṃ patiṭṭhapetvā upari aṭṭhahi uppalahatthakehi pūjaṃ katvā vanditvā, nibbattanibbattaṭṭhāne me kāyato candanagandho vāyatu, mukhato uppalagandhoti patthanaṃ katvā, cetiyaṃ vanditvā, padakkhiṇaṃ katvā agamāsi.

 

Atha tasmiṃyeva khaṇe yassa seṭṭhiputtassa paṭhamaṃ gehaṃ nītā, tassa taṃ ārabbha sati udapādi . Nagarepi nakkhattaṃ saṃghuṭṭhaṃ hoti. So upaṭṭhāke āha tadā idha ānītā seṭṭhidhītā atthi, kahaṃ sāti? Kulagehe sāmīti. Ānetha naṃ, nakkhattaṃ kīḷissāmāti. Te gantvā, taṃ vanditvā ṭhitā kiṃ, tātā, āgatatthāti? Tāya puṭṭhā taṃ pavattiṃ ācikkhiṃsu. Tātā, mayā ābharaṇabhaṇḍena cetiyaṃ pūjitaṃ, ābharaṇaṃ me natthīti. Te gantvā seṭṭhiputtassa ārocesuṃ. Ānetha naṃ, piḷandhanaṃ labhissāmāti. Te ānayiṃsu. Tassā saha gharappavesena sakalagehaṃ candanagandhaceva nīluppalagandhaca vāyi.

 

Seṭṭhiputto taṃ pucchi paṭhamaṃ tava sarīrato duggandho vāyi, idāni pana te sarīrato candanagandho, mukhato uppalagandho vāyati. Kiṃ etanti? Sā ādito paṭṭhāya attano katakammaṃ ārocesi. Seṭṭhiputto niyyānikaṃ vata buddhānaṃ sāsananti pasīditvā yojanikaṃ suvaṇṇacetiyaṃ kambalakacukena parikkhipitvā tattha tattha rathacakkappamāṇehi suvaṇṇapadumehi alaṅkari. Tesaṃ dvādasahatthā olambakā honti. So tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā sagge nibbattitvā tato cuto bārāṇasito yojanamatte ṭhāne aatarasmiṃ amaccakule nibbatti. Seṭṭhikaā devalokato cavitvā rājakule jeṭṭhadhītā hutvā nibbatti.

 

Tesu vayappattesu kumārassa vasanagāme nakkhattaṃ saṃghuṭṭhaṃ, so mātaraṃ āha sāṭakaṃ me amma dehi, nakkhattaṃ kīḷissāmīti. Sā dhotavatthaṃ nīharitvā adāsi. Amma thūlaṃ idanti. Aaṃ nīharitvā adāsi, tampi paṭikkhipi. Aaṃ nīharitvā adāsi, tampi paṭikkhipi. Atha naṃ mātā āha tāta, yādise gehe mayaṃ jātā, natthi no ito sukhumatarassa paṭilābhāya puanti. Labhanaṭṭhānaṃ gacchāmi ammāti. Putta ahaṃ ajjeva tuyhaṃ bārāṇasinagare rajjapaṭilābhampi icchāmīti. So mātaraṃ vanditvā āha gacchāmi ammāti. Gaccha, tātāti. Evaṃ kirassā cittaṃ ahosi kahaṃ gamissati, idha vā ettha vā gehe nisīdissatīti? So pana puaniyāmena nikkhamitvā bārāṇasiṃ gantvā uyyāne maṅgalasilāpaṭṭe sasīsaṃ pārupitvā nipajji. So cā bārāṇasirao kālaṅkatassa sattamo divaso hoti.

 

Amaccā rao sarīrakiccaṃ katvā rājaṅgaṇe nisīditvā mantayiṃsu rao ekā dhītāva atthi, putto natthi. Arājakaṃ rajjaṃ na tiṭṭhati. Ko rājā hotīti mantetvā, tvaṃ hohi, tvaṃ hohīti. Purohito āha bahuṃ oloketuṃ na vaṭṭati, phussarathaṃ vissajjemāti. Te kumudavaṇṇe cattāro sindhave yojetvā, pacavidhaṃ rājakakudhabhaṇḍaṃ setacchattaca rathasmiṃyeva ṭhapetvā rathaṃ vissajjetvā pacchato tūriyāni paggaṇhāpesuṃ. Ratho pācīnadvārena nikkhamitvā uyyānābhimukho ahosi, paricayena uyyānābhimukho gacchati, nivattemāti keci āhaṃsu. Purohito mā nivattayitthāti āha. Ratho kumāraṃ padakkhiṇaṃ katvā ārohanasajjo hutvā aṭṭhāsi. Purohito pārupanakaṇṇaṃ apanetvā pādatalāni olokento tiṭṭhatu ayaṃ dīpo, dvisahassadīpaparivāresu catūsu dīpesu esa rajjaṃ kātuṃ yuttoti vatvā, punapi tūriyāni paggaṇhātha punapi paggaṇhāthāti tikkhattuṃ tūriyāni paggaṇhāpesi.

 

Atha kumāro mukhaṃ vivaritvā oloketvā, kena kammena āgatatthāti? Āha. Deva, tumhākaṃ rajjaṃ pāpuṇātīti. Rājā kahanti. Devattaṃ gato sāmīti. Kati divasā atikkantāti? Ajja sattamo divasoti. Putto vā dhītā vā natthīti. Dhītā atthi deva, putto natthīti. Tena hi karissāmi rajjanti. Te tāvadeva abhisekamaṇḍapaṃ katvā rājadhītaraṃ sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā uyyānaṃ ānetvā kumārassa abhisekaṃ akaṃsu.

 

Athassa katābhisekassa satasahassagghanikaṃ vatthaṃ upahariṃsu. So kimidaṃ, tātāti? Āha. Nivāsanavatthaṃ devāti. Nanu, tātā, thūlanti. Manussānaṃ paribhogavatthesu ito sukhumataraṃ natthi devāti. Tumhākaṃ rājā evarūpaṃ nivāsesīti? Āma, devāti. Na mae puavā tumhākaṃ rājā, suvaṇṇabhiṅgāraṃ āharatha, labhissāma vatthanti. Suvaṇṇabhiṅgāraṃ āhariṃsu. So uṭṭhāya hatthe dhovitvā, mukhaṃ vikkhāletvā, hatthena udakaṃ ādāya, puratthimadisāya abbhukkiri, ghanapathaviṃ bhinditvā aṭṭha kapparukkhā uṭṭhahiṃsu. Puna udakaṃ gahetvā dakkhiṇaṃ pacchimaṃ uttaranti evaṃ catasso disā abbhukkiri, sabbadisāsu aṭṭha aṭṭha katvā dvattiṃsa kapparukkhā uṭṭhahiṃsu. So ekaṃ dibbadussaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā nandarao vijite suttakantikā itthiyo mā suttaṃ kantiṃsūti evaṃ bheriṃ cārāpethāti vatvā, chattaṃ ussāpetvā, alaṅkatapaṭiyatto hatthikkhandhavaragato nagaraṃ pavisitvā, pāsādaṃ āruyha mahāsampattiṃ anubhavi.

 

Evaṃ kāle gacchante ekadivasaṃ devī rao sampattiṃ disvā, aho tapassīti kāruākāraṃ dassesi. Kimidaṃ devīti? Ca puṭṭhā, atimahatī, deva, sampatti, atīte buddhānaṃ saddahitvā kalyāṇaṃ akattha, idāni anāgatassa paccayaṃ kusalaṃ na karothāti? Āha. Kassa dassāmi? Sīlavanto natthīti. Asuo, deva, jambudīpo arahantehi, tumhe dānameva sajjetha, ahaṃ arahante lacchāmīti āha. Rājā punadivase pācīnadvāre dānaṃ sajjāpesi. Devī pātova uposathaṅgāni adhiṭṭhāya uparipāsāde puratthābhimukhā urena nipajjitvā sace etissā disāya arahanto atthi, āgacchantu amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantūti āha. Tassaṃ disāyaṃ arahanto nāhesuṃ. Taṃ sakkāraṃ kapaṇaddhikayācakānaṃ adaṃsu.

 

Punadivase dakkhiṇadvāre dānaṃ sajjetvā tatheva akāsi, punadivase pacchimadvāre. Uttaradvāre sajjitadivase pana deviyā tatheva nimantentiyā himavante vasantānaṃ padumavatiyā puttānaṃ pacasatānaṃ paccekabuddhānaṃ jeṭṭhako mahāpadumapaccekabuddho bhātike āmantesi mārisā, nandarājā tumhe nimanteti, adhivāsetha tassāti. Te adhivāsetvā punadivase anotattadahe mukhaṃ dhovitvā ākāsena āgantvā uttaradvāre otariṃsu. Manussā gantvā pacasatā, deva, paccekabuddhā āgatāti rao ārocesuṃ. Rājā saddhiṃ deviyā gantvā vanditvā pattaṃ gahetvā paccekabuddhe pāsādaṃ āropetvā tesaṃ dānaṃ datvā bhattakiccāvasāne rājā saṅghatherassa, devī saṅghanavakassa pādamūle nipajjitvā, ayyā paccayehi na kilamissanti, mayaṃ puena na hāyissāma, amhākaṃ yāvajīvaṃ idha nivāsāya paṭiaṃ dethāti paṭiaṃ kāretvā uyyāne paca paṇṇasālāsatāni paca caṅkamanasatānīti sabbākārena nivāsaṭṭhānaṃ sampādetvā tattha vasāpesuṃ.

 

Evaṃ kāle gacchante rao paccanto kupito. Ahaṃ paccantaṃ vūpasametuṃ gacchāmi, tvaṃ paccekabuddhesu mā pamajjīti deviṃ ovaditvā gato. Tasmiṃ anāgateyeva paccekabuddhānaṃ āyusaṅkhārā khīṇā. Mahāpadumapaccekabuddho tiyāmarattiṃ jhānakīḷaṃ kīḷitvā aruṇuggamane ālambanaphalakaṃ ālambitvā ṭhitakova anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi, etenupāyena sesāpīti sabbepi parinibbutā. Punadivase devī paccekabuddhānaṃ nisīdanaṭṭhānaṃ haritūpalittaṃ kāretvā pupphāni vikiritvā dhūpaṃ datvā tesaṃ āgamanaṃ olokayantī nisinnā āgamanaṃ apassantī purisaṃ pesesi gaccha, tāta, jānāhi, kiṃ ayyānaṃ kici aphāsukanti? So gantvā mahāpadumassa paṇṇasālāya dvāraṃ vivaritvā tattha apassanto caṅkamanaṃ gantvā ālambanaphalakaṃ nissāya ṭhitaṃ disvā vanditvā, kālo, bhanteti āha. Parinibbutasarīraṃ kiṃ kathessati? So niddāyati maeti gantvā piṭṭhipāde hatthena parāmasi. Pādānaṃ sītalatāya ceva thaddhatāya ca parinibbutabhāvaṃ atvā dutiyassa santikaṃ agamāsi, evaṃ tatiyassāti sabbesaṃ parinibbutabhāvaṃ atvā rājakulaṃ gato. Kahaṃ, tāta, paccekabuddhāti? Puṭṭho parinibbutā, devīti āha. Devī kandantī rodantī nikkhamitvā nāgarehi saddhiṃ tattha gantvā sādhukīḷitaṃ kāretvā paccekabuddhānaṃ sarīrakiccaṃ katvā dhātuyo gahetvā cetiyaṃ patiṭṭhāpesi.

 

Rājā paccantaṃ vūpasametvā āgato paccuggamanaṃ āgataṃ deviṃ pucchi kiṃ, bhadde, paccekabuddhesu nappamajji, nirogā ayyāti? Parinibbutā devāti. Rājā cintesi evarūpānampi paṇḍitānaṃ maraṇaṃ uppajjati, amhākaṃ kuto mokkhoti? So nagaraṃ agantvā uyyānameva pavisitvā jeṭṭhaputtaṃ pakkosāpetvā tassa rajjaṃ paṭiyādetvā sayaṃ samaṇakapabbajjaṃ pabbaji, devīpi imasmiṃ pabbajite ahaṃ kiṃ karissāmīti? Tattheva uyyāne pabbajitā. Dvepi jhānaṃ bhāvetvā tato cutā brahmaloke nibbattiṃsu.

 

Tesu tattheva vasantesu amhākaṃ satthā loke uppajjitvā pavattitavaradhammacakko anupubbena rājagahaṃ pāvisi. Ayaṃ pippalimāṇavo magadharaṭṭhe mahātitthabrāhmaṇagāme kapilabrāhmaṇassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatto, ayaṃ bhaddā kāpilānī maddaraṭṭhe sāgalanagare kosiyagottabrāhmaṇassa aggamahesiyā kucchismiṃ nibbattā. Tesaṃ kho anukkamena vaḍḍhamānānaṃ pippalimāṇavassa vīsatime vasse bhaddāya soḷasame vasse sampatte mātāpitaro puttaṃ oloketvā, tāta, tvaṃ vayappatto, kulavaṃso nāma patiṭṭhapetabboti ativiya nippīḷayiṃsu. Māṇavo āha mayhaṃ sotapathe evarūpaṃ kathaṃ mā kathetha. Ahaṃ yāva tumhe dharatha, tāva paṭijaggissāmi, tumhākaṃ pacchato nikkhamitvā pabbajissāmīti. Te katipāhaṃ atikkamitvā puna kathayiṃsu, sopi tatheva paṭikkhipi. Puna kathayiṃsu, punapi paṭikkhipi. Tato paṭṭhāya mātā nirantaraṃ kathetiyeva.

 

Māṇavo mama mātaraṃ saāpessāmīti rattasuvaṇṇassa nikkhasahassaṃ datvā suvaṇṇakārehi ekaṃ itthirūpaṃ kārāpetvā tassa majjanaghaṭṭanādikammapariyosāne taṃ rattavatthaṃ nivāsāpetvā vaṇṇasampannehi pupphehi ceva nānāalaṅkārehi ca alaṅkārāpetvā mātaraṃ pakkosāpetvā āha amma evarūpaṃ ārammaṇaṃ labhanto gehe vasāmi, alabhanto na vasāmīti. Paṇḍitā brāhmaṇī cintesi mayhaṃ putto puavā dinnadāno katābhinīhāro, puaṃ karonto na ekakova akāsi, addhā etena saha katapuā suvaṇṇarūpakapaṭibhāgā bhavissatīti aṭṭha brāhmaṇe pakkosāpetvā sabbakāmehi santappetvā suvaṇṇarūpakaṃ rathaṃ āropetvā, gacchatha, tātā, yattha amhākaṃ jātigottabhogehi samānakule evarūpaṃ dārikaṃ passatha, imameva suvaṇṇarūpakaṃ, paṇṇākāraṃ katvā dethāti uyyojesi.

 

Te amhākaṃ nāma etaṃ kammanti nikkhamitvā, kattha gamissāmāti? Cintetvā, maddaraṭṭhaṃ nāma itthākaro, maddaraṭṭhaṃ gamissāmāti maddaraṭṭhe sāgalanagaraṃ agamiṃsu. Tattha taṃ suvaṇṇarūpakaṃ nhānatitthe ṭhapetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Atha bhaddāya dhātī bhaddaṃ nhāpetvā alaṅkaritvā sirigabbhe nisīdāpetvā nhāyituṃ āgacchantī taṃ rūpakaṃ disvā, ayyadhītā me idhāgatāti saāya tajjetvā dubbinite, kiṃ tvaṃ idhāgatāti? Talasattikaṃ uggiritvā, gaccha sīghanti gaṇḍapasse pahari. Hattho pāsāṇe paṭihato viya kampittha. Sā paṭikkamitvā evaṃ thaddhaṃ nāma mahāgīvaṃ disvā, ayyadhītā meti saaṃ uppādesiṃ, ayyadhītāya hi me ayaṃ nivāsanapaṭiggāhikāpi ayuttāti āha. Atha naṃ te manussā parivāretvā evarūpā te sāmidhītāti pucchiṃsu. Kiṃ esā, imāya sataguṇena sahassaguṇena mayhaṃ ayyā abhirūpatarā, dvādasahatthe gabbhe nisinnāya padīpakiccaṃ natthi, sarīrobhāseneva tamaṃ vidhamatīti. Tena hi āgacchāti taṃ khujjaṃ gahetvā suvaṇṇarūpakaṃ rathaṃ āropetvā kosiyagottassa gharadvāre ṭhatvā āgamanaṃ nivedayiṃsu.

 

Brāhmaṇo paṭisanthāraṃ katvā, kuto āgatatthāti? Pucchi. Magadharaṭṭhe mahātitthagāme kapilabrāhmaṇassa gharatoti. Kiṃ kāraṇā āgatāti. Iminā nāma kāraṇenāti. Kalyāṇaṃ, tātā, samajātigottavibhavo amhākaṃ brāhmaṇo, dassāmi dārikanti paṇṇākāraṃ gaṇhi. Te kapilabrāhmaṇassa sāsanaṃ pahiṇiṃsu laddhā dārikā, kattabbaṃ karothāti. Taṃ sāsanaṃ sutvā pippalimāṇavassa ārocayiṃsu laddhā kira dārikāti. Māṇavo ahaṃ na labhissāmīti cintesiṃ, ime laddhāti ca vadanti, anatthiko hutvā paṇṇaṃ pesissāmīti rahogato paṇṇaṃ likhi, bhaddā attano jātigottabhogānurūpaṃ gharāvāsaṃ labhatu, ahaṃ nikkhamitvā pabbajissāmi, mā pacchā vippaṭisārinī ahosīti. Bhaddāpi asukassa kira maṃ dātukāmāti sutvā rahogatā paṇṇaṃ likhi, ayyaputto attano jātigottabhogānurūpaṃ gharāvāsaṃ labhatu. Ahaṃ nikkhamitvā pabbajissāmi, mā pacchā vippaṭisārī ahosīti. Dvepi paṇṇāni antarāmagge samāgacchiṃsu. Idaṃ kassa paṇṇanti? Pippalimāṇavena bhaddāya pahitanti. Idaṃ kassa paṇṇanti? Bhaddāya pippalimāṇavassa pahitanti ca vutte dvepi vācetvā, passatha dārakānaṃ kammanti phāletvā arae chaḍḍetvā samānapaṇṇaṃ likhitvā ito ca etto ca pesesuṃ. Iti tesaṃ anicchamānānaṃyeva samāgamo ahosi.

 

Taṃdivasaṃyeva ca māṇavopi ekaṃ pupphadāmaṃ ganthāpesi, bhaddāpi ekaṃ ganthāpesi. Tāni āsanamajjhe ṭhapetvā bhuttasāyamāsā ubhopi sayanaṃ āruhissāmāti samāgantvā māṇavo dakkhiṇapassena sayanaṃ āruhi. Bhaddā vāmapassena āruhitvā āha yassa passe pupphāni milāyanti, tassa rāgacittaṃ uppannanti vijānissāma, imaṃ pupphadāmaṃ na allīyitabbanti. Te pana aamaassa sarīrasamphassabhayena tiyāmarattiṃ niddaṃ anokkamantāva vītināmenti, divā pana hasitamattampi na hoti. Te lokāmisena asaṃsaṭṭhā yāva mātāpitaro dharanti, tāva kuṭumbaṃ avicāretvā tesu kālaṅkatesu vicārayiṃsu. Mahatī māṇavassa sampatti, ekadivasaṃ sarīraṃ ubbaṭṭetvā chaḍḍetabbaṃ suvaṇṇacuṇṇameva magadhanāḷiyā dvādasanāḷimattaṃ laddhuṃ vaṭṭati. Yantabaddhāni saṭṭhi mahātaḷākāni, kammanto dvādasayojaniko, anurādhapurappamāṇā cuddasa dāsagāmā, cuddasa hatthānīkā, cuddasa assānīkā, cuddasa rathānīkā.

 

So ekadivasaṃ alaṅkataṃ assaṃ āruyha mahājanaparivuto kammantaṃ gantvā khettakoṭiyaṃ ṭhito naṅgalehi bhinnaṭṭhānato kākādayo sakuṇe gaṇḍuppādakādipāṇe uddharitvā khādante disvā, tātā, ime kiṃ khādantīti pucchi? Gaṇḍuppādake ayyāti. Etehi kataṃ pāpaṃ kassa hotīti? Tumhākaṃ, ayyāti. So cintesi sace etehi kataṃ pāpaṃ mayhaṃ hoti, kiṃ me karissati sattaasītikoṭidhanaṃ? Kiṃ dvādasayojano kammanto, kiṃ yantabaddhāni saṭṭhi mahātaḷākāni, kiṃ cuddasa gāmā? Sabbametaṃ bhaddāya kāpilāniyā niyyātetvā nikkhamitvā pabbajissāmīti.

 

Bhaddāpi kāpilānī tasmiṃ khaṇe abbhantaravatthumhi tayo tilakumbhe pattharāpetvā dhātīhi parivutā nisinnā kāke tilapāṇake khādamāne disvā, ammā kiṃ ime khādantīti? Pucchi. Pāṇake ayyeti. Akusalaṃ kassa hotīti? Tumhākaṃ ayyeti. Sā cintesi mayhaṃ catuhatthavatthaṃ nāḷikodanamattaca laddhuṃ vaṭṭati, yadi ca panetaṃ ettakena janena kataṃ akusalaṃ mayhaṃ hoti, bhavasahassenapi vaṭṭato sīsaṃ ukkhipituṃ na sakkā , ayyaputte āgatamatteyeva sabbaṃ tassa niyyātetvā nikkhamma pabbajissāmīti.

 

Māṇavo āgantvā nhatvā pāsādaṃ āruyha mahārahe pallaṅke nisīdi, athassa cakkavattino anucchavikaṃ bhojanaṃ sajjayiṃsu. Dvepi bhujitvā parijane nikkhante rahogatā phāsukaṭṭhāne nisīdiṃsu. Tato māṇavo bhaddaṃ āha bhadde, tvaṃ imaṃ gharaṃ āgacchantī kittakaṃ dhanaṃ āharīti? Pacapaṇṇāsa sakaṭasahassāni ayyāti. Etaṃ sabbaṃ, yā ca imasmiṃ ghare sattaasītikoṭiyo, yantabaddhā saṭṭhitaḷākādibhedā sampatti atthi, sabbaṃ tuyhaṃyeva niyyātemīti. Tumhe pana ayyāti. Ahaṃ pabbajissāmīti. Ayyā ahampi tumhākaṃyeva āgamanaṃ olokayamānā nisinnā, ahampi pabbajissāmīti. Tesaṃ ādittapaṇṇakuṭi viya tayo bhavā upaṭṭhahiṃsu. Te pabbajissāmāti vatvā antarāpaṇato kasāyarasapītāni vatthāni mattikāpatte ca āharāpetvā aamaaṃ kese ohāretvā, ye loke arahanto, te uddissa amhākaṃ pabbajjāti pabbajitvā thavikāsu patte osāpetvā aṃse laggetvā pāsādato otariṃsu. Gehe dāsesu ca kammakāresu ca na koci sajāni.

 

Atha ne brāhmaṇagāmato nikkhamma dāsagāmadvārena gacchante ākappakuttavasena dāsagāmavāsino sajāniṃsu. Te rudantā pādesu nipatitvā kiṃ amhe anāthe karotha ayyāti? Āhaṃsu. Mayaṃ, bhaṇe ādittapaṇṇasālā viya tayo bhavāti pabbajimhā, sace tumhesu ekekaṃ bhujissaṃ karoma, vassasatampi nappahoti, tumheva tumhākaṃ sīsaṃ dhovitvā bhujissā hutvā jīvathāti vatvā tesaṃ rodantānaṃyeva pakkamiṃsu. Thero purato gacchanto nivattitvā olokento cintesi ayaṃ bhaddā kāpilānī sakalajambudīpagghanikā itthī mayhaṃ pacchato āgacchati. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ kocideva evaṃ cinteyya ime pabbajitvāpi vinā bhavituṃ na sakkonti, ananucchavikaṃ karontīti. Koci vā pana manaṃ padūsetvā apāyapūrako bhaveyya. Imaṃ pahāya mayā gantuṃ vaṭṭatīti cittaṃ uppādesi.

 

So purato gacchanto dvedhāpathaṃ disvā tassa matthake aṭṭhāsi. Bhaddāpi āgantvā vanditvā aṭṭhāsi. Atha naṃ āha bhadde, tādisiṃ itthiṃ mama pacchato āgacchantiṃ disvā, ime pabbajitvāpi vinā bhavituṃ na sakkontīti cintetvā amhesu paduṭṭhacitto mahājano apāyapūrako bhaveyya. Imasmiṃ dvedhāpathe tvaṃ ekaṃ gaṇha, ahaṃ ekena gamissāmīti. Āma, ayya, pabbajitānaṃ mātugāmo nāma malaṃ, pabbajitvāpi vinā na bhavantīti amhākaṃ dosaṃ passanti, tumhe ekaṃ maggaṃ gaṇhatha, vinā bhavissāmāti tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu pacapatiṭṭhitena vanditvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ ajaliṃ paggayha, satasahassakappappamāṇe addhāne kato mittasanthavo ajja bhijjatīti vatvā, tumhe dakkhiṇajātikā nāma, tumhākaṃ dakkhiṇamaggo vaṭṭati, mayaṃ mātugāmā nāma vāmajātikā, amhākaṃ vāmamaggo vaṭṭatīti vanditvā maggaṃ paṭipannā. Tesaṃ dvedhābhūtakāle ayaṃ mahāpathavī ahaṃ cakkavāḷagirisinerupabbate dhāretuṃ sakkontīpi tumhākaṃ guṇe dhāretuṃ na sakkomīti vadantī viya viravamānā akampi, ākāse asanisaddo viya pavatti, cakkavāḷapabbato unnadi.

 

Sammāsambuddho veḷuvanamahāvihāre gandhakuṭiyaṃ nisinno pathavīkampanasaddaṃ sutvā, kassa nu kho pathavī kampatīti? Āvajjento pippalimāṇavo ca bhaddā ca kāpilānī maṃ uddissa appameyyaṃ sampattiṃ pahāya pabbajitā, tesaṃ viyogaṭṭhāne ubhinnampi guṇabalena ayaṃ pathavīkampo jāto, mayāpi etesaṃ saṅgahaṃ kātuṃ vaṭṭatīti gandhakuṭito nikkhamma sayameva pattacīvaraṃ ādāya, asītimahātheresu kaci anāmantetvā tigāvutaṃ maggaṃ paccuggamanaṃ katvā rājagahassa ca nāḷandāya ca antare bahuputtakanigrodharukkhamūle pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi. Nisīdanto pana aataro paṃsukūliko viya anisīditvā buddhavesaṃ gahetvā asītihatthā ghanabuddharasmiyo vissajjento nisīdi. Iti tasmiṃ khaṇe paṇṇachattasakaṭacakkakūṭāgārādippamāṇā buddharasmiyo ito cito ca vipphandantiyo vidhāvantiyo candimasahassasūriyasahassauggamanakālo viya kurumānā taṃ vanantaraṃ ekobhāsaṃ akaṃsu. Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇānaṃ siriyā samujjalitatārāgaṇaṃ viya gaganaṃ, supupphitakamalakuvalayaṃ viya salilaṃ, vanantaraṃ virocittha. Nigrodharukkhassa nāma khandho seto hoti, pattāni nīlāni pakkāni rattāni. Tasmiṃ pana divase satasākho nigrodharukkho suvaṇṇavaṇṇo ahosi.

 

Iti yā sā addhānamaggappaṭipannoti padassa atthaṃ vatvā, idāni yathā esa pabbajito, yathā ca addhānamaggaṃ paṭipanno. Imassa atthassa āvibhāvatthaṃ abhinīhārato paṭṭhāya ayaṃ anupubbikathā kathetabbāti vuttā, sā evaṃ veditabbā.

 

Antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandanti rājagahassa ca nāḷandāya ca antare. Satthāraca vatāhaṃ passeyyaṃ bhagavantameva passeyyanti sace ahaṃ satthāraṃ passeyyaṃ, imaṃyeva bhagavantaṃ passeyyaṃ. Na hi me ito aena satthārā bhavituṃ sakkāti. Sugataca vatāhaṃ passeyyaṃ bhagavantameva passeyyanti sace ahaṃ sammāpaṭipattiyā suṭṭhu gatattā sugataṃ nāma passeyyaṃ, imaṃyeva bhagavantaṃ passeyyaṃ. Na hi me ito aena sugatena bhavituṃ sakkāti. Sammāsambuddhaca vatāhaṃ passeyyaṃ bhagavantameva passeyyanti sace ahaṃ sammā sāmaca saccāni buddhattā sammāsambuddhaṃ nāma passeyyaṃ, imaṃyeva bhagavantaṃ passeyyaṃ. Na hi me ito aena sammāsambuddhena bhavituṃ sakkāti ayamettha adhippāyo. Evaṃ dassaneneva bhagavati ayaṃ satthā, ayaṃ sugato, ayaṃ sammāsambuddhoti nikkaṅkho ahaṃ, āvuso, ahosinti dīpeti. Satthā me, bhanteti idaṃ kicāpi dve vāre āgataṃ, tikkhattuṃ pana vuttanti veditabbaṃ. Iminā hi so evaṃ tikkhattuṃ sāvakattaṃ sāvesiṃ, āvusoti dīpeti.

 

Ajānaevāti ajānamānova. Dutiyapadepi eseva nayo. Muddhāpi tassa vipateyyāti yassa aassa ajānaṃyeva jānāmīti paṭiassa bāhirakassa satthuno evaṃ sabbacetasā samannāgato pasannacitto sāvako evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ kareyya, tassa vaṇṭachinnatālapakkaṃ viya gīvato muddhāpi vipateyya, sattadhā pana phaleyyāti attho. Kiṃ vā etena, sace mahākassapatthero iminā cittappasādena imaṃ paramanipaccakāraṃ mahāsamuddassa kareyya, tattakapāle pakkhittaudakabindu viya vilayaṃ gaccheyya. Sace cakkavāḷassa kareyya, thusamuṭṭhi viya vikireyya. Sace sinerupabbatassa kareyya, kākatuṇḍena pahaṭapiṭṭhamuṭṭhi viya viddhaṃseyya . Sace mahāpathaviyā kareyya, vātāhatabhasmapujo viya vikireyya. Evarūpopi pana therassa nipaccākāro satthu suvaṇṇavaṇṇe pādapiṭṭhe lomamattampi vikopetuṃ nāsakkhi. Tiṭṭhatu ca mahākassapo, mahākassapasadisānaṃ bhikkhūnaṃ sahassampi satasahassampi nipaccākāradassanena neva dasabalassa pādapiṭṭhe lomamattampi vikopetuṃ paṃsukūlacīvare vā aṃsumattampi cāletuṃ sakkoti. Evaṃ mahānubhāvo hi satthā.

 

Tasmātiha te kassapāti yasmā ahaṃ jānanto eva jānāmīti, passanto eva ca passāmīti vadāmi, tasmā, kassapa, tayā evaṃ sikkhitabbaṃ. Tibbanti bahalaṃ mahantaṃ. Hirottappanti hirī ca ottappaca. Paccupaṭṭhitaṃ bhavissatīti paṭhamatarameva upaṭṭhitaṃ bhavissati. Yo hi therādīsu hirottappaṃ upaṭṭhapetvā upasaṅkamati therādayopi taṃ sahirikā saottappā ca hutvā upasaṅkamantīti ayamettha ānisaṃso. Kusalūpasaṃhitanti kusalasannissitaṃ. Aṭṭhiṃ katvāti attānaṃ tena dhammena aṭṭhikaṃ katvā, taṃ vā dhammaṃ esa mayhaṃ atthoti aṭṭhiṃ katvā. Manasi katvāti citte ṭhapetvā. Sabbacetasā samannāharitvāti cittassa thokampi bahi gantuṃ adento sabbena samannāhāracittena samannāharitvā. Ohitasototi ṭhapitasoto, āṇasotaca pasādasotaca odahitvā mayā desitaṃ dhammaṃ sakkaccameva suṇissāmīti evahi te sikkhitabbaṃ. Sātasahagatā ca me kāyagatāsatīti asubhesu ceva ānāpāne ca paṭhamajjhānavasena sukhasampayuttā kāyagatāsati. Yo ca panāyaṃ tividho ovādo, therassa ayameva pabbajjā ca upasampadā ca ahosi.

 

Saraṇoti sakileso saiṇo hutvā. Raṭṭhapiṇḍaṃ bhujinti saddhādeyyaṃ bhujiṃ. Cattāro hi paribhogā theyyaparibhogo iṇaparibhogo dāyajjaparibhogo sāmiparibhogoti. Tattha dussīlassa saṅghamajjhe nisīditvā bhujantassāpi paribhogo theyyaparibhogo nāma. Kasmā? Catūsu paccayesu anissaratāya. Sīlavato apaccavekkhitaparibhogo iṇaparibhogo nāma. Sattannaṃ sekhānaṃ paribhogo dāyajjaparibhogo nāma. Khīṇāsavassa paribhogo sāmiparibhogo nāma. Iti khīṇāsavova sāmī hutvā anaṇo paribhujati. Thero attanā puthujjanena hutvā paribhuttaparibhogaṃ iṇaparibhogaṃyeva karonto evamāha. Aṭṭhamiyā aā udapādīti aṭṭhame divase arahattaphalaṃ uppajji.

 

Atha kho, āvuso, bhagavā maggā okkammāti maggato okkamanaṃ paṭhamataraṃ taṃdivaseyeva ahosi, arahattādhigamo pacchā. Desanāvārassa pana evaṃ āgatattā arahattādhigamo paṭhamaṃ dīpito. Kasmā pana bhagavā maggā okkantoti? Evaṃ kirassa ahosi imaṃ bhikkhuṃ jātiāraikaṃ jātipaṃsukūlikaṃ jātiekāsanikaṃ karissāmīti. Tasmā okkami.

 

Mudukā kho tyāyanti mudukā kho te ayaṃ. Imaca pana vācaṃ bhagavā taṃ cīvaraṃ padumapupphavaṇṇena pāṇinā antantena parāmasanto āha. Kasmā evamāhāti? Therena saha cīvaraṃ parivattetukāmatāya. Kasmā parivattetukāmo jātoti? Theraṃ attano ṭhāne ṭhapetukāmatāya. Thero pana yasmā cīvarassa vā pattassa vā vaṇṇe kathite imaṃ tumhākaṃ gaṇhathātivacanaṃ cārittameva, tasmā paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavāti āha. Dhāressasi pana me tvaṃ, kassapa, sāṇāni paṃsukūlāni nibbasanānīti, kassapa, tvaṃ imāni paribhogajiṇṇāni paṃsukūlāni pārupituṃ sakkhissasīti vadati. Taca kho na kāyabalaṃ sandhāya, paṭipattipūraṇaṃ pana sandhāya evamāha. Ayahettha adhippāyo ahaṃ imaṃ cīvaraṃ puṇṇaṃ nāma dāsiṃ pārupitvā āmakasusāne chaḍḍitaṃ taṃ susānaṃ pavisitvā tumbamattehi pāṇakehi samparikiṇṇaṃ te pāṇake vidhunitvā mahāariyavaṃse ṭhatvā aggahesiṃ, tassa me imaṃ cīvaraṃ gahitadivase dasasahassacakkavāḷe mahāpathavī mahāviravaṃ viravamānā kampittha, ākāso taṭataṭāyi, cakkavāḷadevatā sādhukāramadaṃsu, imaṃ cīvaraṃ gaṇhantena bhikkhunā jātipaṃsukūlikena jātiāraikena jātiekāsanikena jātisapadānacārikena bhavituṃ vaṭṭati, tvaṃ imassa cīvarassa anucchavikaṃ kātuṃ sakkhissasīti. Theropi attanā pacannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhāreti, so taṃ atakkayitvā ahametaṃ paṭipattiṃ pūressāmīti ussāhena sugatacīvarassa anucchavikaṃ kātukāmo dhāressāmahaṃ, bhanteti āha. Paṭipajjinti paṭipannosmi. Evaṃ pana cīvaraparivattanaṃ katvā ca therena pārutacīvaraṃ bhagavā pārupi, satthu cīvaraṃ thero. Tasmiṃ samaye mahāpathavī udakapariyantaṃ katvā unnadantī kampittha.

 

Bhagavato puttotiādīsu thero bhagavantaṃ nissāya ariyāya jātiyā jātoti bhagavato putto. Urena vasitvā mukhato nikkhantaovādavasena pabbajjāya ceva upasampadāya ca patiṭṭhitattā oraso mukhato jāto. Ovādadhammato jātattā ovādadhammena ca nimmitattā dhammajo dhammanimmito. Ovādadhammadāyādaṃ navalokuttaradhammadāyādameva vā arahatīti dhammadāyādo. Paṭiggahitāni sāṇāni paṃsukūlānīti satthārā pārutaṃ paṃsukūlacīvaraṃ pārupanatthāya paṭiggahitaṃ.

 

Sammā vadamāno vadeyyāti yaṃ puggalaṃ bhagavato puttotiādīhi guṇehi sammā vadamāno vadeyya, mamaṃ taṃ sammā vadamāno vadeyya, ahaṃ evarūpoti. Ettāvatā therena pabbajjā ca parisodhitā hoti. Ayahettha adhippāyo āvuso, yassa na upajjhāyo paāyati, na ācariyo, kiṃ so anupajjhāyo anācariyo nhāpitamuṇḍako sayaṃgahitakāsāvo titthiyapakkantakoti saṅkhaṃ gato evaṃ tigāvutaṃ maggaṃ paccuggamanaṃ labhati, tīhi ovādehi pabbajjaṃ vā upasampadaṃ vā labhati, kāyena kāyaṃ cīvaraparivattanaṃ labhati? Passa yāva dubbhāsitaṃ vacanaṃ thullanandāya bhikkhuniyāti. Evaṃ pabbajjaṃ sodhetvā idāni chahi abhiāhi sīhanādaṃ nadituṃ ahaṃ kho, āvusotiādimāha. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ. Ekādasamaṃ.

1) Một thời Tn giả Mah Kassapa tr ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm) tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

I

2) Lc bấy giờ, Tn giả Ananda đang đi du hnh ở Dakhingiri (Nam Sơn), cng với đại chng Tỷ-kheo.

3) Lc bấy giờ c khoảng ba mươi Tỷ-kheo đệ tử của Tn giả Ananda, phần lớn cn trẻ tuổi, từ bỏ sự tu học v hon tục.

II

4) Rồi Tn giả Ananda, sau khi du hnh ở Nam Sơn, ty theo muốn, rồi đi đến Vương X, Trc Lm, tại chỗ nui dưỡng cc con sc, đi đến Tn giả Mah Kassapa, sau khi đến, đảnh lễ Tn giả Mah Kassapa rồi ngồi xuống một bn.

5) Tn giả Mah Kassapa ni với Tn giả Ananda đang ngồi xuống một bn:

-- Duyn bao nhiu lợi ch, ny Hiền giả Ananda, Thế Tn chế định điều luật "Chỉ ba người ăn" đối với cc gia chủ?

6) -- Duyn ba lợi ch, thưa Tn giả Kassapa, nn Thế Tn chế định điều luật "Chỉ ba người ăn" đối với cc gia chủ, để ngăn chận cc người c giới, v sự lạc tr của cc Tỷ-kheo chnh hạnh, chớ để cho ai dựa vo những c đảng ph hoại chng Tăng, v v lng từ mẫn đối với cc gia đnh. Thưa Tn giả Kassapa, do duyn ba lợi ch ny nn Thế Tn chế định điều luật "Chỉ ba người ăn" đối với cc gia chủ.

7) -- Vậy thời v sao, ny Hiền giả Ananda, Hiền giả lại cng du hnh với những tn Tỷ-kheo ny, những người khng hộ tr cc căn, khng tiết độ trong ăn uống, khng ch tm tỉnh gic? Ta nghĩ Hiền giả hnh động thật l kẻ dẫm đạp ngũ cốc! Ta nghĩ Hiền giả hnh động thật l kẻ ph hoại lương gia! Hội chng của Hiền giả, ny Hiền giả Ananda, đang sụp đổ. ồ chng nin thiếu của Hiền giả, ny Hiền giả, đang tan r! ứa trẻ ny khng biết lượng sức mnh!

8) -- Thưa Tn giả Kassapa, trn đầu ti, tc bạc đ sanh, tuy vậy, hm nay Tn giả Mah Kassapa gọi ti l đứa trẻ, ti khng c phật lng.

9) -- Thật vậy, ny Hiền giả Ananda, Hiền giả du hnh với những tn Tỷ-kheo ny, những người khng hộ tr cc căn, khng tiết độ trong ăn uống, khng ch tm tỉnh gic. Ta nghĩ Hiền giả hnh động thật l kẻ dẫm đạp ngũ cốc! Ta nghĩ Hiền giả hnh động thật l kẻ ph hoại lương gia! Hội chng của Hiền giả, ny Hiền giả Ananda, đang sụp đổ. ồ chng nin thiếu của Hiền giả, ny Hiền giả, đang tiu diệt. ứa trẻ ny khng biết lượng sức mnh.

III

10) Tỷ-kheo-ni Thullatiss được nghe Tn giả Ananda, bậc Thnh Vedeha lại bị Tn giả Mah Kassapa khng hi lng v gọi l "đứa trẻ".

11) Rồi Tỷ-kheo-ni Thullatiss khng hoan hỷ v thốt ra những lời khng hoan hỷ: "Sao Tn giả Mah Kassapa, trước kia l người theo ngoại đạo, lại nghĩ c thể khng hi lng v gọi Tn giả Ananda, bậc Thnh Vedeha l đứa trẻ?"

12) Tn giả Mah Kassapa được nghe những lời của Tỷ-kheo-ni Thullatiss ni như vậy.

13) Rồi Tn giả Mah Kassapa ni với Tn giả Ananda:

-- Ny Hiền giả Ananda, lời ni của Tỷ-kheo-ni Thullatiss thật l đường đột, khng đắn đo suy nghĩ! Ny Hiền giả, v rằng ta l người cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, ta khng chấp nhận một ạo Sư no khc ngoi Thế Tn, bậc ứng Cng, Chnh ẳng Gic.

14) Ny Hiền giả, trong khi ta cn l gia chủ, nghĩ sau đy được khởi ln: "Chật hẹp thay đời sống tại gia, đầy những bụi đời! Cn xuất gia như đời sống ngoi trời. Thật khng dễ dng ở trong gia đnh c thể sống Phạm hạnh, hon ton vin mn, hon ton thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hy cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh".

15) Rồi ny Hiền giả, sau một thời gian ta lấy vải cắt lm o Tăng-gi-l, v theo thng lệ cc vị Ứng Cng ở đời, cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

16) Xuất gia như vậy, ta đang đi trn đường, thấy Thế Tn ngồi tại ngi đền Bahaputta giữa Rjagaha v Nland. Thấy vậy, ta suy nghĩ như sau: "i thật thế chăng, ta c thể thấy bậc ạo Sư, tức l c thể thấy bậc Thế Tn! i thật thế chăng, ta c thể thấy bậc Thiện Thệ, tức l c thể thấy bậc Thế Tn! i thật thế chăng, ta c thể thấy bậc Chnh ẳng Gic, tức l c thể thấy bậc Thế Tn?"

17) V ny Hiền giả, ngay tại chỗ ấy, ta ci đầu đảnh lễ chn Thế Tn v bạch Thế Tn:

"-- Bạch Thế Tn, ạo Sư của con l Thế Tn. Con l đệ tử".

18) Khi nghe ni vậy, ny Hiền giả, Thế Tn ni với ta:

-- Ny Kassapa, những ai với tm trọn vẹn đầy đủ, khng biết một đệ tử m ni rằng ti biết, khng thấy m ni rằng ti thấy, đầu người ấy sẽ vỡ tan. Cn Ta, ny Kassapa, Ta biết thời Ta ni Ta biết, Ta thấy thời Ta ni Ta thấy.

19) Do vậy, ny Kassapa, ng phải học tập như sau: 'Một tm qu thật sắc sảo sẽ phải được thiết lập giữa cc vị Trưởng lo, nin thiếu v trung nin'. Ny Kassapa, ng phải học tập như vậy.

20) Do vậy, ny Kassapa, ng phải học tập như sau: 'Phm php g ti nghe, lin hệ đến thiện, sau khi đặc biệt ch , tc , tập trung tất cả tm (lực), tất cả php ấy ti đều lng tai nghe'. Ny Kassapa, ng phải học tập như vậy.

21) Do vậy, ny Kassapa, ng phải học tập như sau: 'Phm niệm g thuộc về thn hnh, cu hữu với hỷ, ta sẽ khng bỏ niệm ấy'. Ny Kassapa, ng phải học tập như vậy".

22) Rồi ny Hiền giả, Thế Tn sau khi gio giới ta với lời gio giới ấy, liền từ chỗ ngồi đứng dậy v ra đi.

23) Trong bảy ngy, ny Hiền giả, đang cn phiền no, ta ăn mn ăn của quốc độ, đến ngy thứ tm, chnh tr khởi ln.

24) Rồi ny Hiền giả, Thế Tn từ trn đường bước xuống v đi đến một gốc cy.

25) Rồi ny Hiền giả, ta xấp tư tấm y Tăng-gi-l lm bằng vải cắt, rồi bạch Thế Tn:

"-- Bạch Thế Tn, Thế Tn hy ngồi xuống ở đy, để con được hạnh phc an lạc lu di".

26) Ny Hiền giả, Thế Tn ngồi xuống trn chỗ đ soạn sẵn.

27) Sau khi ngồi xuống, ny Hiền giả, Thế Tn ni với ta:

"-- Thật l mềm dịu, ny Kassapa, l tấm y Tăng-gi-l ny lm bằng vải cắt của ng".

"-- Bạch Thế Tn, mong rằng Thế Tn nhận lấy tấm y lm bằng vải cắt ny từ nơi con, v lng từ mẫn đối với con".

28) "-- Ny Kassapa, ng c dng tấm y phấn tảo lm bằng vải gai th, đng được quăng bỏ của Ta khng?".

" -- Con sẽ dng, bạch Thế Tn, tấm y phấn tảo lm bằng vải gai th, đng được quăng bỏ của Thế Tn".

29) Như vậy, ny Hiền giả, ta cng cho Thế Tn tấm y Tăng-gi-l lm bằng vải cắt; cn ta thời dng tấm y phấn tảo của Thế Tn, lm bằng vải gai th đng được quăng bỏ.

30) V ny Hiền giả, nếu ai c ni về ta một cch chơn chnh, thời ta l con ruột Thế Tn, sanh ra từ miệng, do php sanh, do php ha sanh, thừa tự Chnh php v đ nhận được tấm y phấn tảo, lm bằng vải gai th, đng được quăng bỏ.

31) Ny Hiền giả, ty theo mong muốn, ta ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ.

32-46) V ny Hiền giả, ty theo mong muốn, ta... (chn thứ đệ định v năm thắng tr)...

47) V ny Hiền giả, do đoạn tận cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại ta tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt, v an tr v lậu tm giải thot, tuệ giải thot.

48) Ny Hiền giả, ai nghĩ rằng c thể che đậy su thắng tr của ta được, thời khng khc g nghĩ rằng c thể lấy một l cy ta-la m che đậy một con voi lớn đến bảy hay tm khuỷu tay rưởi bề cao.

49) Nhưng Tỷ-kheo-ni Thullatiss đ từ bỏ đời sống Phạm hạnh.

12. Paraṃmaraṇasuttaṃ

12. Paraṃmaraṇasuttavaṇṇanā

XII. Sau Khi Chết (Tạp 32.1, Ngoại ạo, ại 2, 226a) (Biệt Tạp 6.14, ại 2, 419a) (S.ii.222).

155. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca sāriputto bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākassapena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca kiṃ nu kho, āvuso kassapa, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti? Abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā hoti tathāgato paraṃ maraṇāti. Kiṃ panāvuso, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti? Evampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti. Kiṃ nu kho, āvuso, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti? Abyākataṃ kho etaṃ, āvuso, bhagavatā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti. Kiṃ panāvuso, neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti? Evampi kho, āvuso, abyākataṃ bhagavatā neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti. Kasmā cetaṃ, āvuso , abyākataṃ bhagavatāti? Na hetaṃ, āvuso, atthasaṃhitaṃ nādibrahmacariyakaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Tasmā taṃ abyākataṃ bhagavatāti.

 

Atha kicarahāvuso, byākataṃ bhagavatāti? Idaṃ dukkhanti kho , āvuso, byākataṃ bhagavatā; ayaṃ dukkhasamudayoti byākataṃ bhagavatā; ayaṃ dukkhanirodhoti byākataṃ bhagavatā; ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti byākataṃ bhagavatāti. Kasmā cetaṃ, āvuso, byākataṃ bhagavatāti? Etahi, āvuso, atthasaṃhitaṃ etaṃ ādibrahmacariyakaṃ etaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Tasmā taṃ byākataṃ bhagavatāti. Dvādasamaṃ.

155. Dvādasame tathāgatoti satto. Na hetaṃ, āvuso, atthasaṃhitanti, āvuso, etaṃ diṭṭhigataṃ atthasannissitaṃ na hoti. Nādibrahmacariyakanti maggabrahmacariyassa pubbabhāgapaṭipadāpi na hoti. Etahi, āvuso, atthasaṃhitanti, āvuso, etaṃ catusaccakammaṭṭhānaṃ atthasannissitaṃ. Etaṃ ādibrahmacariyakanti etaṃ maggabrahmacariyassa ādi pubbabhāgapaṭipadā. Dvādasamaṃ.

1) Một thời Tn giả Mah Kassapa v Tn giả Sriputta tr ở Brnasi (Ba-la-nại), tại Isipatana (chư Tin đọa xứ), ở Migadaya (Lộc Uyển).

2) Rồi Tn giả Sriputta, vo buổi chiều từ chỗ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Tn giả Mah Kassapa; sau khi đến, ni ln những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm, liền ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, Tn giả Sriputta ni với Tn giả Mah Kassapa:

-- Ny Hiền giả Kassapa, c phải Như Lai c tồn tại sau khi chết khng?

-- Ny Hiền giả, Thế Tn khng c tuyn bố: "Như Lai c tồn tại sau khi chết".

4) -- Như vậy, ny Hiền giả, c phải Như Lai khng tồn tại sau khi chết?

-- Cũng vậy, ny Hiền giả, Thế Tn khng c tuyn bố: "Như Lai khng tồn tại sau khi chết".

5) -- Như vậy, ny Hiền giả, c phải Như Lai c tồn tại, v khng tồn tại sau khi chết?

-- Ny Hiền giả, Thế Tn khng c tuyn bố: "Như Lai c tồn tại v khng tồn tại sau khi chết".

6) -- Vậy ny Hiền giả, c phải Như Lai khng c tồn tại v khng khng tồn tại sau khi chết?

-- Cũng vậy, ny Hiền giả, Thế Tn khng c tuyn bố: "Như Lai khng tồn tại v khng khng tồn tại sau khi chết".

7) Ny Hiền giả, v sao Thế Tn khng c tuyn bố như vậy? V đy, ny Hiền giả, khng đưa đến lợi ch, khng đưa đến cứu cnh Phạm hạnh, khng đưa đến yếm ly, ly tham, an tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn. Do vậy, Thế Tn khng c tuyn bố như vậy.

8) Vậy ny Hiền giả, Thế Tn tuyn bố ci g?

"y l khổ", ny Hiền giả, Thế Tn đ tuyn bố. "y l khổ tập", Thế Tn đ tuyn bố. "y l khổ diệt", Thế Tn đ tuyn bố. "y l con đường đưa đến khổ diệt", Thế Tn đ tuyn bố.

9) V sao, ny Hiền giả, Thế Tn đ tuyn bố như vậy?

V đy, ny Hiền giả, đưa đến lợi ch, đưa đến cứu cnh Phạm hạnh, đưa đến yếm ly, ly tham, an tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn. Do vậy, Thế Tn đ tuyn bố như vậy.

13. Saddhammappatirūpakasuttaṃ

13. Saddhammappatirūpakasuttavaṇṇanā

XIII. Tượng Php (Tạp 32.2 Php Giảm Diệt, ại 2, 226b (Biệt Tạp 6.15, ại 2, 419b) (S.ii,223)

156. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā mahākassapo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṃ etadavoca ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo, yena pubbe appatarāni ceva sikkhāpadāni ahesuṃ bahutarā ca bhikkhū aāya saṇṭhahiṃsu? Ko pana, bhante, hetu ko paccayo, yenetarahi bahutarāni ceva sikkhāpadāni appatarā ca bhikkhū aāya saṇṭhahantīti? Evacetaṃ, kassapa, hoti sattesu hāyamānesu saddhamme antaradhāyamāne, bahutarāni ceva sikkhāpadāni honti appatarā ca bhikkhū aāya saṇṭhahanti. Na tāva, kassapa, saddhammassa antaradhānaṃ hoti yāva na saddhammappatirūpakaṃ loke uppajjati. Yato ca kho, kassapa, saddhammappatirūpakaṃ loke uppajjati, atha saddhammassa antaradhānaṃ hoti.

 

Seyyathāpi, kassapa, na tāva jātarūpassa antaradhānaṃ hoti yāva na jātarūpappatirūpakaṃ loke uppajjati. Yato ca kho, kassapa, jātarūpappatirūpakaṃ loke uppajjati, atha jātarūpassa antaradhānaṃ hoti. Evameva kho, kassapa, na tāva saddhammassa antaradhānaṃ hoti yāva na saddhammappatirūpakaṃ loke uppajjati. Yato ca kho, kassapa, saddhammappatirūpakaṃ loke uppajjati, atha saddhammassa antaradhānaṃ hoti.

 

Na kho, kassapa, pathavīdhātu saddhammaṃ antaradhāpeti, na āpodhātu saddhammaṃ antaradhāpeti, na tejodhātu saddhammaṃ antaradhāpeti, na vāyodhātu saddhammaṃ antaradhāpeti; atha kho idheva te uppajjanti moghapurisā ye imaṃ saddhammaṃ antaradhāpenti. Seyyathāpi, kassapa, nāvā ādikeneva opilavati; na kho, kassapa, evaṃ saddhammassa antaradhānaṃ hoti.

 

Paca khome, kassapa, okkamaniyā dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti. Katame paca? Idha, kassapa, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, samādhismiṃ agāravā viharanti appatissā ime kho, kassapa, paca okkamaniyā dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattanti.

 

Paca khome, kassapa, dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattanti. Katame paca? Idha, kassapa, bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, samādhismiṃ sagāravā viharanti sappatissā ime kho, kassapa, paca dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattantīti. Terasamaṃ.

 

Kassapasaṃyuttaṃ samattaṃ.

 

Tassuddānaṃ

 

Santuṭṭhaca anottappī, candūpamaṃ kulūpakaṃ;

 

Jiṇṇaṃ tayo ca ovādā, jhānābhiā upassayaṃ;

 

Cīvaraṃ paraṃmaraṇaṃ, saddhammappatirūpakanti.

156. Terasame aāya saṇṭhahiṃsūti arahatte patiṭṭhahiṃsu. Saddhammappatirūpakanti dve saddhammappatirūpakāni adhigamasaddhammappatirūpakaca pariyattisaddhammappatirūpakaca. Tattha

 

Obhāse ceva āṇe ca, pītiyā ca vikampati;

 

Passaddhiyā sukhe ceva, yehi cittaṃ pavedhati.

 

Adhimokkhe ca paggāhe, upaṭṭhāne ca kampati;

 

Upekkhāvajjanāya ceva, upekkhāya ca nikantiyā.

 

Imāni dasa ṭhānāni, paā yassa paricitā;

 

Dhammuddhaccakusalo hoti, na ca sammoha gacchatīti. (paṭi. ma. 2.7);

 

Idaṃ vipassanāāṇassa upakkilesajātaṃ adhigamasaddhammappatirūpakaṃ nāma. Tisso pana saṅgītiyo anāruḷhaṃ dhātukathā ārammaṇakathā asubhakathā āṇavatthukathā vijjākaraṇḍakoti imehi pacahi kathāvatthūhi paribāhiraṃ guḷhavinayaṃ guḷhavessantaraṃ guḷhamahosadhaṃ vaṇṇapiṭakaṃ aṅgulimālapiṭakaṃ raṭṭhapālagajjitaṃ āḷavakagajjitaṃ vedallapiṭakanti abuddhavacanaṃ pariyattisaddhammappatirūpakaṃ nāma.

 

Jātarūpappatirūpakanti suvaṇṇarasavidhānaṃ ārakūṭamayaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ ābharaṇajātaṃ. Chaṇakālesu hi manussā ābharaṇabhaṇḍakaṃ gaṇhissāmāti āpaṇaṃ gacchanti. Atha ne āpaṇikā evaṃ vadanti, sace tumhe ābharaṇatthikā, imāni gaṇhatha. Imāni hi ghanāni ceva vaṇṇavantāni ca appagghāni cāti. Te tesaṃ sutvā, kāraṇaṃ ime vadanti, imāni piḷandhitvā sakkā nakkhattaṃ kīḷituṃ, sobhanti ceva appagghāni cāti tāni gahetvā gacchanti. Suvaṇṇabhaṇḍaṃ avikkiyamānaṃ nidahitvā ṭhapetabbaṃ hoti. Evaṃ taṃ jātarūpappatirūpake uppanne antaradhāyati nāma.

 

Atha saddhammassa antaradhānaṃ hotīti adhigamasaddhammassa paṭipattisaddhammassa pariyattisaddhammassāti tividhassāpi saddhammassa antaradhānaṃ hoti. Paṭhamabodhiyahi bhikkhū paṭisambhidappattā ahesuṃ. Atha kāle gacchante paṭisambhidā pāpuṇituṃ na sakkhiṃsu, chaḷabhiā ahesuṃ. Tato cha abhiā pāpuṇituṃ asakkontā tisso vijjā pāpuṇiṃsu. Idāni kāle gacchante tisso vijjā pāpuṇituṃ asakkontā āsavakkhayamattaṃ pāpuṇissanti. Tampi asakkontā anāgāmiphalaṃ, tampi asakkontā sakadāgāmiphalaṃ, tampi asakkontā sotāpattiphalaṃ. Gacchante kāle sotāpattiphalampi pattuṃ na sakkhissanti. Atha nesaṃ yadā vipassanā imehi upakkilesehi upakkiliṭṭhā āraddhamattāva ṭhassati, tadā adhigamasaddhammo antarahito nāma bhavissati.

 

Paṭhamabodhiyahi bhikkhū catunnaṃ paṭisambhidānaṃ anucchavikaṃ paṭipattiṃ pūrayiṃsu. Gacchante kāle taṃ asakkontā channaṃ abhiānaṃ, tampi asakkontā tissannaṃ vijjānaṃ, tampi asakkontā arahattaphalamattassa. Gacchante pana kāle arahattassa anucchavikaṃ paṭipattiṃ pūretuṃ asakkontā anāgāmiphalassa anucchavikaṃ paṭipattiṃ pūressanti , tampi asakkontā sakadāgāmiphalassa, tampi asakkontā sotāpattiphalassa. Yadā pana sotāpattiphalassapi anucchavikaṃ paṭipadaṃ pūretuṃ asakkontā sīlapārisuddhimatteva ṭhassanti, tadā paṭipattisaddhammo antarahito nāma bhavissati.

 

Yāva pana tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ vattati, na tāva sāsanaṃ antarahitanti vattuṃ vaṭṭati. Tiṭṭhantu tīṇi vā, abhidhammapiṭake antarahite itaresu dvīsu tiṭṭhantesupi antarahitanti na vattabbameva. Dvīsu antarahitesu vinayapiṭakamatte ṭhitepi, tatrāpi khandhakaparivāresu antarahitesu ubhatovibhaṅgamatte, mahāvinaye antarahite dvīsu pātimokkhesu vattamānesupi sāsanaṃ anantarahitameva. Yadā pana dve pātimokkhā antaradhāyissanti, atha pariyattisaddhammassa antaradhānaṃ bhavissati. Tasmiṃ antarahite sāsanaṃ antarahitaṃ nāma hoti. Pariyattiyā hi antarahitāya paṭipatti antaradhāyati, paṭipattiyā antarahitāya adhigamo antaradhāyati. Kiṃ kāraṇā? Ayahi pariyatti paṭipattiyā paccayo hoti, paṭipatti adhigamassa. Iti paṭipattitopi pariyattimeva pamāṇaṃ.

 

Nanu ca kassapasammāsambuddhakāle kapilo nāma anārādhakabhikkhu pātimokkhaṃ uddisissāmīti bījaniṃ gahetvā āsane nisinno atthi imasmiṃ vattantāti pucchi, atha tassa bhayena yesampi pātimokkho vattati, tepi mayaṃ vattāmāti avatvā na vattāmāti vadiṃsu, so bījaniṃ ṭhapetvā uṭṭhāyāsanā gato, tadā sammāsambuddhassa sāsanaṃ osakkitanti? Kicāpi osakkitaṃ, pariyatti pana ekanteneva pamāṇaṃ. Yathā hi mahato taḷākassa pāḷiyā thirāya udakaṃ na ṭhassatīti na vattabbaṃ, udake sati padumādīni pupphāni na pupphissantīti na vattabbaṃ, evameva mahātaḷākassa thirapāḷisadise tepiṭake buddhavacane sati mahātaḷāke udakasadisā paṭipattipūrakā kulaputtā natthīti na vattabbā, tesu sati mahātaḷāke padumādīni pupphāni viya sotāpannādayo ariyapuggalā natthīti na vattabbāti evaṃ ekantato pariyattiyeva pamāṇaṃ.

 

Pathavīdhātūti dve satasahassāni cattāri ca nahutāni bahalā mahāpathavī. Āpodhātūti pathavito paṭṭhāya yāva subhakiṇhabrahmalokā uggataṃ kappavināsakaṃ udakaṃ. Tejodhātūti pathavito paṭṭhāya yāva ābhassarabrahmalokā uggato kappavināsako aggi. Vāyodhātūti pathavito paṭṭhāya yāva vehapphalabrahmalokā uggato kappavināsako vāyu. Etesu hi ekadhammopi satthu sāsanaṃ antaradhāpetuṃ na sakkoti, tasmā evamāha. Idheva te uppajjantīti lohato lohakhādakaṃ malaṃ viya imasmiṃ mayhaṃyeva sāsane te uppajjanti. Moghapurisāti tucchapurisā.

 

Ādikeneva opilavatīti ettha ādikenāti ādānena gahaṇena. Opilavatīti nimujjati. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā udakacarā nāvā bhaṇḍaṃ gaṇhantī nimujjati, evaṃ pariyattiādīnaṃ pūraṇena saddhammassa antaradhānaṃ na hoti. Pariyattiyā hi hāyamānāya paṭipatti hāyati, paṭipattiyā hāyamānāya adhigamo hāyati. Pariyattiyā pūrayamānāya pariyattidharā puggalā paṭipattiṃ pūrenti, paṭipattipūrakā adhigamaṃ pūrenti. Iti navacando viya pariyattiyādīsu vaḍḍhamānāsu mayhaṃ sāsanaṃ vaḍḍhati yevāti dasseti.

 

Idāni yehi dhammehi saddhammassa antaradhānaceva ṭhiti ca hoti, te dassento paca khotiādimāha. Tattha okkamanīyāti avakkamanīyā, heṭṭhāgamanīyāti attho. Satthari agāravātiādīsu agāravāti gāravarahitā. Appatissāti appatissayā anīcavuttikā. Tattha yo cetiyaṅgaṇaṃ ārohanto chattaṃ dhāreti, upāhanaṃ dhāreti, aato oloketvā kathaṃ kathento gacchati, ayaṃ satthari agāravo nāma.

 

Yo dhammassavanassa kāle saṅghuṭṭhe daharasāmaṇerehi parivārito nisīdati, aāni vā navakammādīni karoti, dhammassavanagge nisinno niddāyati, vikkhitto vā aaṃ kathento nisīdati, ayaṃ dhamme agāravo nāma.

 

Yo therupaṭṭhānaṃ gantvā, avanditvā nisīdati, hatthapallatthikaṃ dussapallatthikaṃ karoti, aaṃ vā pana hatthapādakukkuccaṃ karoti, vuḍḍhānaṃ santike anajjhiṭṭho katheti, ayaṃ saṅghe agāravo nāma.

 

Tisso pana sikkhā apūrentova sikkhāya agāravo nāma hoti. Aṭṭha samāpattiyo anibbattento tāsaṃ vā pana nibbattanatthāya payogaṃ akaronto samādhismiṃ agāravo nāma. Sukkapakkho vuttavipallāseneva veditabboti. Terasamaṃ.

 

Kassapasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr ở Svatthi, Jetavana, vườn ng Anthapindika.

2) Rồi Tn giả Mah Kassapa đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn, rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, Tn giả Mah Kassapa bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, do nhn g, do duyn g, thuở trước, học giới c t hơn nhưng cc Tỷ-kheo chứng đắc chnh tr nhiều hơn? Bạch Thế Tn, do nhn g, do duyn g, ngy nay học giới c nhiều hơn, nhưng cc Tỷ-kheo chứng đắc chnh tr t hơn?.

4) -- Sự việc xảy ra như vậy, ny Kassapa, trong thời cc chng sanh suy giảm, trong thời diệu php biến mất, thời nhiều hơn l cc học giới, t hơn l cc Tỷ-kheo chứng đắc chnh tr.

5) Ny Kassapa, diệu php khng biến mất cho đến khi no tượng php khng hiện ra ở đời. V Kassapa khi no tượng php hiện ra ở đời, thời diệu php biến mất.

6) V như, ny Kassapa, vng (thật) khng biến mất khi no vng giả chưa hiện ra ở đời. V ny Kassapa, khi no vng giả hiện ra ở đời, thời vng (thật) biến mất.

7) Cũng vậy, ny Kassapa, diệu php khng biến mất, khi no tượng php chưa hiện ra ở đời. V ny Kassapa, khi no tượng php hiện ra ở đời, thời diệu php biến mất.

8-11) Ny Kassapa, địa giới khng lm diệu php biến mất, thủy giới... hỏa giới... phong giới khng lm diệu php biến mất.

12) Ở đy, khi no cc người ngu c mặt, chnh họ lm diệu php biến mất.

13) V như, ny Kassapa, chiếc thuyền bị chm v chở qu nặng. Khng phải v vậy, ny Kassapa, diệu php bị biến mất.

14) Ny Kassapa, c năm thối php khiến cho diệu php bị hỗn loạn v biến mất. Thế no l năm?

15) Ở đy, ny Kassapa, cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ sống khng tn knh, khng ty thuận bậc ạo Sư, sống khng tn knh, khng ty thuận Chnh php, sống khng tn knh, khng ty thuận chng Tăng, sống khng tn knh, khng ty thuận học giới, sống khng tn knh, khng ty thuận đối với Thiền định.

Ny Kassapa, chnh những thối php ny đưa đến sự hỗn loạn, sự biến mất của diệu php.

16) V c năm php, ny Kassapa, đưa đến sự an tr, bền vững, khng biến mất của diệu php. Thế no l năm?

17) Ở đy, ny Kassapa, cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ sống knh trọng, ty thuận bậc ạo Sư, sống knh trọng, ty thuận Chnh php, sống knh trọng, ty thuận chng Tăng, sống knh trọng, ty thuận học giới, sống knh trọng ty thuận Thiền định.

18) Chnh năm php ny, ny Kassapa, đưa đến sự an tr, bền vững, khng biến mất của diệu php.

 

  

Mục Lục Tương Ưng Bộ Kinh PaliViệt

 


 

Samyutta Nikāya

 

Samyutta Nikāya (aṭṭhakathā)

 

Kinh Tương Ưng

 



KINH ĐIỂN 
Home

 

Phn đoạn song ngữ: VT Do

Updated 10-5-2019