SAMYUTTA NIKAYA TƯƠNG ƯNG BỘ KINH

 

CHNH KINH PALI

AṬṬHAKATHĀ - SỚ GIẢI

BẢN DỊCH VIỆT

 

Khandhavaggo

Khandhavagga-aṭṭhakathā

Tập III - Thin Uẩn

 

1. Khandhasaṃyuttaṃ

1. Khandhasaṃyuttaṃ

Chương Một: Tương Ưng Uẩn

 

 

 

A. Năm Mươi Kinh Căn Bản

 

1. Nakulapituvaggo

1. Nakulapituvaggo

I. Phẩm Nakulapit

 

1. Nakulapitusuttaṃ

1. Nakulapitusuttavaṇṇanā

I. Nakulapit (Tạp, 5.5 Trưởng Giả, ại 2,33a) (Tăng 13.4, ại 2,573a) (S.iii,1)

 

1. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire [suṃsumāragire (sī. syā. kaṃ. pī.)] bhesakaḷāvane migadāye. Atha kho nakulapitā gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṃ etadavoca

 

Ahamasmi , bhante, jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko. Aniccadassāvī kho panāhaṃ, bhante, bhagavato manobhāvanīyānaca bhikkhūnaṃ. Ovadatu maṃ, bhante, bhagavā; anusāsatu maṃ, bhante, bhagavā; yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.

 

Evametaṃ, gahapati, evametaṃ, gahapati! Āturo hāyaṃ, gahapati, kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho. Yo hi, gahapati, imaṃ kāyaṃ pariharanto muhuttampi ārogyaṃ paṭijāneyya, kimaatra bālyā? Tasmātiha te, gahapati, evaṃ sikkhitabbaṃ āturakāyassa me sato cittaṃ anāturaṃ bhavissatīti. Evahi te, gahapati, sikkhitabbanti.

 

Atha kho nakulapitā gahapati bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulapitaraṃ gahapatiṃ āyasmā sāriputto etadavoca vippasannāni kho te, gahapati, indriyāni; parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto. Alattha no ajja bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyāti?

 

Kathahi no siyā, bhante! Idānāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisittoti. Yathā kathaṃ pana tvaṃ, gahapati, bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisittoti? Idhāhaṃ, bhante, yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno khvāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ etadavocaṃ ahamasmi, bhante, jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko. Aniccadassāvī kho panāhaṃ, bhante, bhagavato manobhāvanīyānaca bhikkhūnaṃ. Ovadatu maṃ, bhante, bhagavā; anusāsatu maṃ, bhante, bhagavā; yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.

 

Evaṃ vutte , maṃ, bhante, bhagavā etadavoca evametaṃ, gahapati, evametaṃ, gahapati! Āturo hāyaṃ, gahapati, kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho. Yo hi, gahapati, imaṃ kāyaṃ pariharanto muhuttampi ārogyaṃ paṭijāneyya, kimaatra bālyā? Tasmātiha te gahapati, evaṃ sikkhitabbaṃ āturakāyassa me sato cittaṃ anāturaṃ bhavissatīti. Evahi te, gahapati, sikkhitabbanti. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisittoti.

 

Na hi pana taṃ, gahapati, paṭibhāsi bhagavantaṃ [taṃ bhagavantaṃ (sī.)] uttariṃ paṭipucchituṃ kittāvatā nu kho, bhante, āturakāyo ceva hoti āturacitto ca, kittāvatā ca pana āturakāyo hi kho hoti no ca āturacittoti ? Dūratopi kho mayaṃ, bhante, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa atthoti.

 

Tena hi, gahapati, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmīti. Evaṃ, bhanteti kho nakulapitā gahapati āyasmato sāriputtassa paccassosi. Āyasmā sāriputto etadavoca

 

Kathaca, gahapati, āturakāyo ceva hoti, āturacitto ca? Idha, gahapati, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Ahaṃ rūpaṃ, mama rūpanti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ rūpaṃ, mama rūpanti pariyuṭṭhaṭṭhāyino taṃ rūpaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Ahaṃ vedanā, mama vedanāti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ vedanā, mama vedanāti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā vedanā vipariṇamati aathā hoti. Tassa vedanāvipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Saaṃ attato samanupassati, saāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā saaṃ, saāya vā attānaṃ. Ahaṃ saā, mama saāti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ saā, mama saāti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā saā vipariṇamati aathā hoti. Tassa saāvipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ; attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. Ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārāti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārāti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, te saṅkhārā vipariṇamanti aathā honti. Tassa saṅkhāravipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Viāṇaṃ attato samanupassati, viāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viāṇaṃ, viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ahaṃ viāṇaṃ, mama viāṇanti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ viāṇaṃ, mama viāṇanti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, taṃ viāṇaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Evaṃ kho, gahapati, āturakāyo ceva hoti āturacitto ca.

 

Kathaca, gahapati, āturakāyo hi kho hoti no ca āturacitto? Idha, gahapati, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Ahaṃ rūpaṃ, mama rūpanti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ rūpaṃ, mama rūpanti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, taṃ rūpaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Na vedanaṃ attato samanupassati, na vedanāvantaṃ vā attānaṃ; na attani vā vedanaṃ, na vedanāya vā attānaṃ . Ahaṃ vedanā, mama vedanāti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ vedanā, mama vedanāti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā vedanā vipariṇamati aathā hoti. Tassa vedanāvipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Na saaṃ attato samanupassati, na saāvantaṃ vā attānaṃ; na attani vā saaṃ, na saāya vā attānaṃ. Ahaṃ saā, mama saāti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ saā, mama saāti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā saā vipariṇamati aathā hoti. Tassa saāvipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

``Na saṅkhāre attato samanupassati, na saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ; na attani vā saṅkhāre, na saṅkhāresu vā attānaṃ. Ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārāti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārāti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, te saṅkhārā vipariṇamanti aathā honti. Tassa saṅkhāravipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Na viāṇaṃ attato samanupassati, na viāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viāṇaṃ, na viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ahaṃ viāṇaṃ, mama viāṇanti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. Tassa ahaṃ viāṇaṃ, mama viāṇanti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, taṃ viāṇaṃ vipariṇamati aathā hoti . Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Evaṃ kho, gahapati, āturakāyo hoti no ca āturacittoti.

 

Idamavoca āyasmā sāriputto. Attamano nakulapitā gahapati āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandīti. Paṭhamaṃ.

1.Khandhiyavaggassa paṭhame bhaggesūti evaṃnāmake janapade. Susumāragireti susumāragiranagare. Tasmiṃ kira māpiyamāne susumāro saddamakāsi, tenassa susumāragirantveva nāmaṃ akaṃsu. Bhesakaḷāvaneti bhesakaḷāya nāma yakkhiniyā adhivutthattā evaṃladdhanāme vane. Tadeva migagaṇassa abhayatthāya dinnattā migadāyoti vuccati. Bhagavā tasmiṃ janapade taṃ nagaraṃ nissāya tasmiṃ vanasaṇḍe viharati. Nakulapitāti nakulassa nāma dārakassa pitā.

 

Jiṇṇoti jarājiṇṇo. Vuḍḍhoti vayovuḍḍho. Mahallakoti jātimahallako. Addhagatoti tiyaddhagato. Vayoanuppattoti tesu tīsu addhesu pacchimavayaṃ anuppatto. Āturakāyoti gilānakāyo. Idahi sarīraṃ suvaṇṇavaṇṇampi niccapaggharaṇaṭṭhena āturaṃyeva nāma . Visesena panassa jarāturatā byādhāturatā maraṇāturatāti tisso āturatā honti. Tāsu kicāpi eso mahallakattā jarāturova, abhiṇharogatāya panassa byādhāturatā idha adhippetā. Abhikkhaṇātaṅkoti abhiṇharogo nirantararogo. Aniccadassāvīti tāya āturatāya icchiticchitakkhaṇe āgantuṃ asakkonto kadācideva daṭṭhuṃ labhāmi, na sabbakālanti attho. Manobhāvanīyānanti manavaḍḍhakānaṃ . Yesu hi diṭṭhesu kusalavasena cittaṃ vaḍḍhati, te sāriputtamoggallānādayo mahātherā manobhāvanīyā nāma. Anusāsatūti punappunaṃ sāsatu. Purimahi vacanaṃ ovādo nāma, aparāparaṃ anusāsanī nāma. Otiṇṇe vā vatthusmiṃ vacanaṃ ovādo nāma, anotiṇṇe tantivasena vā paveṇivasena vā vuttaṃ anusāsanī nāma. Apica ovādoti vā anusāsanīti vā atthato ekameva, byajanamattameva nānaṃ.

 

Āturo hāyanti āturo hi ayaṃ, suvaṇṇavaṇṇo piyaṅgusāmopi samāno niccapaggharaṇaṭṭhena āturoyeva. Aṇḍabhūtoti aṇḍaṃ viya bhūto dubbalo. Yathā kukkuṭaṇḍaṃ vā mayūraṇḍaṃ vā geṇḍukaṃ viya gahetvā khipantena vā paharantena vā na sakkā kīḷituṃ, tāvadeva bhijjati, evamayampi kāyo kaṇṭakepi khāṇukepi pakkhalitassa bhijjatīti aṇḍaṃ viya bhūtoti aṇḍabhūto. Pariyonaddhoti sukhumena chavimattena pariyonaddho. Aṇḍahi sāratacena pariyonaddhaṃ, tena ḍaṃsamakasādayo nilīyitvāpi chaviṃ chinditvā yūsaṃ paggharāpetuṃ na sakkonti. Imasmiṃ pana chaviṃ chinditvā yaṃ icchanti, taṃ karonti. Evaṃ sukhumāya chaviyā pariyonaddho. Kimaatra bālyāti bālabhāvato aaṃ kimatthi? Bāloyeva ayanti attho. Tasmāti yasmā ayaṃ kāyo evarūpo, tasmā.

 

Tenupasaṅkamīti rao cakkavattissa upaṭṭhānaṃ gantvā anantaraṃ pariṇāyakaratanassa upaṭṭhānaṃ gacchanto rājapuriso viya, saddhammacakkavattissa bhagavato upaṭṭhānaṃ gantvā, anantaraṃ dhammasenāpatissa apacitiṃ kātukāmo yenāyasmā sāriputto, tenupasaṅkami. Vippasannānīti suṭṭhu pasannāni. Indriyānīti manacchaṭṭhāni indriyāni. Parisuddhoti niddoso. Pariyodātoti tasseva vevacanaṃ. Nirupakkilesatāyeva hi esa pariyodātoti vutto, na setabhāvena. Etassa ca pariyodātataṃ disvāva indriyānaṃ vippasannataṃ aāsi. Nayaggāhapaā kiresā therassa.

 

Kathahi no siyāti kena kāraṇena na laddhā bhavissati? Laddhāyevāti attho. Iminā kiṃ dīpeti? Satthuvissāsikabhāvaṃ. Ayaṃ kira satthu diṭṭhakālato paṭṭhāya pitipemaṃ, upāsikā cassa mātipemaṃ paṭilabhati. Ubhopi mama puttoti satthāraṃ vadanti. Bhavantaragato hi nesaṃ sineho. Sā kira upāsikā paca jātisatāni tathāgatassa mātāva, so ca, gahapati, pitāva ahosi. Puna paca jātisatāni upāsikā mahāmātā, upāsako mahāpitā, tathā cūḷāmātā cūḷapitāti. Evaṃ satthā diyaḍḍhaattabhāvasahassaṃ tesaṃyeva hatthe vaḍḍhito. Teneva te yaṃ neva puttassa, na pitu santike kathetuṃ sakkā, taṃ satthu santike nisinnā kathenti. Imināyeva ca kāraṇena bhagavā etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ vissāsikānaṃ yadidaṃ nakulapitā gahapati, yadidaṃ nakulamātā gahapatānīti (a. ni. 1.257) te etadagge ṭhapesi. Iti so imaṃ vissāsikabhāvaṃ pakāsento kathahi no siyāti āha. Amatena abhisittoti nassidha aaṃ kici jhānaṃ vā vipassanā vā maggo vā phalaṃ vā amatābhisekoti daṭṭhabbo, madhuradhammadesanāyeva pana amatābhisekoti veditabbo. Dūratopīti tiroraṭṭhāpi tirojanapadāpi.

 

Assutavā puthujjanoti idaṃ vuttatthameva. Ariyānaṃ adassāvītiādīsu ariyāti ārakattā kilesehi, anaye na iriyanato, aye iriyanato, sadevakena ca lokena araṇīyato buddhā ca paccekabuddhā ca buddhasāvakā ca vuccanti. Buddhā eva vā idha ariyā. Yathāha sadevake, bhikkhave, lokepe tathāgato ariyoti vuccatīti (saṃ. ni. 5.1098). Sappurisānanti ettha pana paccekabuddhā tathāgatasāvakā ca sappurisāti veditabbā. Te hi lokuttaraguṇayogena sobhanā purisāti sappurisā. Sabbeva vā ete dvedhāpi vuttā. Buddhāpi hi ariyā ca sappurisā ca, paccekabuddhā buddhasāvakāpi. Yathāha

 

Yo ve kataū katavedi dhīro,

 

Kalyāṇamitto daḷhabhatti ca hoti;

 

Dukhitassa sakkacca karoti kiccaṃ,

 

Tathāvidhaṃ sappurisaṃ vadantīti. (jā. 2.17.78);

 

Kalyāṇamitto daḷhabhatti ca hotīti ettāvatā hi buddhasāvako vutto, katautādīhi paccekabuddhabuddhāti. Idāni yo tesaṃ ariyānaṃ adassanasīlo, na ca dassane sādhukārī, so ariyānaṃ adassāvīti veditabbo. So ca cakkhunā adassāvī, āṇena adassāvīti duvidho. Tesu āṇena adassāvī idha adhippeto. Maṃsacakkhunā hi dibbacakkhunā vā ariyā diṭṭhāpi adiṭṭhāva honti tesaṃ cakkhūnaṃ vaṇṇamattaggahaṇato na ariyabhāvagocarato. Soṇasiṅgālādayopi cakkhunā ariye passanti, na cete ariyānaṃ dassāvino nāma.

 

Tatridaṃ vatthu cittalapabbatavāsino kira khīṇāsavattherassa upaṭṭhāko vuḍḍhapabbajito ekadivasaṃ therena saddhiṃ piṇḍāya caritvā, therassa pattacīvaraṃ gahetvā, piṭṭhito āgacchanto theraṃ pucchi ariyā nāma, bhante, kīdisāti? Thero āha idhekacco mahallako ariyānaṃ pattacīvaraṃ gahetvā vattapaṭivattaṃ katvā sahacarantopi neva ariye jānāti, evaṃ dujjānāvuso, ariyāti. Evaṃ vuttepi so neva aāsi. Tasmā na cakkhunā dassanaṃ dassanaṃ, āṇena dassanameva dassanaṃ. Yathāha kiṃ te, vakkali, iminā pūtikāyena diṭṭhena? Yo kho, vakkali, dhammaṃ passati, so maṃ passati. Yo maṃ passati, so dhammaṃ passatīti (saṃ. ni. 3.87). Tasmā cakkhunā passantopi āṇena ariyehi diṭṭhaṃ aniccādilakkhaṇaṃ apassanto, ariyādhigataca dhammaṃ anadhigacchanto ariyakaradhammānaṃ ariyabhāvassa ca adiṭṭhattā ariyānaṃ adassāvīti veditabbo.

 

Ariyadhammassa akovidoti, satipaṭṭhānādibhede ariyadhamme akusalo. Ariyadhamme avinītoti ettha pana

 

Duvidho vinayo nāma, ekamekettha pacadhā;

 

Abhāvato tassa ayaṃ, avinītoti vuccati.

 

Ayahi saṃvaravinayo pahānavinayoti duvidho vinayo. Ettha ca duvidhepi vinaye ekameko vinayo pacadhā bhijjati. Saṃvaravinayopi hi sīlasaṃvaro satisaṃvaro āṇasaṃvaro khantisaṃvaro vīriyasaṃvaroti pacavidho. Pahānavinayopi tadaṅgappahānaṃ, vikkhambhanappahānaṃ samucchedappahānaṃ paṭippassaddhippahānaṃ nissaraṇappahānanti pacavidho.

 

Tattha iminā pātimokkhasaṃvarena upeto hoti samupetoti (vibha. 511) ayaṃ sīlasaṃvaro. Rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatīti ayaṃ (dī. ni. 1.213; ma. ni. 1.295; saṃ. ni. 4.239; a. ni. 3.16) satisaṃvaro.

 

Yāni sotāni lokasmiṃ, (ajitāti bhagavā)

 

Sati tesaṃ nivāraṇaṃ;

 

Sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi,

 

Paāyete pidhīyareti. (su. ni. 1041; cūḷani. ajitamāṇavapucchāniddesa.4)

 

Ayaṃ āṇasaṃvaro. Khamo hoti sītassa uṇhassāti (ma. ni. 1.24; a. ni. 4.114; 6.58) ayaṃ khantisaṃvaro. Uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāsetīti (ma. ni. 1.26; a. ni. 4.114; 6.58) ayaṃ vīriyasaṃvaro. Sabbopi cāyaṃ saṃvaro yathāsakaṃ saṃvaritabbānaṃ vinetabbānaca kāyaduccaritādīnaṃ saṃvaraṇato saṃvaro vinayanato vinayoti vuccati. Evaṃ tāva saṃvaravinayo pacadhā bhijjatīti veditabbo.

 

Tathā yaṃ nāmarūpaparicchedādīsu vipassanāāṇesu paṭipakkhabhāvato dīpālokeneva tamassa, tena tena vipassanāāṇena tassa tassa anatthassa pahānaṃ. Seyyathidaṃ nāmarūpavavatthānena sakkāyadiṭṭhiyā, paccayapariggahena ahetuvisamahetudiṭṭhīnaṃ, tasseva aparabhāgena kaṅkhāvitaraṇena kathaṃkathībhāvassa, kalāpasammasanena ahaṃ mamāti gāhassa, maggāmaggavavatthānena amagge maggasaāya, udayadassanena ucchedadiṭṭhiyā, vayadassanena sassatadiṭṭhiyā, bhayadassanena sabhaye abhayasaāya, ādīnavadassanena assādasaāya, nibbidānupassanāya abhiratisaāya , muccitukamyatāāṇena amuccitukāmatāya. Upekkhāāṇena anupekkhāya, anulomena dhammaṭṭhitiyaṃ nibbāne ca paṭilomabhāvassa, gotrabhunā saṅkhāranimittagāhassa pahānaṃ, etaṃ tadaṅgappahānaṃ nāma.

 

Yaṃ pana upacārappanābhedena samādhinā pavattibhāvanivāraṇato ghaṭappahāreneva udakapiṭṭhe sevālassa, tesaṃ tesaṃ nīvaraṇādidhammānaṃ pahānaṃ, etaṃ vikkhambhanappahānaṃ nāma. Yaṃ catunnaṃ ariyamaggānaṃ bhāvitattā taṃtaṃmaggavato attano santāne diṭṭhigatānaṃ pahānāyātiādinā nayena (dha. sa. 277; vibha. 628) vuttassa samudayapakkhikassa kilesagaṇassa accantaṃ appavattibhāvena pahānaṃ, idaṃ samucchedappahānaṃ nāma. Yaṃ pana phalakkhaṇe paṭippassaddhattaṃ kilesānaṃ, etaṃ paṭippassaddhippahānaṃ nāma.

 

Yaṃ sabbasaṅkhatanissaṭattā pahīnasabbasaṅkhataṃ nibbānaṃ, etaṃ nissaraṇappahānaṃ nāma. Sabbampi cetaṃ pahānaṃ yasmā cāgaṭṭhena pahānaṃ, vinayaṭṭhena vinayo, tasmā pahānavinayoti vuccati. Taṃtaṃpahānavato vā tassa tassa vinayassa sambhavatopetaṃ pahānavinayoti vuccati. Evaṃ pahānavinayopi pacadhā bhijjatīti veditabbo.

 

Evamayaṃ saṅkhepato duvidho, bhedato ca dasavidho vinayo bhinnasaṃvarattā pahātabbassa ca appahīnattā yasmā etassa assutavato puthujjanassa natthi, tasmā abhāvato tassa ayaṃ avinītoti vuccatīti. Esa nayo sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinītoti etthāpi. Ninnānākaraṇahi etaṃ atthato. Yathāha

 

Yeva te ariyā, teva te sappurisā. Yeva te sappurisā, teva te ariyā. Yo eva so ariyānaṃ dhammo, so eva so sappurisānaṃ dhammo. Yo eva so sappurisānaṃ dhammo, so eva so ariyānaṃ dhammo. Yeva te ariyavinayā, teva te sappurisavinayā. Yeva te sappurisavinayā , teva te ariyavinayā. Ariyeti vā sappuriseti vā, ariyadhammeti vā sappurisadhammeti vā, ariyavinayeti vā sappurisavinayeti vā esese eke ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte taevāti.

 

Rūpaṃ attato samanupassatīti idhekacco rūpaṃ attato samanupassati, yaṃ rūpaṃ, so ahaṃ , yo ahaṃ, taṃ rūpanti rūpaca attaca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi nāma telappadīpassa jhāyato yā acci, so vaṇṇo. Yo vaṇṇo, sā accīti accica vaṇṇaca advayaṃ samanupassati, evameva idhekacco rūpaṃ attato samanupassatipe advayaṃ samanupassatīti evaṃ rūpaṃ attāti diṭṭhipassanāya passati. Rūpavantaṃ vā attānanti arūpaṃ attāti gahetvā chāyāvantaṃ rukkhaṃ viya taṃ rūpavantaṃ samanupassati. Attani vā rūpanti arūpameva attāti gahetvā pupphasmiṃ gandhaṃ viya attani rūpaṃ samanupassati. Rūpasmiṃ vā attānanti arūpameva attāti gahetvā karaṇḍake maṇiṃ viya taṃ attānaṃ rūpasmiṃ samanupassati. Pariyuṭṭhaṭṭhāyīti pariyuṭṭhānākārena abhibhavanākārena ṭhito, ahaṃ rūpaṃ, mama rūpanti evaṃ taṇhādiṭṭhīhi gilitvā pariniṭṭhapetvā gaṇhanako nāma hotīti attho. Tassa taṃ rūpanti tassa taṃ evaṃ gahitaṃ rūpaṃ. Vedanādīsupi eseva nayo.

 

Tattha rūpaṃ attato samanupassatīti suddharūpameva attāti kathitaṃ. Rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ, vedanaṃ attatope saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ attato samanupassatīti imesu sattasu ṭhānesu arūpaṃ attāti kathitaṃ. Vedanāvantaṃ vā attānaṃ, attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānanti evaṃ catūsu khandhesu tiṇṇaṃ tiṇṇaṃ vasena dvādasasu ṭhānesu rūpārūpamissako attā kathito. Tattha rūpaṃ attato samanupassati, vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ attato samanupassatīti imesu pacasu ṭhānesu ucchedadiṭṭhi kathitā, avasesesu sassatadiṭṭhīti evamettha pannarasa bhavadiṭṭhiyo paca vibhavadiṭṭhiyo honti, tā sabbāpi maggāvaraṇā, na saggāvaraṇā, paṭhamamaggavajjhāti veditabbā.

 

Evaṃkho, gahapati, āturakāyo ceva hoti āturacitto cāti kāyo nāma buddhānampi āturoyeva. Cittaṃ pana rāgadosamohānugataṃ āturaṃ nāma, taṃ idha dassitaṃ. No ca āturacittoti idha nikkilesatāya cittassa anāturabhāvo dassito. Iti imasmiṃ sutte lokiyamahājano āturakāyo ceva āturacitto cāti dassito, khīṇāsavā āturakāyā anāturacittā, satta sekhā neva āturacittā, na anāturacittāti veditabbā. Bhajamānā pana anāturacittataṃyeva bhajantīti. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn sống giữa dn chng Bhayga, tại ni C Sấu, rừng Bhesaka, vườn Nai.

2) Rồi gia chủ Nakulapit đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, gia chủ Nakulapit bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, con đ gi, tuổi lớn, trưởng lo, cao nin, đ đạt đến tuổi thọ, thn bịnh hoạn, lun lun ốm đau. Bạch Thế Tn, con khng được thường thấy Thế Tn v cc vị Tỷ-kheo đng knh. Bạch Thế Tn, mong Thế Tn hy gio giới cho con! Bạch Thế Tn, mong Thế Tn hy giảng dạy cho con! Nhờ vậy, con được hạnh phc, an lạc lu di.

4) -- Thật sự l vậy, ny Gia chủ. Thật sự l vậy, ny Gia chủ. Thn của Gia chủ, ny Gia chủ, l bịnh hoạn, ốm đau, bị nhiễm che đậy. Ai mang ci thn ny, ny Gia chủ, lại tự cho l khng bịnh, dầu chỉ trong một giy pht; người ấy phải l người ngu! Do vậy, ny Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau: "Dầu cho thn ti c bịnh, tm sẽ khng bị bịnh". Như vậy, ny Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập.

5) Rồi gia chủ Nakulapit sau khi hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi, đi đến Tn giả Sriputta; sau khi đến, đảnh lễ Tn giả Sriputta rồi ngồi xuống một bn.

6) Tn giả Sriputta ni với gia chủ Nakulapit đang ngồi một bn:

-- Ny Gia chủ, tịch tịnh l cc căn của Gia chủ; thanh tịnh v trong sng l sắc diện của Gia chủ. C phải hm nay Gia chủ đối diện với Thế Tn, được nghe php thoại?

-- Lm sao khng thể như vậy được, thưa Tn giả? Hm nay, thưa Tn giả, con được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tn giảng cho php thoại!

-- Như thế no, ny Gia chủ, Gia chủ được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tn giảng cho php thoại?

7) -- Ở đy, thưa Tn giả, con đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, thưa Tn giả, con bạch Thế Tn:

"-- Bạch Thế Tn, con đ gi, tuổi lớn, trưởng lo, cao nin, đ đạt đến tuổi thọ, thn bịnh hoạn, lun lun ốm đau. Bạch Thế Tn, con khng được thường thấy Thế Tn v cc Tỷ-kheo đng knh. Bạch Thế Tn, mong Thế Tn gio giới cho con! Bạch Thế Tn, mong Thế Tn giảng dạy cho con! Nhờ vậy con được hạnh phc, an lạc lu di!"

ược nghe ni vậy, thưa Tn giả, Thế Tn ni với con:

"-- Thật sự l vậy, ny Gia chủ. Thật sự l vậy, ny Gia chủ. Thn của Gia chủ, ny Gia chủ, l bịnh hoạn, ốm yếu, bị nhiễm che đậy. Ai mang ci thn ny, ny Gia chủ, lại tự cho l khng bịnh, dầu chỉ trong một giy pht; người ấy phải l người ngu! Do vậy, ny Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau: 'Dầu thn ti c bịnh, tm sẽ khng bị bịnh!"

Như vậy, thưa Tn giả, con được rưới với nước bất tử, nhờ Thế Tn giảng cho php thoại.

8) -- Nhưng ny Gia chủ, Gia chủ c hỏi thm Thế Tn như sau: "Cho đến như thế no, bạch Thế Tn, l thn bị bịnh v tm cũng bị bịnh? Cho đến như thế no l thn bị bịnh, nhưng tm khng bị bịnh khng?"

9) -- Thưa Tn giả, con c thể đi đến thật xa để nghe tận mặt Tn giả Sriputta nghĩa của lời ni ny. Lnh thay, nếu được Tn giả Sriputta giải thch nghĩa của lời ni ny!

10) -- Vậy ny Gia chủ, hy lắng nghe v kho suy nghiệm, ta sẽ ni.

-- Thưa vng, Tn giả.

Gia chủ Nakulapit vng đp Tn giả Sriputta.

11) Tn giả Sriputta ni như sau:

-- Thế no, ny Gia chủ, l thn bịnh v tm bịnh?

12) Ở đy, ny Gia chủ, c kẻ v văn phm phu khng thấy r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh, khng thấy r cc bậc Chn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chn nhn, khng tu tập php cc bậc Chn nhn, qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc. Vị ấy bị m ảnh: "Sắc l ta, sắc l của ta". Do bị m ảnh: "Sắc l ta, sắc l của ta." khi sắc biến hoại, đổi khc; do sắc biến hoại, đổi khc, nn vị ấy khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

13) Vị ấy qun thọ như l tự ng, hay tự ng như l c thọ, hay thọ ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thọ. Vị ấy bị m ảnh: "Thọ l ta, thọ l của ta". Do bị m ảnh: "Thọ l ta, thọ l của ta" khi thọ biến hoại, đổi khc; nn do thọ biến hoại, đổi khc, vị ấy khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

14) Vị ấy qun tưởng như l tự ng, hay tự ng như l c tưởng, hay tưởng ở trong tự ng, hay tự ng ở trong tưởng. Vị ấy bị m ảnh: "Tưởng l ta, tưởng l của ta". Do bị m ảnh: "Tưởng l ta, tưởng l của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khc; nn do tưởng biến hoại, đổi khc, vị ấy khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

15) Vị ấy qun cc hnh như l tự ng hay tự ng như l c cc hnh, hay cc hnh ở trong tự ng, hay tự ng ở trong cc hnh. Vị ấy bị m ảnh: "Cc hnh l ta, cc hnh l của ta". Do bị m ảnh: "Cc hnh l ta, cc hnh l của ta" khi cc hnh biến hoại, đổi khc; do cc hnh biến hoại, đổi khc, vị ấy khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

16) Vị ấy qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức. Vị ấy bị m ảnh: "Thức l ta, thức l của ta" khi thức biến hoại, đổi khc; nn do thức biến hoại, đổi khc, vị ấy khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

17) Như vậy, ny Gia chủ, l thn c bịnh v tm c bịnh.

18) Thế no, ny Gia chủ, l thn c bịnh nhưng tm khng c bịnh?

19) Ở đy, ny Gia chủ, vị đa văn Thnh đệ tử hiểu r cc bậc Thnh, thuần thục php cc bậc Thnh, tu tập php cc bậc Thnh, hiểu r cc bậc Chn nhn, thuần thục php cc bậc Chn nhn, tu tập php cc bậc Chn nhn, khng qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc. Vị ấy khng bị m ảnh: "Sắc l ta, sắc l của ta". Do vị ấy khng bị m ảnh: "Sắc l ta, sắc l của ta" khi sắc biến hoại, đổi khc; nn khng do sắc biến hoại, đổi khc m khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

20) Khng qun thọ như l tự ng, hay tự ng như l c thọ, hay thọ ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thọ. Vị ấy khng bị m ảnh: "Thọ l ta, thọ l của ta". Do vị ấy khng bị m ảnh: "Thọ l ta, thọ l của ta" khi thọ biến hoại, đổi khc; nn khng do thọ biến hoại, đổi khc, m khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

21) Khng qun tưởng như l tự ng, hay tự ng như l c tưởng, hay tưởng ở trong tự ng, hay tự ng ở trong tưởng. Vị ấy khng bị m ảnh: "Tưởng l ta, tưởng l của ta". Do vị ấy khng bị m ảnh: "Tưởng l ta, tưởng l của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khc; nn khng do tưởng biến hoại, đổi khc m khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

22) Khng qun cc hnh như l tự ng, hay tự ng như l c hnh, hay cc hnh ở trong tự ng, hay tự ng ở trong cc hnh. Vị ấy khng bị m ảnh: "Cc hnh l ta, cc hnh l của ta". Do vị ấy khng bị m ảnh: "Cc hnh l ta, cc hnh l của ta" khi cc hnh biến hoại, đổi khc; nn khng do cc hnh biến hoại, đổi khc m khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

23) Khng qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức. Vị ấy khng bị m ảnh: "Thức l ta, thức l của ta". Do vị ấy khng bị m ảnh: "Thức l ta, thức l của ta" khi thức biến hoại, đổi khc; nn khng do thức biến hoại, đổi khc m khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no!

24) Như vậy, ny Gia chủ, l thn c bịnh, nhưng tm khng c bịnh.

25) Tn giả Sriputta thuyết như vậy, gia chủ Nakulapit hoan hỷ, tn thọ lời Tn giả Sriputta thuyết.

 

2. Devadahasuttaṃ

2. Devadahasuttavaṇṇanā

II. Devadaha (Tạp 5.6, Ty, ại 2,33b) (Tăng 41.4, ại 2,745b) (S.iii,5)

 

2. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu [sakyesu (ka.)] viharati devadahaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Atha kho sambahulā pacchābhūmagamikā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ icchāma mayaṃ, bhante, pacchābhūmaṃ janapadaṃ gantuṃ, pacchābhūme janapade nivāsaṃ kappetunti.

 

Apalokito pana vo, bhikkhave, sāriputtoti? Na kho no, bhante, apalokito āyasmā sāriputtoti. Apaloketha, bhikkhave, sāriputtaṃ. Sāriputto, bhikkhave, paṇḍito, bhikkhūnaṃ anuggāhako sabrahmacārīnanti. Evaṃ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

 

Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre aatarasmiṃ eḷagalāgumbe nisinno hoti. Atha kho te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [sārāṇīyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavocuṃ icchāma mayaṃ, āvuso sāriputta, pacchābhūmaṃ janapadaṃ gantuṃ, pacchābhūme janapade nivāsaṃ kappetuṃ. Apalokito no satthāti.

 

Santi hāvuso, nānāverajjagataṃ bhikkhuṃ pahaṃ pucchitāro khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi. Paṇḍitā hāvuso, manussā vīmaṃsakā kiṃvādī panāyasmantānaṃ [kiṃvādāyasmantānaṃ (pī. ka.)] satthā kimakkhāyīti, kacci vo āyasmantānaṃ dhammā sussutā suggahitā sumanasikatā sūpadhāritā suppaṭividdhā paāya, yathā byākaramānā āyasmanto vuttavādino ceva bhagavato assatha, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyātha, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyātha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo [vādānupāto (aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ)] gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyāti?

 

Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa atthoti. Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca

 

Santi hāvuso, nānāverajjagataṃ bhikkhuṃ pahaṃ pucchitāro khattiyapaṇḍitāpi pe samaṇapaṇḍitāpi. Paṇḍitā hāvuso, manussā vīmaṃsakā kiṃvādī panāyasmantānaṃ satthā kimakkhāyīti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, āvuso, evaṃ byākareyyātha chandarāgavinayakkhāyī kho no, āvuso, satthāti.

 

Evaṃ byākatepi kho, āvuso, assuyeva uttariṃ pahaṃ pucchitāro khattiyapaṇḍitāpipe samaṇapaṇḍitāpi. Paṇḍitā hāvuso, manussā vīmaṃsakā kismiṃ panāyasmantānaṃ chandarāgavinayakkhāyī satthāti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, āvuso, evaṃ byākareyyātha rūpe kho, āvuso, chandarāgavinayakkhāyī satthā, vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇe chandarāgavinayakkhāyī satthāti.

 

Evaṃ byākatepi kho, āvuso, assuyeva uttariṃ pahaṃ pucchitāro khattiyapaṇḍitāpipe samaṇapaṇḍitāpi. Paṇḍitā hāvuso, manussā vīmaṃsakā kiṃ panāyasmantānaṃ ādīnavaṃ disvā rūpe chandarāgavinayakkhāyī satthā, vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇe chandarāgavinayakkhāyī satthāti? Evaṃ puṭṭhā tumhe, āvuso, evaṃ byākareyyātha rūpe kho, āvuso , avigatarāgassa [avītarāgassa (syā. kaṃ.)] avigatachandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa tassa rūpassa vipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanāya saāya saṅkhāresu avigatarāgassape avigatataṇhassa tesaṃ saṅkhārānaṃ vipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Viāṇe avigatarāgassa avigatachandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa tassa viāṇassa vipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Idaṃ kho no, āvuso, ādīnavaṃ disvā rūpe chandarāgavinayakkhāyī satthā, vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇe chandarāgavinayakkhāyī satthāti.

 

Evaṃ byākatepi kho, āvuso, assuyeva uttariṃ pahaṃ pucchitāro khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi. Paṇḍitā hāvuso, manussā vīmaṃsakā kiṃ panāyasmantānaṃ ānisaṃsaṃ disvā rūpe chandarāgavinayakkhāyī satthā, vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇe chandarāgavinayakkhāyī satthāti? Evaṃ puṭṭhā tumhe , āvuso, evaṃ byākareyyātha rūpe kho, āvuso, vigatarāgassa vigatachandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa tassa rūpassa vipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanāya saāya saṅkhāresu vigatarāgassa vigatachandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa tesaṃ saṅkhārānaṃ vipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Viāṇe vigatarāgassa vigatachandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa tassa viāṇassa vipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Idaṃ kho no, āvuso, ānisaṃsaṃ disvā rūpe chandarāgavinayakkhāyī satthā, vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇe chandarāgavinayakkhāyī satthāti.

 

Akusale cāvuso, dhamme upasampajja viharato diṭṭhe ceva dhamme sukho vihāro abhavissa avighāto anupāyāso apariḷāho, kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā, nayidaṃ bhagavā akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ vaṇṇeyya. Yasmā ca kho, āvuso, akusale dhamme upasampajja viharato diṭṭhe ceva dhamme dukkho vihāro savighāto saupāyāso sapariḷāho, kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā, tasmā bhagavā akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ vaṇṇeti.

 

Kusale cāvuso, dhamme upasampajja viharato diṭṭhe ceva dhamme dukkho vihāro abhavissa savighāto saupāyāso sapariḷāho, kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā, nayidaṃ bhagavā kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ vaṇṇeyya. Yasmā ca kho, āvuso, kusale dhamme upasampajja viharato diṭṭhe ceva dhamme sukho vihāro avighāto anupāyāso apariḷāho, kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā, tasmā bhagavā kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ vaṇṇetīti.

 

Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti. Dutiyaṃ.

2. Dutiye devadahanti devā vuccanti rājāno, tesaṃ maṅgaladaho, sayaṃjāto vā so dahoti, tasmā devadahoti vutto. Tassa avidūre nigamo devadahantveva napuṃsakaliṅgavasena saṅkhaṃ gato. Pacchābhūmagamikāti pacchābhūmaṃ aparadisāyaṃ niviṭṭhaṃ janapadaṃ gantukāmā. Nivāsanti temāsaṃ vassāvāsaṃ. Apalokitoti āpucchito. Apalokethāti āpucchatha. Kasmā theraṃ āpucchāpeti? Te sabhāre kātukāmatāya. Yo hi ekavihāre vasantopi santikaṃ na gacchati pakkamanto anāpucchā pakkamati, ayaṃ nibbhāro nāma. Yo ekavihāre vasantopi āgantvā passati, pakkamanto āpucchati, ayaṃ sabhāro nāma. Imepi bhikkhū bhagavā evamime sīlādīhi vaḍḍhissantīti sabhāre kātukāmo āpucchāpeti.

 

Paṇḍitoti dhātukosallādinā catubbidhena paṇḍiccena samannāgato. Anuggāhakoti āmisānuggahena ca dhammānuggahena cāti dvīhipi anuggahehi anuggāhako. Thero kira ae bhikkhū viya pātova piṇḍāya agantvā sabbabhikkhūsu gatesu sakalaṃ saṅghārāmaṃ anuvicaranto asammaṭṭhaṭṭhānaṃ sammajjati, achaḍḍitaṃ kacavaraṃ chaḍḍeti, saṅghārāme dunnikkhittāni macapīṭhadārubhaṇḍamattikābhaṇḍāni paṭisāmeti. Kiṃ kāraṇā? Mā aatitthiyā vihāraṃ paviṭṭhā disvā paribhavaṃ akaṃsūti. Tato gilānasālaṃ gantvā gilāne assāsetvā kenatthoti pucchitvā yena attho hoti, tadatthaṃ tesaṃ daharasāmaṇere ādāya bhikkhācāravattena vā sabhāgaṭṭhāne vā bhesajjaṃ pariyesitvā tesaṃ datvā, gilānupaṭṭhānaṃ nāma buddhapaccekabuddhehi vaṇṇitaṃ, gacchatha sappurisā appamattā hothāti te pesetvā sayaṃ piṇḍāya caritvā upaṭṭhākakule vā bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gacchati. Idaṃ tāvassa nibaddhavāsaṭṭhāne āciṇṇaṃ.

 

Bhagavati pana cārikaṃ caramāne ahaṃ aggasāvakoti upāhanaṃ āruyha chattaṃ gahetvā purato purato na gacchati. Ye pana tattha mahallakā vā ābādhikā vā atidaharā vā, tesaṃ rujjanaṭṭhānāni telena makkhāpetvā pattacīvaraṃ attano daharasāmaṇerehi gāhāpetvā taṃdivasaṃ vā dutiyadivasaṃ vā te gaṇhitvāva gacchati. Ekadivasahi taeva āyasmantaṃ ativikāle sampattattā senāsanaṃ alabhitvā, cīvarakuṭiyaṃ nisinnaṃ disvā, satthā punadivase bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā, hatthivānaratittiravatthuṃ kathetvā, yathāvuḍḍhaṃ senāsanaṃ dātabbanti sikkhāpadaṃ paāpesi. Evaṃ tāvesa āmisānuggahena anuggaṇhāti. Ovadanto panesa satavārampi sahassavārampi tāva ovadati, yāva so puggalo sotāpattiphale patiṭṭhāti, atha naṃ vissajjetvā aaṃ ovadati. Iminā nayena ovadato cassa ovāde ṭhatvā arahattaṃ pattā gaṇanapathaṃ atikkantā. Evaṃ dhammānuggahena anuggaṇhāti.

 

Paccassosunti te bhikkhū amhākaṃ neva upajjhāyo, na ācariyo na sandiṭṭhasambhatto. Kiṃ tassa santike karissāmāti? Tuṇhībhāvaṃ anāpajjitvā evaṃ, bhanteti satthu vacanaṃ sampaṭicchiṃsu. Eḷagalāgumbeti gacchamaṇḍapake. So kira eḷagalāgumbo dhuvasalilaṭṭhāne jāto. Athettha catūhi pādehi maṇḍapaṃ katvā tassa upari taṃ gumbaṃ āropesuṃ, so taṃ maṇḍapaṃ chādesi. Athassa heṭṭhā iṭṭhakāhi paricinitvā vālikaṃ okiritvā āsanaṃ paāpayiṃsu. Sītalaṃ divāṭṭhānaṃ udakavāto vāyati. Thero tasmiṃ nisīdi. Taṃ sandhāya vuttaṃ eḷagalāgumbeti.

 

Nānāverajjagatanti ekassa rao rajjato nānāvidhaṃ rajjagataṃ. Virajjanti aaṃ rajjaṃ. Yathā hi sadesato ao videso, evaṃ nivuttharajjato aaṃ rajjaṃ virajjaṃ nāma, taṃ verajjanti vuttaṃ. Khattiyapaṇḍitāti bimbisārakosalarājādayo paṇḍitarājāno. Brāhmaṇapaṇḍitāti caṅkītārukkhādayo paṇḍitabrāhmaṇā. Gahapatipaṇḍitāti cittasudattādayo paṇḍitagahapatayo. Samaṇapaṇḍitāti sabhiyapilotikādayo paṇḍitaparibbājakā . Vīmaṃsakāti atthagavesino. Kiṃvādīti kiṃ attano dassanaṃ vadati, kiṃ laddhikoti attho. Kimakkhāyīti kiṃ sāvakānaṃ ovādānusāsaniṃ ācikkhati? Dhammassa cānudhammanti bhagavatā vuttabyākaraṇassa anubyākaraṇaṃ. Sahadhammikoti sakāraṇo. Vādānuvādoti bhagavatā vuttavādassa anuvādo. Vādānupātotipi pāṭho, satthu vādassa anupāto anupatanaṃ, anugamananti attho. Imināpi vādaṃ anugato vādoyeva dīpito hoti.

 

Avigatarāgassātiādīsu taṇhāvaseneva attho veditabbo. Taṇhā hi rajjanato rāgo, chandiyanato chando, piyāyanaṭṭhena pemaṃ, pivitukāmaṭṭhena pipāsā, anudahanaṭṭhena pariḷāhoti vuccati. Akusale cāvuso, dhammetiādi kasmā āraddhaṃ? Pacasu khandhesu avītarāgassa ādīnavaṃ , vītarāgassa ca ānisaṃsaṃ dassetuṃ. Tatra avighātoti niddukkho. Anupāyāsoti nirupatāpo. Apariḷāhoti niddāho. Evaṃ sabbattha attho veditabbo. Dutiyaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở giữa dn chng Sakka, tại một thị trấn của dn chng Sakka tn l Devadaha.

2) Lc bấy giờ, một số đng Tỷ-kheo du hnh ở pha Ty, đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, cc vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Chng con muốn xin Thế Tn cho php chng con đi đến quốc độ phương Ty. Chng con muốn tr ở quốc độ phương Ty.

-- Ny cc Tỷ-kheo, cc Tỷ-kheo đ xin php Sriputta chưa?

-- Bạch Thế Tn, chng con chưa xin php Tn giả Sriputta.

-- Ny cc Tỷ-kheo, vậy hy xin php Sriputta. Sriputta, ny cc Tỷ-kheo, l bậc Hiền tr, l người đỡ đầu cc vị Tỷ-kheo đồng Phạm hạnh.

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn.

4) Lc bấy giờ, Tn giả Sriputta đang ngồi dưới cy ba đậu (elagal: cassia), khng xa Thế Tn bao nhiu.

5) Rồi cc Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn pha hữu hướng về Ngi, rồi đi đến Tn giả Sriputta; sau khi đến, cc vị ấy ni ln với Tn giả Sriputta những lời cho đn hỏi thăm, sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu rồi ngồi xuống một bn.

6) Ngồi xuống một bn, cc Tỷ-kheo ấy ni với Tn giả Sriputta:

-- Chng ti muốn, thưa Hiền giả Sriputta, đi đến quốc độ phương Ty. Chng ti muốn tr ở quốc độ phương Ty. Bậc ạo Sư đ cho php chng ti.

7) -- Ny cc Hiền giả, c những người đặt cu hỏi với vị Tỷ-kheo thường đi cc quốc độ khc nhau: Cc St-đế-lị hiền tr, cc B-la-mn hiền tr, cc Gia chủ hiền tr, cc Sa-mn hiền tr. Ny chư Hiền giả, cc bậc hiền tr với c ưa qun st, sẽ hỏi: "Bậc ạo Sư của Tn giả ni g, tuyn bố g? Php c được chư Tn giả kho nghe, kho nắm giữ, kho tc , kho thọ tr, kho thm nhập với tr tuệ khng?" ể khi trả lời, cc Tn giả c thể lập lại cc kiến của Thế Tn, khng c xuyn tạc Thế Tn với điều khng thật, c thể trả lời ty php, đng với Chnh php, v khng để một vị đồng phạm hạnh no, ni lời đng php, c thể c l do để quở trch.

8) -- Chng ti c thể đi đến thật xa, thưa Tn giả, để nghe tận mặt Tn giả Sriputta ni về nghĩa của lời ni ny! Lnh thay, nếu được Tn giả Sriputta giải thch nghĩa của lời ni ny!

9) -- Vậy ny cc Hiền giả, hy lắng nghe v kho tc , ti sẽ ni.

-- Thưa vng, Tn giả.

Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Tn giả Sriputta. Tn giả Sriputta ni như sau:

10) -- Ny cc Hiền giả, c những người đặt cu hỏi với vị Tỷ-kheo thường đi cc quốc độ khc nhau: Cc St-đế-lị hiền tr... cc Sa-mn hiền tr. Ny cc Hiền giả, cc bậc hiền tr với c ưa qun st, c thể hỏi: "Bậc ạo Sư của Tn giả ni g, tuyn bố g?" ược hỏi vậy, ny cc Hiền giả, cc Hiền giả phải trả lời: "Ny cc Hiền giả, bậc ạo Sư của chng ti ni đến sự điều phục dục v tham".

11) ược trả lời như vậy, ny cc Hiền giả, c thể c người hỏi thm cu hỏi như sau: C những vị St-đế-lị hiền tr... c những Sa-mn hiền tr. Ny chư Hiền giả, cc bậc hiền tr với c ưa qun st, c thể hỏi: "ối với ci g, bậc ạo Sư của cc Tn giả ni đến sự điều phục dục v tham?" ược hỏi như vậy, ny cc Hiền giả, cc Hiền giả phải trả lời như sau: "ối với sắc, ny cc Hiền giả, bậc ạo Sư chng ti ni về sự điều phục dục v tham... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... đối với thức, bậc ạo Sư chng ti ni về sự điều phục dục v tham".

12) ược trả lời như vậy, ny cc Hiền giả, c thể c người hỏi thm như sau: Cc St-đế-lị hiền tr... cc Sa-mn hiền tr. Cc vị hiền tr c c qun st, ny cc Hiền giả, c thể hỏi: "Nhưng thấy sự nguy hiểm g, bậc ạo Sư cc Tn giả ni đến sự điều phục dục v tham đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh, bậc ạo Sư cc Tn giả ni đến sự điều phục dục v tham đối với thức?" ược hỏi như vậy, ny cc Hiền giả, cc ng cần phải trả lời như sau: "Ny cc Hiền giả, đối với sắc, ai chưa viễn ly tham, chưa viễn ly dục, chưa viễn ly i, chưa viễn ly kht, chưa viễn ly nhiệt tnh, chưa viễn ly kht i, khi sắc ấy biến hoại, đổi khc, sẽ khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no. ối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... đối với thức, ai chưa viễn ly tham, chưa viễn ly dục, chưa viễn ly i, chưa viễn ly kht, chưa viễn ly nhiệt tnh, chưa viễn ly kht i, khi thức ấy biến hoại, đổi khc, sẽ khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no. Ny chư Hiền giả, do thấy sự nguy hiểm ny đối với sắc m bậc ạo Sư của chng ti ni ln sự điều phục dục v tham".

13) ược trả lời như vậy, ny cc Hiền giả, c thể c người hỏi thm như sau: Cc St-đế-lị hiền tr... cc Sa-mn hiền tr. Cc vị hiền tr c c qun st, ny cc Hiền giả, (c thể hỏi): "Nhưng thấy sự lợi ch g, bậc ạo Sư cc Tn giả ni đến sự điều phục dục v tham đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh; bậc ạo Sư cc Tn giả ni đến sự điều phục dục v tham đối với thức?" ược hỏi vậy, ny cc Hiền giả, cc Hiền giả phải trả lời như sau: "ối với sắc, ny cc Hiền giả, ai đ viễn ly tham, đ viễn ly dục, đ viễn ly i, đ viễn ly kht, đ viễn ly nhiệt tnh, đ viễn ly kht i, khi sắc ấy biến hoại, đổi khc, sẽ khng khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no. ối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... đối với thức, ny cc Hiền giả, ai đ viễn ly tham, đ viễn ly dục, đ viễn ly i, đ viễn ly kht, đ viễn ly nhiệt tnh, đ viễn ly kht i, khi thức ấy biến hoại, đổi khc, sẽ khng khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no. Do thấy sự lợi ch ny, ny cc Hiền giả, bậc ạo Sư của chng ti ni đến sự điều phục dục v tham đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh; bậc ạo Sư của chng ti ni đến sự điều phục dục v tham đối với thức".

14) V ny cc Hiền giả, đạt được v an tr trong cc bất thiện php v ngay trong đời sống hiện tại, sống được an lạc, khng bị chướng ngại, khng bị ưu no, khng bị nhiệt no, sau khi thn hoại mạng chung, sẽ được sanh thiện th, đy khng phải l sự đoạn tận cc bất thiện php được Thế Tn tn thn.

15) Nhưng ny cc Hiền giả, v rằng đạt được v an tr trong cc bất thiện php, v ngay trong đời sống hiện tại, sống bị đau khổ, bị chướng ngại, bị ưu no, bị nhiệt no v sau khi thn hoại mạng chung, sẽ phải sanh c th. Do vậy, đy l sự đoạn tận cc bất thiện php được Thế Tn tn thn.

16) V ny cc Hiền giả, đạt được v an tr trong cc thiện php, v ngay trong đời sống hiện tại, sống đau khổ, bị chướng ngại, bị ưu no, bị nhiệt no, v sau khi thn hoại mạng chung, sẽ phải sanh c th. y khng phải l sự thnh tựu cc thiện php được Thế Tn tn thn.

17) Nhưng ny cc Hiền giả, v rằng đạt được v an tr trong cc thiện php, v ngay trong đời sống hiện tại, sống được an lạc, khng bị chướng ngại, khng bị ưu no, khng bị nhiệt no, v sau khi thn hoại mạng chung, sẽ được sanh thiện th. Do vậy, đy l sự thnh tựu cc thiện php, được Thế Tn tn thn.

18) Tn giả Sriputta thuyết như vậy. Cc Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Tn giả Sriputta ni.

 

3. Hāliddikānisuttaṃ

3. Hāliddikānisuttavaṇṇanā

III. Hliddikni (Tạp, 20.15, Kha-l, ại 2,144a) (S.iii,9)

 

3. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare [kulaghare (ka.)] papāte pabbate. Atha kho hāliddikāni [hāliddakāni (sī.), haliddikāni (syā.)] gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā aṭṭhakavaggiye māgaṇḍiyapahe

 

Okaṃ pahāya aniketasārī,

 

Gāme akubbaṃ [akrubbaṃ (ka.)] muni santhavāni [sandhavāni (ka.)];

 

Kāmehi ritto apurakkharāno [apurekkharāno (sī. suttanipātepi) moggallāne 5-135 suttampi oloketabbaṃ],

 

Kathaṃ na viggayha janena kayirāti.

 

Imassa nu kho, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti?

 

Rūpadhātu kho, gahapati, viāṇassa oko. Rūpadhāturāgavinibandhaca [ vinibaddhaja (pī. sī. aṭṭha.)] pana viāṇaṃ okasārīti vuccati. Vedanādhātu kho, gahapati, viāṇassa oko. Vedanādhāturāgavinibandhaca pana viāṇaṃ okasārīti vuccati. Saādhātu kho, gahapati, viāṇassa oko. Saādhāturāgavinibandhaca pana viāṇaṃ okasārīti vuccati. Saṅkhāradhātu kho, gahapati, viāṇassa oko. Saṅkhāradhāturāgavinibandhaca pana viāṇaṃ okasārīti vuccati. Evaṃ kho, gahapati, okasārī hoti.

 

Kathaca, gahapati, anokasārī hoti? Rūpadhātuyā kho, gahapati, yo chando yo rāgo yā nandī [nandi (sī. syā. kaṃ. pī.)] yā taṇhā ye upayupādānā [upāyupādānā (sī. syā. kaṃ. pī.)] cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā [anabhāvakatā (sī. pī.), anabhāvaṃgatā (syā. kaṃ.)] āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā tathāgato anokasārīti vuccati. Vedanādhātuyā kho, gahapati saādhātuyā kho, gahapati saṅkhāradhātuyā kho, gahapati viāṇadhātuyā kho, gahapati, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā tathāgato anokasārīti vuccati. Evaṃ kho, gahapati, anokasārī hoti.

 

Kathaca, gahapati, niketasārī hoti? Rūpanimittaniketavisāravinibandhā kho, gahapati, niketasārīti vuccati. Saddanimittape gandhanimitta rasanimitta phoṭṭhabbanimitta dhammanimittaniketavisāravinibandhā kho, gahapati, niketasārīti vuccati. Evaṃ kho, gahapati, niketasārī hoti.

 

Kathaca, gahapati, aniketasārī hoti? Rūpanimittaniketavisāravinibandhā kho, gahapati, tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā tathāgato aniketasārīti vuccati. Saddanimitta gandhanimitta rasanimitta phoṭṭhabbanimitta dhammanimittaniketavisāravinibandhā kho, gahapati, tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Tasmā tathāgato aniketasārīti vuccati. Evaṃ kho, gahapati, aniketasārī hoti.

 

Kathaca, gahapati, gāme santhavajāto [sandhavajāto (ka.)] hoti? Idha, gahapati, ekacco gihīhi [gihi (ka.)] saṃsaṭṭho viharati sahanandī sahasokī, sukhitesu sukhito, dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā tesu yogaṃ āpajjati. Evaṃ kho, gahapati, gāme santhavajāto hoti.

 

Kathaca, gahapati, gāme na santhavajāto hoti? Idha, gahapati, bhikkhu gihīhi [gihi (ka.)] asaṃsaṭṭho viharati na sahanandī na sahasokī na sukhitesu sukhito na dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu na attanā tesu yogaṃ āpajjati. Evaṃ kho, gahapati, gāme na santhavajāto hoti.

 

Kathaca, gahapati, kāmehi aritto hoti? Idha, gahapati, ekacco kāmesu avigatarāgo hoti avigatachando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho. Evaṃ kho, gahapati, kāmehi aritto hoti.

 

Kathaca, gahapati, kāmehi ritto hoti? Idha, gahapati, ekacco kāmesu vigatarāgo hoti vigatachando vigatapemo vigatapipāso vigatapariḷāho vigatataṇho . Evaṃ kho, gahapati, kāmehi ritto hoti.

 

Kathaca, gahapati, purakkharāno hoti? Idha, gahapati, ekaccassa evaṃ hoti evaṃrūpo siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃvedano siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsao siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsaṅkhāro siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃviāṇo siyaṃ anāgatamaddhānanti. Evaṃ kho, gahapati, purakkharāno hoti.

 

Kathaca, gahapati, apurakkharāno hoti? Idha, gahapati, ekaccassa na evaṃ hoti evaṃrūpo siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃvedano siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsao siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsaṅkhāro siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃviāṇo siyaṃ anāgatamaddhānanti. Evaṃ kho, gahapati, apurakkharāno hoti.

 

Kathaca , gahapati, kathaṃ viggayha janena kattā hoti? Idha, gahapati, ekacco evarūpiṃ kathaṃ kattā hoti na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi; ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi. Kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi? Micchāpaṭipanno tvamasi; ahamasmi sammāpaṭipanno. Pure vacanīyaṃ pacchā avaca; pacchā vacanīyaṃ pure avaca. Sahitaṃ me, asahitaṃ te. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ. Āropito te vādo; cara vādappamokkhāya. Niggahitosi; nibbeṭhehi vā sace pahosīti. Evaṃ kho, gahapati, kathaṃ viggayha janena kattā hoti.

 

Kathaca , gahapati, kathaṃ na viggayha janena kattā hoti? Idha, gahapati, bhikkhu na evarūpiṃ kathaṃ kattā hoti na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsipe nibbeṭhehi vā sace pahosīti. Evaṃ kho, gahapati, kathaṃ na viggayha janena kattā hoti.

 

Iti kho, gahapati, yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā aṭṭhakavaggiye māgaṇḍiyapahe

 

Okaṃ pahāya aniketasārī,

 

Gāme akubbaṃ munisanthavāni;

 

Kāmehi ritto apurakkharāno,

 

Kathaṃ na viggayha janena kayirāti.

 

Imassa kho, gahapati, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti. Tatiyaṃ.

3. Tatiye avantīsūti avantidakkhiṇāpathasaṅkhāte avantiraṭṭhe. Kuraraghareti evaṃnāmake nagare. Papāteti ekato papāte. Tassa kira pabbatassa ekaṃ passaṃ chinditvā pātitaṃ viya ahosi. Pavattetipi pāṭho, nānātitthiyānaṃ laddhipavattaṭṭhāneti attho. Iti thero tasmiṃ raṭṭhe taṃ nagaraṃ nissāya tasmiṃ pabbate viharati. Hāliddikānīti evaṃnāmako. Aṭṭhakavaggiye māgaṇḍiyapaheti aṭṭhakavaggikamhi māgaṇḍiyapaho nāma atthi, tasmiṃ pahe. Rūpadhātūti rūpakkhandho adhippeto. Rūpadhāturāgavinibaddhanti rūpadhātumhi rāgena vinibaddhaṃ . Viāṇanti kammaviāṇaṃ. Okasārīti gehasārī ālayasārī.

 

Kasmā panettha viāṇadhātu kho, gahapatīti na vuttanti? Sammohavighātatthaṃ. Okoti hi atthato paccayo vuccati, purejātaca kammaviāṇaṃ pacchājātassa kammaviāṇassapi vipākaviāṇassapi vipākaviāṇaca vipākaviāṇassapi kammaviāṇassapi paccayo hoti, tasmā kataraṃ nu kho idha viāṇanti? Sammoho bhaveyya, tassa vighātatthaṃ taṃ agahetvā asambhinnāva desanā katā. Apica ārammaṇavasena catasso abhisaṅkhāraviāṇaṭṭhitiyo vuttāti tā dassetumpi idha viāṇaṃ na gahitaṃ.

 

Upayupādānāti taṇhūpayadiṭṭhūpayavasena dve upayā, kāmupādānādīni cattāri upādānāni ca. Cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayāti akusalacittassa adhiṭṭhānabhūtā ceva abhinivesabhūtā ca anusayabhūtā ca. Tathāgatassāti sammāsambuddhassa. Sabbesampi hi khīṇāsavānaṃ ete pahīnāva, satthu pana khīṇāsavabhāvo loke atipākaṭoti uparimakoṭiyā evaṃ vuttaṃ. Viāṇadhātuyāti idha viāṇaṃ kasmā gahitaṃ? Kilesappahānadassanatthaṃ. Kilesā hi na kevalaṃ catūsuyeva khandhesu pahīnā pahīyanti, pacasupi pahīyantiyevāti kilesappahānadassanatthaṃ gahitaṃ. Evaṃ kho, gahapati, anokasārī hotīti evaṃ kammaviāṇena okaṃ asarantena anokasārī nāma hoti.

 

Rūpanimittaniketavisāravinibandhāti rūpameva kilesānaṃ paccayaṭṭhena nimittaṃ, ārammaṇakiriyasaṅkhātanivāsanaṭṭhānaṭṭhena niketanti rūpanimittaniketaṃ. Visāro ca vinibandho ca visāravinibandhā. Ubhayenapi hi kilesānaṃ patthaṭabhāvo ca vinibandhanabhāvo ca vutto, rūpanimittanikete visāravinibandhāti rūpanimittaniketavisāravinibandhā, tasmā rūpanimittaniketamhi uppannena kilesavisārena ceva kilesabandhanena cāti attho. Niketasārīti vuccatīti ārammaṇakaraṇavasena nivāsanaṭṭhānaṃ sārīti vuccati. Pahīnāti te rūpanimittaniketakilesavisāravinibandhā pahīnā.

 

Kasmā panettha pacakkhandhā okāti vuttā, cha ārammaṇāni niketanti? Chandarāgassa balavadubbalatāya. Samānepi hi etesaṃ ālayaṭṭhena visayabhāve okoti niccanivāsanaṭṭhānagehameva vuccati, niketanti ajja asukaṭṭhāne kīḷissāmāti katasaṅketaṭṭhānaṃ nivāsaṭṭhānaṃ uyyānādi. Tattha yathā puttadāradhanadhaapuṇṇagehe chandarāgo balavā hoti, evaṃ ajjhattikesu khandhesu. Yathā pana uyyānaṭṭhānādīsu tato dubbalataro hoti, evaṃ bāhiresu chasu ārammaṇesūti chandarāgassa balavadubbalatāya evaṃ desanā katāti veditabbo.

 

Sukhitesu sukhitoti upaṭṭhākesu dhanadhaalābhādivasena sukhitesu idānāhaṃ manāpaṃ bhojanaṃ labhissāmīti gehasitasukhena sukhito hoti, tehi pattasampattiṃ anubhavamāno viya carati. Dukkhitesu dukkhitoti tesaṃ kenacideva kāraṇena dukkhe uppanne sayaṃ dviguṇena dukkhena dukkhito hoti. Kiccakaraṇīyesūti kiccasaṅkhātesu karaṇīyesu. Tesu yogaṃ āpajjatīti upayogaṃ sayaṃ tesaṃ kiccānaṃ kattabbataṃ āpajjati. Kāmesūti vatthukāmesu. Evaṃ kho, gahapati, kāmehi aritto hotīti evaṃ kilesakāmehi aritto hoti anto kāmānaṃ bhāvena atuccho. Sukkapakkho tesaṃ abhāvena ritto tucchoti veditabbo.

 

Purakkharānoti vaṭṭaṃ purato kurumāno. Evaṃrūpo siyantiādīsu dīgharassakāḷodātādīsu rūpesu evaṃrūpo nāma bhaveyyanti pattheti. Sukhādīsu vedanāsu evaṃvedano nāma; nīlasaādīsu saāsu evaṃ sao nāma; puābhisaṅkhārādīsu saṅkhāresu evaṃsaṅkhāro nāma; cakkhuviāṇādīsu viāṇesu evaṃ viāṇo nāma bhaveyyanti pattheti.

 

Apurakkharānoti vaṭṭaṃ purato akurumāno. Sahitaṃ me, asahitaṃ teti tuyhaṃ vacanaṃ asahitaṃ asiliṭṭhaṃ, mayhaṃ sahitaṃ siliṭṭhaṃ madhurapānasadisaṃ. Adhiciṇṇaṃ te viparāvattanti yaṃ tuyhaṃ dīghena kālena paricitaṃ suppaguṇaṃ, taṃ mama vādaṃ āgamma sabbaṃ khaṇena viparāvattaṃ nivattaṃ. Āropito te vādoti tuyhaṃ doso mayā āropito. Cara vādappamokkhāyāti taṃ taṃ ācariyaṃ upasaṅkamitvā uttari pariyesanto imassa vādassa mokkhāya cara āhiṇḍāhi. Nibbeṭhehi vā sace pahosīti atha sayameva pahosi, idheva nibbeṭhehīti. Tatiyaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Tn giả Mah Kaccna (Ma-ha Ca-chin-din) sống giữa cc dn chng Avanti, tại Kulaghara bn bờ một vực ni.

2) Rồi gia chủ Hliddikni đi đến Tn giả Mah Kaccna; sau khi đi đến, đảnh lễ Tn giả Mah Kaccna rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, gia chủ Hliddikni ni với Tn Giả Mah Kaccna :

- Thưa Tn Giả , Thế Tn đ ni trong phẩm thứ tm, trong tập: "Cc cu hỏi của Mgandiya" như sau:

"Bậc Thnh bỏ gia đnh,
Du hnh khng tr xứ,
ối với dn trong lng,
Khng tc thnh hệ lụy.
Tuyệt khng cc dục vọng,
Khng ước vọng ho huyền,
Chấm dứt mọi tranh luận,
Bất cứ với một ai".

Với lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, thưa Tn giả, nghĩa cần phải hiểu một cch rộng ri như thế no?

4) -- Sắc giới, ny Gia chủ, l nh của thức. Thức bị lng tham sắc giới tri buộc, ny Gia chủ, được gọi l du hnh c gia đnh. Thọ giới, ny Gia chủ, l nh của thức. Thức bị lng tham thọ giới tri buộc, ny Gia chủ, được gọi l du hnh c gia đnh. Tưởng giới, ny Gia chủ, l nh của thức. Thức bị lng tham tưởng giới tri buộc, ny Gia chủ, được gọi l du hnh c gia đnh. Hnh giới, ny Gia chủ, l nh của thức. Thức bị lng tham hnh giới tri buộc, ny Gia chủ, được gọi l du hnh c gia đnh. Thức giới, ny Gia chủ, l nh của thức. Thức bị lng tham thức giới tri buộc, ny Gia chủ, được gọi l du hnh c gia đnh. Như vậy, ny Gia chủ, l du hnh c gia đnh.

8) V ny Gia chủ, thế no l du hnh khng gia đnh?

9) ối với sắc giới, ny Gia chủ, ci gọi l dục, l tham, l hỷ, l kht i, những g thuộc chấp thủ, tm tr trước, thin chấp ty min; Như Lai đoạn tận chng, cắt đứt tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi l du hnh khng gia đnh.

10) ối với thọ giới, ny Gia chủ...

11) ối với tưởng giới, ny Gia chủ...

12) ối với hnh giới, ny Gia chủ...

13) ối với thức giới, ny Gia chủ, ci gọi l dục, l tham, l hỷ, l kht i, những g thuộc chấp thủ, tm tr trước, thin chấp ty min; Như Lai đoạn tận chng, cắt đứt tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi l du hnh khng gia đnh.

14) Như vậy, ny Gia chủ, l du hnh khng gia đnh.

15) Như thế no, ny Gia chủ, l du hnh c tr xứ? Bị tri buộc bởi an tr chấp trước (niketa-visra) vo sắc tướng, ny Gia chủ, gọi l du hnh c tr xứ... vo thanh tướng... vo hương tướng... vo vị tướng... vo xc tướng. Bị tri buộc bởi an tr chấp trước vo php tướng, ny Gia chủ, gọi l du hnh c tr xứ. Như vậy, ny Gia chủ, l du hnh c tr xứ.

16) Như thế no l du hnh khng tr xứ? Sự tri buộc bởi an tr chấp trước vo sắc tướng, ny Gia chủ, đối với Như Lai đ được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi l du hnh khng tr xứ. Sự tri buộc bởi an tr chấp trước vo thanh tướng... vo hương tướng... vo vị tướng... vo xc tướng... vo php tướng, ny Gia chủ, đối với Như Lai đ được đoạn tận, cắt đứt tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai. Do vậy, Như Lai được gọi l du hnh khng tr xứ.

17) Như vậy, ny Gia chủ, l du hnh khng tr xứ.

18) Như thế no, ny Gia chủ, l tc thnh hệ lụy trong lng? Ở đy, ny Gia chủ, c người sống thn mật với gia chủ, cng vui, cng buồn. Giữa những người sung sướng, vị ấy sung sướng. Giữa những người buồn khổ, vị ấy buồn khổ. Khi c cng việc phải lm khởi ln, tự lin hệ mnh vo cc cng việc ấy. Như vậy, ny Gia chủ, l tc thnh hệ lụy trong lng.

19) V như thế no, ny Gia chủ, l khng tc thnh hệ lụy trong lng? Ở đy, ny Gia chủ, vị Tỷ-kheo khng sống qu thn mật với gia chủ, khng cng vui, khng cng buồn, khng vui sướng giữa những người sung sướng, khng buồn khổ giữa những người buồn khổ. Khi c cng việc phải lm khởi ln, khng tự mnh lin hệ vo cc cng việc ấy. Như vậy, ny Gia chủ, l khng tc thnh hệ lụy trong lng.

20) Như thế no, ny Gia chủ, l khng tuyệt khng cc dục vọng? Ở đy, ny Gia chủ, c người khng ly tham đối với cc dục vọng, khng ly dục, khng ly i, khng ly kht, khng ly nhiệt no, khng ly kht i. Như vậy, ny Gia chủ, l khng tuyệt khng đối với cc dục.

21) Như thế no, ny Gia chủ, l tuyệt khng cc dục vọng? Ở đy, ny Gia chủ, c người ly tham đối với cc dục, ly dục, ly i, ly kht, ly nhiệt no, ly kht i. Như vậy, ny Gia chủ, l tuyệt khng cc dục.

22) Như thế no, ny Gia chủ, l hy vọng ho huyền? Ở đy, ny Gia chủ, c người suy nghĩ như sau: "Mong rằng c sắc như vậy trong tương lai! Mong rằng c thọ như vậy trong tương lai! Mong rằng c tưởng như vậy trong tương lai! Mong rằng c cc hnh như vậy trong tương lai! Mong rằng c thức như vậy trong tương lai!" Như vậy, ny Gia chủ, l hư vọng ho huyền.

23) Như thế no, ny Gia chủ, l khng hy vọng ho huyền? Ở đy, ny Gia chủ, c người khng c suy nghĩ như sau: "Mong rằng c sắc như vậy trong tương lai! Mong rằng c thọ như vậy trong tương lai! Mong rằng c tưởng như vậy trong tương lai! Mong rằng c cc hnh như vậy trong tương lai! Mong rằng c thức như vậy trong tương lai!" Như vậy, ny Gia chủ, l khng hy vọng ho huyền.

24) Như thế no, ny Gia chủ, l tranh luận với người? Ở đy, ny Gia chủ, c người ni như sau: "ng khng biết Php v Luật ny. Ta biết Php v Luật ny. Sao ng c thể biết Php v Luật ny? ng đ phạm vo t kiến. Ta mới thật đng chnh kiến. Những điều đng ni trước, ng lại ni sau. Những điều đng ni sau, ng lại ni trước. Lời ni của ta mới tương ưng. Lời ni của ng khng tương ưng. Chủ kiến của ng đ bị bi bc. Cu ni của ng đ bị thch đố. Hy đến m giải vy lời ni ấy. ng đ bị thuyết bại. Nếu c thể được, hy gắng thot ra khỏi lối b". Như vậy, ny Gia chủ, l tranh luận với người.

25) Như thế no, ny Gia chủ, l khng tranh luận với người? Ở đy, ny Gia chủ, vị Tỷ-kheo khng ni lời ni như sau: "ng khng biết Php v Luật ny.... .. Hy thot ra khỏi lối b". Như vậy, ny Gia chủ, l khng tranh luận với người.

26) Như vậy, ny Gia chủ, Thế Tn đ ni trong phẩm thứ tm, trong tập: "Cc cu hỏi của Mgandiya" như sau:

"Bậc Thnh bỏ gia đnh,
Du hnh khng tr xứ,
ối với dn trong lng,
Khng tc thnh hệ lụy.
Tuyệt khng cc dục vọng.
Khng ước vọng ho huyền,
Chấm dứt mọi tranh luận,
Bất cứ với một ai".

Với lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, ny Gia chủ, nghĩa cần phải hiểu một cch rộng ri như vậy.

 

4. Dutiyahāliddikānisuttaṃ

4. Dutiyahāliddikānisuttavaṇṇanā

IV. Hliddikni (Tạp 20.16 Kha-l, ại 2,144c) (S.iii,12)

 

4. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate. Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccānope ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā sakkapahe ye te samaṇabrāhmaṇā taṇhāsaṅkhayavimuttā, te accantaniṭṭhā accantayogakkhemino accantabrahmacārino accantapariyosānā seṭṭhā devamanussānanti.

 

Imassa nu kho, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti?

 

Rūpadhātuyā kho, gahapati, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, tesaṃ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā cittaṃ suvimuttanti vuccati.

 

Vedanādhātuyā kho, gahapati saādhātuyā kho, gahapati saṅkhāradhātuyā kho, gahapati viāṇadhātuyā kho, gahapati, yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, tesaṃ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā cittaṃ suvimuttanti vuccati.

 

Iti kho, gahapati, yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā sakkapahe ye te samaṇabrāhmaṇā taṇhāsaṅkhayavimuttā te accantaniṭṭhā accantayogakkhemino accantabrahmacārino accantapariyosānā seṭṭhā devamanussānanti.

 

Imassa kho, gahapati, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti. Catutthaṃ.

4. Catutthe sakkapaheti cūḷasakkapahe, mahāsakkapahepetaṃ vuttameva. Taṇhāsaṅkhayavimuttāti taṇhāsaṅkhaye nibbāne tadārammaṇāya phalavimuttiyā vimuttā. Accantaniṭṭhāti antaṃ atikkantaniṭṭhā satataniṭṭhā. Sesapadesupi eseva nayo. Catutthaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Tn giả Mah Kaccna sống giữa dn chng Avanti, tại Kulaghara, bn bờ một vực ni.

2) Rồi gia chủ Hliddikni đi đến Tn giả Mah Kaccna... rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, gia chủ Hliddikni ni với Tn giả Mah Kaccna:

4) -- Thế Tn đ ni trong tập Cc Cu hỏi Của Sakka như vầy: "Những Sa-mn, B-la-mn no được giải thot với sự đoạn tận kht i, những vị ấy đ hon ton đạt được ton thiện, đ hon ton đạt được an ổn khỏi cc khổ ch, đ hon ton hnh Phạm hạnh, đ hon ton đạt được mục đch, l bậc tối thượng giữa loi Trời, loi Người". Với lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, thưa Tn giả, nghĩa cần phải hiểu một cch rộng ri như thế no?

5) -- ối với sắc giới, ny Gia chủ, ci gọi l dục, l tham, l hỷ, l kht i, những g thuộc chấp thủ, tm tr trước, thin chấp, ty min; sự đoạn tận chng, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, từ khước chng một cch hon ton; như vậy gọi l tm kho giải thot.

6) ối với thọ giới, ny Gia chủ...

7) ối với tưởng giới, ny Gia chủ...

8) ối với hnh giới, ny Gia chủ...

9) ối với thức giới, ny Gia chủ, ci gọi l dục, l tham, l hỷ, l kht i, những g thuộc chấp thủ, tm tr trước, thin chấp, ty min; sự đoạn tận chng, ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, từ khước chng một cch hon ton; như vậy gọi l tm kho giải thot.

10) Như vậy, ny Gia chủ, l nghĩa đ được Thế Tn ni đến trong tập Cc Cu hỏi Của Sakka: "Những Sa-mn, B-la-mn no được giải thot với sự đoạn tận kht i, những vị ấy đ hon ton đạt được ton thiện, đ hon ton đạt được an ổn khỏi cc khổ ch, đ hon ton hnh Phạm hạnh, đ hon ton đạt được mục đch, l bậc tối thượng giữa loi Trời v loi Người".

 

5. Samādhisuttaṃ

5. Samādhisuttavaṇṇanā

V. Thiền ịnh (Tạp 3.7-8 Thọ, ại 2,17a) (Tạp 3.1. Sanh Diệt, ại 2,15b) (Tạp 3.2 Bất Thừa, ại 2,15b) (S.iii,13)

 

5. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca samādhiṃ, bhikkhave, bhāvetha; samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kica yathābhūtaṃ pajānāti? Rūpassa samudayaca atthaṅgamaca, vedanāya samudayaca atthaṅgamaca , saāya samudayaca atthaṅgamaca, saṅkhārānaṃ samudayaca atthaṅgamaca, viāṇassa samudayaca atthaṅgamaca.

 

Ko ca, bhikkhave, rūpassa samudayo, ko vedanāya samudayo, ko saāya samudayo, ko saṅkhārānaṃ samudayo, ko viāṇassa samudayo? Idha, bhikkhave, bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.

 

Kica abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati? Rūpaṃ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa rūpaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Yā rūpe nandī tadupādānaṃ. Tassupādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

 

Vedanaṃ abhinandatipe saaṃ abhinandati saṅkhāre abhinandati viāṇaṃ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Tassa viāṇaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. Yā viāṇe nandī tadupādānaṃ. Tassupādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayāpe evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

 

Ayaṃ, bhikkhave, rūpassa samudayo; ayaṃ vedanāya samudayo; ayaṃ saāya samudayo; ayaṃ saṅkhārānaṃ samudayo; ayaṃ viāṇassa samudayo.

 

Ko ca, bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ko vedanāya ko saāya ko saṅkhārānaṃ ko viāṇassa atthaṅgamo?

 

Idha, bhikkhave, nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.

 

Kica nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati? Rūpaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa rūpaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā rūpe nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodhope evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

 

Vedanaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa vedanaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosā tiṭṭhato yā vedanāya nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodhope evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

 

Saaṃ nābhinandatipe saṅkhāre nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa saṅkhāre anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā saṅkhāresu nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodhope evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

 

Viāṇaṃ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. Tassa viāṇaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā viāṇe nandī sā nirujjhati. Tassa nandīnirodhā upādānanirodhope evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.

 

Ayaṃ , bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ayaṃ vedanāya atthaṅgamo, ayaṃ saāya atthaṅgamo, ayaṃ saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, ayaṃ viāṇassa atthaṅgamoti. Pacamaṃ.

5. Pacame samādhinti idaṃ bhagavā te bhikkhū cittekaggatāya parihāyante disvā, cittekaggataṃ labhantānaṃ imesaṃ kammaṭṭhānaṃ phātiṃ gamissatīti atvā āha. Abhinandatīti pattheti. Abhivadatīti tāya abhinandanāya aho piyaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpanti vadati. Vācaṃ abhinandantopi ca taṃ ārammaṇaṃ nissāya evaṃ lobhaṃ uppādento abhivadatiyeva nāma. Ajjhosāya tiṭṭhatīti gilitvā pariniṭṭhapetvā gaṇhāti. Yārūpe nandīti yā sā rūpe balavapatthanāsaṅkhātā nandī. Tadupādānanti taṃ gahaṇaṭṭhena upādānaṃ. Nābhinandatīti na pattheti. Nābhivadatīti patthanāvasena na iṭṭhaṃ kantanti vadati. Vipassanācittena cetasā aniccaṃ dukkhanti vacībhedaṃ karontopi nābhivadatiyeva. Pacamaṃ.

 

1) Một thời Thế Tn tr tại Svatthi...

2) Tại đấy, Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo: "Ny cc Tỷ-kheo". -- "Thưa vng, bạch Thế Tn". Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế Tn ni như sau:

-- Ny cc Tỷ-kheo, hy tu tập Thiền định. Vị Tỷ-kheo c Thiền định, ny cc Tỷ-kheo, hiểu biết một cch như thật.

3) Hiểu biết g một cch như thật? Sắc tập khởi v đoạn diệt; thọ tập khởi v đoạn diệt; tưởng tập khởi v đoạn diệt; cc hnh tập khởi v đoạn diệt; thức tập khởi v đoạn diệt.

4) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l sắc tập khởi? Thế no l thọ tập khởi? Thế no l tưởng tập khởi? Thế no l cc hnh tập khởi? Thế no l thức tập khởi?

5) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hoan hỷ, hoan nghnh, đắm trước rồi an tr. Hoan hỷ, hoan nghnh, đắm trước v an tr g?

6) Hoan hỷ, hoan nghnh, đắm trước rồi an tr sắc. Do vị ấy hoan hỷ, hoan nghnh, đắm trước rồi an tr sắc, hỷ đối với sắc khởi ln. Do hỷ đối với sắc, thủ đối với sắc khởi ln. Do duyn thủ đối với sắc, hữu khởi ln. Do duyn hữu, sanh khởi ln. Do duyn sanh, gi chết, sầu, bi, khổ, ưu, no khởi ln. Như vậy l sự tập khởi của ton bộ khổ uẩn ny.

7-10) Hoan hỷ, hoan nghnh, đắm trước rồi an tr thọ... rồi an tr tưởng... rồi an tr cc hnh... rồi an tr thức. Do vị ấy hoan hỷ, hoan nghnh, đắm trước rồi an tr thức, hỷ khởi ln. Do hỷ đối với thức, thủ đối với thức khởi ln. Do duyn thủ đối với thức, hữu khởi ln. Do duyn hữu, sanh khởi ln. Do duyn sanh, gi chết, sầu, bi, khổ, ưu, no khởi ln. Như vậy l sự tập khởi của ton bộ khổ uẩn ny.

11) Ny cc Tỷ-kheo, đy l sắc tập khởi, đy l thọ tập khởi, đy l tưởng tập khởi, đy l hnh tập khởi, đy l thức tập khởi.

12) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l sắc đoạn diệt, thế no l thọ đoạn diệt, thế no l tưởng đoạn diệt, thế no l cc hnh đoạn diệt, thế no l thức đoạn diệt? Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị ấy khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr.

13) Khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr g? Khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr sắc. Do vị ấy khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr sắc, hỷ đối với sắc đoạn diệt. Do hỷ đối với sắc đoạn diệt nn thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nn hữu đoạn diệt... Như vậy l sự đoạn diệt của ton bộ khổ uẩn ny.

14) Khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr thọ. Do vị ấy khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr thọ, hỷ đối với thọ đoạn diệt. Do hỷ đối với thọ đoạn diệt nn thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nn hữu đoạn diệt... Như vậy l sự đoạn diệt của ton bộ khổ uẩn ny.

15-16) Khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr tưởng... khng đắm trước v an tr cc hnh. Do vị ấy khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr cc hnh, hỷ đối với cc hnh đoạn diệt. Do hỷ đối với cc hnh đoạn diệt nn thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nn hữu đoạn diệt... Như vậy l sự đoạn diệt của ton bộ khổ uẩn ny.

17) Khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr thức. Do vị ấy khng hoan hỷ, khng hoan nghnh, khng đắm trước v an tr thức, hỷ đối với thức đoạn diệt. Do hỷ đối với thức đoạn diệt nn thủ đoạn diệt. Do thủ đoạn diệt nn hữu đoạn diệt... Như vậy l sự đoạn diệt của ton bộ khổ uẩn ny.

18) Ny cc Tỷ-kheo, đy l sắc đoạn diệt, đy l thọ đoạn diệt, đy l tưởng đoạn diệt, đy l cc hnh đoạn diệt, đy l thức đoạn diệt.

 

6. Paṭisallāṇasuttaṃ

6. Paṭisallāṇasuttavaṇṇanā

VI. Tỉnh Mặc (Tạp, 3.7-8, Thọ, ại 2,17a) (S.iii,15)

 

6. Sāvatthinidānaṃ. Paṭisallāṇe, bhikkhave, yogamāpajjatha. Paṭisallīṇo, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. Kica yathābhūtaṃ pajānāti? Rūpassa samudayaca atthaṅgamaca, vedanāya samudayaca atthaṅgamaca, saāya samudayaca atthaṅgamaca, saṅkhārānaṃ samudayaca atthaṅgamaca, viāṇassa samudayaca atthaṅgamacape (yathā paṭhamasutte tathā vitthāretabbo.) Chaṭṭhaṃ.

6. Chaṭṭhe paṭisallāṇeti idaṃ bhagavā te bhikkhū kāyavivekena parihāyante disvā kāyavivekaṃ labhantānaṃ imesaṃ kammaṭṭhānaṃ phātiṃ gamissatīti atvā āha. Chaṭṭhaṃ.

1) Nhn duyn tại Svatthi...

2) -- Ny cc Tỷ-kheo, hy tr tm, dn tm vo tỉnh mặc. Ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo c tỉnh mặc hiểu biết một cch như thật.

3) Hiểu biết g một cch như thật? Sắc tập khởi v đoạn diệt; thọ tập khởi v đoạn diệt; tưởng tập khởi v đoạn diệt; cc hnh tập khởi v đoạn diệt; thức tập khởi v đoạn diệt ( Như kinh trước, từ số 4 đến số 18 ).

 

7. Upādāparitassanāsuttaṃ

7. Upādāparitassanāsuttavaṇṇanā

VII. Chấp Thủ V Ưu No (Tạp 2.11 Thủ Trước, ại 2,10c) (S.iii,15)

 

7. Sāvatthinidānaṃ. Upādāparitassanaca vo, bhikkhave, desessāmi anupādāaparitassanaca. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Evaṃ , bhanteti, kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

 

Kathaca, bhikkhave, upādāparitassanā hoti? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā rūpavipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa rūpavipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso pariyādānā uttāsavā ca hoti vighātavā ca apekkhavā ca upādāya ca paritassati.

 

Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Tassa sā vedanā vipariṇamati aathā hoti. Tassa vedanāvipariṇāmaathābhāvā vedanāvipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa vedanāvipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso pariyādānā uttāsavā ca hoti vighātavā ca apekkhavā ca upādāya ca paritassati.

 

Saaṃ attato samanupassatipe saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ; attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. Tassa te saṅkhārā vipariṇamanti aathā honti. Tassa saṅkhāravipariṇāmaathābhāvā saṅkhāravipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa saṅkhāravipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso pariyādānā uttāsavā ca hoti vighātavā ca apekkhavā ca upādāya ca paritassati.

 

Viāṇaṃ attato samanupassati, viāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viāṇaṃ, viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ viāṇaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā viāṇavipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa viāṇavipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso pariyādānā uttāsavā ca hoti vighātavā ca apekkhavā ca upādāya ca paritassati. Evaṃ kho, bhikkhave, upādāparitassanā hoti.

 

Kathaca, bhikkhave, anupādāaparitassanā hoti? Idha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā na rūpavipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa na rūpavipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso apariyādānā na cevuttāsavā [na ceva uttāsavā (pī. ka.)] hoti na ca vighātavā na ca apekkhavā, anupādāya ca na paritassati.

 

Na vedanaṃ attato samanupassati, na vedanāvantaṃ vā attānaṃ; na attani vā vedanaṃ, na vedanāya vā attānaṃ. Tassa sā vedanā vipariṇamati aathā hoti . Tassa vedanāvipariṇāmaathābhāvā na vedanāvipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa na vedanāvipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti . Cetaso apariyādānā na cevuttāsavā hoti na ca vighātavā na ca apekkhavā, anupādāya ca na paritassati.

 

Na saaṃpe na saṅkhāre attato samanupassati, na saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ; na attani vā saṅkhāre, na saṅkhāresu vā attānaṃ. Tassa te saṅkhārā vipariṇamanti aathā honti. Tassa saṅkhāravipariṇāmaathābhāvā na saṅkhāravipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa na saṅkhāravipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso apariyādānā na cevuttāsavā hoti na ca vighātavā na ca apekkhavā, anupādāya ca na paritassati.

 

Na viāṇaṃ attato samanupassati, na viāṇavantaṃ vā attānaṃpe tassa taṃ viāṇaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā na viāṇavipariṇāmānuparivatti viāṇaṃ hoti. Tassa na viāṇavipariṇāmānuparivattijā paritassanā dhammasamuppādā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti. Cetaso apariyādānā na cevuttāsavā hoti na ca vighātavā na ca apekkhavā, anupādāya ca na paritassati. Evaṃ kho, bhikkhave, anupādā aparitassanaṃ hotīti. Sattamaṃ.

7. Sattame upādāparitassananti gahaṇena uppannaṃ paritassanaṃ. Anupādāaparitassananti aggahaṇena aparitassanaṃ. Rūpavipariṇāmānuparivattiviāṇaṃ hotīti mama rūpaṃ vipariṇatanti vā ahu vata metaṃ, dāni vata me natthīti vā ādinā nayena kammaviāṇaṃ rūpassa bhedānuparivatti hoti. Vipariṇāmānuparivattijāti vipariṇāmassa anuparivattito vipariṇāmārammaṇacittato jātā. Paritassanā dhammasamuppādāti taṇhāparitassanā ca akusaladhammasamuppādā ca. Cittanti kusalacittaṃ. Pariyādāya tiṭṭhantīti pariyādiyitvā tiṭṭhanti. Uttāsavāti sauttāso. Vighātavāti savighāto sadukkho. Apekkhavāti sālayo. Upādāya ca paritassatīti gaṇhitvā paritassako nāma hoti. Na rūpavipariṇāmānuparivattīti khīṇāsavassa kammaviāṇameva natthi, tasmā rūpabhedānuparivatti na hotīti vattuṃ vaṭṭati. Sattamaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

2) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho cc ng về sự chấp thủ v ưu no, sự khng chấp thủ v khng ưu no. Hy lắng nghe v kho tc , Ta sẽ giảng.

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Cc vị Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn.

3) Thế Tn ni như sau:

-- Ny cc Tỷ-kheo, thế no l chấp thủ v ưu no?

4) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu khng thấy r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh, khng thấy r cc bậc Chn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chn nhn, khng tu tập php cc bậc Chn nhn, người ấy qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc. ối với vị ấy, sắc ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi sắc ấy biến hoại v đổi khc, thức ty chuyển theo sự biến hoại của sắc. Cc php ưu no sanh khởi do thức ty chuyển theo sự biến hoại của sắc sau khi xm nhập tm v an tr. Do tm bị xm chiếm nn khủng bố, chướng ngại, kht vọng được sanh khởi v ưu no.

5) Vị ấy qun thọ như l tự ng, hay tự ng như l c thọ, hay thọ trong tự ng, hay tự ng trong thọ. ối với vị ấy, thọ ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi thọ ấy biến hoại v đổi khc, thức ty chuyển theo sự biến hoại của thọ. Cc php ưu no sanh khởi do thức ty chuyển theo sự biến hoại của thọ sau khi xm chiếm tm v an tr. Do tm bị xm nhập nn khủng bố (uttsav), chướng ngại, kht vọng được sanh khởi v ưu no.

6-7) Vị ấy qun tưởng như l tự ng... vị ấy qun cc hnh như l tự ng, hay tự ng như l c cc hnh, hay cc hnh trong tự ng, hay tự ng trong cc hnh. ối với vị ấy, cc hnh ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi cc hnh ấy biến hoại v đổi khc, thức ty chuyển theo sự biến hoại của cc hnh. Cc php ưu no do thức ty chuyển theo sự biến hoại của cc hnh sanh khởi sau khi xm chiếm tm v an tr. Do tm bị xm chiếm nn khủng bố, chướng ngại, kht vọng được sanh khởi v ưu no.

8) Vị ấy qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức trong tự ng, hay tự ng trong thức. ối với vị ấy, thức ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi thức ấy biến hoại v đổi khc, thức ty chuyển theo sự biến hoại của thức. Cc php ưu no do thức ty chuyển theo sự biến hoại của thức sanh khởi sau khi xm chiếm tm v an tr. Do tm bị xm chiếm nn khủng bố, chướng ngại, kht vọng được sanh khởi v ưu no.

9) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, l chấp thủ v ưu no.

10) V ny cc Tỷ-kheo, như thế no l khng chấp thủ v khng ưu no?

11) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử thấy r cc bậc Thnh, thuần thục php cc bậc Thnh, kho tu tập php cc bậc Thnh, thấy r cc bậc Chn nhn, thuần thục php cc bậc Chn nhn, kho tu tập php cc bậc Chn nhn, khng qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc. ối với vị ấy, sắc ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi sắc ấy biến hoại v đổi khc, thức khng ty chuyển theo sự biến hoại của sắc. Cc php ưu no do thức ty chuyển theo sự biến hoại của sắc khng sanh khởi, khng xm chiếm tm v an tr. Do tm khng bị xm chiếm nn khng c khủng bố, khng c chướng ngại, khng c kht vọng khởi ln v ưu no.

12) Khng qun thọ như l tự ng, hay tự ng như l c thọ, hay thọ ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thọ. ối với vị ấy, thọ ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi thọ ấy biến hoại v đổi khc, thức khng ty chuyển theo sự biến hoại của thọ. Cc php ưu no do thức ty chuyển theo sự biến hoại của thọ khng sanh khởi, khng xm chiếm tm v an tr. Do tm khng bị xm chiếm nn khng c khủng bố, khng c chướng ngại, khng c kht vọng khởi ln v ưu no.

13) Khng qun tưởng như l tự ng...

14) Khng qun cc hnh như l tự ng...

15) Khng qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức. ối với vị ấy, thức ấy biến hoại v đổi khc. ối với vị ấy, khi thức ấy biến hoại v đổi khc, thức khng ty chuyển theo sự biến hoại của thức. Cc php ưu no do thức ty chuyển theo sự biến hoại của thức khng sanh khởi, khng xm chiếm tm v an tr. Do tm khng bị xm chiếm nn khng c khủng bố, khng c chướng ngại, khng c kht vọng khởi ln v ưu no.

16) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, l sự khng chấp thủ, khng ưu no.

 

8. Dutiyaupādāparitassanāsuttaṃ

8. Dutiyaupādāparitassanāsuttavaṇṇanā

VIII. Chấp Thủ V Ưu No (Tạp 2.12, Hị Trước, ại 2,11a) (S.iii,18)

 

8. Sāvatthinidānaṃ . Upādāparitassanaca vo, bhikkhave, desessāmi anupādāaparitassanaca. Taṃ suṇāthape kathaca, bhikkhave, upādāparitassanā hoti? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti samanupassati. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanaṃ etaṃ mamape saaṃ etaṃ mama saṅkhāre etaṃ mama viāṇaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti samanupassati. Tassa taṃ viāṇaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Evaṃ kho, bhikkhave, upādāparitassanā hoti.

 

Kathaca, bhikkhave, anupādāaparitassanā hoti? Idha , bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti samanupassati. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanaṃ netaṃ mama saaṃ netaṃ mama saṅkhāre netaṃ mama viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti samanupassati. Tassa taṃ viāṇaṃ vipariṇamati aathā hoti. Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā . Evaṃ kho, bhikkhave, anupādāaparitassanā hotīti. Aṭṭhamaṃ.

8. Aṭṭhame taṇhāmānadiṭṭhivasena desanā katā. Iti paṭipāṭiyā catūsu suttesu vaṭṭavivaṭṭameva kathitaṃ. Aṭṭhamaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

 

2) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho cc ng về sự chấp thủ v ưu no, sự khng chấp thủ v khng ưu no...

 

Thế Tn ni như sau:

 

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, thế no l chấp thủ v ưu no?

 

4) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu qun sắc: "y l của ti, đy l ti, đy l tự ng của ti". Sắc ấy của vị ny biến hoại, đổi khc. Vị ny khi sắc ấy biến hoại, đổi khc, khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no.

 

5) ... qun thọ...

 

6) ... qun tưởng....

 

7) ... qun cc hnh...

 

8) ... qun thức: "y l của ti, đy l ti, đy l tự ng của ti". Thức ấy của vị ny biến hoại, đổi khc. Vị ny khi thức ấy biến hoại, đổi khc, khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no.

 

9) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, l chấp thủ v ưu no.

 

10) Ny cc Tỷ-kheo, như thế no l khng chấp thủ v khng ưu no?

 

11) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử qun sắc: "y khng phải của ti, đy khng phải l ti, đy khng phải l tự ng của ti". Sắc ấy của vị ny biến hoại, đổi khc. Vị ny, khi sắc biến hoại, đổi khc, khng khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no.

 

12) ... qun thọ: "y khng phải của ti..".

 

13) ... qun tưởng: "y khng phải của ti..".

 

14) ... qun cc hnh: "y khng phải của ti.."..

 

15) ... qun thức: "y khng phải của ti, đy khng phải l ti, đy khng phải tự ng của ti". Thức ấy của vị ny biến hoại, đổi khc. Vị ny, khi thức ấy biến hoại, đổi khc, khng khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no.

 

16) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, l khng chấp thủ, khng ưu no.

 

9. Kālattayaaniccasuttaṃ

9. Kālattayaaniccasuttavaṇṇanā

IX. Ba Thời L V Thường (Tạp 1.8 Qu Khứ, ại 2,1c. Tạp 3.29-30 Lược Thuyết, ại 2,20a) (S.iii,19)

 

9. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ rūpasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ rūpaṃ nābhinandati; paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Vedanā aniccāpe saā aniccā saṅkhārā aniccā atītānāgatā; ko pana vādo paccuppannānaṃ! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītesu saṅkhāresu anapekkho hoti; anāgate saṅkhāre nābhinandati; paccuppannānaṃ saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Viāṇaṃ aniccaṃ atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ viāṇasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ viāṇaṃ nābhinandati; paccuppannassa viāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotīti. Navamaṃ.

9. Navame ko pana vādo paccuppannassāti paccuppannamhi kathāva kā, aniccameva taṃ. Te kira bhikkhū atītānāgataṃ aniccanti sallakkhetvā paccuppanne kilamiṃsu, atha nesaṃ ito atītānāgatepi paccuppannaṃ aniccanti vuccamāne bujjhissantīti ajjhāsayaṃ viditvā satthā puggalajjhāsayena imaṃ desanaṃ desesi. Navamaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

2) -- Ny cc Tỷ-kheo, sắc l v thường, trong qu khứ, trong vị lai, cn ni g đến hiện tại. Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử đối với sắc qu khứ khng tiếc nuối (anapekkha), đối với sắc vị lai khng hoan hỷ, đối với sắc hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

3) Ny cc Tỷ-kheo, thọ l v thường...

4) Ny cc Tỷ-kheo, tưởng l v thường...

5) Ny cc Tỷ-kheo, cc hnh l v thường, trong qu khứ, trong vị lai, cn ni g đến hiện tại. Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử đối với cc hnh qu khứ khng tiếc nuối, đối với cc hnh vị lai khng hoan hỷ, đối với cc hnh hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

6) Ny cc Tỷ-kheo, thức l v thường trong qu khứ, trong vị lai, cn ni g đến hiện tại. Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử đối với thức qu khứ khng tiếc nuối, đối với thức vị lai khng hoan hỷ, đối với thức hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

 

10. Kālattayadukkhasuttaṃ

10-11. Kālattayadukkhasuttādivaṇṇanā

X. Ba Thời L Khổ

 

10. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ rūpasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ rūpaṃ nābhinandati; paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Vedanā dukkhā saā dukkhā saṅkhārā dukkhā viāṇaṃ dukkhaṃ atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ viāṇasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ viāṇaṃ nābhinandati; paccuppannassa viāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotīti. Dasamaṃ.

10-11. Dasamekādasamāni dukkhaṃ anattāti padehi visesetvā tathārūpeneva puggalajjhāsayena kathitānīti. Dasamekādasamāni.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

2) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l khổ, qu khứ, vị lai, cn ni g đến hiện tại. Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử, đối với sắc qu khứ khng tiếc nuối, đối với sắc vị lai khng hoan hỷ, đối với sắc hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham đoạn diệt.

3) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

4) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

5) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

6) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l khổ, qu khứ, vị lai, cn ni g đến hiện tại. Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử đối với thức qu khứ khng tiếc nuối, đối với thức vị lai khng hoan hỷ, đối với thức hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

 

11. Kālattayaanattasuttaṃ

10-11. Kālattayadukkhasuttādivaṇṇanā

XI. Ba Thời L V Ng (S.iii,20)

 

11. Sāvatthinidānaṃ . Rūpaṃ, bhikkhave, anattā atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ rūpasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ rūpaṃ nābhinandati; paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Vedanā anattā saā anattā saṅkhārā anattā viāṇaṃ anattā atītānāgataṃ; ko pana vādo paccuppannassa! Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako atītasmiṃ viāṇasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ viāṇaṃ nābhinandati; paccuppannassa viāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hotīti. Ekādasamaṃ.

 

Nakulapituvaggo paṭhamo.

 

Tassuddānaṃ

 

Nakulapitā devadahā, dvepi hāliddikāni ca;

 

Samādhipaṭisallāṇā, upādāparitassanā duve;

 

Atītānāgatapaccuppannā, vaggo tena pavuccati.

10-11. Dasamekādasamāni dukkhaṃ anattāti padehi visesetvā tathārūpeneva puggalajjhāsayena kathitānīti. Dasamekādasamāni.

 

Nakulapituvaggo paṭhamo.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

2) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v ng, qu khứ, vị lai, cn ni g đến hiện tại. Vị a văn Thnh đệ tử đối với sắc qu khứ khng tiếc nuối, đối với sắc vị lai khng hoan hỷ, đối với sắc hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

3) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v ng...

4) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l v ng...

5) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l v ng...

6) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v ng, qu khứ, vị lai, cn ni g đến hiện tại. Vị a văn Thnh đệ tử đối với thức qu khứ khng tiếc nuối, đối với thức vị lai khng hoan hỷ, đối với thức hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

 

2. Aniccavaggo

2. Aniccavaggo

II. Phẩm V Thường

 

1. Aniccasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

I. V Thường (Tạp 1.1 V thường, ại 2,1a) (S.iii,21)

 

12. Evaṃ me sutaṃ sāvatthiyaṃ. Tatra khope rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ, vedanā aniccā, saā aniccā, saṅkhārā aniccā, viāṇaṃ aniccaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati ; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Paṭhamaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Svathi...

2) Tại đấy...

3-6) -- Ny cc Tỷ-kheo, sắc l v thường..., thọ l v thường..., tưởng l v thường... cc hnh l v thường..., thức l v thường.

7) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm ly đối với cc hnh, yếm ly đối với thức... Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thot. Trong sự giải thot, tr khởi ln: "Ta đ được giải thot". Vị ấy biết : "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

2. Dukkhasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

II. Khổ (S.iii,21)

 

13. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ, vedanā dukkhā, saā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viāṇaṃ dukkhaṃ. Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Dutiyaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3-7) -- Ny cc Tỷ-kheo, sắc l khổ..., thọ l khổ..., tưởng l khổ..., cc hnh l khổ..., thức l khổ...

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử... "... khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

3. Anattasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

III. V Ng (S.iii,21)

 

14. Sāvatthinidānaṃ . Rūpaṃ, bhikkhave, anattā, vedanā anattā, saā anattā, saṅkhārā anattā, viāṇaṃ anattā. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Tatiyaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3-7) -- Ny cc Tỷ-kheo, sắc l v ng..., thọ l v ng..., tưởng l v ng..., cc hnh l v ng..., thức l v ng...

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm ly đối với cc hnh, yếm ly đối với thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thot. Trong sự giải thot, tr khởi ln: "Ta được giải thot". Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

4. Yadaniccasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

IV. Ci G V Thường (Tạp 1.9, V Thường, ại 2,2a) (S.iii,22)

 

15. Sāvatthinidānaṃ . Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā aniccā. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Saā aniccāpe saṅkhārā aniccā viāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Catutthaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3)-- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v thường; ci g v thường l khổ; ci g khổ l v ng; ci g v ng, cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

4) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v thường; ci g v thường l khổ; ci g khổ l v ng; ci g v ng cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

5) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l v thường...

6) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l v thường...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v thường; ci g v thường l khổ; ci g khổ l v ng; ci g v ng cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc... "... khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

5. Yaṃdukkhasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

V. Ci G Khổ (Tạp 1.10 V Thường. ại 2,2a) (S.iii,22)

 

16. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā dukkhā saā dukkhā saṅkhārā dukkhā viāṇaṃ dukkhaṃ. Yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Pacamaṃ.

 

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn tại Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l khổ. Ci g khổ l v ng; ci g v ng cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

4) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

5) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

6) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l khổ. Ci g khổ l v ng; ci g v ng cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc... "...khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

6. Yadanattāsuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

VI. Ci G V Ng (S.iii,22)

 

17. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, anattā. Yadanattā taṃ netaṃ mama , nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā anattā saā anattā saṅkhārā anattā viāṇaṃ anattā . Yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Chaṭṭhaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v ng. Ci g v ng; cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

4-6) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v ng... Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l v ng... Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l v ng...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v ng. Ci g v ng cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc... "... khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

7. Sahetuaniccasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

VII. C Nhn L V Thường (Tạp 1.11 Nhn. ại 2,2a) (S.iii,23)

 

18. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yopi hetu, yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto niccaṃ bhavissati! Vedanā aniccā. Yopi hetu, yopi paccayo vedanāya uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtā , bhikkhave, vedanā kuto niccā bhavissati! Saā aniccā saṅkhārā aniccā. Yopi hetu yopi paccayo saṅkhārānaṃ uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtā, bhikkhave, saṅkhārā kuto niccā bhavissanti! Viāṇaṃ aniccaṃ. Yopi hetu yopi paccayo viāṇassa uppādāya, sopi anicco. Aniccasambhūtaṃ, bhikkhave, viāṇaṃ kuto niccaṃ bhavissati! Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Sattamaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g l nhn, ci g l duyn cho sắc sanh khởi; ci ấy cũng v thường. Sắc đ được ci v thường lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu c thể thường được?

4) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g l nhn, ci g l duyn cho thọ sanh khởi; ci ấy cũng v thường. Thọ đ được ci v thường lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu c thể thường được?

5) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l v thường...

6) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l v thường...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g l nhn, ci g l duyn cho thức sanh khởi; ci ấy cũng v thường. Thức đ được ci v thường lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu c thể thường được?

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc... "... khng cn trở lui với trạng thi ny nữa".

 

8. Sahetudukkhasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

VIII. C Nhn L Khổ (Tạp 1.12 Nhn. ại 2,2b) (S.iii,23)

 

19. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ. Yopi hetu yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi dukkho. Dukkhasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto sukhaṃ bhavissati! Vedanā dukkhā saā dukkhā saṅkhārā dukkhā viāṇaṃ dukkhaṃ. Yopi hetu yopi paccayo viāṇassa uppādāya, sopi dukkho. Dukkhasambhūtaṃ, bhikkhave, viāṇaṃ kuto sukhaṃ bhavissati! Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Aṭṭhamaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l khổ. Ci g l nhn, ci g l duyn cho sắc sanh khởi; ci ấy cũng khổ. Sắc đ được ci khổ lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu c thể lạc được?

4) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

5) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

6) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l khổ...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l khổ. Ci g l nhn, ci g l duyn cho thức sanh khởi; ci ấy cũng khổ. Thức đ được ci khổ lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu c thể lạc được?

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc... "... khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

9. Sahetuanattasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

IX. C Nhn L V Ng (S.iii,23)

 

20. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, anattā. Yopi hetu yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi anattā. Anattasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto attā bhavissati! Vedanā anattā saā anattā saṅkhārā anattā viāṇaṃ anattā. Yopi hetu yopi paccayo viāṇassa uppādāya, sopi anattā. Anattasambhūtaṃ, bhikkhave, viāṇaṃ kuto attā bhavissati! Evaṃ passaṃpe nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Navamaṃ.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v ng. Ci g l nhn, ci g l duyn cho sắc sanh khởi; ci ấy cũng v ng. Sắc đ được ci v ng lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu l ng được?

4-6) Thọ... Tưởng... Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l v ng...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v ng. Ci g l nhn, ci g l duyn cho thức sanh khởi; ci ấy cũng v ng. Thức đ được ci v ng lm cho sanh khởi, ny cc Tỷ-kheo, từ đu l ng được?

8) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc... "... khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

10. Ānandasuttaṃ

1-10. Aniccasuttādivaṇṇanā

X. Ananda (S.iii,24)

 

21. Sāvatthiyaṃ ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca nirodho nirodhoti, bhante, vuccati. Katamesānaṃ kho, bhante, dhammānaṃ nirodho [nirodhā (sī. pī.)] nirodhoti vuccatīti? Rūpaṃ kho, ānanda, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Tassa nirodho [nirodhā (sī. pī.)] nirodhoti vuccati. Vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Tassā nirodho nirodhoti vuccati. Saā saṅkhārā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Tesaṃ nirodho nirodhoti vuccati. Viāṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Tassa nirodho nirodhoti vuccati. Imesaṃ kho, ānanda, dhammānaṃ nirodho nirodhoti vuccatīti. Dasamaṃ.

 

Aniccavaggo dutiyo.

 

Tassuddānaṃ

 

Aniccaṃ dukkhaṃ anattā, yadaniccāpare tayo;

 

Hetunāpi tayo vuttā, ānandena ca te dasāti.

12-21. Aniccavagge pariyosānasuttaṃ pucchāvasikaṃ, sesāni tathā tathā bujjhanakānaca vasena desitānīti. Paṭhamādīni.

 

Aniccavaggo dutiyo.

1) Ở tại Svatthi... trong vườn...

2) Lc bấy giờ Tn giả Ananda đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, Tn giả Ananda bạch Thế Tn:

-- "oạn diệt, đoạn diệt", bạch Thế Tn, chng con được nghe ni đến. Do đoạn diệt những php no, bạch Thế Tn, được gọi l đoạn diệt?

4) -- Sắc, ny Ananda, l v thường, hữu vi, do nhn duyn sanh khởi, chịu sự đoạn tận, chịu sự hoại diệt, chịu sự ly tham, chịu sự đoạn diệt. Sự đoạn diệt của sắc được gọi l đoạn diệt.

5) Thọ, ny Ananda, l v thường, hữu vi, do nhn duyn sanh khởi, chịu sự đoạn tận, chịu sự hoại diệt, chịu sự ly tham, chịu sự đoạn diệt. Sự đoạn diệt của thọ được gọi l đoạn diệt.

6-7) Tưởng, ny Ananda, l v thường... Cc hnh, ny Ananda, l v thường...

8) Thức, ny Ananda, l v thường, hữu vi, do nhn duyn sanh khởi, chịu sự đoạn tận, chịu sự hoại diệt, chịu sự ly tham, chịu sự đoạn diệt. Sự đoạn diệt của thức được gọi l đoạn diệt.

9) Sự đoạn diệt của những php ny, ny Ananda, được gọi l đoạn diệt.

 

3. Bhāravaggo

3. Bhāravaggo

III. Phẩm Gnh Nặng

 

1. Bhārasuttaṃ

1. Bhārasuttavaṇṇanā

I. Gnh Nặng (Tạp, 2.3, Trọng ởm. ại 2,19a) (Tăng 25.4, ại 2,631c) (S.iii,25)

 

22. Sāvatthiyaṃ tatra kho bhāraca vo, bhikkhave, desessāmi bhārahāraca bhārādānaca bhāranikkhepanaca. Taṃ suṇātha. Katamo ca, bhikkhave, bhāro? Pacupādānakkhandhā tissa vacanīyaṃ. Katame paca? Rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viāṇupādānakkhandho; ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhāro.

 

Katamo ca, bhikkhave, bhārahāro ? Puggalo tissa vacanīyaṃ. Yvāyaṃ āyasmā evaṃnāmo evaṃgotto; ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhārahāro.

 

Katamaca , bhikkhave, bhārādānaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā [ponobbhavikā (syā. kaṃ. ka.)] nandīrāgasahagatā [nandirāgasahagatā (sabbattha)] tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, bhārādānaṃ.

 

Katamaca, bhikkhave, bhāranikkhepanaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Idaṃ vuccati, bhikkhave, bhāranikkhepananti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna [vatvā (sī.) evamīdisesu ṭhānesu] sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Bhārā have pacakkhandhā, bhārahāro ca puggalo;

 

Bhārādānaṃ dukhaṃ loke, bhāranikkhepanaṃ sukhaṃ.

 

Nikkhipitvā garuṃ bhāraṃ, aaṃ bhāraṃ anādiya;

 

Samūlaṃ taṇhamabbuyha [taṇhamabbhuyha (pī. ka.)], nicchāto parinibbutoti. paṭhamaṃ;

22. Bhāravaggassa paṭhame pacupādānakkhandhātissa vacanīyanti pacupādānakkhandhā iti assa vacanīyaṃ, evaṃ vattabbaṃ bhaveyyāti attho. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhāroti ye ime pacupādānakkhandhā, ayaṃ bhāroti vuccati. Kenaṭṭhenāti? Parihārabhāriyaṭṭhena. Etesahi ṭhāpanagamananisīdāpananipajjāpananhāpanamaṇḍanakhādāpanabhujāpanādiparihāro bhāriyoti parihārabhāriyaṭṭhena bhāroti vuccati. Evaṃnāmoti tisso dattotiādināmo. Evaṃgottoti kaṇhāyano vacchāyanotiādigotto. Iti vohāramattasiddhaṃ puggalaṃ bhārahāroti katvā dasseti. Puggalo hi paṭisandhikkhaṇeyeva khandhabhāraṃ ukkhipitvā dasapi vassāni vīsatipi vassasatampīti yāvajīvaṃ imaṃ khandhabhāraṃ nhāpento bhojento mudusamphassamacapīṭhesu nisīdāpento nipajjāpento pariharitvā cutikkhaṇe chaḍḍetvā puna paṭisandhikkhaṇe aparaṃ khandhabhāraṃ ādiyati, tasmā bhārahāroti jāto.

 

Ponobhavikāti punabbhavanibbattikā. Nandīrāgasahagatāti nandirāgena saha ekattameva gatā. Tabbhāvasahagatahi idha adhippetaṃ. Tatra tatrābhinandinīti upapattiṭṭhāne vā rūpādīsu vā ārammaṇesu tattha tattha abhinandanasīlāva. Kāmataṇhādīsu pacakāmaguṇiko rāgo kāmataṇhā nāma, rūpārūpabhavarāgo jhānanikanti sassatadiṭṭhisahagato rāgoti ayaṃ bhavataṇhā nāma, ucchedadiṭṭhisahagato rāgo vibhavataṇhā nāma. Bhārādānanti bhāragahaṇaṃ. Taṇhāya hi esa bhāraṃ ādiyati. Asesavirāganirodhotiādi sabbaṃ nibbānasseva vevacanaṃ. Tahi āgamma taṇhā asesato virajjati nirujjhati cajiyati paṭinissajjiyati vimuccati, natthi cettha kāmālayo vā diṭṭhālayo vāti nibbānaṃ etāni nāmāni labhati. Samūlaṃ taṇhanti taṇhāya avijjā mūlaṃ nāma. Abbuyhāti arahattamaggena taṃ samūlakaṃ uddharitvā. Nicchāto parinibbutoti nittaṇho parinibbuto nāmāti vattuṃ vaṭṭatīti. Paṭhamaṃ.

 

1-2) Ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho cc ng về gnh nặng, mang gnh nặng ln, đặt gnh nặng xuống. Hy nghe v kho suy nghiệm, Ta sẽ giảng.

4) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l gnh nặng? Năm thủ uẩn l cu trả lời. Thế no l năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hnh thủ uẩn, thức thủ uẩn. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l gnh nặng.

5) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l kẻ mang gnh nặng? Người l cu trả lời. Vị Tn giả ny c tn như thế ny, dng họ như thế ny. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l kẻ mang gnh nặng!

6) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l mang gnh nặng ln? Chnh l tham i ny đưa đến ti sanh, cu hữu với hỷ v tham, đi tm hỷ lạc chỗ ny, chỗ kia. Tức l dục i, hữu i, phi hữu i. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l mang gnh nặng ln.

7) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l đặt gnh nặng xuống? y l sự ly tham, đoạn diệt i ấy một cch hon ton, sự từ bỏ, sự xả ly, sự giải thot, sự khng chấp thủ. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l đặt gnh nặng xuống.

8) Thế Tn thuyết như vậy, Thiện Thệ ni như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Năm uẩn l gnh nặng,
Kẻ gnh nặng l người;
Mang lấy gnh nặng ln,
Chnh l khổ ở đời.
Cn đặt gnh nặng xuống,
Tức l lạc, khng khổ,
ặt gnh nặng xuống xong,
Khng mang thm gnh khc.
Nếu nhổ kht i ln,
Tận cng đến gốc rễ,
Khng cn đi v kht,
ược giải thot tịnh lạc!

 

2. Pariasuttaṃ

2. Pariasuttavaṇṇanā

II. Liễu Tri (Parinna) (Tạp 3.22 Tr Php. ại 2,19a)

 

23. Sāvatthinidānaṃ. Parieyye ca, bhikkhave, dhamme desessāmi pariaca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, parieyyā dhammā? Rūpaṃ, bhikkhave, parieyyo dhammo, vedanā parieyyo dhammo, saā parieyyo dhammo, saṅkhārā parieyyo dhammo, viāṇaṃ parieyyo dhammo . Ime vuccanti, bhikkhave, parieyyā dhammā. Katamā ca, bhikkhave, pariā? Yo, bhikkhave, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, pariāti. Dutiyaṃ.

23. Dutiye parieyyeti parijānitabbe, samatikkamitabbeti attho. Parianti accantapariaṃ, samatikkamanti attho. Rāgakkhayotiādi nibbānassa nāmaṃ. Tahi accantapariā nāma. Dutiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- V ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết những php cần phải liễu tri, phải được liễu tri. Hy nghe v kho suy nghiệm, Ta sẽ ni...

4) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l cc php cần phải liễu tri? Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l php cần phải liễu tri, thọ l php cần phải liễu tri, tưởng l php cần phải liễu tri, cc hnh l php cần phải liễu tri, thức l php cần phải liễu tri. Những php ny, ny cc Tỷ-kheo, l những php cần phải liễu tri.

5) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l liễu tri? Ny cc Tỷ-kheo, sự đoạn tận tham, sự đoạn tận sn, sự đoạn tận si, ny cc Tỷ-kheo, được gọi l liễu tri.

 

3. Abhijānasuttaṃ

3. Abhijānasuttavaṇṇanā

III. Thắng Tri (Tạp 1.3, V Tri. ại 2,1a) (S.iii,27)

 

24. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ , bhikkhave, anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya; vedanaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya; saaṃ anabhijānaṃ saṅkhāre anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya; viāṇaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya. Rūpaca kho, bhikkhave, abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya; vedanaṃ abhijānaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyāti. Tatiyaṃ.

24. Tatiye abhijānanti abhijānanto. Iminā ātapariā kathitā, dutiyapadena tīraṇapariā, tatiyacatutthehi pahānapariāti imasmiṃ sutte tisso pariā kathitāti. Tatiyaṃ.

1-2) Nhn duyn tại Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, do khng thắng tri sắc, khng liễu tri, khng ly tham, khng từ bỏ, nn khng c thể đoạn tận khổ.

4) Ny cc Tỷ-kheo, do khng thắng tri thọ...

5-6) Ny cc Tỷ-kheo, do khng thắng tri tưởng... khng thắng tri cc hnh...

7) Ny cc Tỷ-kheo, do khng thắng tri thức, khng liễu tri, khng ly tham, khng từ bỏ, nn khng c thể đoạn tận khổ.

8) Ny cc Tỷ-kheo, do thắng tri sắc, liễu tri, ly tham, từ bỏ, nn c thể đoạn tận khổ.

9-11) Ny cc Tỷ-kheo, do thắng tri thọ... thắng tri tưởng... thắng tri cc hnh...

12) Ny cc Tỷ-kheo, do thắng tri thức, liễu tri, ly tham, từ bỏ, nn c thể đoạn tận khổ.

 

4. Chandarāgasuttaṃ

4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā

IV. Dục Tham (Tạp 3.27 Tham, ại 2,19c) (S.iii,27)

 

25. Sāvatthinidānaṃ. Yo, bhikkhave, rūpasmiṃ chandarāgo taṃ pajahatha. Evaṃ taṃ rūpaṃ pahīnaṃ bhavissati ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Yo vedanāya chandarāgo taṃ pajahatha. Evaṃ sā vedanā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Yo saāya chandarāgo taṃ pajahatha. Evaṃ sā saā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Yo saṅkhāresu chandarāgo taṃ pajahatha. Evaṃ te saṅkhārā pahīnā bhavissanti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Yo viāṇasmiṃ chandarāgo taṃ pajahatha. Evaṃ taṃ viāṇaṃ pahīnaṃ bhavissati ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃkataṃ āyatiṃ anuppādadhammanti. Catutthaṃ.

25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pacamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Dục v tham (chandarga) đối với sắc, ny cc Tỷ-kheo, hy từ bỏ n. Như vậy, sắc ấy sẽ được đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng thể ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai.

4) Dục v tham đối với thọ, ny cc Tỷ-kheo, hy từ bỏ n. Như vậy, thọ ấy sẽ được đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng thể ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai.

5) Dục v tham đối với tưởng...

6) Dục v tham đối với cc hnh...

7) Dục v tham đối với thức, ny cc Tỷ-kheo, hy từ bỏ n. Như vậy, thức ấy sẽ được đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ, lm cho như thn cy ta-la, lm cho khng thể ti sanh, khng thể sanh khởi trong tương lai.

 

5. Assādasuttaṃ

4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā

V. Vị Ngọt (Tạp 1.14, Vị, ại 2,2c) (S.iii,27)

 

26. Sāvatthinidānaṃ . Pubbeva [pubbe (pī. ka.)] me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva [bodhisattassa (pī. ka.)] sato etadahosi ko nu kho rūpassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko saāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko saṅkhārānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko viāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇanti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi yaṃ kho rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ rūpassa assādo. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ rūpassa ādīnavo. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ. Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ vedanāya assādo [yā (ka.)]. Yaṃ vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ. Yaṃ saaṃ paṭicca uppajjatipe yaṃ saṅkhāre paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ saṅkhārānaṃ assādo. Yaṃ [ye (sī. ka.)] saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṃ saṅkhārānaṃ ādīnavo. Yo saṅkhāresu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ. Yaṃ viāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ viāṇassa assādo. Yaṃ viāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ viāṇassa ādīnavo. Yo viāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ viāṇassa nissaraṇaṃ.

 

Yāvakīvacāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pacannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādaca assādato ādīnavaca ādīnavato nissaraṇaca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaāsiṃ [abhisambuddho (sī.)]. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pacannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādaca assādato ādīnavaca ādīnavato nissaraṇaca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ; athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaāsiṃ. āṇaca pana me dassanaṃ udapādi akuppā me vimutti [cetovimutti (sī. pī. ka.)]; ayamantimā jāti; natthi dāni punabbhavoti. Pacamaṃ.

25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pacamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, trước khi Ta gic ngộ, chưa chứng Chnh ẳng Gic, cn l Bồ-tt, Ta suy nghĩ như sau:

4) "Ci g l vị ngọt, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly của sắc? Ci g l vị ngọt, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly của thọ? Ci g l vị ngọt, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly của tưởng? Ci g l vị ngọt, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly của cc hnh? Ci g l vị ngọt, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly của thức?"

5) Rồi ny cc Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau:

6) "Do duyn sắc, lạc hỷ sanh; ci ấy gọi l vị ngọt của sắc. Sự v thường, đau khổ, chịu sự biến hoại của sắc; ci ấy gọi l sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục v tham đối với sắc, sự đoạn tận dục v tham; ci ấy l xuất ly của sắc".

7) "Do duyn thọ, lạc hỷ sanh.."..

8) "Do duyn tưởng, lạc hỷ sanh..".

9) "Do duyn cc hnh, lạc hỷ sanh; ci ấy gọi l vị ngọt của cc hnh. Sự v thường, đau khổ, chịu sự biến hoại của cc hnh; ci ấy gọi l sự nguy hiểm của cc hnh. Sự nhiếp phục dục v tham đối với hnh, sự đoạn tận dục v tham; ci ấy l sự xuất ly của cc hnh".

10) "Do duyn thức, lạc hỷ sanh; ci ấy gọi l vị ngọt của thức. Sự v thường, đau khổ, chịu sự biến hoại của thức; ci ấy gọi l sự nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục v tham đối với thức, sự đoạn tận dục v tham; ci ấy l sự xuấy ly của thức".

11) Ny cc Tỷ-kheo, cho đến khi no đối với năm thủ uẩn ny, Ta chưa như thật thắng tri vị ngọt l vị ngọt, nguy hiểm l nguy hiểm, xuất ly l xuất ly, thời ny cc Tỷ-kheo, Ta khng tuyn bố rằng Ta đ gic ngộ v thượng Chnh ẳng Gic đối với thế giới gồm c Thin, Ma, Phạm thin, đối với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người.

12) Nhưng ny cc Tỷ-kheo, khi no đối với năm thủ uẩn ny, Ta như thật thắng tri vị ngọt l vị ngọt, nguy hiểm l nguy hiểm, xuất ly l xuất ly, thời ny cc Tỷ-kheo, Ta tuyn bố rằng Ta đ gic ngộ v thượng Chnh ẳng Gic đối với thế giới gồm c Thin, Ma, Phạm thin, đối với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người.

13) V tri kiến như sau khởi ln nơi Ta:

"Tm Ta giải thot, bất động. y l đời sống cuối cng, nay khng cn ti sanh nữa".

 

6. Dutiyaassādasuttaṃ

4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā

VI. Vị Ngọt (S.iii,29)

 

27. Sāvatthinidānaṃ . Rūpassāhaṃ, bhikkhave, assādapariyesanaṃ acariṃ. Yo rūpassa assādo tadajjhagamaṃ. Yāvatā rūpassa assādo paāya me so sudiṭṭho. Rūpassāhaṃ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṃ acariṃ. Yo rūpassa ādīnavo tadajjhagamaṃ. Yāvatā rūpassa ādīnavo paāya me so sudiṭṭho. Rūpassāhaṃ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ. Yaṃ rūpassa nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ. Yāvatā rūpassa nissaraṇaṃ paāya me taṃ sudiṭṭhaṃ. Vedanāyāhaṃ, bhikkhave saāyāhaṃ, bhikkhave saṅkhārānāhaṃ , bhikkhave viāṇassāhaṃ, bhikkhave, assādapariyesanaṃ acariṃ. Yo viāṇassa assādo tadajjhagamaṃ. Yāvatā viāṇassa assādo paāya me so sudiṭṭho. Viāṇassāhaṃ, bhikkhave, ādīnavapariyesanaṃ acariṃ. Yo viāṇassa ādīnavo tadajjhagamaṃ. Yāvatā viāṇassa ādīnavo paāya me so sudiṭṭho. Viāṇassāhaṃ, bhikkhave, nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ. Yaṃ viāṇassa nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ. Yāvatā viāṇassa nissaraṇaṃ paāya me taṃ sudiṭṭhaṃ. Yāvakīvacāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pacannaṃ upādānakkhandhānaṃ assādaca assādato ādīnavaca ādīnavato nissaraṇaca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaāsiṃpe abbhaāsiṃ. āṇaca pana me dassanaṃ udapādi akuppā me vimutti [cetovimutti (sī. pī. ka.)]; ayamantimā jāti; natthi dāni punabbhavoti. Chaṭṭhaṃ.

25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pacamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu vị ngọt của sắc. Vị ngọt của sắc l g, Ta đ chứng đắc. Vị ngọt của sắc như thế no, Ta đ kho thấy với tr tuệ.

4) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu sự nguy hiểm của sắc. Sự nguy hiểm của sắc l g, Ta đ chứng đắc. Sự nguy hiểm của sắc như thế no, Ta đ kho thấy với tr tuệ.

5) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu sự xuất ly của sắc. Sự xuất ly của sắc l g, Ta đ chứng đắc. Sự xuất ly của sắc như thế no, Ta đ kho thấy với tr tuệ.

6-8) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đi tm cầu vị ngọt của thọ...

9-11) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu vị ngọt của tưởng...

12-14) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu vị ngọt của cc hnh...

15) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu vị ngọt của thức. Vị ngọt của thức l g, Ta đ chứng đắc. Vị ngọt của thức như thế no, Ta đ kho thấy với tr tuệ.

16) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu sự nguy hiểm của thức. Nguy hiểm của thức l g, Ta đ chứng đắc. Nguy hiểm của thức như thế no, Ta đ kho thấy với tr tuệ.

17) Ny cc Tỷ-kheo, Ta đ đi tm cầu sự xuất ly của thức. Xuất ly của thức l g, Ta đ chứng đắc. Xuất ly của thức như thế no, Ta đ kho thấy với tr tuệ.

18-19) Ny cc Tỷ-kheo, cho đến khi no đối với năm thủ uẩn ny, Ta chưa như thật biết vị ngọt l vị ngọt, nguy hiểm l sự nguy hiểm, xuất ly l xuất ly, thời ny cc Tỷ-kheo, Ta khng tuyn bố rằng... Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người.

20) V tri kiến như sau khởi ln nơi Ta: "Tm Ta giải thot, bất động. y l đời sống cuối cng, nay khng cn ti sanh nữa".

 

7. Tatiyaassādasuttaṃ

4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā

VII. Vị Ngọt (Tạp 1.13 Vị, ại 2,2bb) (S.iii,29)

 

28. Sāvatthinidānaṃ. No cedaṃ, bhikkhave, rūpassa assādo abhavissa nayidaṃ sattā rūpasmiṃ sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi rūpassa assādo, tasmā sattā rūpasmiṃ sārajjanti. No cedaṃ, bhikkhave, rūpassa ādīnavo abhavissa nayidaṃ sattā rūpasmiṃ nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi rūpassa ādīnavo, tasmā sattā rūpasmiṃ nibbindanti. No cedaṃ, bhikkhave, rūpassa nissaraṇaṃ abhavissa nayidaṃ sattā rūpasmā nissareyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi rūpassa nissaraṇaṃ, tasmā sattā rūpasmā nissaranti. No cedaṃ, bhikkhave, vedanāyape no cedaṃ, bhikkhave, saāya no cedaṃ, bhikkhave, saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā saṅkhārehi nissareyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ, tasmā sattā saṅkhārehi nissaranti. No cedaṃ, bhikkhave, viāṇassa assādo abhavissa, nayidaṃ sattā viāṇasmiṃ sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi viāṇassa assādo, tasmā sattā viāṇasmiṃ sārajjanti. No cedaṃ, bhikkhave, viāṇassa ādīnavo abhavissa, nayidaṃ sattā viāṇasmiṃ nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi viāṇassa ādīnavo, tasmā sattā viāṇasmiṃ nibbindanti. No cedaṃ, bhikkhave, viāṇassa nissaraṇaṃ abhavissa, nayidaṃ sattā viāṇasmā nissareyyuṃ . Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi viāṇassa nissaraṇaṃ, tasmā sattā viāṇasmā nissaranti.

 

Yāvakīvaca, bhikkhave, sattā imesaṃ pacannaṃ upādānakkhandhānaṃ assādaca assādato ādīnavaca ādīnavato nissaraṇaca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaaṃsu [nābbhaiṃsu (sī.)]; neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṃsu. Yato ca kho, bhikkhave, sattā imesaṃ pacannaṃ upādānakkhandhānaṃ assādaca assādato ādīnavaca ādīnavato nissaraṇaca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaaṃsu; atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharanti. Sattamaṃ.

25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pacamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.

1-2) Nhn duyn tại Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c vị ngọt của sắc, thời cc loi hữu tnh khng c tham đắm đối với sắc. V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, c vị ngọt của sắc cho nn cc loi hữu tnh c tham đắm đối với sắc.

4) -- Ny Tỷ-kheo, nếu khng c sự nguy hiểm của sắc, thời cc loi hữu tnh khng c yếm ly đối với sắc. V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, c sự nguy hiểm của sắc cho nn cc loi hữu tnh c yếm ly đối với sắc.

5) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c sự xuất ly đối với sắc, thời cc loi hữu tnh khng c xuất ly đối với sắc. V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, c sự xuất ly của sắc cho nn cc loi hữu tnh c sự xuất ly đối với sắc.

6-8) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c vị ngọt của thọ...

9-11) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c vị ngọt của tưởng...

12-14) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c vị ngọt của cc hnh...

15) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c vị ngọt của thức, thời cc loi hữu tnh khng c tham đắm đối với thức. V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, c vị ngọt của thức cho nn cc loi hữu tnh c tham đắm đối với thức.

16) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c sự nguy hiểm của thức, thời cc loi hữu tnh khng c xuất ly đối với thức. V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, c sự nguy hiểm đối với thức cho nn cc loi hữu tnh c yếm ly đối với thức.

17) Ny cc Tỷ-kheo, nếu khng c sự xuất ly đối với thức, thời cc loi hữu tnh khng c xuất ly đối với thức. V v rằng, ny cc Tỷ-kheo, c sự xuất ly đối với thức cho nn cc loi hữu tnh c xuất ly đối với thức.

18) Ny cc Tỷ-kheo, khi no cc loi hữu tnh đối với năm thủ uẩn ny khng như thật thắng tri vị ngọt l vị ngọt, nguy hiểm l nguy hiểm, xuất ly l xuất ly, thời cc loi hữu tnh ấy, ny cc Tỷ-kheo, với thế giới chư Thin, Ma, Phạm thin, với quần chng Sa-mn, B-la-mn, với chư Thin v loi Người, khng thể sống xuất ly, thot sự lin hệ, giải thot, với tm tự tại.

19) V ny cc Tỷ-kheo, khi no cc loi hữu tnh đối với năm thủ uẩn ny, như thật thắng tri vị ngọt l vị ngọt, nguy hiểm l nguy hiểm, xuất ly l xuất ly, thời cc loi hữu tnh ấy, ny cc Tỷ-kheo, với thế giới chư Thin, Ma, Phạm thin, với quần chng Sa-mn, B-la-mn, với chư Thin v loi Người, c thể sống xuất ly, thot sự lin hệ, giải thot, với tm tự tại.

 

8. Abhinandanasuttaṃ

4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā

VIII. Hoan Hỷ (Tạp 1.7, Ư Sắc Hỷ Lạc, ại 2,1c)(Tạp 1.5, ại 2,1b) (S.iii,31)

 

29. Sāvatthinidānaṃ . Yo, bhikkhave, rūpaṃ abhinandati, dukkhaṃ so abhinandati. Yo dukkhaṃ abhinandati, aparimutto so dukkhasmāti vadāmi. Yo vedanaṃ abhinandati yo saaṃ abhinandati yo saṅkhāre abhinandati yo viāṇaṃ abhinandati, dukkhaṃ so abhinandati. Yo dukkhaṃ abhinandati, aparimutto so dukkhasmāti vadāmi. Yo ca kho, bhikkhave, rūpaṃ nābhinandati, dukkhaṃ so nābhinandati. Yo dukkhaṃ nābhinandati, parimutto so dukkhasmāti vadāmi. Yo vedanaṃ nābhinandati yo saaṃ nābhinandati yo saṅkhāre nābhinandati yo viāṇaṃ nābhinandati, dukkhaṃ so nābhinandati. Yo dukkhaṃ nābhinandati, parimutto so dukkhasmāti vadāmīti. Aṭṭhamaṃ.

 

25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pacamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, ai hoan hỷ sắc, người ấy hoan hỷ khổ. Ai hoan hỷ khổ, Ta ni, người ấy khng giải thot khỏi khổ.

4) Ny cc Tỷ-kheo, ai hoan hỷ thọ...

5) Ny cc Tỷ-kheo, ai hoan hỷ tưởng...

6) Ny cc Tỷ-kheo, ai hoan hỷ cc hnh...

7) Ny cc Tỷ-kheo, ai hoan hỷ thức, người ấy hoan hỷ khổ. Ai hoan hỷ khổ, Ta ni, người ấy khng giải thot khỏi khổ.

8) V ny cc Tỷ-kheo, ai khng hoan hỷ sắc, người ấy khng hoan hỷ khổ. Ai khng hoan hỷ khổ, Ta ni, người ấy giải thot khỏi khổ.

9) V ny cc Tỷ-kheo, ai khng hoan hỷ thọ...

10) V ny cc Tỷ-kheo, ai khng hoan hỷ tưởng...

11) V ny cc Tỷ-kheo, ai khng hoan hỷ cc hnh...

12) V ny cc Tỷ-kheo, ai khng hoan hỷ thức, người ấy khng hoan hỷ khổ. Ai khng hoan hỷ khổ, Ta ni, người ấy giải thot khỏi khổ.

 

9. Uppādasuttaṃ

4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā

IX. Sanh Khởi (Tạp 3.28 Sanh, ại 2,20a) (S.iii,31)

 

30. Sāvatthinidānaṃ. Yo, bhikkhave, rūpassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo , dukkhasseso uppādo rogānaṃ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo vedanāyape yo saāyape yo saṅkhārānaṃpe yo viāṇassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo, dukkhasseso uppādo rogānaṃ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo ca kho, bhikkhave, rūpassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho rogānaṃ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo. Yo vedanāya pe yo saāya yo saṅkhārānaṃ yo viāṇassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, dukkhasseso nirodho rogānaṃ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamoti. Navamaṃ.

25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pacamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, ci gọi l sắc sanh, tr, khởi, hiện hữu; ci ấy l khổ sanh, bệnh tật tr, gi chết hiện hữu.

4-6) Ny cc Tỷ-kheo, ci gọi l thọ sanh, tr, khởi, hiện hữu... tưởng sanh, tr, khởi, hiện hữu... cc hnh sanh, tr, khởi, hiện, hữu...

7) Ny cc Tỷ-kheo, ci gọi l thức sanh, tr, khởi, hiện hữu; ci ấy gọi l khổ sanh, bệnh tật tr, gi chết hiện hữu.

8) Ny cc Tỷ-kheo, ci gọi l sắc đoạn diệt, an chỉ, biến mất; ci ấy gọi l khổ đoạn diệt, bệnh tật an chỉ, gi chết biến mất.

9-11) Ny cc Tỷ-kheo, ci gọi l thọ đoạn diệt... tưởng đoạn diệt... cc hnh đoạn diệt...

12) Ny cc Tỷ-kheo, ci gọi l thức đoạn diệt, an chỉ, biến mất; ci ấy l khổ đoạn diệt, bệnh tật an chỉ, gi chết biến mất.

 

10. Aghamūlasuttaṃ

10. Aghamūlasuttavaṇṇanā

X. Cội Gốc Của au Khổ (S.iii,32)

 

31. Sāvatthinidānaṃ. Aghaca, bhikkhave, desessāmi aghamūlaca. Taṃ suṇātha. Katamaca bhikkhave aghaṃ? Rūpaṃ, bhikkhave, aghaṃ, vedanā aghaṃ, saā aghaṃ, saṅkhārā aghaṃ, viāṇaṃ aghaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, aghaṃ. Katamaca, bhikkhave, aghamūlaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā nandīrāgasahagatā [nandirāgasahagatā (sabbattha)] tatratatrābhinandinī; seyyathidaṃ kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, aghamūlanti. Dasamaṃ.

31. Dasame aghanti dukkhaṃ. Evamettha dukkhalakkhaṇameva kathitaṃ. Dasamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về đau khổ v cội gốc của đau khổ. Hy lắng nghe...

4) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l đau khổ? Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l đau khổ; thọ l đau khổ; tưởng l đau khổ; cc hnh l đau khổ; thức l đau khổ. y, ny cc Tỷ-kheo, gọi l đau khổ.

5) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l cội gốc của đau khổ? Chnh l kht i ny hướng tới ti sanh, cu hữu với hỷ v tham, tm cầu hỷ lạc chỗ ny, chỗ kia; tức l dục i, hữu i, phi hữu i.

 

 

11. Pabhaṅgusuttaṃ

11. Pabhaṅgusuttavaṇṇanā

XI. Hoại Php (Tạp 2,19, Hoại Php, ại 2,12b) (S.iii,32)

 

32. Sāvatthinidānaṃ. Pabhaṅguca, bhikkhave, desessāmi appabhaṅguca. Taṃ suṇātha. Kica, bhikkhave, pabhaṅgu, kiṃ appabhaṅgu? Rūpaṃ , bhikkhave, pabhaṅgu. Yo tassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, idaṃ appabhaṅgu. Vedanā pabhaṅgu. Yo tassā nirodho vūpasamo atthaṅgamo, idaṃ appabhaṅgu. Saā pabhaṅgu saṅkhārā pabhaṅgu. Yo tesaṃ nirodho vūpasamo atthaṅgamo, idaṃ appabhaṅgu. Viāṇaṃ pabhaṅgu. Yo tassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo, idaṃ appabhaṅgūti. Ekādasamaṃ.

 

Bhāravaggo tatiyo.

 

Tassuddānaṃ

 

Bhāraṃ pariaṃ abhijānaṃ, chandarāgaṃ catutthakaṃ;

 

Assādā ca tayo vuttā, abhinandanamaṭṭhamaṃ;

 

Uppādaṃ aghamūlaca, ekādasamo pabhaṅgūti.

 

32. Ekādasame pabhaṅgunti pabhijjanasabhāvaṃ. Evamidha aniccalakkhaṇameva kathitanti. Ekādasamaṃ.

 

Bhāravaggo tatiyo.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- V ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về hoại php v bất hoại php. Hy lắng nghe...

4) V ny cc Tỷ-kheo, ci g l hoại php? Ci g l bất hoại php?

5) Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l hoại php. Sự đoạn diệt của sắc ấy, sự an chỉ, biến mất l bất hoại php.

6) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l hoại php...

7) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l hoại php...

8) Hnh, ny cc Tỷ-kheo, l hoại php...

9) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l hoại php. Sự đoạn diệt của thức ấy, sự an chỉ, biến mất l bất hoại php.

 

4. Natumhākaṃvaggo

4. Natumhākavaggo

IV. Phẩm Khng Phải Của Cc ng

 

1. Natumhākaṃsuttaṃ

1. Natumhākasuttavaṇṇanā

I. Khng Phải Của Cc ng (Tạp 10.14 Kỳ Lm, ại 2,10b) (S.iii,33)

 

33. Sāvatthinidānaṃ . Yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kica, bhikkhave, na tumhākaṃ? Rūpaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Vedanā na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Saā na tumhākaṃ saṅkhārā na tumhākaṃ, te pajahatha. Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. Viāṇaṃ na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati.

 

Seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya. Api nu tumhākaṃ evamassa amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotīti? No hetaṃ, bhante. Taṃ kissa hetu? Na hi no etaṃ, bhante, attā vā attaniyaṃ vāti. Evameva kho, bhikkhave, rūpaṃ na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Vedanā na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati. Saā na tumhākaṃ saṅkhārā na tumhākaṃ viāṇaṃ na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatīti. Paṭhamaṃ.

33. Natumhākavaggassa paṭhame pajahathāti chandarāgappahānena pajahatha. Tiṇādīsu tiṇaṃ nāma antopheggu bahisāraṃ tālanāḷikerādi. Kaṭṭhaṃ nāma antosāraṃ bahipheggu khadirasālasākapanasādi. Sākhā nāma rukkhassa bāhā viya nikkhantā. Palāsaṃ nāma tālanāḷikerapaṇṇādi. Paṭhamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, ci g khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

4) Ny cc Tỷ-kheo, ci g khng phải của cc ng?

5) Sắc, ny cc Tỷ-kheo, khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

6) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

7) Tưởng, ny cc Tỷ-kheo...

8) Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo...

9) Thức, ny cc Tỷ-kheo, khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

10) V như, ny cc Tỷ-kheo, c người mang lại cỏ, củi, cnh cy, l của Jetavana ny, v đốt chng hay ty theo duyn sử dụng chng. Cc ng c nghĩ rằng: "Người ấy mang chng ti, hay đốt, hay ty theo duyn sử dụng chng ti"?

-- Thưa khng, bạch Thế Tn. V sao như vậy? V ci ấy khng phải chng con. Bạch Thế Tn, ci ấy khng phải thuộc tự ng của chng con.

11) -- Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, sắc khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng. Thọ khng phải của cc ng... Tưởng khng phải của cc ng. Cc hnh khng phải của cc ng... Thức khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

 

2. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ

2. Dutiyanatumhākasuttavaṇṇanā

II. Khng Phải Của Cc ng (S.iii,34)

 

34. Sāvatthinidānaṃ . Yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Kica, bhikkhave, na tumhākaṃ? Rūpaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Vedanā na tumhākaṃ saā na tumhākaṃ saṅkhārā na tumhākaṃ viāṇaṃ na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ taṃ pajahatha. Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatīti. Dutiyaṃ.

34. Dutiyaṃ vinā upamāya bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ. Dutiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Savatthi...

3) -- Ci g khng phải của cc ng, ny cc Tỷ-kheo, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

4) Ny cc Tỷ-kheo, ci g khng phải của cc ng?

5) Sắc, ny cc Tỷ-kheo, khng phải của cc ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

6-8) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, khng phải của cc ng... Tưởng, ny cc Tỷ-kheo... Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo...

9) Thức, ny cc Tỷ-kheo, khng phải của ng, hy từ bỏ n. Từ bỏ n sẽ đưa lại hạnh phc, an lạc cho cc ng.

 

3. Aatarabhikkhusuttaṃ

3. Aatarabhikkhusuttavaṇṇanā

III. Tỷ Kheo (S.iii,35)

 

35. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu; yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho, appamatto ātāpī pahitatto vihareyyanti. Yaṃ kho, bhikkhu, anuseti, tena saṅkhaṃ gacchati; yaṃ nānuseti, na tena saṅkhaṃ gacchatīti. Aātaṃ, bhagavā; aātaṃ, sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ ce, bhante, anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Saaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Saṅkhāre ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Viāṇaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Rūpaṃ ce, bhante, nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce saaṃ ce saṅkhāre ce viāṇaṃ ce nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ ce, bhikkhu, anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce saaṃ ce saṅkhāre ce viāṇaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati. Rūpaṃ ce, bhikkhu, nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce saaṃ ce saṅkhāre ce viāṇaṃ ce nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena, bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti.

 

Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

 

Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihāsi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Tatiyaṃ.

35. Tatiye rūpace, bhante, anusetīti yadi rūpaṃ anuseti. Tena saṅkhaṃ gacchatīti kāmarāgādīsu yena anusayena taṃ rūpaṃ anuseti, teneva anusayena ratto duṭṭho mūḷhoti paṇṇattiṃ gacchati. Na tena saṅkhaṃ gacchatīti tena abhūtena anusayena ratto duṭṭho mūḷhoti saṅkhaṃ na gacchatīti. Tatiyaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

[I]

2) Rồi một vị Tỷ-kheo đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

3) -- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php vắn tắt cho con! Sau khi nghe Thế Tn thuyết php, con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ny Tỷ-kheo, ci g người ta thin chấp ty min, người ta sẽ được xưng danh ty theo thin chấp ty min ấy. Ci g người ta khng thin chấp ty min, người ta sẽ khng được xưng danh ty theo thin chấp ty min ấy.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Như thế no, ny Tỷ-kheo, ng hiểu nghĩa một cch rộng ri điều Ta ni một cch vắn tắt?

6) -- Bạch Thế Tn, nếu thin chấp sắc, do thin chấp ấy được xưng danh. Nếu thin chấp thọ, do thin chấp ấy được xưng danh. Nếu thin chấp tưởng, do thin chấp ấy được xưng danh. Nếu thin chấp cc hnh, do thin chấp ấy được xưng danh. Nếu thin chấp thức, do thin chấp ấy được xưng danh.

7) Bạch Thế Tn, nếu khng thin chấp sắc, khng do thin chấp ấy được xưng danh. Nếu khng thin chấp thọ... Nếu khng thin chấp tưởng... Nếu khng thin chấp hnh... Nếu khng thin chấp thức, khng do thin chấp ấy được xưng danh. Bạch Thế Tn, với lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8) -- Lnh thay, lnh thay, Tỷ-kheo! Lnh thay, với lời ni vắn tắt ny của Ta, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy. Nếu thin chấp sắc, do thin chấp ấy được xưng danh. Nếu thin chấp thọ... Nếu thin chấp tưởng... Nếu thin chấp cc hnh... Nếu thin chấp thức, do thin chấp ấy được xưng danh. Ny Tỷ-kheo, nếu khng thin chấp sắc, khng do thin chấp ấy được xưng danh... Nếu khng thin chấp thọ... Nếu khng thin chấp tưởng... Nếu khng thin chấp cc hnh... Nếu khng thin chấp thức, khng do thin chấp ấy được xưng danh. Với lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng cần phải hiểu một cch rộng ri như vậy.

9) Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn thuyết, từ chỗ ngồi đứng dậy, thn pha hữu hướng về Ngi rồi ra đi.

[II]

10) Rồi Tỷ-kheo ấy sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần, khng bao lu chứng được mục đch m con nh lương gia chn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh hướng đến: l v thượng cứu cnh Phạm hạnh. Vị ấy ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, chứng ngộ, chứng đạt v an tr. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

11) V vị Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

4. Dutiyaaatarabhikkhusuttaṃ

4. Dutiyaaatarabhikkhusuttavaṇṇanā

IV. Vị Tỷ Kheo (S.iii,37)

 

36. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aataro bhikkhu yena bhagavāpe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyanti. Yaṃ kho, bhikkhu, anuseti taṃ anumīyati; yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati. Yaṃ nānuseti na taṃ anumīyati; yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchatīti. Aātaṃ, bhagavā; aātaṃ, sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ ce, bhante, anuseti taṃ anumīyati; yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce anuseti saaṃ ce anuseti saṅkhāre ce anuseti viāṇaṃ ce anuseti taṃ anumīyati; yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati. Rūpaṃ ce, bhante, nānuseti na taṃ anumīyati; yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce nānuseti saaṃ ce nānuseti saṅkhāre ce nānuseti viāṇaṃ ce nānuseti na taṃ anumīyati; yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ ce, bhikkhu, anuseti taṃ anumīyati; yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce, bhikkhu saaṃ ce, bhikkhu saṅkhāre ce, bhikkhu viāṇaṃ ce, bhikkhu, anuseti taṃ anumīyati; yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati. Rūpaṃ ce, bhikkhu, nānuseti na taṃ anumīyati; yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati. Vedanaṃ ce nānuseti saaṃ ce nānuseti saṅkhāre ce nānuseti viāṇaṃ ce nānuseti na taṃ anumīyati; yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Catutthaṃ.

36. Catutthe taṃ anumīyatīti taṃ anusayitaṃ rūpaṃ marantena anusayena anumarati. Na hi ārammaṇe bhijjamāne tadārammaṇā dhammā tiṭṭhanti. Yaṃ anumīyatīti yaṃ rūpaṃ yena anusayena anumarati. Tena saṅkhaṃ gacchatīti tena anusayena ratto duṭṭho mūḷhoti saṅkhaṃ gacchati. Atha vā yanti karaṇavacanametaṃ, yena anusayena anumīyati, tena ratto duṭṭho mūḷhoti saṅkhaṃ gacchatīti attho. Catutthaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tn... ngồi xuống một bn, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

3) -- Bạch Thế Tn, lnh thay, nếu Thế Tn thuyết php một cch vắn tắt cho con. Sau khi nghe Thế Tn thuyết php, con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ny Tỷ-kheo, ci g người ta thin chấp (anuseti), ci ấy người ta được đo lường (anopuyti). Ci g người ta được đo lường, ci ấy người ta được xưng danh (sankham gacchati). Ci g người ta khng thin chấp, ci ấy người ta khng được đo lường. Ci g người ta khng được đo lường, ci ấy người ta khng được xưng danh.

-- Con đ hiểu, bạch Thế Tn. Con đ hiểu, bạch Thiện Thệ.

5) -- Lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng đ hiểu một cch rộng ri như thế no?

6) -- Nếu thin chấp sắc, bạch Thế Tn, với sắc, người ta được đo lường. Với ci g người ta được đo lường, với ci ấy, người ta được xưng danh. Nếu thin chấp thọ... Nếu thin chấp tưởng... Nếu thin chấp cc hnh... Nếu thin chấp thức, với thức, người ta được đo lường. Với ci g người ta được đo lường, với ci ấy, người ta được xưng danh.

7) Nếu khng thin chấp sắc, bạch Thế Tn, với sắc, người ta khng được đo lường. Với ci g người ta khng được đo lường, với ci ấy, người ta khng được xưng danh. Nếu khng thin chấp thọ... Nếu khng thin chấp tưởng... Nếu khng thin chấp cc hnh... Nếu khng thin chấp thức, với thức, người ta khng được đo lường. Với ci g người ta khng được đo lường, với ci ấy, người ta khng được xưng danh. Với lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, bạch Thế Tn, con hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lời ni vắn tắt ny của Ta, ng đ hiểu một cch rộng ri như vậy. Nếu thin chấp sắc, ny Tỷ-kheo, với sắc, người ta được đo lường. Với ci g được đo lường, với ci ấy, người ta được xưng danh. Nếu thin chấp thọ... Nếu thin chấp tưởng... Nếu thin chấp cc hnh... Nếu thin chấp thức, với thức, người ta được đo lường. Với ci g người ta được đo lường, với ci ấy, người ta được xưng danh. Nếu khng thin chấp sắc, ny Tỷ-kheo, với sắc, người ta khng được đo lường. Với ci g người ta khng được đo lường, với ci ấy, người ta khng được xưng danh. Nếu khng thin chấp thọ... Nếu khng thin chấp tưởng... Nếu khng thin chấp cc hnh... Nếu khng thin chấp thức, với thức, người ta khng được đo lường. Với ci g người ta khng được đo lường, với ci ấy, người ta khng được xưng danh. Với lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

9) Rồi vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi rồi ra đi.

10) Rồi vị Tỷ-kheo ấy sống một mnh, tịnh cư...

11) Vị Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn.

 

5. Ānandasuttaṃ

5-6. Ānandasuttādivaṇṇanā

V. Ananda (S.iii,37)

 

37. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca

 

Sace taṃ, ānanda, evaṃ puccheyyuṃ katamesaṃ, āvuso ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa [ṭhitānaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] aathattaṃ paāyatīti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, ānanda, kinti byākareyyāsīti? Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ katamesaṃ, āvuso ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ rūpassa kho, āvuso, uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Vedanāya saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Imesaṃ kho, āvuso, dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyanti.

 

Sādhu sādhu, ānanda! Rūpassa kho, ānanda, uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Vedanāya saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Imesaṃ kho, ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, ānanda, evaṃ byākareyyāsīti. Pacamaṃ.

37-38. Pacame ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti dharamānassa jīvamānassa jarā paāyati. Ṭhitīti hi jīvitindriyasaṅkhātāya anupālanāya nāmaṃ. Aathattanti jarāya. Tenāhu porāṇā

 

Uppādo jāti akkhāto, bhaṅgo vutto vayoti ca;

 

Aathattaṃ jarā vuttā, ṭhitī ca anupālanāti.

 

Evaṃ ekekassa khandhassa uppādajarābhaṅgasaṅkhātāni tīṇi lakkhaṇāni honti yāni sandhāya vuttaṃ tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇānīti (a. ni. 3.47).

 

Tattha saṅkhataṃ nāma paccayanibbatto yo koci saṅkhāro. Saṅkhāro ca na lakkhaṇaṃ, lakkhaṇaṃ na saṅkhāro, na ca saṅkhārena vinā lakkhaṇaṃ paāpetuṃ sakkā, nāpi lakkhaṇaṃ vinā saṅkhāro, lakkhaṇena pana saṅkhāro pākaṭo hoti. Yathā hi na ca gāvīyeva lakkhaṇaṃ, lakkhaṇameva na gāvī, nāpi gāviṃ mucitvā lakkhaṇaṃ paāpetuṃ sakkā, nāpi lakkhaṇaṃ mucitvā gāviṃ, lakkhaṇena pana gāvī pākaṭā hoti, evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ.

 

Tattha saṅkhārānaṃ uppādakkhaṇe saṅkhāropi uppādalakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paāyati. Uppādopīti vutte saṅkhāropi jarālakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paāyati. Bhaṅgakkhaṇe saṅkhāropi taṃlakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paāyati. Apare pana vadanti arūpadhammānaṃ jarākhaṇo nāma na sakkā paāpetuṃ, sammāsambuddho ca vedanāya uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitāya aathattaṃ paāyatīti vadanto arūpadhammānampi tīṇi lakkhaṇāni paāpeti, tāni atthikkhaṇaṃ upādāya labbhantīti vatvā

 

Atthitā sabbadhammānaṃ, ṭhiti nāma pavuccati;

 

Tasseva bhedo maraṇaṃ, sabbadā sabbapāṇinanti.

 

Imāya ācariyagāthāya tamatthaṃ sādhenti. Atha vā santativasena ṭhānaṃ ṭhitīti veditabbanti ca vadanti. Yasmā pana sutte ayaṃ viseso natthi, tasmā ācariyamatiyā suttaṃ apaṭibāhetvā suttameva pamāṇaṃ kattabbaṃ. Chaṭṭhaṃ uttānameva. Pacamachaṭṭhāni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) Thế Tn ni với Tn giả Ananda đang ngồi một bn:

-- Ny Ananda, nếu c người hỏi ng: "Ny Hiền giả Ananda, những php no sự sanh khởi đ được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r?" Nếu được hỏi vậy, ny Ananda, ng trả lời như thế no?

4) -- Bạch Thế Tn, nếu c người hỏi con: "Ny Hiền giả Ananda, những php no sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r?" ược hỏi vậy, bạch Thế Tn, con sẽ trả lời như sau :

5) "Trong sắc, ny Hiền giả, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. Trong thọ... Trong tưởng... Trong cc hnh... Trong thức, ny Hiền giả, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r". ược hỏi vậy, bạch Thế Tn, con sẽ trả lời như vậy.

6) -- Lnh thay, lnh thay, ny Ananda! Ny Ananda, trong sắc sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. Trong thọ... Trong tưởng... Trong cc hnh... Trong thức, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. Ny Ananda, trong những php ny, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. ược hỏi vậy, ny Ananda, ng phải trả lời như vậy.

 

6. Dutiyaānandasuttaṃ

5-6. Ānandasuttādivaṇṇanā

VI. Ananda (S.iii,38)

 

38. Sāvatthinidānaṃ . Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca

 

Sace taṃ, ānanda, evaṃ puccheyyuṃ katamesaṃ, āvuso ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha? Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati? Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti? Evaṃ puṭṭho tvaṃ, ānanda, kinti byākareyyāsīti? Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ katamesaṃ, āvuso ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha? Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paāyissati , vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati ? Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti? Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ yaṃ kho, āvuso, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ; tassa uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha. Yā vedanā atītā niruddhā vipariṇatā; tassā uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitāya aathattaṃ paāyittha. Yā saā ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā; tesaṃ uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha. Yaṃ viāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ; tassa uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha. Imesaṃ kho, āvuso, dhammānaṃ uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha.

 

Yaṃ kho, āvuso, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati. Yā vedanā ajātā apātubhūtā; tassā uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitāya aathattaṃ paāyissati. Yā saāpe ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā; tesaṃ uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati. Yaṃ viāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati. Imesaṃ kho, āvuso , dhammānaṃ uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati.

 

Yaṃ kho, āvuso, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Yā vedanā jātā pātubhūtāpe yā saā ye saṅkhārā jātā pātubhūtā; tesaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Yaṃ viāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ tassa uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Imesaṃ kho, āvuso, dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti. Evaṃ puṭṭhohaṃ, bhante, evaṃ byākareyyanti.

 

Sādhu , sādhu, ānanda! Yaṃ kho, ānanda, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ; tassa uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha. Yā vedanā yā saā ye saṅkhārā yaṃ viāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ; tassa uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha. Imesaṃ kho, ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyittha, vayo paāyittha, ṭhitassa aathattaṃ paāyittha.

 

Yaṃ kho, ānanda, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati. Yā vedanā yā saā ye saṅkhārā yaṃ viāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyissati , vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati. Imesaṃ kho, ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyissati, vayo paāyissati, ṭhitassa aathattaṃ paāyissati.

 

Yaṃ kho, ānanda, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Yā vedanā jātā pātubhūtā yā saā ye saṅkhārā yaṃ viāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ; tassa uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyati. Imesaṃ kho, ānanda, dhammānaṃ uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, ānanda, evaṃ byākareyyāsīti. Chaṭṭhaṃ.

37-38. Pacame ṭhitassa aathattaṃ paāyatīti dharamānassa jīvamānassa jarā paāyati. Ṭhitīti hi jīvitindriyasaṅkhātāya anupālanāya nāmaṃ. Aathattanti jarāya. Tenāhu porāṇā

 

Uppādo jāti akkhāto, bhaṅgo vutto vayoti ca;

 

Aathattaṃ jarā vuttā, ṭhitī ca anupālanāti.

 

Evaṃ ekekassa khandhassa uppādajarābhaṅgasaṅkhātāni tīṇi lakkhaṇāni honti yāni sandhāya vuttaṃ tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇānīti (a. ni. 3.47).

 

Tattha saṅkhataṃ nāma paccayanibbatto yo koci saṅkhāro. Saṅkhāro ca na lakkhaṇaṃ, lakkhaṇaṃ na saṅkhāro, na ca saṅkhārena vinā lakkhaṇaṃ paāpetuṃ sakkā, nāpi lakkhaṇaṃ vinā saṅkhāro, lakkhaṇena pana saṅkhāro pākaṭo hoti. Yathā hi na ca gāvīyeva lakkhaṇaṃ, lakkhaṇameva na gāvī, nāpi gāviṃ mucitvā lakkhaṇaṃ paāpetuṃ sakkā, nāpi lakkhaṇaṃ mucitvā gāviṃ, lakkhaṇena pana gāvī pākaṭā hoti, evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ.

 

Tattha saṅkhārānaṃ uppādakkhaṇe saṅkhāropi uppādalakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paāyati. Uppādopīti vutte saṅkhāropi jarālakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paāyati. Bhaṅgakkhaṇe saṅkhāropi taṃlakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paāyati. Apare pana vadanti arūpadhammānaṃ jarākhaṇo nāma na sakkā paāpetuṃ, sammāsambuddho ca vedanāya uppādo paāyati, vayo paāyati, ṭhitāya aathattaṃ paāyatīti vadanto arūpadhammānampi tīṇi lakkhaṇāni paāpeti, tāni atthikkhaṇaṃ upādāya labbhantīti vatvā

 

Atthitā sabbadhammānaṃ, ṭhiti nāma pavuccati;

 

Tasseva bhedo maraṇaṃ, sabbadā sabbapāṇinanti.

 

Imāya ācariyagāthāya tamatthaṃ sādhenti. Atha vā santativasena ṭhānaṃ ṭhitīti veditabbanti ca vadanti. Yasmā pana sutte ayaṃ viseso natthi, tasmā ācariyamatiyā suttaṃ apaṭibāhetvā suttameva pamāṇaṃ kattabbaṃ. Chaṭṭhaṃ uttānameva. Pacamachaṭṭhāni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny Ananda, nếu ng được hỏi như sau: "Trong những php no, ny Hiền giả Ananda, sự sanh khởi đ được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r? Trong những php no sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r? Trong những php no, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r?" ược hỏi như vậy, ny Ananda, ng trả lời như thế no?

4) -- Bạch Thế Tn, nếu con được hỏi như sau: "Trong những php no, ny Hiền giả Ananda, sự sanh khởi đ được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r? Trong những php no, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r? Trong những php no, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r?" ược hỏi vậy, bạch Thế Tn, con trả lời như sau:

5) "ối với sắc qu khứ, ny Hiền giả, đ đoạn diệt, đ biến hoại, đối với sắc ấy, sự sanh khởi đ được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r. ối với thọ qu khứ, đ đoạn diệt, đ biến hoại, sự sanh khởi của thọ ấy được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r. ối với tưởng... ối với cc hnh... ối với thức qu khứ, đ đoạn diệt, đ biến hoại, sự sanh khởi của thức ấy đ được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r. Trong những php ny, ny Hiền giả, sự sanh khởi đ được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r.

6) ối với sắc chưa sanh, ny Hiền giả, chưa hiện hữu, trong sắc ấy, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r. ối với thọ chưa sanh, chưa hiện hữu, trong thọ ấy, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r. ối với tưởng... ối với cc hnh... ối với thức chưa sanh, chưa hiện hữu, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r. Trong những php ny, ny Hiền giả, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r.

7) ối với sắc đ sanh, ny Hiền giả, đ hiện hữu, trong sắc ấy, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. ối với thọ đ sanh, đ hiện hữu... ối với tưởng đ sanh, đ hiện hữu... ối với cc hnh đ sanh, đ hiện hữu... ối với thức đ sanh, đ hiện hữu, trong thức ấy, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r. Trong những php ny, ny Hiền giả, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r".

Nếu con được hỏi như vậy, bạch Thế Tn, con sẽ trả lời như vậy.

8) -- Lnh thay, lnh thay, ny Ananda! Ny Ananda, đối với sắc thuộc qu khứ đ đoạn diệt, đ biến hoại; đối với sắc ấy, sự sanh khởi đ được thấy r, sự diệt mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r. ối với thọ... ối với tưởng... ối với cc hnh... ối với thức, thuộc qu khứ đ đoạn diệt, đ biến hoại, trong thức ấy, sự sanh khởi đ được thấy r, sự biến mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r. Trong cc php ny, ny Ananda, sự sanh khởi đ được thấy r, sự biến mất đ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi đ được thấy r.

9) ối với sắc chưa sanh, ny Ananda, chưa hiện hữu, trong sắc ấy, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r. ối với thọ... ối với tưởng... ối với cc hnh... ối với thức chưa sanh khởi, chưa hiện hữu, trong thức ấy, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r. ối với những php ny, ny Ananda, sự sanh khởi sẽ được thấy r, sự diệt mất sẽ được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi sẽ được thấy r.

10) ối với sắc đ sanh, ny Ananda, đ hiện hữu, đối với sắc ấy, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. ối với thọ... ối với tưởng... ối với cc hnh... ối với thức đ sanh, đ hiện hữu, đối với thức ấy, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. Trong những php ny, sự sanh khởi được thấy r, sự diệt mất được thấy r, trong khi tồn tại, sự biến đổi được thấy r. ược hỏi như vậy, ny Ananda, ng cần phải trả lời như vậy.

 

7. Anudhammasuttaṃ

7-10. Anudhammasuttādivaṇṇanā

VII. Ty Php (S.iii,41)

 

39. Sāvatthinidānaṃ . Dhammānudhammappaṭipannassa, bhikkhave, bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe nibbidābahulo [nibbidābahulaṃ (pī. ka.)] vihareyya, vedanāya nibbidābahulo vihareyya, saā nibbidābahulo vihareyya, saṅkhāresu nibbidābahulo vihareyya, viāṇe nibbidābahulo vihareyya. Yo rūpe nibbidābahulo viharanto, vedanāya saāya saṅkhāresu nibbidābahulo viharanto, viāṇe nibbidābahulo viharanto rūpaṃ parijānāti, vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ parijānāti, so rūpaṃ parijānaṃ, vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ parijānaṃ parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanā , parimuccati saāya , parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccati dukkhasmāti vadāmīti. Sattamaṃ.

39-42. Sattame dhammānudhammappaṭipannassāti navannaṃ lokuttaradhammānaṃ anulomadhammaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ paṭipannassa. Ayamanudhammoti ayaṃ anulomadhammo hoti. Nibbidābahuloti ukkaṇṭhanabahulo hutvā. Parijānātīti tīhi pariāhi parijānāti. Parimuccatīti maggakkhaṇe uppannāya pahānapariāya parimuccati. Evaṃ imasmiṃ sutte maggova kathito hoti, tathā ito paresu tīsu. Idha pana anupassanā aniyamitā, tesu niyamitā. Tasmā idhāpi sā tattha niyamitavaseneva niyametabbā. Na hi sakkā tīsu aataraṃ anupassanaṃ vinā nibbindituṃ parijānituṃ vāti. Sattamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Savatthi...

3) -- ối với vị Tỷ-kheo thực hnh php v ty php, ty php ny c mặt: ối với sắc, vị ấy sống nhiều yếm ly; đối với thọ, vị ấy sống nhiều yếm ly; đối với tưởng, vị ấy sống nhiều yếm ly; đối với cc hnh, vị ấy sống nhiều yếm ly; đối với thức, vị ấy sống nhiều yếm ly.

4) Ai sống nhiều yếm ly đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... ai sống nhiều yếm ly đối với thức, vị ấy liễu tri sắc... liễu tri thọ... liễu tri tưởng... liễu tri cc hnh... liễu tri thức. Do liễu tri sắc... thọ... tưởng... cc hnh... do liễu tri thức, vị ấy được giải thot khỏi sắc, giải thot khỏi thọ, giải thot khỏi tưởng, giải thot khỏi cc hnh, giải thot khỏi thức, giải thot khỏi sanh, gi chết, sầu, bi, khổ, ưu, no. Ta ni vị ấy giải thot khỏi đau khổ.

 

8. Dutiyaanudhammasuttaṃ

7-10. Anudhammasuttādivaṇṇanā

VIII. Ty Php (S.iii,41)

 

40. Sāvatthinidānaṃ. Dhammānudhammappaṭipannassa, bhikkhave, bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe aniccānupassī vihareyyape parimuccati dukkhasmāti vadāmīti. Aṭṭhamaṃ.

39-42. Sattame dhammānudhammappaṭipannassāti navannaṃ lokuttaradhammānaṃ anulomadhammaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ paṭipannassa. Ayamanudhammoti ayaṃ anulomadhammo hoti. Nibbidābahuloti ukkaṇṭhanabahulo hutvā. Parijānātīti tīhi pariāhi parijānāti. Parimuccatīti maggakkhaṇe uppannāya pahānapariāya parimuccati. Evaṃ imasmiṃ sutte maggova kathito hoti, tathā ito paresu tīsu. Idha pana anupassanā aniyamitā, tesu niyamitā. Tasmā idhāpi sā tattha niyamitavaseneva niyametabbā. Na hi sakkā tīsu aataraṃ anupassanaṃ vinā nibbindituṃ parijānituṃ vāti. Sattamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3-5) -- ối với vị Tỷ-kheo thực hnh php v ty php, ty php ny c mặt: Vị ấy sống ty qun v thường trong sắc... Ta ni vị ấy giải thot khỏi đau khổ.

 

9. Tatiyaanudhammasuttaṃ

7-10. Anudhammasuttādivaṇṇanā

IX. Ty Php (S.iii,41)

 

41. Sāvatthinidānaṃ. Dhammānudhammappaṭipannassa, bhikkhave, bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe dukkhānupassī vihareyyape parimuccati dukkhasmāti vadāmīti. Navamaṃ.

39-42. Sattame dhammānudhammappaṭipannassāti navannaṃ lokuttaradhammānaṃ anulomadhammaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ paṭipannassa. Ayamanudhammoti ayaṃ anulomadhammo hoti. Nibbidābahuloti ukkaṇṭhanabahulo hutvā. Parijānātīti tīhi pariāhi parijānāti. Parimuccatīti maggakkhaṇe uppannāya pahānapariāya parimuccati. Evaṃ imasmiṃ sutte maggova kathito hoti, tathā ito paresu tīsu. Idha pana anupassanā aniyamitā, tesu niyamitā. Tasmā idhāpi sā tattha niyamitavaseneva niyametabbā. Na hi sakkā tīsu aataraṃ anupassanaṃ vinā nibbindituṃ parijānituṃ vāti. Sattamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3-5) -- ối với vị Tỷ-kheo thực hnh php v ty php, ty php ny c mặt: Vị ấy sống ty qun khổ trong sắc... Ta ni vị ấy giải thot khỏi đau khổ.

 

 

10. Catutthaanudhammasuttaṃ

7-10. Anudhammasuttādivaṇṇanā

X. Ty Php (S.iii,41)

 

42. Sāvatthinidānaṃ . Dhammānudhammappaṭipannassa, bhikkhave, bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe anattānupassī vihareyya, vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇe anattānupassī vihareyya. Yo rūpe anattānupassī viharantope rūpaṃ parijānāti, vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ parijānāti, so rūpaṃ parijānaṃ, vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ parijānaṃ parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccati dukkhasmāti vadāmīti. Dasamaṃ.

 

Natumhākaṃvaggo catuttho.

 

Tassuddānaṃ

 

Natumhākena dve vuttā, bhikkhūhi apare duve;

 

Ānandena ca dve vuttā, anudhammehi dve dukāti.

39-42. Sattame dhammānudhammappaṭipannassāti navannaṃ lokuttaradhammānaṃ anulomadhammaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ paṭipannassa. Ayamanudhammoti ayaṃ anulomadhammo hoti. Nibbidābahuloti ukkaṇṭhanabahulo hutvā. Parijānātīti tīhi pariāhi parijānāti. Parimuccatīti maggakkhaṇe uppannāya pahānapariāya parimuccati. Evaṃ imasmiṃ sutte maggova kathito hoti, tathā ito paresu tīsu. Idha pana anupassanā aniyamitā, tesu niyamitā. Tasmā idhāpi sā tattha niyamitavaseneva niyametabbā. Na hi sakkā tīsu aataraṃ anupassanaṃ vinā nibbindituṃ parijānituṃ vāti. Sattamādīni.

 

Natumhākavaggo catuttho.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- ối với vị Tỷ-kheo thực hnh php v ty php, ty php ny c mặt: Vị ấy sống ty qun v ng trong sắc... trong thọ... trong tưởng... trong cc hnh. Vị ấy sống ty qun v ng trong thức...

4) Ai sống ty qun v ng trong sắc, trong thọ, trong tưởng, trong cc hnh, trong thức; vị ấy liễu tri sắc, liễu tri thọ, liễu tri tưởng, liễu tri cc hnh, liễu tri thức. Do vị ấy liễu tri sắc, liễu tri thọ, liễu tri tưởng, liễu tri cc hnh, liễu tri thức; vị ấy giải thot khỏi sắc, giải thot khỏi thọ, giải thot khỏi tưởng, giải thot khỏi cc hnh, giải thot khỏi thức, giải thot khỏi sanh, gi chết, sầu, bi, khổ, ưu, no. Ta ni vị ấy giải thot khỏi đau khổ.

 

 

5. Attadīpavaggo

5. Attadīpavaggo

V. Phẩm Tự Mnh Lm Hn ảo.

 

1. Attadīpasuttaṃ

1. Attadīpasuttavaṇṇanā

I. Tự Mnh Lm Hn ảo (ại 2,8a) (S.iii,42)

 

43. Sāvatthinidānaṃ . Attadīpā, bhikkhave, viharatha attasaraṇā anaasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaasaraṇā. Attadīpānaṃ, bhikkhave, viharataṃ attasaraṇānaṃ anaasaraṇānaṃ, dhammadīpānaṃ dhammasaraṇānaṃ anaasaraṇānaṃ yoni upaparikkhitabbā. Kiṃjātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, kiṃpahotikāti?

 

Kiṃjātikā ca, bhikkhave, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, kiṃpahotikā? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati, aathā ca hoti. Tassa rūpavipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Vedanaṃ attato samanupassati, vedanāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā vedanaṃ, vedanāya vā attānaṃ. Tassa sā vedanā vipariṇamati, aathā ca hoti. Tassa vedanāvipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Saaṃ attato samanupassati saṅkhāre attato samanupassati viāṇaṃ attato samanupassati, viāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viāṇaṃ, viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Tassa taṃ viāṇaṃ vipariṇamati, aathā ca hoti . Tassa viāṇavipariṇāmaathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.

 

Rūpassa tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ [vipariṇāma virāga nirodhaṃ (sī.)], pubbe ceva rūpaṃ etarahi ca sabbaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu tadaṅganibbutoti vuccati. Vedanāya tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva vedanā etarahi ca sabbā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu tadaṅganibbutoti vuccati. Saāya saṅkhārānaṃ tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva saṅkhārā etarahi ca sabbe saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu tadaṅganibbutoti vuccati. Viāṇassa tveva, bhikkhave, aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ, pubbe ceva viāṇaṃ etarahi ca sabbaṃ viāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti, evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti. Tesaṃ pahānā na paritassati, aparitassaṃ sukhaṃ viharati, sukhavihārī bhikkhu tadaṅganibbutoti vuccatīti. Paṭhamaṃ.

43. Attadīpavaggassa paṭhame attadīpāti attānaṃ dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ gatiṃ parāyaṇaṃ patiṭṭhaṃ katvā viharathāti attho. Attasaraṇāti idaṃ tasseva vevacanaṃ. Anaasaraṇāti idaṃ aassa saraṇapaṭikkhepavacanaṃ. Na hi ao aassa saraṇaṃ hoti aassa vāyāmena aassa asijjhanato, vuttampi cetaṃ

 

Attā hi attano nātho,

 

Ko hi nātho paro siyāti. (dha. pa. 160);

 

Tenāha anaasaraṇāti. Ko panettha attā nāma? Lokiyalokuttaro dhammo. Tenevāha dhammadīpā dhammasaraṇā anaasaraṇāti. Yonīti kāraṇaṃ yoni hesā, bhūmija, phalassa adhigamāyātiādīsu (ma. ni. 3.227) viya. Kiṃpahotikāti kiṃpabhutikā, kuto pabhavantīti attho? Rūpassa tvevāti idaṃ tesaṃyeva sokādīnaṃ pahānadassanatthaṃ āraddhaṃ. Na paritassatīti na gaṇhāti na gahati. Tadaṅganibbutoti tena vipassanaṅgena kilesānaṃ nibbutattā tadaṅganibbuto. Imasmiṃ sutte vipassanāva kathitā. Paṭhamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Hy sống tự mnh lm hn đảo cho chnh mnh, ny cc Tỷ-kheo, hy nương tựa nơi chnh mnh, khng nương tựa một ai khc. Hy lấy php lm hn đảo, hy lấy php lm chỗ nương tựa, khng nương tựa một ai khc.

4) Với những ai sống tự mnh lm hn đảo cho chnh mnh, ny cc Tỷ-kheo, nương tựa nơi chnh mnh, khng nương tựa một ai khc. Lấy php lm hn đảo, lấy php lm chỗ nương tựa, khng nương tựa một ai khc, hy như l qun st: "Sầu, bi, khổ, ưu, no do nguồn gốc g sanh? Do ci g lm cho hiện hữu?"

5) V ny cc Tỷ-kheo, sầu, bi, khổ, ưu, no do nguồn gốc g sanh? Do ci g lm cho hiện hữu?

6) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu khng thấy r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh, khng thấy r cc bậc Chn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chn nhn, khng tu tập php cc bậc Chn nhn; qun (samamupassati) sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc. Sắc của vị ấy biến hoại v đổi khc. Khi sắc của vị ấy biến hoại v đổi khc th sầu, bi, khổ, ưu, no sẽ khởi ln.

7) Vị ấy qun thọ như l tự ng, hay tự ng như l c thọ...

8) Vị ấy qun tưởng như l tự ng...

9) Vị ấy qun cc hnh như l tự ng...

10) Vị ấy qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức. Thức ny của vị ấy biến hoại v đổi khc. Khi thức của vị ấy biến hoại v đổi khc th sầu, bi, khổ, ưu, no sẽ khởi ln.

11) Ny cc Tỷ-kheo, biết sắc l v thường, biến hoại, ly tham, đoạn diệt; vị ấy thấy tất cả sắc xưa v nay l v thường, khổ, chịu sự biến hoại. Do thấy như thật với chnh tr tuệ như vậy, sầu, bi, khổ, ưu, no được đoạn tận. Do chng được đoạn tận, vị ấy khng bị ưu, no. Do khng bị ưu, no, vị ấy sống an lạc. Do sống an lạc, vị Tỷ-kheo được gọi l (Tadanganibbuto) vị đ lắng dịu mọi tướng phần, nhứt hướng Niết-bn.

12) Ny cc Tỷ-kheo, biết thọ l v thường, biến hoại, ly tham, đoạn diệt, vị ấy thấy tất cả thọ xưa v nay l v thường, khổ, chịu sự biến hoại. Do thấy như thật với chnh tr tuệ như vậy, cc sầu, bi, khổ, ưu, no được đoạn tận. Do chng được đoạn tận, vị ấy khng bị ưu, no. Do khng bị ưu, no, vị ấy sống an lạc. Do sống an lạc, vị Tỷ-kheo được gọi l vị đ lắng dịu mọi tướng phần, nhứt hướng Niết-bn..

13) Ny cc Tỷ-kheo, biết tưởng l v thường...

14) Ny cc Tỷ-kheo, biết cc hnh l v thường...

15) Ny cc Tỷ-kheo, biết thức l v thường, biến hoại, ly tham, đoạn diệt; vị ấy thấy tất cả thức xưa v nay l v thường, khổ, chịu sự biến hoại. Do thấy như thật với chnh tr tuệ như vậy, cc sầu, bi, khổ, ưu, no được đoạn tận. Do chng được đoạn tận, vị ấy khng bị ưu, no. Do khng bị ưu, no, vị ấy sống an lạc. Do sống an lạc, vị Tỷ-kheo được gọi l vị đ lắng dịu mọi tướng phần, nhứt hướng Niết-bn..

 

2. Paṭipadāsuttaṃ

2. Paṭipadāsuttavaṇṇanā

II. Con ường (ại 2,8a) (S.iii,44)

 

44. Sāvatthinidānaṃ. Sakkāyasamudayagāminica vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi, sakkāyanirodhagāminica paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha. Katamā ca, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto, rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ attato saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ attato samanupassati, viāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viāṇaṃ, viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sakkāyasamudayagāminī paṭipadā, sakkāyasamudayagāminī paṭipadāti. Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati dukkhasamudayagāminī samanupassanāti. Ayamevettha attho.

 

Katamā ca, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā? Idha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ ; na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ attato na saaṃ na saṅkhāre na viāṇaṃ attato samanupassati, na viāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viāṇaṃ, na viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā, sakkāyanirodhagāminī paṭipadāti. Iti hidaṃ, bhikkhave, vuccati dukkhanirodhagāminī samanupassanāti. Ayamevettha atthoti. Dutiyaṃ.

44. Dutiye dukkhasamudayagāminī samanupassanāti yasmā sakkāyo dukkhaṃ, tassa ca samudayagāminī paṭipadā nāma rūpaṃ attato samanupassatīti evaṃ diṭṭhisamanupassanā vuttā, tasmā dukkhasamudayagāminī samanupassanāti ayamettha attho hoti. Dukkhanirodhagāminī samanupassanāti ettha saha vipassanāya catumaggaāṇaṃ samanupassanāti vuttaṃ. Iti imasmiṃ sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitaṃ. Dutiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho cc ng con đường đưa đến thn kiến tập khởi v con đường đưa đến thn kiến đoạn diệt. Hy lắng nghe.

4) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l con đường đưa đến thn kiến tập khởi?

5) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu khng thấy r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh, khng thấy r cc bậc Chn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chn nhn, khng tu tập php cc bậc Chn nhn; qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc.

6-8) ... qun thọ... qun tưởng... qun cc hnh...

9) ... qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức.

10) Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l con đường đưa đến thn kiến tập khởi. Con đường đưa đến thn kiến tập khởi c nghĩa l: Sự qun st đưa đến khổ tập khởi.

11) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l con đường đưa đến thn kiến đoạn diệt?

12) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử thấy r cc bậc Thnh, thuần thục php cc bậc Thnh, tu tập php cc bậc Thnh, thấy r cc bậc Chn nhn, thuần thục php cc bậc Chn nhn, tu tập php cc bậc Chn nhn; khng qun sắc như l tự ng, hay khng qun tự ng như l c sắc, hay khng qun sắc ở trong tự ng, hay khng qun tự ng ở trong sắc.

13-15) ... khng qun thọ... khng qun tưởng... khng qun cc hnh...

16) ... khng qun thức như l tự ng, hay khng qun tự ng như l c thức, hay khng qun thức ở trong tự ng, hay khng qun tự ng ở trong thức.

17) Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l con đường đưa đến thn kiến đoạn diệt. Con đường đưa đến thn kiến đoạn diệt c nghĩa l: Sự qun st đưa đến sự khổ đoạn diệt.

 

3. Aniccasuttaṃ

3. Aniccasuttavaṇṇanā

III. V Thường (Tạp 3,35, Thanh Tịnh, ại 2,21c) (S.iii,44)

 

45. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā ; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vedanā aniccā saā saṅkhārā viāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi, vedanādhātuyāpe saādhātuyā saṅkhāradhātuyā viāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ [santussitaṃ (ka. sī. pī. ka.)]. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaeva parinibbāyati. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Tatiyaṃ.

45. Tatiye sammappaāya daṭṭhabbanti saha vipassanāya maggapaāya daṭṭhabbaṃ. Virajjati vimuccatīti maggakkhaṇe virajjati, phalakkhaṇe vimuccati. Anupādāya āsavehīti anuppādanirodhena niruddhehi āsavehi agahetvā iti vimuccati. Rūpadhātuyātiādi paccavekkhaṇadassanatthaṃ vuttaṃ. Saha phalena paccavekkhaṇadassanatthantipi vadantiyeva. Ṭhitanti upari kattabbakiccābhāvena ṭhitaṃ. Ṭhitattā santussitanti pattabbaṃ pattabhāvena santuṭṭhaṃ. Paccattaṃyeva parinibbāyatīti sayameva parinibbāyati. Tatiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g v ng, cần phải như thật qun với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti". Do như thật qun với chnh tr tuệ như vậy, tm ly tham, được giải thot, khng c chấp thủ cc lậu hoặc.

4-6) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v thường... Tưởng, ny cc Tỷ-kheo... Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g l v ng, cần phải như thật qun với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti". Do như thật qun với chnh tr tuệ như vậy, tm ly tham, được giải thot, khng c chấp thủ cc lậu hoặc.

8) Ny cc Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đối với sắc giới c tm ly tham, giải thot, khng c chấp thủ cc lậu hoặc, đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hnh giới... đối với thức giới, c tm ly tham, giải thot, khng c chấp thủ cc lậu hoặc. Do giải thot, vị ấy an tr. Do an tr, vị ấy tri tc. Do tri tc, vị ấy khng ưu no. Do khng ưu no, vị ấy tự mnh tịch tịnh. Vị ấy biết: " Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

4. Dutiyaaniccasuttaṃ

4. Dutiyaaniccasuttavaṇṇanā

IV. V Thường (Tạp 3,36, Chnh Qun St, ại 2,21c) (S.iii,45)

 

46. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā aniccā saā aniccā saṅkhārā aniccā viāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passato pubbantānudiṭṭhiyo na honti. Pubbantānudiṭṭhīnaṃ asati, aparantānudiṭṭhiyo na honti. Aparantānudiṭṭhīnaṃ asati, thāmaso [thāmasā (sī. syā. kaṃ.)] parāmāso na hoti. Thāmase [thāmasā (sī. syā. kaṃ.), thāmaso (ka.)] parāmāse asati rūpasmiṃ vedanāya saāya saṅkhāresu viāṇasmiṃ cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaeva parinibbāyati. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Catutthaṃ.

46. Catutthe pubbantānudiṭṭhiyoti pubbantaṃ anugatā aṭṭhārasa diṭṭhiyo na honti. Aparantānudiṭṭhiyoti aparantaṃ anugatā catucattālīsa diṭṭhiyo na honti. Thāmaso parāmāsoti diṭṭhithāmaso ceva diṭṭhiparāmāso ca na hoti. Ettāvatā paṭhamamaggo dassito. Idāni saha vipassanāya tayo magge ca phalāni ca dassetuṃ rūpasmintiādi āraddhaṃ. Atha vā diṭṭhiyo nāma vipassanāya eva pahīnā, idaṃ pana upari saha vipassanāya cattāro magge dassetuṃ āraddhaṃ. Catutthaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g v ng, cần phải như thật qun với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

4-6) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v thường... Tưởng, ny cc Tỷ-kheo, l v thường... Cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, l v thường...

7) Thức, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g v ng, cần phải như thật qun với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti; ci ny khng phải l ti; ci ny khng phải tự ng của ti".

8) Do như thật qun với chnh tr tuệ như vậy, vị ấy khng c cc ty kiến về qu khứ. Do khng c cc ty kiến về qu khứ nn khng c cc ty kiến về tương lai. Do khng c cc ty kiến về tương lai, kin tr chấp thủ khng c. Do khng c kin tr chấp thủ, đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... đối với thức, tm ly tham, giải thot, khng chấp thủ cc lậu hoặc. Do giải thot, vị ấy an tr. Do an tr, vị ấy tri tc. Do tri tc, vị ấy khng ưu no. Do khng ưu no, vị ấy tự mnh được tịch tịnh một cch vin mn. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

5. Samanupassanāsuttaṃ

5. Samanupassanāsuttavaṇṇanā

V. Qun Kiến (Tạp 2,13, Gic, ại 2,11b) (S.iii,46)

 

47. Sāvatthinidānaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ attānaṃ samanupassamānā samanupassanti, sabbete pacupādānakkhandhe samanupassanti, etesaṃ vā aataraṃ. Katame paca? Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ attato samanupassati, viāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viāṇaṃ, viāṇasmiṃ vā attānaṃ.

 

Iti ayaceva samanupassanā asmīti cassa avigataṃ [adhigataṃ (bahūsu)] hoti. Asmīti kho pana, bhikkhave, avigate pacannaṃ indriyānaṃ avakkanti hoti cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa. Atthi, bhikkhave, mano, atthi dhammā, atthi avijjādhātu. Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa asmītipissa hoti; ayamahamasmītipissa hoti; bhavissantipissa hoti; na bhavissantipissa hoti; rūpī bhavissantipissa hoti; arūpī bhavissantipissa hoti; saī bhavissantipissa hoti; asaī bhavissantipissa hoti; nevasaīnāsaī bhavissantipissa hoti.

 

Tiṭṭhanteva kho [tiṭṭhanti kho pana (sī. syā. kaṃ. pī.)], bhikkhave, tattheva [tatheva (katthaci)] pacindriyāni. Athettha sutavato ariyasāvakassa avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā asmītipissa na hoti; ayamahamasmītipissa na hoti; bhavissanti na bhavissanti rūpī arūpī saī asaī nevasaīnāsaī bhavissantipissa na hotīti. Pacamaṃ.

47. Pacame pacupādānakkhandhe samanupassanti etesaṃ vā aataranti paripuṇṇagāhavasena pacakkhandhe samanupassanti, aparipuṇṇagāhavasena etesaṃ aataraṃ. Iti ayaceva samanupassanāti iti ayaca diṭṭhisamanupassanā. Asmīti cassa avigataṃ hotīti yassa ayaṃ samanupassanā atthi, tasmiṃ asmīti taṇhāmānadiṭṭhisaṅkhātaṃ papacattayaṃ avigatameva hoti. Pacannaṃindriyānaṃ avakkanti hotīti tasmiṃ kilesajāte sati kammakilesapaccayānaṃ pacannaṃ indriyānaṃ nibbatti hoti.

 

Atthi, bhikkhave, manoti idaṃ kammamanaṃ sandhāya vuttaṃ. Dhammāti ārammaṇaṃ. Avijjādhātūti javanakkhaṇe avijjā. Avijjāsamphassajenāti avijjāsampayuttaphassato jātena. Apica manoti bhavaṅgakkhaṇe vipākamanodhātu, āvajjanakkhaṇe kiriyamanodhātu. Dhammādayo vuttappakārāva. Asmītipissa hotīti taṇhāmānadiṭṭhivasena asmīti evampissa hoti. Ito paresu ayamahamasmīti rūpādīsu kicideva dhammaṃ gahetvā ayaṃ ahamasmīti attadiṭṭhivasena vuttaṃ. Bhavissanti sassatadiṭṭhivasena. Na bhavissanti ucchedadiṭṭhivasena. Rūpī bhavissantiādīni sabbāni sassatameva bhajanti. Athetthāti atha tenevākārena ṭhitesu etesu indriyesu. Avijjā pahīyatīti catūsu saccesu aāṇabhūtā avijjā pahīyati. Vijjā uppajjatīti arahattamaggavijjā uppajjati. Evamettha asmīti taṇhāmānadiṭṭhiyo. Kammassa pacannaca indriyānaṃ antare eko sandhi, vipākamanaṃ pacindriyapakkhikaṃ katvā pacannaca indriyānaṃ kammassa ca antare eko sandhīti. Iti tayo papacā atīto addhā, indriyādīni paccuppanno addhā, tattha kammamanaṃ ādiṃ katvā anāgatassa paccayo dassitoti. Pacamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no qun tự ng dưới nhiều hnh thức sai khc, qun cả năm thủ uẩn hay qun một trong năm thủ uẩn.

4) Thế no l năm? Ny cc Tỷ-kheo, ở đy kẻ v văn phm phu khng được thấy r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh, khng được thấy r cc bậc Chn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chn nhn, khng tu tập php cc bậc Chn nhn, qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc, qun thọ... qun tưởng... qun cc hnh... qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức. Nếu qun như vậy, thời đi đến chấp kiến: "Ti l".

5) Ny cc Tỷ-kheo, khi đi đến chấp kiến: "Ti l", thời năm căn nhập vo avakkanti (hiện hữu), tức l nhn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thn căn.

6) Ny cc Tỷ-kheo, c , c cc php, c v minh giới. Cảm xc bởi cảm thọ, cảm thọ ny sanh do xc chạm với v minh; kẻ v văn phm phu đi đến chấp kiến: "Ti l", đi đến chấp kiến: "Ci ny l ti", đi đến chấp kiến: " Ti sẽ l", đi đến chấp kiến: "Ti sẽ khng l", đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu với sắc", đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu với v sắc", đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu với tưởng", đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu với khng tưởng", đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu với phi tưởng phi phi tưởng".

7) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, do năm căn an tr ở đy, nhưng đối với vị a văn Thnh đệ tử, v minh được đoạn trừ v minh khởi ln. Do v minh được viễn ly, do minh sanh khởi, khng đi đến chấp kiến: "Ti l", khng đi đến chấp kiến: "Ci ny l ti", khng đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu"... "Ti sẽ khng hiện hữu"... "Ti sẽ hiện hữu với sắc"... "Ti sẽ hiện hữu với v sắc"... "Ti sẽ hiện hữu với tưởng"... "Ti sẽ hiện hữu với v tưởng", khng đi đến chấp kiến: "Ti sẽ hiện hữu với phi tưởng phi phi tưởng".

 

6. Khandhasuttaṃ

6. Khandhasuttavaṇṇanā

VI. Cc Uẩn (Tạp 2,23 Ấm, ại 2,13b) (S.iii,47)

 

48. Sāvatthinidānaṃ. Paca, bhikkhave, khandhe desessāmi , pacupādānakkhandhe ca. Taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, pacakkhandhā? Yaṃ kici, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. Yā kāci vedanāpe yā kāci saā ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vāpe ayaṃ vuccati saṅkhārakkhandho. Yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati viāṇakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, pacakkhandhā.

 

Katame ca, bhikkhave, pacupādānakkhandhā? Yaṃ kici, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho. Yā kāci vedanāpe yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati vedanupādānakkhandho. Yā kāci saāpe yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati saupādānakkhandho. Ye keci saṅkhārāpe sāsavā upādāniyā, ayaṃ vuccati saṅkhārupādānakkhandho. Yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati viāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti, bhikkhave, pacupādānakkhandhāti. Chaṭṭhaṃ.

 

48. Chaṭṭhe rūpakkhandho kāmāvacaro, cattāro khandhā catubhūmakā. Sāsavanti āsavānaṃ ārammaṇabhāvena paccayabhūtaṃ. Upādāniyanti tatheva ca upādānānaṃ paccayabhūtaṃ. Vacanattho panettha ārammaṇaṃ katvā pavattehi saha āsavehīti sāsavaṃ. Upādātabbanti upādāniyaṃ. Idhāpi rūpakkhandho kāmāvacaro, avasesā tebhūmakā vipassanācāravasena vuttā. Evamettha rūpaṃ rāsaṭṭhena khandhesu paviṭṭhaṃ, sāsavarāsaṭṭhena upādānakkhandhesu. Vedanādayo sāsavāpi atthi, anāsavāpi atthi. Te rāsaṭṭhena sabbepi khandhesu paviṭṭhā, tebhūmakā panettha sāsavaṭṭhena upādānakkhandhesu paviṭṭhāti. Chaṭṭhaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng năm uẩn v năm thủ uẩn, hy lắng nghe...

4) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l năm uẩn?

5) Ny cc Tỷ-kheo, phm c sắc g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; đy gọi l sắc uẩn.

6-8) Ny cc Tỷ-kheo, phm c thọ g... phm c tưởng g... phm c cc hnh g...

9) Ny cc Tỷ-kheo, phm c thức g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; đy gọi l thức uẩn.

10) Những ci ny, ny cc Tỷ-kheo, được gọi l năm uẩn.

11) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l năm thủ uẩn?

12) Ny cc Tỷ-kheo, phm c sắc g qu khứ vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại... hoặc xa hay gần, c lậu hoặc, được chấp thủ; đy gọi l sắc thủ uẩn.

13-15) Ny cc Tỷ-kheo, phm c thọ g... phm c tưởng g... phm c cc hnh g...

16) Ny cc Tỷ-kheo, phm c thức g, qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, c lậu hoặc, được chấp thủ; đy gọi l thức thủ uẩn.

17) Ny cc Tỷ-kheo, đy được gọi l năm thủ uẩn.

 

7. Soṇasuttaṃ

7-8. Soṇasuttādivaṇṇanā

VII. Sona (Tạp 1,20, Thu-lữ-na, ại 2,6a) (S.iii,48)

 

49. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami pe ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca

 

Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena seyyohamasmīti vā samanupassanti; sadisohamasmīti vā samanupassanti; hīnohamasmīti vā samanupassanti; kimaatra yathābhūtassa adassanā? Aniccāya vedanāya dukkhāya vipariṇāmadhammāya seyyohamasmīti vā samanupassanti; sadisohamasmīti vā samanupassanti; hīnohamasmīti vā samanupassanti; kimaatra yathābhūtassa adassanā? Aniccāya saāya aniccehi saṅkhārehi dukkhehi vipariṇāmadhammehi seyyohamasmīti vā samanupassanti; sadisohamasmīti vā samanupassanti; hīnohamasmīti vā samanupassanti; kimaatra yathābhūtassa adassanā? Aniccena viāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena seyyohamasmīti vā samanupassanti; sadisohamasmīti vā samanupassanti; hīnohamasmīti vā samanupassanti; kimaatra yathābhūtassa adassanā?

 

Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena seyyohamasmītipi na samanupassanti ; sadisohamasmītipi na samanupassanti ; hīnohamasmītipi na samanupassanti; kimaatra yathābhūtassa dassanā? Aniccāya vedanāya aniccāya saāya aniccehi saṅkhārehi aniccena viāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena seyyohamasmītipi na samanupassanti; sadisohamasmītipi na samanupassanti; hīnohamasmītipi na samanupassanti; kimaatra yathābhūtassa dassanā?

 

Taṃ kiṃ maasi, soṇa, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante. Vedanā niccā vā aniccā vāti? Aniccā, bhante saā saṅkhārā viāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante.

 

Tasmātiha , soṇa, yaṃ kici rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Yā kāci vedanā yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Evaṃ passaṃ, soṇa, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Sattamaṃ.

49-50. Sattame seyyohamasmīti visiṭṭho uttamo ahamasmi. Kimaatra yathābhūtassa adassanāti yathābhūtassa adassanato aaṃ kiṃ bhaveyya? Adassanaṃ aāṇameva bhaveyyāti attho. Idānissa te parivaṭṭaṃ vajirabhedadesanaṃ ārabhanto taṃ kiṃ maasi soṇotiādimāha. Aṭṭhamaṃ uttānameva. Sattamaaṭṭhamāni.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Rồi Sona, con một gia chủ, đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn, rồi ngồi xuống một bn.

3) Thế Tn ni với Sona, con một gia chủ, đang ngồi một bn:

4) -- Ny Sona, những Sa-mn hay B-la-mn no qun sắc v thường, khổ, biến hoại l: "Ta tốt đẹp hơn", hay qun: "Ta bằng nhau", hay qun: "Ta hạ liệt hơn"; những vị ấy đu phải l những ai khc, nếu khng phải l những người khng thấy như thật!

5) ... qun thọ v thường, khổ, biến hoại...

6) ... qun tưởng v thường, khổ, biến hoại...

7) ... qun cc hnh v thường, khổ, biến hoại...

8) ... qun thức v thường, khổ, biến hoại l : "Ta tốt đẹp hơn", hay qun: "Ta bằng nhau", hay qun: "Ta hạ liệt hơn"; những vị ấy đu phải l những ai khc, nếu khng phải l những người khng thấy như thật!

9) Ny Sona, những Sa-mn hay B-la-mn no khng qun sắc v thường, khổ, biến hoại l: "Ta tốt đẹp hơn", hay khng qun: "Ta bằng nhau", hay khng qun: "Ta hạ liệt hơn"; những vị ấy đu phải l những ai khc, nếu khng phải l những vị thấy như thật!

10-12) Ny Sona, những Sa-mn hay B-la-mn no khng qun thọ... khng qun tưởng... khng qun cc hnh...

13) Ny Sona, những Sa-mn hay B-la-mn no khng qun thức v thường, khổ, biến hoại l: "Ta tốt đẹp hơn", hay khng qun: "Ta bằng nhau", hay khng qun: "Ta hạ liệt hơn"; những vị ấy đu phải l những ai khc, nếu khng phải l những vị thấy như thật!

14) ng nghĩ thế no, ny Sona, sắc l thường hay v thường?

-- V thường, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường l khổ hay lạc?

-- L khổ, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường, khổ, chịu sự biến hoại, c hợp l chăng nếu qun ci ấy l: "Ci ny l của ti, ci ny l ti, ci ny l tự ng của ti"?

-- Thưa khng, bạch Thế Tn.

15) -- Thọ l thường hay v thường?...

16) Tưởng l thường hay v thường?...

17) Cc hnh l thường hay v thường?...

18) Thức l thường hay v thường?

-- V thường, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường l khổ hay lạc?

-- L khổ, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường, khổ, chịu sự biến hoại, c hợp l hay chăng nếu qun ci ấy l: "Ci ny l của ti, ci ny l ti, ci ny l tự ng của ti"?

-- Thưa khng, bạch Thế Tn.

19) -- Do vậy, ny Sona, phm sắc g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

20-22) Phm thọ g... phm tưởng g... phm cc hnh g...

23) Phm thức g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần phải như thật qun với chnh tr tuệ: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

24) Nếu thấy vậy, ny Sona, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm ly đối với cc hnh, yếm ly đối với thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thot. Trong sự giải thot, khởi ln chnh tr: "Ta đ giải thot". Vị ấy biết r: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

8. Dutiyasoṇasuttaṃ

7-8. Soṇasuttādivaṇṇanā

VIII. Sona (Tạp 1,31, Thu-lữ-na, ại 2,6c) (S.iii,50)

 

50. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca

 

Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ nappajānanti, rūpasamudayaṃ nappajānanti, rūpanirodhaṃ nappajānanti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; vedanaṃ nappajānanti, vedanāsamudayaṃ nappajānanti, vedanānirodhaṃ nappajānanti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; saaṃ nappajānantipe saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; viāṇaṃ nappajānanti, viāṇasamudayaṃ nappajānanti, viāṇanirodhaṃ nappajānanti, viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaatthaṃ vā brahmaatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharanti.

 

Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ pajānanti , rūpasamudayaṃ pajānanti, rūpanirodhaṃ pajānanti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; vedanaṃ pajānantipe saaṃ pajānanti saṅkhāre pajānanti viāṇaṃ pajānanti, viāṇasamudayaṃ pajānanti, viāṇanirodhaṃ pajānanti, viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te ca kho me, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaatthaca brahmaatthaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharantīti. Aṭṭhamaṃ.

49-50. Sattame seyyohamasmīti visiṭṭho uttamo ahamasmi. Kimaatra yathābhūtassa adassanāti yathābhūtassa adassanato aaṃ kiṃ bhaveyya? Adassanaṃ aāṇameva bhaveyyāti attho. Idānissa te parivaṭṭaṃ vajirabhedadesanaṃ ārabhanto taṃ kiṃ maasi soṇotiādimāha. Aṭṭhamaṃ uttānameva. Sattamaaṭṭhamāni.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr ở Rjagala (Vương X), Veluvana (Trc Lm), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Rồi Sona, con vị gia chủ, đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Ngi rồi ngồi xuống một bn.

3) Thế Tn ni với Sona, con vị gia chủ, đang ngồi một bn:

4) -- Những Sa-mn hay B-la-mn no, ny Sona, khng biết r sắc, khng biết r (nappajananti) sắc tập khởi, khng biết r sắc đoạn diệt, khng biết r con đường đưa đến sắc đoạn diệt; khng biết r thọ... khng biết r tưởng... khng biết r cc hnh... khng biết r thức, khng biết r thức tập khởi, khng biết r thức đoạn diệt, khng biết r con đường đưa đến thức đoạn diệt; những Sa-mn hay B-la-mn ấy, ny Sona, khng những khng được chấp nhận l Sa-mn giữa cc hng Sa-mn, khng được chấp nhận l B-la-mn giữa cc hng B-la-mn; những vị ấy trong đời sống hiện tại, cũng khng tự mnh chứng tri với thắng tr, chứng đạt v an tr mục đch của Sa-mn hạnh hay mục đch của B-la-mn hạnh.

5) Cn những Sa-mn hay B-la-mn no, ny Sona, biết r sắc, biết r sắc tập khởi, biết r sắc đoạn diệt, biết r con đường đưa đến sắc đoạn diệt; biết r thọ... biết r tưởng... biết r cc hnh... biết r thức, biết r thức tập khởi, biết r thức đoạn diệt, biết r con đường đưa đến thức đoạn diệt; những Sa-mn hay B-la-mn ấy, ny Sona, khng những được chấp nhận l Sa-mn giữa cc hng Sa-mn, được chấp nhận l B-la-mn giữa cc hng B-la-mn; những vị Tn giả ấy, ngay trong đời sống hiện tại, cn tự mnh chứng tri với thắng tr, chứng đạt v an tr mục đch của Sa-mn hạnh hay mục đch của B-la-mn hạnh.

 

9. Nandikkhayasuttaṃ

9-10. Nandikkhayasuttādivaṇṇanā

IX. Hỷ ược oạn Tận (S.iii,51)

 

51. Sāvatthinidānaṃ. Aniccaeva, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Aniccaeva, bhikkhave, bhikkhu vedanaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Anicceyeva, bhikkhave, bhikkhu saaṃ aniccanti passatipe anicceyeva bhikkhave, bhikkhu saṅkhāre aniccāti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Aniccaeva, bhikkhave, bhikkhu viāṇaṃ aniccanti passati. Sāssa hoti sammādiṭṭhi. Sammā passaṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatīti. Navamaṃ.

51-52. Navamadasamesu nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayoti idaṃ nandīti vā rāgoti vā imesaṃ atthato ninnānākaraṇatāya vuttaṃ. Nibbidānupassanāya vā nibbindanto nandiṃ pajahati, virāgānupassanāya virajjanto rāgaṃ pajahati. Ettāvatā vipassanaṃ niṭṭhapetvā rāgakkhayā nandikkhayoti idha maggaṃ dassetvā nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttanti phalaṃ dassitanti. Navamadasamāni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo thấy sắc v thường l v thường; đấy l chnh tri kiến của vị ấy. Thấy chơn chnh như vậy, vị ấy yếm ly. Do hỷ đoạn tận, tham được đoạn tận. Do tham đoạn tận, hỷ được đoạn tận. Do hỷ, tham đoạn tận, tm được giải thot, vị ấy được gọi l vị đ kho giải thot.

4-6) Ny cc Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo thấy thọ v thường l v thường... tưởng v thường... cc hnh v thường...

7) Ny cc Tỷ-kheo, khi vị Tỷ-kheo thấy thức v thường l v thường; đấy l chnh tri kiến của vị ấy. Thấy chơn chnh như vậy, vị ấy yếm ly. Do hỷ đoạn tận, tham được đoạn tận. Do tham đoạn tận, nn hỷ được đoạn tận. Do hỷ, tham đoạn tận, tm được giải thot, vị ấy được gọi l vị đ được kho giải thot.

 

10. Dutiyanandikkhayasuttaṃ

9-10. Nandikkhayasuttādivaṇṇanā

X. Hỷ ược oạn Tận (S.iii,52)

 

52. Sāvatthinidānaṃ . Rūpaṃ , bhikkhave, yoniso manasi karotha, rūpāniccataca yathābhūtaṃ samanupassatha. Rūpaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, rūpāniccataca yathābhūtaṃ samanupassanto rūpasmiṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Vedanaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, vedanāniccataca yathābhūtaṃ samanupassatha. Vedanaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, vedanāniccataca yathābhūtaṃ samanupassanto vedanāya nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Saaṃ bhikkhave saṅkhāre, bhikkhave, yoniso manasi karotha, saṅkhārāniccataca yathābhūtaṃ samanupassatha. Saṅkhāre, bhikkhave , bhikkhu yoniso manasi karonto, saṅkhārāniccataṃ yathābhūtaṃ samanupassanto saṅkhāresu nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati. Viāṇaṃ, bhikkhave, yoniso manasi karotha, viāṇāniccataca yathābhūtaṃ samanupassatha. Viāṇaṃ, bhikkhave, bhikkhu yoniso manasi karonto, viāṇāniccataca yathābhūtaṃ samanupassanto viāṇasmiṃ nibbindati. Nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayo. Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatīti. Dasamaṃ.

 

Attadīpavaggo pacamo.

 

Tassuddānaṃ

 

Attadīpā paṭipadā, dve ca honti aniccatā;

 

Samanupassanā khandhā, dve soṇā dve nandikkhayena cāti.

 

Mūlapaṇṇāsako samatto.

 

Tassa mūlapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ

 

Nakulapitā anicco ca, bhāro natumhākena ca;

 

Attadīpena paāso, paṭhamo tena pavuccatīti.

51-52. Navamadasamesu nandikkhayā rāgakkhayo, rāgakkhayā nandikkhayoti idaṃ nandīti vā rāgoti vā imesaṃ atthato ninnānākaraṇatāya vuttaṃ. Nibbidānupassanāya vā nibbindanto nandiṃ pajahati, virāgānupassanāya virajjanto rāgaṃ pajahati. Ettāvatā vipassanaṃ niṭṭhapetvā rāgakkhayā nandikkhayoti idha maggaṃ dassetvā nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttanti phalaṃ dassitanti. Navamadasamāni.

 

Attadīpavaggo pacamo.

 

Mūlapaṇṇāsako samatto.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Hy như l tc sắc, ny cc Tỷ-kheo, hy như thật qun (samanupassati) sắc l v thường. Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no như l tc sắc, như thật qun sắc l v thường, vị ấy yếm ly đối với sắc. Do hỷ đoạn tận, tham được đoạn tận. Do tham đoạn tận, hỷ được đoạn tận. Do hỷ, tham đoạn tận, tm được giải thot, vị ấy được gọi l vị đ được kho giải thot.

4) Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no như l tc thọ... tc tưởng... tc cc hnh...

5) Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo no như l tc thức, như thật qun thức l v thường, vị ấy yếm ly đối với thức. Do hỷ đoạn tận, tham được đoạn tận. Do tham đoạn tận, hỷ được đoạn tận. Do hỷ, tham đoạn tận, tm được giải thot, vị ấy được gọi l đ được kho giải thot.

 

 

 

 

B. Năm Mươi Kinh Ở Giữa

 

6. Upayavaggo

6. Upayavaggo

I. Phẩm Tham Luyến

 

1. Upayasuttaṃ

1. Upayasuttavaṇṇanā

I. Tham Luyến (Tạp 2, ại 2,9a) (S.iii,53)

 

53. Sāvatthinidānaṃ . Upayo [upāyo (bahūsu)], bhikkhave, avimutto, anupayo vimutto. Rūpupayaṃ [rūpūpāyaṃ (sī. syā. kaṃ.), rūpupāyaṃ (pī. ka.)] vā, bhikkhave, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vāpe saupayaṃ vāpe saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.

 

Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya ahamaatra rūpā aatra vedanāya aatra saāya aatra saṅkhārehi viāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paāpessāmīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

 

Rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce, bhikkhave saādhātuyā ce bhikkhave saṅkhāradhātuyā ce bhikkhave viāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ . Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaeva parinibbāyati. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Paṭhamaṃ.

53. Upayavaggassa paṭhame upayoti taṇhāmānadiṭṭhivasena pacakkhandhe upagato. Viāṇanti kammaviāṇaṃ. Āpajjeyyāti kammaṃ javāpetvā paṭisandhiākaḍḍhanasamatthatāya vuddhiādīni āpajjeyya. Viāṇupayanti padassa aggahaṇe kāraṇaṃ vuttameva. Vocchijjatārammaṇanti paṭisandhiākaḍḍhanasamatthatāya abhāvena ārammaṇaṃ vocchijjati. Patiṭṭhā viāṇassāti kammaviāṇassa patiṭṭhā na hoti. Tadappatiṭṭhitanti taṃ appatiṭṭhitaṃ. Anabhisaṅkhacca vimuttanti paṭisandhiṃ anabhisaṅkharitvā vimuttaṃ. Paṭhamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, tham luyến l khng giải thot. Do tham luyến sắc, ny cc Tỷ-kheo, thức c chn đứng được an tr. Với sắc l sở duyn, với sắc l tr xứ, (thức) hướng tm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

4) Hay do tham luyến thọ ... tham luyến tưởng ... tham luyến hnh, ny cc Tỷ-kheo, thức c chn đứng được an tr. Với hnh l sở duyn, với hnh l tr xứ, (thức) hướng tm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

5) Ny cc Tỷ-kheo, ai ni như sau: "Ngoi sắc, ngoi thọ, ngoi tưởng, ngoi cc hnh, ti sẽ chỉ r sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, sự tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như vậy khng xảy ra.

6-10) Ny cc Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyn được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức khng c hiện hữu. Ny cc Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hnh giới... Ny cc Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyn được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức khng c hiện hữu.

11) Khng c chỗ y chỉ ấy, thức khng tăng thịnh, khng c hnh động, được giải thot. Do giải thot nn được kin tr; do kin tr nn được tri tc; do tri tc nn khng c ưu no; do khng c ưu no nn tự mnh cảm thấy tịch tịnh hon ton. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

2. Bījasuttaṃ

2. Bījasuttavaṇṇanā

II. Chủng Tử (Tạp 2, ại 2,8c) (S.iii,54)

 

54. Sāvatthinidānaṃ . Pacimāni, bhikkhave, bījajātāni. Katamāni paca? Mūlabījaṃ, khandhabījaṃ, aggabījaṃ, phalubījaṃ, bījabījaeva pacamaṃ. Imāni cassu, bhikkhave , paca bījajātāni akhaṇḍāni apūtikāni avātātapahatāni sārādāni [sārādāyīni (katthaci)] sukhasayitāni, pathavī [paṭhavī (sī. syā. kaṃ. pī.)] ca nāssa, āpo ca nāssa; api numāni [api nu imāni (sī. pī.)], bhikkhave, paca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyunti? No hetaṃ, bhante. Imāni cassu, bhikkhave, paca bījajātāni akhaṇḍānipe sukhasayitāni, pathavī ca assa, āpo ca assa; api numāni, bhikkhave, paca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyunti? Evaṃ, bhante. Seyyathāpi, bhikkhave, pathavīdhātu, evaṃ catasso viāṇaṭṭhitiyo daṭṭhabbā. Seyyathāpi, bhikkhave, āpodhātu, evaṃ nandirāgo daṭṭhabbo. Seyyathāpi, bhikkhave, paca bījajātāni, evaṃ viāṇaṃ sāhāraṃ daṭṭhabbaṃ.

 

Rūpupayaṃ , bhikkhave, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya , rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā, bhikkhave, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyyape saupayaṃ vā, bhikkhave, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyyape saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.

 

Yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya ahamaatra rūpā aatra vedanāya aatra saāya aatra saṅkhārehi viāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paāpessāmīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

 

Rūpadhātuyā ceva, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce saādhātuyā ce saṅkhāradhātuyā ce viāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaeva parinibbāyati. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Dutiyaṃ.

54. Dutiye bījajātānīti bījāni. Mūlabījanti vacaṃ vacattaṃ haliddaṃ siṅgiveranti evamādi. Khandhabījanti assattho nigrodhoti evamādi. Phalubījanti ucchu veḷu naḷoti evamādi. Aggabījanti ajjukaṃ phaṇijjakanti evamādi. Bījabījanti sālivīhiādi pubbaṇṇaceva muggamāsādi aparaṇṇaca. Akhaṇḍānīti abhinnāni. Bhinnakālato paṭṭhāya bījaṃ bījatthāya na upakappati. Apūtikānīti udakatemanena apūtikāni. Pūtibījahi bījatthāya na upakappati. Avātātapahatānīti vātena ca ātapena ca na hatāni, nirojataṃ na pāpitāni. Nirojahi kasaṭaṃ bījaṃ bījatthāya na upakappati. Sārādānīti gahitasārāni patiṭṭhitasārāni. Nissārahi bījaṃ bījatthāya na upakappati. Sukhasayitānīti cattāro māse koṭṭhe pakkhittaniyāmeneva sukhaṃ sayitāni. Pathavīti heṭṭhā patiṭṭhānapathavī. Āpoti uparisnehanaāpo. Catasso viāṇaṭṭhitiyoti kammaviāṇassa ārammaṇabhūtā rūpādayo cattāro khandhā. Te hi ārammaṇavasena patiṭṭhābhūtattā pathavīdhātusadisā. Nandirāgo sinehanaṭṭhena āpodhātusadiso. Viāṇaṃ sāhāranti sappaccayaṃ kammaviāṇaṃ. Tahi bījaṃ viya pathaviyaṃ ārammaṇapathaviyaṃ viruhati. Dutiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, c năm loại chủng tử. Thế no l năm? Chủng tử từ rễ, chủng tử từ thn, chủng tử từ đọt, chủng tử từ quả, v chủng tử từ chủng tử l thứ năm.

4) V ny cc Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử ny khng bị hư hoại, khng bị hư thối, khng bị gi v nhiệt ph hoại, c li cứng, kho gieo, nhưng khng c đất, v khng c nước, thời ny cc Tỷ-kheo, năm loại chủng tử ny c thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được khng?

-- Thưa khng, bạch Thế Tn.

5) -- V ny cc Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử ny khng bị hư hoại, khng bị hư thối, khng bị gi v nhiệt ph hoại, c li cứng, kho gieo, c đất v c nước, thời ny cc Tỷ-kheo, năm loại chủng tử ny c thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được khng?

-- Thưa được, bạch Thế Tn.

6) -- Ny cc Tỷ-kheo, v như đất, bốn thức tr cần phải được xem như vậy. V như nước, ny cc Tỷ-kheo, hỷ tham cần phải được xem như vậy. V như năm loại chủng tử, ny cc Tỷ-kheo, thức cng cc mn ăn cần phải được xem như vậy.

7) Do tham luyến sắc, ny cc Tỷ-kheo, thức c chn đứng được an tr. Với sắc l sở duyn, với sắc l tr xứ, (thức) hướng tm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

8-10) Do tham luyến thọ... Do tham luyến tưởng... Do tham luyến cc hnh, ny cc Tỷ-kheo, thức c chn đứng được tồn tại. Với hnh l sở duyn, với hnh l tr xứ, (thức) hướng tm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

11) Ny cc Tỷ-kheo, ai ni như sau: "Ngoi sắc, ngoi thọ, ngoi tưởng, ngoi cc hnh, ti sẽ chỉ r sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như vậy khng xảy ra.

12) Ny cc Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyn được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức khng c hiện hữu.

13-16) Ny cc Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hnh giới... đối với thức giới; do tham được đoạn tận, sở duyn được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức khng c hiện hữu.

17) Khng c chỗ y chỉ như vậy, thức khng tăng thịnh, khng c hnh động, được giải thot; do giải thot nn được kin tr; do kin tr nn được tri tc; do tri tc nn khng c ưu no; do khng c ưu no nn tự mnh cảm thấy tịch tịnh hon ton. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

3. Udānasuttaṃ

3. Udānasuttavaṇṇanā

III. Lời Cảm Hứng (Tạp 2, ại 2,16c) (S.iii,55)

 

55. Sāvatthinidānaṃ . Tatra kho bhagavā udānaṃ udānesi no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatīti evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānīti. Evaṃ vutte, aataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca yathā kathaṃ pana, bhante, no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatīti evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānīti?

 

Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvīpe sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ attato samanupassati, viāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viāṇaṃ, viāṇasmiṃ vā attānaṃ.

 

So aniccaṃ rūpaṃ aniccaṃ rūpanti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ vedanaṃ aniccā vedanāti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ saaṃ aniccā saāti yathābhūtaṃ nappajānāti, anicce saṅkhāre aniccā saṅkhārāti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ viāṇaṃ aniccaṃ viāṇanti yathābhūtaṃ nappajānāti.

 

Dukkhaṃ rūpaṃ dukkhaṃ rūpanti yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhaṃ vedanaṃ dukkhaṃ saaṃ dukkhe saṅkhāre dukkhaṃ viāṇaṃ dukkhaṃ viāṇanti yathābhūtaṃ nappajānāti.

 

Anattaṃ rūpaṃ anattā rūpanti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ vedanaṃ anattā vedanāti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ saaṃ anattā saāti yathābhūtaṃ nappajānāti, anatte saṅkhāre anattā saṅkhārāti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ viāṇaṃ anattā viāṇanti yathābhūtaṃ nappajānāti.

 

Saṅkhataṃ rūpaṃ saṅkhataṃ rūpanti yathābhūtaṃ nappajānāti, saṅkhataṃ vedanaṃ saṅkhataṃ saaṃ saṅkhate saṅkhāre saṅkhataṃ viāṇaṃ saṅkhataṃ viāṇanti yathābhūtaṃ nappajānāti. Rūpaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanā vibhavissati saā vibhavissati saṅkhārā vibhavissanti viāṇaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ nappajānāti.

 

Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassatipe na vedanaṃ na saaṃ na saṅkhāre na viāṇaṃ attato samanupassati.

 

So aniccaṃ rūpaṃ aniccaṃ rūpanti yathābhūtaṃ pajānāti. Aniccaṃ vedanaṃ aniccaṃ saaṃ anicce saṅkhāre aniccaṃ viāṇaṃ aniccaṃ viāṇanti yathābhūtaṃ pajānāti. Dukkhaṃ rūpaṃpe dukkhaṃ viāṇaṃ anattaṃ rūpaṃpe anattaṃ viāṇaṃ saṅkhataṃ rūpaṃpe saṅkhataṃ viāṇaṃ saṅkhataṃ viāṇanti yathābhūtaṃ pajānāti. Rūpaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ pajānāti.

 

So rūpassa vibhavā, vedanāya vibhavā, saā vibhavā, saṅkhārānaṃ vibhavā, viāṇassa vibhavā, evaṃ kho, bhikkhu, no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatīti evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānīti. Evaṃ adhimuccamāno, bhante, bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānīti.

 

Kathaṃ pana, bhante, jānato kathaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotīti? Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano atasitāye ṭhāne tāsaṃ āpajjati. Tāso heso [hesā (ka.)] bhikkhu assutavato puthujjanassa no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatīti.

 

Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako atasitāye ṭhāne na tāsaṃ āpajjati. Na heso [na hesā (ka.)], bhikkhu, tāso sutavato ariyasāvakassa no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatīti. Rūpupayaṃ vā, bhikkhu, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Vedanupayaṃ vā, bhikkhu saupayaṃ vā, bhikkhu saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhu, viāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya.

 

Yo [so (sabbattha)] bhikkhu evaṃ vadeyya ahamaatra rūpā, aatra vedanāya, aatra saāya, aatra saṅkhārehi viāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paāpessāmīti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

 

Rūpadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viāṇassa na hoti. Vedanādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno saādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno saṅkhāradhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno viāṇadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. Rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viāṇassa na hoti. Tadappatiṭṭhitaṃ viāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhāraca vimuttaṃ. Vimuttattā ṭhitaṃ. Ṭhitattā santusitaṃ. Santusitattā na paritassati. Aparitassaṃ paccattaeva parinibbāyati. Khīṇā jātipe nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotīti. Tatiyaṃ.

55. Tatiye udānaṃ udānesīti balavasomanassasamuṭṭhānaṃ udānaṃ udāhari. Kiṃ nissāya panesa bhagavato uppannoti. Sāsanassa niyyānikabhāvaṃ. Kathaṃ? Evaṃ kirassa ahosi, tayome upanissayā dānūpanissayo sīlūpanissayo bhāvanūpanissayo cāti. Tesu dānasīlūpanissayā dubbalā, bhāvanūpanissayo balavā. Dānasīlūpanissayā hi tayo magge ca phalāni ca pāpenti, bhāvanūpanissayo arahattaṃ pāpeti. Iti dubbalūpanissaye patiṭṭhito bhikkhu ghaṭento vāyamanto pacorambhāgiyāni bandhanāni chetvā tīṇi maggaphalāni nibbatteti, aho sāsanaṃ niyyānikanti āvajjentassa ayaṃ udapādi.

 

Tattha dubbalūpanissaye ṭhatvā ghaṭamāno tīṇi maggaphalāni pāpuṇātīti imassatthassāvibhāvanatthaṃ milakattherassa vatthu veditabbaṃ so kira gihikāle pāṇātipātakammena jīvikaṃ kappento arae pāsasataceva adūhalasataca yojesi. Athekadivasaṃ aṅgārapakkamaṃsaṃ khāditvā pāsaṭṭhānesu vicaranto pipāsābhibhūto ekassa araavāsittherassa vihāraṃ gantvā therassa caṅkamantassa avidūre ṭhitaṃ pānīyaghaṭaṃ vivari, hatthatemanamattampi udakaṃ nāddasa. So kujjhitvā āha bhikkhu, bhikkhu tumhe gahapatikehi dinnaṃ bhujitvā bhujitvā supatha, pānīyaghaṭe ajalimattampi udakaṃ na ṭhapetha, na yuttametanti. Thero mayā pānīyaghaṭo pūretvā ṭhapito, kiṃ nu kho etanti? Gantvā olokento paripuṇṇaghaṭaṃ disvā pānīyasaṅkhaṃ pūretvā adāsi. So dvattisaṅkhapūraṃ pivitvā cintesi evaṃ pūritaghaṭo nāma mama kammaṃ āgamma tattakapālo viya jāto. Kiṃ nu kho anāgate attabhāve bhavissatīti? Saṃviggacitto dhanuṃ chaḍḍetvā, pabbājetha maṃ, bhanteti āha. Thero tacapacakakammaṭṭhānaṃ ācikkhitvā taṃ pabbājesi.

 

Tassa samaṇadhammaṃ karontassa bahūnaṃ migasūkarānaṃ māritaṭṭhānaṃ pāsaadūhalānaca yojitaṭṭhānaṃ upaṭṭhāti. Taṃ anussarato sarīre dāho uppajjati, kūṭagoṇo viya kammaṭṭhānampi vīthiṃ na paṭipajjati. So kiṃ karissāmi bhikkhubhāvenāti ? Anabhiratiyā pīḷito therassa santikaṃ gantvā vanditvā āha na sakkomi, bhante, samaṇadhammaṃ kātunti. Atha naṃ thero hatthakammaṃ karohīti āha. So sādhu, bhanteti vatvā udumbarādayo allarukkhe chinditvā mahantaṃ rāsiṃ katvā, idāni kiṃ karomīti pucchi? Jhāpehi nanti. So catūsu disāsu aggiṃ datvā jhāpetuṃ asakkonto, bhante, na sakkomīti āha. Thero tena hi apehīti pathaviṃ dvidhā katvā avīcito khajjopanakamattaṃ aggiṃ nīharitvā tattha pakkhipi. So tāva mahantaṃ rāsiṃ sukkhapaṇṇaṃ viya khaṇena jhāpesi. Athassa thero avīciṃ dassetvā, sace vibbhamissasi, ettha paccissasīti saṃvegaṃ janesi. So avīcidassanato paṭṭhāya pavedhamāno niyyānikaṃ, bhante, buddhasāsananti pucchi, āmāvusoti. Bhante, buddhasāsanassa niyyānikatte sati milako attamokkhaṃ karissati, mā cintayitthāti. Tato paṭṭhāya samaṇadhammaṃ karoti ghaṭeti, tassa vattapaṭivattaṃ pūreti, niddāya bādhayamānāya tintaṃ palālaṃ sīse ṭhapetvā pāde soṇḍiyaṃ otāretvā nisīdati. So ekadivasaṃ pānīyaṃ parissāvetvā ghaṭaṃ ūrumhi ṭhapetvā udakamaṇikānaṃ pacchedaṃ āgamayamāno aṭṭhāsi. Atha kho thero sāmaṇerassa imaṃ uddesaṃ deti

 

Uṭṭhānavato satīmato,

 

Sucikammassa nisammakārino;

 

Saatassa dhammajīvino,

 

Appamattassa yasobhivaḍḍhatīti. (dha. pa. 24);

 

So catuppadikampi taṃ gāthaṃ attaniyeva upanesi uṭṭhānavatā nāma mādisena bhavitabbaṃ. Satimatāpi mādisenevape appamattenapi mādiseneva bhavitabbanti. Evaṃ taṃ gāthaṃ attani upanetvā tasmiṃyeva padavāre ṭhito pacorambhāgiyāni saṃyojanāni chinditvā anāgāmiphale patiṭṭhāya haṭṭhatuṭṭho

 

Allaṃ palālapujāhaṃ, sīsenādāya caṅkamiṃ;

 

Pattosmi tatiyaṃ ṭhānaṃ, ettha me natthi saṃsayoti.

 

Imaṃ udānagāthaṃ āha. Evaṃ dubbalūpanissaye ṭhito ghaṭento vāyamanto pacorambhāgiyāni saṃyojanāni chinditvā tīṇi maggaphalāni nibbatteti. Tenāha bhagavā no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatīti evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānīti.

 

Tattha no cassaṃ, no ca me siyāti sace ahaṃ na bhaveyyaṃ, mama parikkhāropi na bhaveyya. Sace vā pana me atīte kammābhisaṅkhāro nābhavissa, idaṃ me etarahi khandhapacakaṃ na bhaveyya. Nābhavissa, na me bhavissatīti idāni pana tathā parakkamissāmi, yathā me āyatiṃ khandhābhinibbattako kammasaṅkhāro na bhavissati, tasmiṃ asati āyatiṃ paṭisandhi nāma na me bhavissati. Evaṃ adhimuccamānoti evaṃ adhimuccanto bhikkhu dubbalūpanissaye ṭhito pacorambhāgiyāni saṃyojanāni chindeyya. Evaṃ vutteti evaṃ sāsanassa niyyānikabhāvaṃ āvajjentena bhagavatā imasmiṃ udāne vutte. Rūpaṃ vibhavissatīti rūpaṃ bhijjissati. Rūpassa vibhavāti vibhavadassanena sahavipassanena. Sahavipassanakā hi cattāro maggā rūpādīnaṃ vibhavadassanaṃ nāma. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Evaṃ adhimuccamāno, bhante, bhikkhu chindeyyāti, bhante, evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyyeva pacorambhāgiyāni saṃyojanāni. Kasmā na chindissatīti?

 

Idāni upari maggaphalaṃ pucchanto kathaṃ pana, bhantetiādimāha. Tattha anantarāti dve anantarāni āsannānantaraca dūrānantaraca. Vipassanā maggassa āsannānantaraṃ nāma, phalassa dūrānantaraṃ nāma. Taṃ sandhāya kathaṃ pana, bhante, jānato kathaṃ passato vipassanānantarā āsavānaṃ khayoti saṅkhaṃ gataṃ arahattaphalaṃ hotīti pucchati. Atasitāyeti atasitabbe abhāyitabbe ṭhānamhi. Tāsaṃ āpajjatīti bhayaṃ āpajjati. Tāso hesoti yā esā no cassaṃ, no ca me siyāti evaṃ pavattā dubbalavipassanā, sā yasmā attasinehaṃ pariyādātuṃ na sakkoti, tasmā assutavato puthujjanassa tāso nāma hoti. So hi idānāhaṃ ucchijjissāmi, na dāni kici bhavissāmīti attānaṃ papāte patantaṃ viya passati aataro brāhmaṇo viya. Lohapāsādassa kira heṭṭhā tipiṭakacūḷanāgatthero tilakkhaṇāhataṃ dhammaṃ parivatteti. Atha aatarassa brāhmaṇassa ekamante ṭhatvā dhammaṃ suṇantassa saṅkhārā suato upaṭṭhahiṃsu. So papāte patanto viya hutvā vivaṭadvārena tato palāyitvā gehaṃ pavisitvā, puttaṃ ure sayāpetvā, tāta, sakyasamayaṃ āvajjento manamhi naṭṭhoti āha. Na heso bhikkhu tāsoti esā evaṃ pavattā balavavipassanā sutavato ariyasāvakassa na tāso nāma hoti. Na hi tassa evaṃ hoti ahaṃ ucchijjissāmīti vā vinassissāmīti vāti. Evaṃ pana hoti saṅkhārāva uppajjanti, saṅkhārāva nirujjhantīti. Tatiyaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi...

2) Ở đấy, Thế Tn ni ln lời cảm hứng như sau:

Nếu trước, Ta khng c,
Thời nay khng c Ta,
Khng tạo nhn sẽ c,
Tương lai sẽ khng Ta.
Tỷ-kheo quyết tm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn.

3) ược nghe ni vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tn:

-- Như thế no bạch Thế Tn:

Nếu trước, Ta khng c,
Thời nay khng c Ta,
Khng tạo nhn sẽ c,
Tương lai sẽ khng Ta.
Tỷ-kheo quyết tm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn?

4) -- Ở đy, ny Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu khng thấy r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh; khng thấy r cc bậc Chn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chn nhn, khng tu tập php cc bậc Chn nhn, qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc, qun thọ... qun tưởng... qun cc hnh... qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức.

5) Vị ấy khng như thật biết r (pajnti) sắc v thường l sắc v thường, khng như thật biết r thọ v thường l thọ v thường, khng như thật biết r tưởng v thường l tưởng v thường, khng như thật biết r hnh v thường l hnh v thường, khng như thật biết r thức v thường l thức v thường.

6) Khng như thật biết r sắc khổ l sắc khổ, khng như thật biết r thọ khổ... tưởng khổ... hnh khổ... khng như thật biết r thức khổ l thức khổ.

7) Khng như thật biết r sắc v ng l sắc v ng, khng như thật biết r thọ v ng... tưởng v ng... hnh v ng... khng như thật biết r thức v ng l thức v ng.

8) Khng như thật biết r sắc hữu vi l sắc hữu vi, khng như thật biết r thọ hữu vi... tưởng hữu vi... hnh hữu vi... khng như thật biết r thức hữu vi l thức hữu vi.

9) Khng như thật biết r sắc sẽ biến diệt... thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biết diệt... cc hnh sẽ biến diệt... khng như thật biết r thức sẽ biến diệt.

10) Cn bậc a văn Thnh đệ tử, ny cc Tỷ-kheo thấy r cc bậc Thnh, thuần thục php cc bậc Thnh, tu tập php cc bậc Thnh, thấy r cc bậc Chn nhn, thuần thục php cc bậc Chn nhn, tu tập php cc bậc Chn nhn, khng qun sắc như l tự ng, hay tự ng như l c sắc, hay sắc ở trong tự ng, hay tự ng ở trong sắc, khng qun thọ... khng qun tưởng... khng qun cc hnh... khng qun thức như l tự ng, hay tự ng như l c thức, hay thức ở trong tự ng, hay tự ng ở trong thức.

11) Vị ấy như thật thấy r sắc v thường l v thường, thọ v thường... tưởng v thường... hnh v thường... thức v thường l thức v thường.

12) Vị ấy như thật thấy r sắc khổ l sắc khổ, thọ khổ... tưởng khổ... hnh khổ... như thật thấy r thức khổ l thức khổ.

13) Vị ấy như thật thấy r sắc v ng l sắc v ng, thọ v ng... tưởng v ng... cc hnh v ng... thức v ng l thức v ng.

14) Vị ấy như thật thấy r sắc hữu vi l sắc hữu vi, thọ hữu vi... tưởng hữu vi... cc hnh hữu vi... thức hữu vi l thức hữu vi.

15) Vị ấy như thật thấy r sắc sẽ biến diệt l sắc sẽ biến diệt, thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biến diệt... cc hnh sẽ biến diệt... thức sẽ biến diệt l thức sẽ biến diệt.

16) Do sắc biến diệt, thọ biến diệt, tưởng biến diệt, hnh biến diệt, thức biến diệt, vị Tỷ-kheo ni ln lời cảm hứng:

Nếu trước, ta khng c,
Thời nay khng c ta,
Khng tạo nhn sẽ c,
Tương lai sẽ khng ta.
Tỷ-kheo quyết tm vậy,
Hạ phần kiết sử đoạn.

17) -- Dầu cho quyết tm như vậy, bạch Thế Tn, vị Tỷ-kheo c thể cắt đứt hạ phần kiết sử. Nhưng bạch Thế Tn, biết như thế no, thấy như thế no, cc lậu hoặc được đoạn tận lập tức?

18) -- Ở đy, ny Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu hoảng sợ tại chỗ khng c g đng hoảng sợ; kẻ v văn phm phu hoảng sợ như sau:

Nếu trước, ta khng c,
Thời nay khng c ta,
Khng tạo nhn sẽ c.
Tương lai sẽ khng ta.

19) V vị a văn Thnh đệ tử, ny Tỷ-kheo, khng hoảng sợ tại chỗ khng c g đng hoảng sợ; vị a văn Thnh đệ tử khng c hoảng sợ như sau:

Nếu trước, ta khng c,
Thời nay khng c ta,
Khng tạo nhn sẽ c,
Tương lai sẽ khng ta.

20) Ny Tỷ-kheo, do tham luyến sắc, thức c chn đứng được an tr. Với sắc l sở duyn, với sắc l tr xứ, (thức) hướng tm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

21-33) Do tham luyến thọ... do tham luyến tưởng... do tham luyến hnh... do tham luyến thức, ny Tỷ-kheo, thức c chn đứng được an tr. Với hnh l sở duyn, với hnh l tr xứ, (thức) hướng tm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh.

24) Ny Tỷ-kheo, ai ni như sau: "Ngoi sắc, ngoi thọ, ngoi tưởng, ngoi cc hnh, ti sẽ chỉ r sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh của thức", sự việc như vậy khng xảy ra.

25) Ny Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyn được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức khng hiện hữu.

26) Ny Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới...

27) Ny Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với tưởng giới...

28) Ny Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với hnh giới...

29) Ny Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyn được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức khng hiện hữu.

30) Khng c chỗ y chỉ như vậy thức khng tăng trưởng, khng c hnh động, được giải thot; do giải thot nn được kin tr; do kin tr nn được tri tc; do tri tc nn khng c ưu no; do khng c ưu no nn tự mnh cảm thấy tịch tịnh hon ton. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

4. Upādānaparipavattasuttaṃ

4. Upādānaparipavattasuttavaṇṇanā

IV. Thủ Chuyển (Tạp 2, ại 2,9b) (S.iii,58)

 

56. Sāvatthinidānaṃ . Pacime, bhikkhave, upādānakkhandhā. Katame paca? Rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho , saupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viāṇupādānakkhandho. Yāvakīvacāhaṃ, bhikkhave, ime pacupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṃ yathābhūtaṃ nābbhaāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, ime pacupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṃ yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ , athāhaṃ, bhikkhave, sadevake lokepe sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaāsiṃ.

 

Kathaca catuparivaṭṭaṃ? Rūpaṃ abbhaāsiṃ, rūpasamudayaṃ abbhaāsiṃ, rūpanirodhaṃ abbhaāsiṃ, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaāsiṃ; vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ abbhaāsiṃ, viāṇasamudayaṃ abbhaāsiṃ, viāṇanirodhaṃ abbhaāsiṃ, viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaāsiṃ.

 

Katamaca, bhikkhave, rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā catunnaca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, rūpaṃ. Āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiāyape evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya, rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā te suvimuttā. Ye suvimuttā te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiāya, evaṃ vedanāsamudayaṃ abhiāya, evaṃ vedanānirodhaṃ abhiāya, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci , bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiāyape evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāyape vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katamā ca, bhikkhave, saā? Chayime, bhikkhave, saākāyā rūpasaā, saddasaā, gandhasaā, rasasaā, phoṭṭhabbasaā, dhammasaā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saā. Phassasamudayā saāsamudayo; phassanirodhā saānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhipe vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Chayime, bhikkhave, cetanākāyā rūpasacetanā, saddasacetanā, gandhasacetanā, rasasacetanā, phoṭṭhabbasacetanā, dhammasacetanā. Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. Phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā saṅkhāranirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya saṅkhārānaṃ nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katamaca, bhikkhave, viāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viāṇakāyā cakkhuviāṇaṃ, sotaviāṇaṃ, ghānaviāṇaṃ, jivhāviāṇaṃ, kāyaviāṇaṃ, manoviāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viāṇaṃ. Nāmarūpasamudayā viāṇasamudayo; nāmarūpanirodhā viāṇanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viāṇaṃ abhiāya, evaṃ viāṇasamudayaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya viāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viāṇaṃ abhiāya, evaṃ viāṇasamudayaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya viāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāyāti. Catutthaṃ.

56. Catutthe catuparivaṭṭanti ekekasmiṃ khandhe catunnaṃ parivaṭṭanavasena. Rūpaṃ abbhaāsinti rūpaṃ dukkhasaccanti abhiāsiṃ. Evaṃ sabbapadesu catusaccavaseneva attho veditabbo. Āhārasamudayāti ettha sacchandarāgo kabaḷīkārāhāro āhāro nāma. Paṭipannāti sīlato paṭṭhāya yāva arahattamaggā paṭipannā honti. Gādhantīti patiṭṭhahanti. Ettāvatā sekkhabhūmiṃ kathetvā idāni asekkhabhūmiṃ kathento ye ca kho keci, bhikkhavetiādimāha. Suvimuttāti arahattaphalavimuttiyā suṭṭhu vimuttā. Kevalinoti sakalino katasabbakiccā. Vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāyāti yena te avasiṭṭhena vaṭṭena paāpeyyuṃ, taṃ nesaṃ vaṭṭaṃ natthi paāpanāya. Atha vā vaṭṭanti kāraṇaṃ, paāpanāya kāraṇaṃ natthīti. Ettāvatā asekkhabhūmivāro kathito. Catutthaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, c năm thủ uẩn ny. Thế no l năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hnh thủ uẩn, thức thủ uẩn.

4) Ny cc Tỷ-kheo, khi no Ta chưa như thật thắng tri năm thủ uẩn ny theo bốn chuyển, th cho đến khi ấy, ny cc Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thin, Ma, Phạm thin, cng với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, Ta khng xc chứng rằng Ta đ chứng được v thượng Chnh ẳng Chnh Gic.

5) Nhưng ny cc Tỷ-kheo, khi no Ta đ như thật thắng tri năm thủ uẩn ny theo bốn chuyển, cho đến khi ấy, ny cc Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thin, Ma, Phạm thin, cng với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, Ta xc chứng rằng Ta đ chứng được v thượng Chnh ẳng Chnh Gic.

6) V thế no l bốn chuyển? Ta đ thắng tri sắc, Ta đ thắng tri sắc tập khởi, Ta đ thắng tri sắc đoạn diệt, Ta đ thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt. Ta đ thắng tri thọ... tưởng... hnh... Ta đ thắng tri thức, Ta đ thắng tri thức tập khởi, Ta đ thắng tri thức đoạn diệt, Ta đ thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt.

7) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l sắc? Bốn đại chủng v sắc do bốn đại chủng tạo thnh. Ny cc Tỷ-kheo, đấy được gọi l sắc. Do cc thức ăn tập khởi nn sắc tập khởi. Do cc thức ăn đoạn diệt nn sắc đoạn diệt. V con đường đưa đến sắc đoạn diệt l con đường Thnh đạo Tm ngnh, tức l chnh tri kiến, chnh tư duy, chnh ngữ, chnh nghiệp, chnh mạng, chnh tinh tấn, chnh niệm, chnh định.

8) Ny cc Tỷ-kheo, cc vị Sa-mn hay B-la-mn no do thắng tri sắc như vậy; do thắng tri sắc tập khởi như vậy, do thắng tri sắc đoạn diệt như vậy, do thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

9) V ny cc Tỷ-kheo, những vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri sắc l như vậy... thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt l như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, họ được giải thot, khng c chấp thủ. Họ được kho giải thot. Những ai được kho giải thot, họ được vẹn ton. Những ai được vẹn ton, thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

10) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l thọ? Ny cc Tỷ-kheo, c su thọ thn ny: thọ do nhn xc sanh, thọ do nhĩ xc sanh, thọ do tỷ xc sanh, thọ do thiệt xc sanh, thọ do thn xc sanh, thọ do xc sanh. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l thọ. Do xc tập khởi nn thọ tập khởi. Do xc đoạn diệt nn thọ đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến thọ đoạn diệt, tức l chnh tri kiến, chnh tư duy... chnh định.

11) Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thọ l như vậy, thắng tri thọ tập khởi l như vậy, thắng tri thọ đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến thọ đoạn diệt l như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

12) V ny cc Tỷ-kheo, những vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thọ l như vậy... thắng tri con đường đưa đến thọ đoạn diệt l như vậy... thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ!

13-15) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l tưởng? Ny cc Tỷ-kheo, c su tưởng thn ny: sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xc tưởng, php tưởng. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l tưởng. Do xc tập khởi nn tưởng tập khởi. Do xc đoạn diệt nn tưởng đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến tưởng đoạn diệt, tức l chnh tri kiến, chnh tư duy... chnh định... thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

16) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l hnh? C su tư thn ny: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xc tư, php tư. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l hnh. Do xc tập khởi nn cc hnh tập khởi. Do xc đoạn diệt nn cc hnh đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến đoạn diệt, tức l chnh tri kiến... chnh định.

17) Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri cc hnh l như vậy, thắng tri cc hnh tập khởi l như vậy, thắng tri cc hnh đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến cc hnh đoạn diệt l như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt cc hnh. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

18) V ny cc Tỷ-kheo, những vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri cc hnh l như vậy, thắng tri cc hnh tập khởi l như vậy, thắng tri cc hnh đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến cc hnh đoạn diệt l như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt cc hnh, họ giải thot, khng c chấp thủ. Họ được kho giải thot. Những ai được kho giải thot, họ được vẹn ton. Những ai được vẹn ton, thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

19) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l thức? C su thức thn ny, ny cc Tỷ -kheo, (tức l) nhn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thn thức, thức. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l thức. Do danh sắc tập khởi nn thức tập khởi. Do danh sắc đoạn diệt nn thức đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến thức đoạn diệt, tức l chnh tri kiến, chnh tư duy... chnh định.

20) Ny cc Tỷ-kheo, những vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thức l như vậy, thắng tri thức tập khởi l như vậy, thắng tri thức đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt l như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

21) V ny cc Tỷ-kheo, những vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thức l như vậy, thắng tri thức tập khởi l như vậy, thắng tri thức đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt l như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, họ được giải thot, khng c chấp thủ. Họ được kho giải thot. Những ai kho giải thot, họ được vẹn ton. Những ai được vẹn ton, thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

 

5. Sattaṭṭhānasuttaṃ

5. Sattaṭṭhānasuttavaṇṇanā

V. Bảy Xứ (Sattatthna) (Tạp 2, ại 2,10a; 498c; 875b) (Tăng 35, ại 2,754b) (S.iii,61)

 

57. Sāvatthinidānaṃ. Sattaṭṭhānakusalo, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccati. Kathaca, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti? Idha , bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ pajānāti, rūpasamudayaṃ pajānāti, rūpanirodhaṃ pajānāti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti; rūpassa assādaṃ pajānāti, rūpassa ādīnavaṃ pajānāti, rūpassa nissaraṇaṃ pajānāti; vedanaṃ pajānāti saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ pajānāti, viāṇasamudayaṃ pajānāti, viāṇanirodhaṃ pajānāti, viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti; viāṇassa assādaṃ pajānāti, viāṇassa ādīnavaṃ pajānāti, viāṇassa nissaraṇaṃ pajānāti.

 

Katamaca, bhikkhave, rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnaca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, rūpaṃ. Āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Yaṃ rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ rūpassa assādo. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ ayaṃ rūpassa ādīnavo. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya; evaṃ rūpassa assādaṃ abhiāya, evaṃ rūpassa ādīnavaṃ abhiāya, evaṃ rūpassa nissaraṇaṃ abhiāya rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya; evaṃ rūpassa assādaṃ abhiāya, evaṃ rūpassa ādīnavaṃ abhiāya, evaṃ rūpassa nissaraṇaṃ abhiāya rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katamā ca, bhikkhave, vedanā? Chayime, bhikkhave, vedanākāyā cakkhusamphassajā vedanāpe manosamphassajā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā. Phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ vedanāya assādo. Yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā ayaṃ vedanāya ādīnavo. Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ.

 

Ye hi, keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiāya, evaṃ vedanāsamudayaṃ abhiāya, evaṃ vedanānirodhaṃ abhiāya, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya; evaṃ vedanāya assādaṃ abhiāya, evaṃ vedanāya ādīnavaṃ abhiāya, evaṃ vedanāya nissaraṇaṃ abhiāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiāyape vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katamā ca, bhikkhave, saā? Chayime, bhikkhave, saākāyā rūpasaā, saddasaā, gandhasaā, rasasaā, phoṭṭhabbasaā, dhammasaā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saā. Phassasamudayā saāsamudayo; phassanirodhā saānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhipe vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? Chayime, bhikkhave, cetanākāyā rūpasacetanā, saddasacetanā, gandhasacetanā, rasasacetanā, phoṭṭhabbasacetanā, dhammasacetanā. Ime vuccanti bhikkhave , saṅkhārā. Phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā saṅkhāranirodho . Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Yaṃ saṅkhāre paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ saṅkhārānaṃ assādo. Ye saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā ayaṃ saṅkhārānaṃ ādīnavo. Yo saṅkhāresu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ idaṃ saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāyape saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhantipe vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya.

 

Katamaca, bhikkhave, viāṇaṃ? Chayime, bhikkhave, viāṇakāyā cakkhuviāṇaṃ, sotaviāṇaṃ, ghānaviāṇaṃ, jivhāviāṇaṃ, kāyaviāṇaṃ, manoviāṇaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, viāṇaṃ. Nāmarūpasamudayā viāṇasamudayo; nāmarūpanirodhā viāṇanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ sammādiṭṭhipe sammāsamādhi.

 

Yaṃ viāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ viāṇassa assādo. Yaṃ viāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ ayaṃ viāṇassa ādīnavo. Yo viāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ idaṃ viāṇassa nissaraṇaṃ.

 

Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viāṇaṃ abhiāya, evaṃ viāṇasamudayaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya; evaṃ viāṇassa assādaṃ abhiāya, evaṃ viāṇassa ādīnavaṃ abhiāya, evaṃ viāṇassa nissaraṇaṃ abhiāya viāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. Ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti.

 

Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viāṇaṃ abhiāya, evaṃ viāṇasamudayaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhaṃ abhiāya, evaṃ viāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiāya; evaṃ viāṇassa assādaṃ abhiāya, evaṃ viāṇassa ādīnavaṃ abhiāya, evaṃ viāṇassa nissaraṇaṃ abhiāya viāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. Ye suvimuttā, te kevalino. Ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paāpanāya. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti.

 

Kathaca, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhātuso upaparikkhati, āyatanaso upaparikkhati, paṭiccasamuppādaso upaparikkhati . Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti. Sattaṭṭhānakusalo, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī, imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccatīti. Pacamaṃ.

57. Pacame sattaṭṭhānakusaloti sattasu okāsesu cheko. Vusitavāti vusitavāso. Uttamapurisoti seṭṭhapuriso. Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ. Idaṃ pana suttaṃ ussadanandiyaceva palobhanīyacāti veditabbaṃ. Yathā hi rājā vijitasaṅgāmo saṅgāme vijayino yodhe uccaṭṭhāne ṭhapetvā tesaṃ sakkāraṃ karoti. Kiṃ kāraṇā? Etesaṃ sakkāraṃ disvā sesāpi sūrā bhavituṃ maissantīti, evameva bhagavā appameyyaṃ kālaṃ pāramiyo pūretvā mahābodhimaṇḍe kilesamāravijayaṃ katvā sabbautaṃ patto sāvatthiyaṃ jetavanamahāvihāre nisīditvā imaṃ suttaṃ desento khīṇāsave ukkhipitvā thomesi vaṇṇesi. Kiṃ kāraṇā? Evaṃ avasesā sekkhapuggalā arahattaphalaṃ pattabbaṃ maissantīti. Evametaṃ suttaṃ khīṇāsavānaṃ ukkhipitvā pasaṃsitattā ussadanandiyaṃ, sekkhānaṃ palobhitattā palobhanīyanti veditabbaṃ.

 

Evaṃkho, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hotīti ettāvatā cettha maggaphalapaccavekkhaṇavasena desanaṃ niṭṭhapetvāpi puna kathaca, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hotīti idaṃ khīṇāsavo yasmiṃ ārammaṇe satatavihārena viharati, taṃ satto vā puggalo vā na hoti, dhātuādimattameva pana hotīti evaṃ khīṇāsavassa satatavihāraca, imesu dhammesu kammaṃ katvā ayaṃ āgatoti āgamanīyapaṭipadaca dassetuṃ vuttaṃ. Tattha dhātuso upaparikkhatīti dhātusabhāvena passati oloketi. Sesapadadvayepi eseva nayo. Pacamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ, ny cc Tỷ-kheo, qun st theo ba cch, được gọi l một vị ton vẹn trong Php v Luật ny, đ thnh tựu vin mn, một bậc tối thượng nhn.

4) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ?

5) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo biết r (pajnati) sắc, biết r sắc tập khởi, biết r sắc đoạn diệt, biết r con đường đưa đến sắc đoạn diệt, biết r vị ngọt của sắc, biết r sự nguy hiểm của sắc, biết r sự xuất ly của sắc.

6-8) ... biết r thọ... biết r tưởng... biết r cc hnh...

9) ... biết r thức, biết r thức tập khởi, biết r thức đoạn diệt, biết r con đường đưa đến thức đoạn diệt, biết r vị ngọt của thức, biết r sự nguy hiểm của thức, biết r sự xuất ly của thức.

10) Ny cc Tỷ-kheo, thế no l sắc? Bốn đại chủng v sắc do bốn đại chủng tạo thnh. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l sắc. Do cc mn ăn tập khởi nn sắc tập khởi. Do cc mn ăn đoạn diệt nn sắc đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến sắc đoạn diệt, tức l chnh tri kiến... chnh định...

11) Duyn sắc khởi ln lạc hỷ g, đy l vị ngọt của sắc. Sự v thường, khổ, chịu sự biến hoại của sắc, đy l sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với sắc, sự đoạn tận dục tham đối với sắc, đy l sự xuất ly của sắc.

12) Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri sắc l như vậy, thắng tri sắc tập khởi l như vậy, thắng tri sắc đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt l như vậy, thắng tri vị ngọt của sắc l như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của sắc l như vậy, thắng tri sự xuất ly của sắc l như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sắc. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

13) Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri sắc l như vậy, thắng tri sắc tập khởi l như vậy, thắng tri sắc đoạn diệt l như vậy, thắng tri vị ngọt của sắc l như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của sắc l như vậy, thắng tri sự xuất ly của sắc l như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, họ được giải thot, khng c chấp thủ. Họ được kho giải thot. Những ai được kho giải thot, họ được vẹn ton. Những ai vẹn ton, thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

14) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l thọ? Ny cc Tỷ-kheo, c su thọ thn ny: Thọ do nhn xc sanh... thọ do xc sanh. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l thọ. Do xc tập khởi nn thọ tập khởi. Do xc đoạn diệt nn thọ đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến thọ đoạn diệt, tức l chnh tri kiến... chnh định.

15) Do duyn thọ khởi ln lạc hỷ g, đy gọi l vị ngọt của thọ. Cảm thọ v thường, khổ, v ng, đy gọi l nguy hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục tham đối với thọ, đy gọi l sự xuất ly của thọ.

16) Ny cc Tỷ-kheo, cc vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thọ l như vậy, thắng tri thọ tập khởi l như vậy, thắng tri thọ đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến thọ đoạn diệt l như vậy, thắng tri vị ngọt của thọ l như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của thọ l như vậy, thắng tri sự xuất ly của thọ l như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thọ. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

17) Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thọ l như vậy... thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

18-20) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l tưởng? Ny cc Tỷ-kheo, c su tưởng thn ny: Sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xc tưởng, php tưởng. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l tưởng. Do xc tập khởi nn tưởng tập khởi. Do xc đoạn diệt nn tưởng đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến tưởng đoạn diệt... thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

21) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l cc hnh? Ny cc Tỷ-kheo, c su tư thn: Sắc tư... php tư. Ny cc Tỷ-kheo, đy được gọi l cc hnh. Do xc tập khởi nn cc hnh tập khởi. Do xc đoạn diệt nn cc hnh đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh, tức l chnh tri kiến... chnh định.

22) Do duyn hnh khởi ln lạc hỷ g, đy l vị ngọt của hnh. Cc hnh v thường, khổ, v ng, đy l nguy hiểm của hnh. Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục tham đối với cc hnh, đy l sự xuất ly của cc hnh.

23-24) Ny cc Tỷ-kheo, những vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri cc hnh l như vậy, thắng tri cc hnh tập khởi l như vậy, thắng tri cc hnh đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến cc hnh đoạn diệt l như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với cc hnh. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny... Những ai được vẹn ton, thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

25) V ny cc Tỷ-kheo, thế no l thức? Ny cc Tỷ-kheo, c su thức thn ny: Nhn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thn thức, thức. Ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l thức. Do danh sắc tập khởi nn thức tập khởi. Do danh sắc đoạn diệt nn thức đoạn diệt. y l con đường Thnh đạo Tm ngnh đưa đến thức đoạn diệt đối với thức, tức l chnh tri kiến... chnh định.

26) Do duyn thức khởi ln lạc hỷ g, đy l vị ngọt của thức. Thức v thường, khổ, v ng, đy l nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục tham đối với thức, đy l sự xuất ly của thức.

27) Ny cc Tỷ-kheo, cc vị Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thức l như vậy, thắng tri thức tập khởi l như vậy, thắng tri thức đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt l như vậy, thắng tri vị ngọt của thức l như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của thức l như vậy, thắng tri sự xuất ly của thức l như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thức. Những thực hiện ấy, họ kho thực hiện. Những ai kho thực hiện, những vị ấy c chn đứng trong Php v Luật ny.

28) Ny cc Tỷ-kheo, những Sa-mn hay B-la-mn no thắng tri thức l như vậy, thắng tri thức tập khởi l như vậy, thắng tri thức đoạn diệt l như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt l như vậy, thắng tri vị ngọt của thức l như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của thức l như vậy, thắng tri sự xuất ly của thức l như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, họ giải thot, khng chấp thủ. Họ được kho giải thot. Những ai được kho giải thot, họ được vẹn ton. Những ai được vẹn ton, thời khng thể nu r sự lun chuyển của họ.

29) Ny cc Tỷ-kheo, như vậy l vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ.

30) V ny cc Tỷ-kheo, như thế no l vị Tỷ-kheo qun st theo ba cch? Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo qun st theo giới, qun st theo xứ, qun st theo duyn khởi. Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo qun st theo ba cch.

31) Ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ, qun st theo ba cch, được gọi l một vị ton vẹn trong Php v Luật ny, đ thnh tựu vin mn, một vị tối thượng nhn.

 

6. Sammāsambuddhasuttaṃ

6. Sammāsambuddhasuttavaṇṇanā

VI. Chnh ẳng Gic. (S.iii,54)

 

58. Sāvatthinidānaṃ. Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paāvimutto rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paāvimuttoti vuccati.

 

Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vedanāya nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paāvimutto vedanāya nibbidāpe paāvimuttoti vuccati.

 

Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. Bhikkhupi, bhikkhave, paāvimutto viāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paāvimuttoti vuccati.

 

Tatra kho, bhikkhave, ko viseso, ko adhippayāso [adhippāyo (sī.), adhippāyaso (syā. kaṃ. pī. ka.)], kiṃ nānākaraṇaṃ, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paāvimuttena bhikkhunāti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantīti. Tena hi, bhikkhave , suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmīti. Evaṃ, bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

 

Tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā, asajātassa maggassa sajanetā [sajānetā (syā. kaṃ.)], anakkhātassa maggassa akkhātā maggaū, maggavidū, maggakovido; maggānugā ca, bhikkhave, etarahi sāvakā viharanti pacchāsamannāgatā. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paāvimuttena bhikkhunāti. Chaṭṭhaṃ.

58. Chaṭṭhe ko adhippayāsoti ko adhikapayogo. Anuppannassāti imahi maggaṃ kassapasammāsambuddho uppādesi, antarā ao satthā uppādetuṃ nāsakkhi, iti bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā nāma. Nagaropamasmihi avaḷajanaṭṭhānesu purāṇamaggo jāto, idha avattamānaṭṭhena anuppannamaggo nāma. Asajātassāti tasseva vevacanaṃ. Anakkhātassāti akathitassa. Maggaṃ jānātīti maggaū. Maggaṃ viditaṃ pākaṭaṃ akāsīti maggavidū. Magge ca amagge ca kovidoti maggakovido. Maggānugāti maggaṃ anugacchantā. Pacchā samannāgatāti ahaṃ paṭhamaṃ gato, sāvakā pacchā samannāgatā. Chaṭṭhaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Như Lai, ny cc Tỷ-kheo, l bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, được gọi l bậc Giải Thot, khng c chấp thủ, Chnh ẳng Gic. Cn vị Tỷ-kheo, ny cc Tỷ-kheo, được giải thot nhờ tr tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, được gọi l bậc Giải Thot, khng c chấp thủ, giải thot nhờ tr tuệ.

4) Như Lai, ny cc Tỷ-kheo, l bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ, được gọi l bậc Giải Thot, khng c chấp thủ, Chnh ẳng Gic. Cn vị Tỷ-kheo, ny cc Tỷ-kheo, được giải thot nhờ tr tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ, được gọi l bậc Giải Thot, khng c chấp thủ, giải thot nhờ tr tuệ.

5-7) Như Lai, ny cc Tỷ-kheo, l bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt tưởng... đoạn diệt cc hnh... đoạn diệt thức, được gọi l bậc Giải Thot, khng c chấp thủ, Chnh ẳng Gic. Cn vị Tỷ-kheo, ny cc Tỷ-kheo, được giải thot nhờ tr tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, được gọi l bậc Giải Thot, khng c chấp thủ, giải thot nhờ tr tuệ.

8) Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, thế no l sự sai biệt, thế no l sự đặc th, thế no l sự sai khc giữa bậc Như Lai, A-la-hn, Chnh ẳng Gic, v bậc Tỷ-kheo được giải thot nhờ tr tuệ?

9) -- Bạch Thế Tn, đối với chng con, cc php lấy Thế Tn lm căn bản, lấy Thế Tn lm chỉ đạo, lấy Thế Tn lm chỗ y chỉ. Lnh thay, bạch Thế Tn, nếu được Thế Tn ni ln nghĩa của lời ny. Sau khi nghe Thế Tn, cc Tỷ-kheo sẽ thọ tr!

-- Vậy ny cc Tỷ-kheo, hy nghe v kho suy nghiệm, Ta sẽ ni:

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Cc vị Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn.

10) Thế Tn ni như sau:

-- Như Lai, ny cc Tỷ-kheo, l bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, lm cho khởi ln con đường (trước kia) chưa khởi, l bậc đem lại con đường (trước kia) chưa được đem lại, l bậc tuyn thuyết con đường (trước kia) chưa được tuyn thuyết, bậc tri đạo, bậc ngộ đạo, bậc thuần thục về đạo. Cn nay, ny cc Tỷ-kheo, cc vị đệ tử l những vị sống theo đạo, tiếp tục thnh tựu (đạo).

11) Ny cc Tỷ-kheo, đy l sự sai biệt, sự đặc th, sự sai khc giữa Như Lai, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic v bậc Tỷ-kheo được giải thot nhờ tr tuệ.

 

7. Anattalakkhaṇasuttaṃ

7. Anattalakkhaṇasuttavaṇṇanā

VII. Năm Vị (V ng tưởng) (ại 2,7c) (Luật tạng, ại phẩm q.1, từ trang 3) (S.iii,66)

 

59. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pacavaggiye bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

 

Rūpaṃ, bhikkhave, anattā. Rūpaca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ rūpaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca rūpe evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosīti. Yasmā ca kho, bhikkhave, rūpaṃ anattā, tasmā rūpaṃ ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati rūpe evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosīti.

 

Vedanā anattā. Vedanā ca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ vedanā ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca vedanāya evaṃ me vedanā hotu, evaṃ me vedanā mā ahosīti. Yasmā ca kho, bhikkhave, vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati vedanāya evaṃ me vedanā hotu, evaṃ me vedanā mā ahosīti.

 

Saā anattāpe saṅkhārā anattā. Saṅkhārā ca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissaṃsu, nayidaṃ saṅkhārā ābādhāya saṃvatteyyuṃ, labbhetha ca saṅkhāresu evaṃ me saṅkhārā hontu, evaṃ me saṅkhārā mā ahesunti. Yasmā ca kho, bhikkhave, saṅkhārā anattā, tasmā saṅkhārā ābādhāya saṃvattanti, na ca labbhati saṅkhāresu evaṃ me saṅkhārā hontu, evaṃ me saṅkhārā mā ahesunti.

 

Viāṇaṃ anattā. Viāṇaca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ viāṇaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca viāṇe evaṃ me viāṇaṃ hotu, evaṃ me viāṇaṃ mā ahosīti. Yasmā ca kho, bhikkhave, viāṇaṃ anattā, tasmā viāṇaṃ ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati viāṇe evaṃ me viāṇaṃ hotu, evaṃ me viāṇaṃ mā ahosīti.

 

Taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ , bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante.

 

Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kici rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vāpe yā dūre santike vā, sabbā vedanā netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Yā kāci saāpe ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vāpe ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti.

 

Idamavoca bhagavā. Attamanā pacavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ [abhinandunti (ka.)].

 

Imasmica pana veyyākaraṇasmiṃ bhaamāne pacavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. Sattamaṃ.

59. Sattame pacavaggiyeti aāsi koṇḍaattherādike paca jane purāṇupaṭṭhāke. Āmantesīti āsāḷhipuṇṇamadivase dhammacakkappavattanato paṭṭhāya anukkamena sotāpattiphale patiṭṭhite idāni nesaṃ āsavakkhayāya dhammaṃ desessāmīti pacamiyaṃ pakkhassa āmantesi. Etadavocāti etaṃ rūpaṃ, bhikkhave, anattātiādinayappavattaṃ anattalakkhaṇasuttaṃ avoca. Tattha anattāti pubbe vuttehi catūhi kāraṇehi anattā. Taṃ kiṃ maatha, bhikkhaveti idaṃ kasmā āraddhaṃ? Ettakena ṭhānena anattalakkhaṇameva kathitaṃ, na aniccadukkhalakkhaṇāni, idāni tāni dassetvā samodhānetvā tīṇipi lakkhaṇāni dassetuṃ idamāraddhanti veditabbaṃ. Tasmāti yasmā ime pacakkhandhā aniccā dukkhā anattā, tasmā. Yaṃkici rūpantiādīsu vitthārakathā visuddhimagge paābhāvanādhikāre khandhaniddese vuttāva. Sesaṃ sabbattha vuttānusāreneva veditabbaṃ. Imasmiṃ pana sutte anattalakkhaṇameva kathitanti. Sattamaṃ.

1) Một thời Thế Tn ở Brnasi (Ba-la-nại), tại Ispatana (Chư Tin đọa xứ), vườn Lộc Uyển.

2) Ở đy Thế Tn ni với đon năm vị Tỷ-kheo: "Ny cc Tỷ-kheo". -- "Thưa vng bạch Thế Tn". Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế Tn ni như sau:

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v ng. Ny cc Tỷ-kheo, nếu sắc l ng, thời sắc khng thể đi đến bệnh hoạn v c thể được cc sắc như sau: "Mong rằng sắc của ti l như thế ny! Mong rằng sắc của ti chẳng phải như thế ny!"

4) V ny cc Tỷ-kheo, v sắc l v ng. Do vậy sắc đi đến bệnh hoạn, v khng thể c được cc sắc: "Mong rằng sắc của ti như thế ny! Mong rằng sắc của ti chẳng phải như thế ny!"

5) Thọ, ny cc Tỷ-kheo, l v ng. Ny cc Tỷ-kheo, nếu thọ l ng, thời thọ khng thể đi đến bệnh hoạn, v c thể được cc thọ như sau: "Mong rằng thọ của ti như thế ny! Mong rằng thọ của ti chẳng phải như thế ny!"

6) V ny cc Tỷ-kheo, v thọ l v ng. Do vậy, thọ đi đến bệnh hoạn, v khng thể c được cc thọ: "Mong rằng thọ của ti như thế ny! Mong rằng thọ của ti chẳng phải như thế ny!"

7) Tưởng l v ng...

8) Cc hnh l v ng, ny cc Tỷ-kheo, nếu cc hnh l ng, thời cc hnh khng thể đi đến bệnh hoạn v c thể được cc hnh như sau: "Mong rằng cc hnh của ti như thế ny! Mong rằng cc hnh của ti chẳng phải như thế ny!"

9) V ny cc Tỷ-kheo, v cc hnh l v ng. Do vậy, cc hnh đi đến bệnh hoạn, v khng thể c được cc hnh: "Mong rằng cc hnh của ti như thế ny! Mong rằng cc hnh của ti khng phải như thế ny!"

10) Thức l v ng, ny cc Tỷ-kheo, nếu thức l ng, thời thức khng thể đi đến bệnh hoạn, v c thể c được cc thức như sau: "Mong rằng thức của ti như thế ny! Mong rằng thức của ti chẳng phải như thế ny!"

11) V ny cc Tỷ-kheo, v thức l v ng. Do vậy, thức đi đến bệnh hoạn, v khng c thể c được thức: "Mong rằng thức của ti như thế ny! Mong rằng thức của ti chẳng phải như thế ny!"

12) Ny cc Tỷ-kheo, cc ng nghĩ thế no? Sắc l thường hay v thường?

-- L v thường, bạch Thế Tn!

-- Ci g v thường l khổ hay lạc?

-- L khổ, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường, khổ, chịu sự biến hoại, c hợp l chăng khi qun ci ấy l: " Ci ny l của ti, ci ny l ti, ci ny l tự ng của ti"?

-- Thưa khng, bạch Thế Tn.

13-15) -- Thọ... Tưởng... Cc hnh...

16) Thức l thường hay v thường?

-- L v thường, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường l khổ hay lạc?

-- L khổ, bạch Thế Tn.

-- Ci g v thường, khổ, chịu sự biến hoại, c hợp l chăng khi qun ci ấy l: "Ci ny l của ti, ci ny l ti, ci ny l tự ng của ti"?

-- Thưa khng, bạch Thế Tn.

17) -- Do vậy, ny cc Tỷ-kheo, phm sắc g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật qun với chnh tr tuệ như sau: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

18) Phm thọ g...

19) Phm tưởng g...

20) Phm cc hnh g...

21) Phm thức g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần phải như thật qun với chnh tr tuệ như sau: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

22) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm y đối với cc hnh, yếm ly đối với thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thot. Trong sự giải thot, tr khởi ln: "Ta đ được giải thot". Vị ấy biết r: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

23) Thế Tn thuyết như vậy. Nhm năm vị Tỷ-kheo hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy. Trong khi lời dạy ny được ni ln, tm của nhm năm vị Tỷ-kheo được giải thot khỏi cc lậu hoặc, khng c chấp thủ.

 

8. Mahālisuttaṃ

8. Mahālisuttavaṇṇanā

VIII. Mahli (Tạp 3,32, Ph-Lu-Na, ại 2,20b)(Siii,68)

 

60. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami pe ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṃ etadavoca

 

Pūraṇo, bhante, kassapo evamāha natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; ahetū appaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā; ahetū appaccayā sattā visujjhantīti. Idha, bhagavā kimāhāti?

 

Atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti. Atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā; sahetū sappaccayā sattā visujjhantīti.

 

Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; kathaṃ sahetū sappaccayā sattā saṃkilissantīti?

 

Rūpaca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhaṃ abhavissa dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, nayidaṃ sattā rūpasmiṃ sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ sukhaṃ sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṃ sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; evaṃ sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti.

 

Vedanā ca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṃ sattā vedanāya sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti.

 

Saā ca hidaṃ, mahālipe saṅkhārā ca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṃsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṃ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti.

 

Viāṇaca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhaṃ abhavissa dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, nayidaṃ sattā viāṇasmiṃ sārajjeyyuṃ. Yasmā ca kho , mahāli, viāṇaṃ sukhaṃ sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, tasmā sattā viāṇasmiṃ sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. Ayampi kho, mahāli, hetu ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. Evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissantīti.

 

Katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṃ visuddhiyā; kathaṃ sahetū sappaccayā sattā visujjhantīti? Rūpaca hidaṃ, mahāli, ekantasukhaṃ abhavissa sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, nayidaṃ sattā rūpasmiṃ nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṃ nibbindanti; nibbindaṃ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, sattānaṃ visuddhiyā. Evaṃ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti.

 

Vedanā ca hidaṃ, mahāli, ekantasukhā abhavissape saā ca hidaṃ, mahālipe saṅkhārā ca hidaṃ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṃsupe viāṇaca hidaṃ, mahāli, ekantasukhaṃ abhavissa sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, nayidaṃ sattā viāṇasmiṃ nibbindeyyuṃ. Yasmā ca kho, mahāli, viāṇaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, tasmā sattā viāṇasmiṃ nibbindanti; nibbindaṃ virajjanti; virāgā visujjhanti. Ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, sattānaṃ visuddhiyā . Evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantīti. Aṭṭhamaṃ.

60. Aṭṭhame ekantadukkhantiādīni dhātusaṃyutte vuttanayāneva. Aṭṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr ở Vesli, trong rừng ại Lm, tại Trng Cc đại giảng đường.

2) Rồi Mahli, người Licchavi, đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn, rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, Mahli, người Licchavi, bạch Thế Tn:

3) -- Purna Kassapa (Ph-lan-na Ca-diếp), bạch Thế Tn, thuyết như sau: "Khng nhn, khng duyn l sự nhiễm của chng sanh. Khng nhn, khng duyn, chng sanh bị nhiễm . Khng nhn, khng duyn l sự thanh tịnh của chng sanh. Khng nhn, khng duyn, chng sanh được thanh tịnh". Ở đy, bạch Thế Tn, Thế Tn thuyết như thế no?

4) -- Ny Mahli, c nhn, c duyn l sự nhiễm của chng sanh. Ny Mahli, c nhn, c duyn, chng sanh bị nhiễm . Ny Mahli, c nhn c duyn l sự thanh tịnh của chng sanh. C nhn, c duyn, chng sanh được thanh tịnh.

5) -- Nhưng bạch Thế Tn, do nhn g, do duyn g l sự nhiễm của chng sanh? Do c nhn g, do c duyn g chng sanh bị nhiễm ?

6) -- Ny Mahli, nếu sắc nhứt hướng khổ, rơi trn đau khổ, nhập cuộc với khổ, khng nhập cuộc với lạc, thời chng sanh khng tham đắm đối với sắc. V v rằng, ny Mahli, sắc l lạc, rơi trn lạc, nhập cuộc với lạc, khng nhập cuộc với khổ, cho nn chng sanh tham đắm đối với sắc. Do tham đắm nn bị triền phược, do bị triền phược nn bị nhiễm . Ny Mahli, đy l nhn, đy l duyn cho sự nhiễm chng sanh. Do c nhn như vậy, do c duyn như vậy, chng sanh sẽ bị nhiễm .

7) V ny Mahli, nếu thọ nhứt hướng khổ, rơi trn khổ, nhập cuộc với khổ, khng nhập cuộc với lạc, thời cc chng sanh khng tham đắm đối với thọ. V v rằng, ny Mahli, thọ l lạc, rơi trn lạc, nhập cuộc với lạc, khng nhập cuộc với khổ, cho nn chng sanh tham đắm đối với thọ. Do tham đắm nn bị triền phược, do bị triền phược nn bị nhiễm . Ny Mahli, đy l nhn, đy l duyn cho sự nhiễm của chng sanh. Do c nhn như vậy, do c duyn như vậy, chng sanh sẽ bị nhiễm .

8-9) V ny Mahli, nếu tưởng nhứt hướng khổ... nếu cc hnh nhứt hướng khổ...

10) V ny Mahli, nếu thức nhứt hướng khổ, rơi trn khổ, nhập cuộc với khổ, khng nhập cuộc với lạc, thời chng sanh khng tham đắm đối với thức. V rằng, ny Mahli, thức l lạc, rơi trn lạc, nhập cuộc với lạc, khng nhập cuộc với khổ, do vậy chng sanh tham đắm đối với thức. Do tham đắm nn bị triền phược, do bị triền phược nn bị nhiễm . Ny Mahali, đy l nhn, đy l duyn cho sự nhiễm của chng sanh. Do c nhn như vậy, do c duyn như vậy, chng sanh sẽ bị nhiễm .

11) -- Bạch Thế Tn, thế no l nhn, thế no l duyn cho sự thanh tịnh của chng sanh? Do c nhn như thế no, c duyn như thế no, chng sanh được thanh tịnh?

12) -- Ny Mahli, nếu sắc l nhứt hướng lạc, rơi trn lạc, nhập cuộc với lạc, khng nhập cuộc với khổ, thời chng sanh khng nhm chn đối với sắc. V v rằng, ny Mahli, sắc l khổ, rơi trn khổ, nhập cuộc với khổ, khng nhập cuộc với lạc, do vậy chng sanh mới yếm ly đối với sắc. Do yếm ly nn ly tham; do ly tham nn giải thot. Ny Mahli, đy l nhn, đy l duyn cho sự thanh tịnh của chng sanh. Do c nhn như vậy, do c duyn như vậy, chng sanh được thanh tịnh.

13) Ny Mahli, nếu thọ l nhứt hướng lạc...

14) Ny Mahli, nếu tưởng l nhứt hướng lạc...

15) Ny Mahli, nếu cc hnh l nhứt hướng lạc...

16) Ny Mahli, nếu thức l nhứt hướng lạc, rơi trn lạc, nhập cuộc với lạc, khng nhập cuộc với khổ, thời chng sanh khng nhm chn đối với thức. V v rằng, ny Mahli, thức l khổ, rơi trn khổ, nhập cuộc với khổ, khng nhập cuộc với lạc, do vậy chng sanh mới yếm ly đối với thức. Do yếm ly nn ly tham, do ly tham nn giải thot. Ny Mahli, đy l nhn, đy l duyn cho sự thanh tịnh của chng sanh. Do c nhn như vậy, do c duyn như vậy, chng sanh được thanh tịnh.

 

9. Ādittasuttaṃ

9. Ādittasuttavaṇṇanā

IX. Lửa Chy (S.iii,58)

 

61. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, ādittaṃ, vedanā ādittā, saā ādittā, saṅkhārā ādittā, viāṇaṃ ādittaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi saāyapi saṅkhāresupi viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. Navamaṃ.

61. Navame ādittanti ekādasahi aggīhi ādittaṃ pajjalitaṃ. Iti dvīsupi imesu suttesu dukkhalakkhaṇameva kathitaṃ. Navamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, đang bốc chy; thọ đang bốc chy; tưởng đang bốc chy; hnh đang bốc chy; thức đang bốc chy!

4) Thấy vậy, ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử nhm chn đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... nhm chn đối với thức. Do nhm chn nn ly tham; do ly tham nn giải thot. Trong sự giải thot, tr khởi ln: "Ta đ được giải thot".

5) Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

10. Niruttipathasuttaṃ

10. Niruttipathasuttavaṇṇanā

X. Ngn Lộ (S.iii,59)

 

62. Sāvatthinidānaṃ. Tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti, na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Katame tayo? Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ahosīti tassa saṅkhā, ahosīti tassa samaā, ahosīti tassa paatti; na tassa saṅkhā atthīti, na tassa saṅkhā bhavissatīti.

 

Yā vedanā atītā niruddhā vipariṇatā ahosīti tassā saṅkhā, ahosīti tassā samaā, ahosīti tassā paatti; na tassā saṅkhā atthīti, na tassā saṅkhā bhavissatīti.

 

Yā saā ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā ahesunti tesaṃ saṅkhā, ahesunti tesaṃ samaā, ahesunti tesaṃ paatti; na tesaṃ saṅkhā atthīti, na tesaṃ saṅkhā bhavissantīti.

 

Yaṃ viāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ, ahosīti tassa saṅkhā, ahosīti tassa samaā, ahosīti tassa paatti; na tassa saṅkhā atthīti, na tassa saṅkhā bhavissatīti.

 

Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ, bhavissatīti tassa saṅkhā, bhavissatīti tassa samaā, bhavissatīti tassa paatti; na tassa saṅkhā atthīti, na tassa saṅkhā ahosīti.

 

Yā vedanā ajātā apātubhūtā, bhavissatīti tassā saṅkhā, bhavissatīti tassā samaā, bhavissatīti tassā paatti; na tassā saṅkhā atthīti, na tassā saṅkhā ahosīti.

 

Yā saā ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā, bhavissantīti tesaṃ saṅkhā, bhavissantīti tesaṃ samaā, bhavissantīti tesaṃ paatti; na tesaṃ saṅkhā atthīti, na tesaṃ saṅkhā ahesunti.

 

Yaṃ viāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ, bhavissatīti tassa saṅkhā, bhavissatīti tassa samaā, bhavissatīti tassa paatti; na tassa saṅkhā atthīti, na tassa saṅkhā ahosīti.

 

Yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ, atthīti tassa saṅkhā, atthīti tassa samaā, atthīti tassa paatti; na tassa saṅkhā ahosīti, na tassa saṅkhā bhavissatīti.

 

Yā vedanā jātā pātubhūtā, atthīti tassā saṅkhā, atthīti tassā samaā, atthīti tassā paatti; na tassā saṅkhā ahosīti, na tassā saṅkhā bhavissatīti.

 

Yā saā ye saṅkhārā jātā pātubhūtā, atthīti tesaṃ saṅkhā, atthīti tesaṃ samaā, atthīti tesaṃ paatti; na tesaṃ saṅkhā ahesunti, na tesaṃ saṅkhā, bhavissantīti.

 

Yaṃ viāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ, atthīti tassa saṅkhā, atthīti tassa samaā, atthīti tassa paatti; na tassa saṅkhā ahosīti, na tassa saṅkhā bhavissatīti.

 

Ime kho, bhikkhave, tayo niruttipathā adhivacanapathā paattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti, na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viūhi . Yepi te, bhikkhave, ahesuṃ ukkalā vassabhaā [okkalā vayabhiā (ma. ni. 3.343)] ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepime tayo niruttipathe adhivacanapathe paattipathe na garahitabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ amaiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindāghaṭṭanabyārosaupārambhabhayāti [nindābyārosaupārambhabhayāti (sī. syā. kaṃ. pī.) ma. ni. 3.343].

 

Upayavaggo chaṭṭho.

 

Tassuddānaṃ

 

Upayo bījaṃ udānaṃ, upādānaparivattaṃ;

 

Sattaṭṭhānaca sambuddho, pacamahāli ādittā.

 

Vaggo niruttipathena cāti.

62.Dasame niruttiyova niruttipathā, atha vā niruttiyo ca tā niruttivasena viātabbānaṃ atthānaṃ pathattā pathā cāti niruttipathā. Sesapadadvayepi eseva nayo. Tīṇipi cetāni aamaavevacanānevāti veditabbāni. Asaṃkiṇṇāti avijahitā, ko imehi atthoti vatvā achaḍḍitā. Asaṃkiṇṇapubbāti atītepi na jahitapubbā. Na saṃkīyantīti etarahipi kimetehīti na chaḍḍīyanti. Na saṃkīyissantīti anāgatepi na chaḍḍīyissanti. Appaṭikuṭṭhāti appaṭibāhitā. Atītanti attano sabhāvaṃ bhaṅgameva vā atikkantaṃ. Niruddhanti desantaraṃ asaṅkamitvā tattheva niruddhaṃ vūpasantaṃ. Vipariṇatanti vipariṇāmaṃ gataṃ naṭṭhaṃ. Ajātanti anuppannaṃ. Apātubhūtanti apākaṭībhūtaṃ.

 

Ukkalāti ukkalajanapadavāsino. Vassabhaāti vasso ca bhao ca. Dvepi hi te mūladiṭṭhigatikā. Ahetukavādātiādīsu natthi hetu natthi paccayoti gahitattā ahetukavādā. Karoto na karīyati pāpanti gahitattā akiriyavādā. Natthi dinnantiādigahaṇato natthikavādā. Tattha ime dve janā, tisso diṭṭhiyo, kiṃ ekekassa diyaḍḍhā hotīti? Na tathā, yathā pana eko bhikkhu paṭipāṭiyā cattāripi jhānāni nibbatteti , evamettha ekeko tissopi diṭṭhiyo nibbattesīti veditabbo. Natthi hetu natthi paccayoti punappunaṃ āvajjentassa āharantassa abhinandantassa assādentassa maggadassanaṃ viya hoti. So micchattaniyāmaṃ okkamati, so ekantakāḷakoti vuccati. Yathā pana ahetukadiṭṭhiyaṃ, evaṃ karoto na karīyati pāpaṃ, natthi dinnanti imesupi ṭhānesu micchattaniyāmaṃ okkamati.

 

Na garahitabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ amaiṃsūti ettha yadetaṃ atītaṃ nāma, nayidaṃ atītaṃ, idamassa anāgataṃ vā paccuppannaṃ vāti vadanto garahati nāma. Tattha dosaṃ dassetvā kiṃ iminā garahitenāti? Vadanto paṭikkosati nāma. Ime pana niruttipathe tepi accantakāḷakā diṭṭhigatikā na garahitabbe na paṭikkositabbe maiṃsu. Atītaṃ pana atītameva, anāgataṃ anāgatameva, paccuppannaṃ paccuppannameva kathayiṃsu. Nindāghaṭṭanabyārosaupārambhabhayāti viūnaṃ santikā nindābhayena ca ghaṭṭanabhayena ca dosāropanabhayena ca upārambhabhayena ca. Iti imasmiṃ sutte catubhūmikakhandhānaṃ paṇṇatti kathitāti. Dasamaṃ.

 

Upayavaggo chaṭṭho.

 

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, c ba loại ny, ngn lộ, danh ngn lộ, thi thiết lộ, khng c lẫn lộn, trước khng lẫn lộn, nay khng lẫn lộn, tương lai khng lẫn lộn, khng bị cc Sa-mn, B-la-mn c tr quở trch. Thế no l ba?

4) Ny cc Tỷ-kheo, phm sắc g đ qua, đ đoạn diệt, đ biến hoại; sắc ấy được xc nhận l "đ c", được xưng danh l "đ c", được thi thiết l "đ c". Sắc ấy khng được xc nhận l "hiện c", khng được xc nhận l "sẽ c".

5) Phm thọ g đ qua, đ đoạn diệt, đ biến hoại; thọ ấy được xc nhận l "đ c", được xưng danh l "đ c", được thi thiết l "đ c". Thọ ấy khng được xc nhận l "hiện c", khng được xc nhận l "sẽ c".

6) Phm tưởng g đ qua...

7) Phm cc hnh g đ qua...

8) Phm thức g đ qua, đ đoạn diệt, đ biến hoại; thức ấy được xc nhận l "đ c", được xưng danh l "đ c", được thi thiết l "đ c". Thức ấy khng được xc nhận l "hiện c", khng được xc nhận l "sẽ c".

9) Phm sắc g chưa sanh, chưa hiện hữu; sắc ấy được xc nhận l "sẽ c", được xưng danh l "sẽ c", được thi thiết l "sẽ c". Sắc ấy khng được xc nhận l "hiện c", khng được xc nhận l "đ c".

10) Phm thọ g chưa sanh, chưa hiện hữu; thọ ấy được xc nhận l "sẽ c", được xưng danh l "sẽ c", được thi thiết l "sẽ c". Thọ ấy khng được xc nhận l "hiện c", thọ ấy khng được xc nhận l "đ c".

11) Phm tưởng g...

12) Phm cc hnh g...

13) Phm thức g chưa sanh, chưa hiện hữu; thức ấy được xc nhận l "sẽ c", được xưng danh l "sẽ c", được thi thiết l "sẽ c". Thức ấy khng được xc nhận l "hiện c", thức ấy khng được xc nhận l "đ c".

14) Ny cc Tỷ-kheo, phm sắc g đ sanh, đ hiện hữu; sắc ấy được xc nhận l "hiện c", được xưng danh l "hiện c", được thi thiết l "hiện c". Sắc ấy khng được xc nhận l "đ c", khng được xc nhận l "sẽ c".

15) Phm thọ g đ sanh, đ hiện hữu; thọ ấy được xc nhận l "hiện c", được xưng danh l "hiện c", được thi thiết l "hiện c". Thọ ấy khng được xc nhận l "đ c", khng được xc nhận l "sẽ c".

16) Phm tưởng g...

17) Phm cc hnh g...

18) Phm thức g đ sanh, đ hiện hữu ; thức ấy được xc nhận l "hiện c", được xưng danh l "hiện c", được thi thiết l "hiện c". Thức ấy khng được xc nhận l "đ c", thức ấy khng được xc nhận l "sẽ c".

19) Ny cc Tỷ-kheo, c ba loại ny, ngn lộ, danh ngn lộ, thi thiết lộ, khng c lẫn lộn, trước khng lẫn lộn, nay khng lẫn lộn, tương lai khng lẫn lộn, khng bị cc Sa-mn, B-la-mn c tr quở trch.

20) Tuy vậy, dn chng ở Ukkali, những vị thuyết php trong thời an cư ma mưa, cc vị v nhn luận giả, cc vị v tc luận giả, cc vị v hữu luận giả, những vị ấy cũng khng c nghĩ rằng ngn lộ, danh ngn lộ, thi thiết lộ ny khng đng quở trch, khng đng khinh miệt. V sao? V rằng, họ sợ quở trch, cng kch, phẫn nộ, chỉ trch.

 

7. Arahantavaggo

7. Arahantavaggo

II. Phẩm A-La-Hn

 

1. Upādiyamānasuttaṃ

1. Upādiyamānasuttavaṇṇanā

I. Chấp Trước (Tạp 1. ại 2,4b) (S.iii,73)

 

63. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyanti. Upādiyamāno kho, bhikkhu, baddho mārassa; anupādiyamāno mutto pāpimatoti. Aātaṃ bhagavā, aātaṃ sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, upādiyamāno baddho mārassa; anupādiyamāno mutto pāpimato. Vedanaṃ upādiyamāno baddho mārassa; anupādiyamāno mutto pāpimato. Saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ upādiyamāno baddho mārassa; anupādiyamāno mutto pāpimato. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu, upādiyamāno baddho mārassa; anupādiyamāno mutto pāpimato. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ upādiyamāno baddho mārassa ; anupādiyamāno mutto pāpimato. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti.

 

Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharati. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Paṭhamaṃ.

63. Arahantavaggassa paṭhame upādiyamānoti taṇhāmānadiṭṭhivasena gaṇhamāno. Baddho mārassāti mārassa pāsena baddho nāma. Mutto pāpimatoti pāpimato pāsena mutto nāma hoti. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời, Thế Tn tr ở Svatthi (X-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đ Lm), vườn ng Anthapindika (Cấp C ộc).

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php tm tắt cho con. Sau khi nghe Thế Tn thuyết php, con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ai chấp trước, ny Tỷ-kheo, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng chấp trước, người ấy được giải thot khỏi c ma.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu, bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Như thế no, ny Tỷ-kheo, ng hiểu một cch rộng ri nghĩa lời Ta ni một cch vắn tắt?

-- Ai chấp trước sắc, bạch Thế Tn, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng chấp trước, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai chấp trước thọ, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng chấp trước, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai chấp trước tưởng... Ai chấp trước cc hnh... Ai chấp trước thức, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng chấp trước, người ấy được giải thot khỏi c ma. Bạch Thế Tn, lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

6) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Như vậy ng hiểu một cch rộng ri nghĩa lời ni vắn tắt ny của Ta. Ai chấp trước sắc, ny Tỷ-kheo, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng chấp trước, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai chấp trước thọ... Ai chấp trước tưởng... Ai chấp trước cc hnh... Ai chấp trước thức, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng chấp trước, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ny Tỷ-kheo, lời ni vắn tắt ny của Ta cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi v ra đi.

8) Rồi Tỷ-kheo ấy sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần, khng bao lu, v mục đch g m cc thiện nam tử chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, mong cầu chnh l v thượng cứu cnh Phạm hạnh; vị ấy, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, chứng ngộ, chứng đạt v an tr. Vị ấy chứng tri: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa". Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

2. Maamānasuttaṃ

2. Maamānasuttavaṇṇanā

II. Suy Tưởng (S.iii,74)

 

64. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetupe ātāpī pahitatto vihareyyanti. Maamāno kho, bhikkhu, baddho mārassa; amaamāno mutto pāpimatoti. Aātaṃ bhagavā, aātaṃ sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, maamāno baddho mārassa; amaamāno mutto pāpimato. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ maamāno baddho mārassa; amaamāno mutto pāpimato. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu , bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu, maamāno baddho mārassa; amaamāno mutto pāpimato. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ maamāno baddho mārassa; amaamāno mutto pāpimato. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Dutiyaṃ.

64. Dutiye maamānoti taṇhāmānadiṭṭhimaanāhi maamāno. Dutiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) Rồi một Tỷ-kheo... bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, lnh thay, Thế Tn hy thuyết php tm tắt cho con... nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ai suy tưởng, ny Tỷ-kheo, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng suy tưởng, người ấy được giải thot khỏi c ma.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Như thế no, ny Tỷ-kheo, ng hiểu một cch rộng ri nghĩa lời Ta ni một cch vắn tắt:

6) -- Ai suy tưởng sắc, bạch Thế Tn, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng suy tưởng, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai suy tưởng thọ... tưởng... hnh... thức, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng suy tưởng, người ấy được giải thot khỏi c ma. Bạch Thế Tn, lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Như vậy ng hiểu một cch rộng ri nghĩa lời ni vắn tắt ny của Ta. Ny Tỷ-kheo, ai suy tưởng sắc, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng suy tưởng, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai suy tưởng thọ... tưởng... cc hnh... Ai suy tưởng thức, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng suy tưởng, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ny Tỷ-kheo, lời ni vắn tắt ny của Ta cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Vị Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

3. Abhinandamānasuttaṃ

3. Abhinandamānasuttavaṇṇanā

III. Hoan Hỷ (S.iii,75)

 

65. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittenape pahitatto vihareyyanti. Abhinandamāno kho, bhikkhu, baddho mārassa; anabhinandamāno mutto pāpimatoti. Aātaṃ bhagavā, aātaṃ sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, abhinandamāno baddho mārassa; anabhinandamāno mutto pāpimato. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ abhinandamāno baddho mārassa; anabhinandamāno mutto pāpimato. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu, abhinandamāno baddho mārassa; anabhinandamāno mutto pāpimato. Vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ abhinandamāno baddho mārassa; anabhinandamāno mutto pāpimato. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Tatiyaṃ.

65. Tatiye abhinandamānoti taṇhāmānadiṭṭhiabhinandanāhiyeva abhinandamāno. Tatiyaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3). .. Ngồi xuống một bn, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php tm tắt cho con... con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ai hoan hỷ, ny Tỷ-kheo, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng hoan hỷ, người ấy được giải thot khỏi c ma.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Như thế no, ny Tỷ-kheo, ng hiểu một cch rộng ri nghĩa lời Ta ni một cch vắn tắt?

6) -- Ai hoan hỷ sắc, bạch Thế Tn, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng hoan hỷ, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai hoan hỷ thọ... tưởng... cc hnh... Ai hoan hỷ thức, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng hoan hỷ, người ấy được giải thot khỏi c ma. Bạch Thế Tn, lời ni vắn tắt ny của Thế Tn con đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Như vậy ng đ hiểu một cch rộng ri nghĩa lời Ta ni một cch vắn tắt. Ai hoan hỷ sắc, ny Tỷ-kheo, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng hoan hỷ, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ai hoan hỷ thọ... tưởng... cc hnh... Ai hoan hỷ thức, người ấy bị Ma tri buộc. Ai khng hoan hỷ, người ấy được giải thot khỏi c ma. Ny Tỷ-kheo, lời ni vắn tắt ny của Ta cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Vị Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

4. Aniccasuttaṃ

4-5. Aniccasuttādivaṇṇanā

IV. V Thường (Tạp 1, ại 2,3b) (S.iii,76)

 

66. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetupe ātāpī pahitatto vihareyyanti. Yaṃ kho, bhikkhu, aniccaṃ; tatra te chando pahātabboti. Aātaṃ bhagavā; aātaṃ sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, aniccaṃ; tatra me chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ aniccaṃ; tatra me chando pahātabbo. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu, aniccaṃ; tatra te chando pahātabbo. Vedanā aniccā saā saṅkhārā viāṇaṃ aniccaṃ; tatra kho te chando pahātabbo. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Catutthaṃ.

66-68. Catutthe chandoti taṇhāchando. Pacamachaṭṭhesupi eseva nayo. Catutthādīni.

1-3) Nhn duyn ở Svatthi. Rồi một Tỷ-kheo... bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php vắn tắt cho con... con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần...

4) -- Ci g v thường, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng phải đoạn trừ lng dục.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Lời Ta ni một cch vắn tắt, ny Tỷ-kheo, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như thế no?

6) -- Sắc l v thường, bạch Thế Tn, ở đy, con phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức l v thường, ở đy, con phải đoạn trừ lng dục. Lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Như vậy lời Ta ni một cch vắn tắt, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri. Sắc l v thường, ny Tỷ-kheo, ở đy ng cần phải đoạn trừ lng dục. Thọ l v thường... Tưởng l v thường... Cc hnh l v thường... Thức l v thường, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

5. Dukkhasuttaṃ

4-5. Aniccasuttādivaṇṇanā

V. Khổ (S.iii,77)

 

67. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetupe ātāpī pahitatto vihareyyanti. Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhaṃ; tatra te chando pahātabboti. Aātaṃ bhagavā; aātaṃ sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti ? Rūpaṃ kho, bhante, dukkhaṃ; tatra me chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ dukkhaṃ; tatra me chando pahātabbo. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho bhikkhu, dukkhaṃ; tatra te chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ dukkhaṃ; tatra te chando pahātabbo. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Pacamaṃ.

66-68. Catutthe chandoti taṇhāchando. Pacamachaṭṭhesupi eseva nayo. Catutthādīni.

1-3) Nhn duyn ở Svatthi. Rồi một Tỷ-kheo... bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php vắn tắt cho con... con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ci g khổ, ny cc Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Lời Ta ni một cch vắn tắt, ny Tỷ-kheo, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như thế no?

6) -- Sắc l khổ, bạch Thế Tn. Ở đy, con phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức l khổ, ở đy, con phải đoạn trừ lng dục. Bạch Thế Tn, lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lời Ta ni một cch vắn tắt, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri. Sắc l khổ, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục... Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức l khổ, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

6. Anattasuttaṃ

 

VI. V Ng (Tạp 1, ại 2,3b) (S.iii,77)

 

68. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetupe ātāpī pahitatto vihareyyanti. Yo kho, bhikkhu, anattā; tatra te chando pahātabboti. Aātaṃ, bhagavā; aātaṃ, sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, anattā; tatra me chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ anattā; tatra me chando pahātabbo. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu, anattā; tatra te chando pahātabbo . Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ anattā; tatra te chando pahātabbo. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Chaṭṭhaṃ.

66-68. Catutthe chandoti taṇhāchando. Pacamachaṭṭhesupi eseva nayo. Catutthādīni.

 

1-3) Nhn duyn ở Svatthi. Rồi một Tỷ-kheo... bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php vắn tắt cho con... con sẽ sống một mnh, tịnh cư, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

4) -- Ci g v ng, ny Tỷ-kheo, ở đy ng cần phải đoạn trừ lng dục.

-- Bạch Thế Tn, con đ hiểu. Bạch Thiện Thệ, con đ hiểu.

5) -- Lời Ta ni một cch vắn tắt, ny Tỷ-kheo, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như thế no?

6) -- Sắc l v ng, bạch Thế Tn, ở đy, con phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức l v ng, ở đy, con phải đoạn trừ lng dục. Bạch Thế Tn, lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lời Ta ni một cch vắn tắt, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri. Sắc l v ng, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức l v ng, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Lời ni vắn tắt ny của Ta, ng cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

7. Anattaniyasuttaṃ

7. Anattaniyasuttavaṇṇanā

VII. Khng ng Thuộc Tự Ng (Tạp 1, ại 2,3c) (S.iii,79)

 

69. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetupe vihareyyanti. Yaṃ kho, bhikkhu, anattaniyaṃ; tatra te chando pahātabboti. Aātaṃ, bhagavā; aātaṃ, sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, anattaniyaṃ; tatra me chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ anattaniyaṃ; tatra me chando pahātabbo. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu , anattaniyaṃ; tatra te chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ anattaniyaṃ; tatra te chando pahātabbo. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.

69. Sattame anattaniyanti na attano santakaṃ, attano parikkhārabhāvena suatanti attho. Sattamaṃ.

1-3) Nhn duyn ở Svatthi... Ngồi xuống một bn, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php vắn tắt cho con....

4) -- Ci g khng đng thuộc tự ng, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục.

-- Con đ hiểu, bạch Thế Tn! Con đ hiểu, bạch Thiện Thệ.

5) -- Lời Ta ni một cch vắn tắt, ny Tỷ-kheo, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như thế no?

6) -- Sắc khng đng thuộc tự ng, bạch Thế Tn, ở đy, con cần phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức khng đng thuộc tự ng, ở đy, con cần phải đoạn trừ lng dục. Bạch Thế Tn, lời dạy vắn tắt ny của Thế Tn, con hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lời ni vắn tắt ny của Ta, ng đ hiểu một cch rộng ri. Sắc khng đng thuộc tự ng, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Thọ.. Tưởng... Cc hnh...Thức khng đng thuộc tự ng, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

8. Rajanīyasaṇṭhitasuttaṃ

8-10. Rajanīyasaṇṭhitasuttādivaṇṇanā

VIII. Chỉ Tr Cho Nhiễm (Tạp 1, ại 2,4a) (S.iii,79)

 

70. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aataro bhikkhupe ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvāpe vihareyyanti. Yaṃ kho, bhikkhu, rajanīyasaṇṭhitaṃ; tatra te chando pahātabboti. Aātaṃ, bhagavā; aātaṃ, sugatāti.

 

Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsīti? Rūpaṃ kho, bhante, rajanīyasaṇṭhitaṃ; tatra me chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ rajanīyasaṇṭhitaṃ; tatra me chando pahātabbo. Imassa khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti.

 

Sādhu sādhu bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. Rūpaṃ kho, bhikkhu, rajanīyasaṇṭhitaṃ; tatra te chando pahātabbo. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ rajanīyasaṇṭhitaṃ; tatra te chando pahātabbo. Imassa kho, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbotipe aataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Aṭṭhamaṃ.

70-72. Aṭṭhame rajanīyasaṇṭhitanti rajanīyena ākārena saṇṭhitaṃ, rāgassa paccayabhāvena ṭhitanti attho. Navamadasamāni rāhulasaṃyutte vuttanayeneva veditabbānīti. Aṭṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) Ngồi xuống một bn, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Lnh thay, bạch Thế Tn, Thế Tn hy thuyết php vắn tắt cho con....

4) -- Ci g lm chỗ chỉ tr cho sự nhiễm, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục.

-- Con đ hiểu, bạch Thế Tn! Con đ hiểu bạch Thiện Thệ.

5) -- Lời Ta ni một cch vắn tắt, ny Tỷ-kheo, ng hiểu nghĩa một cch rộng ri như thế no?

6) -- Sắc lm chỗ chỉ tr cho sự nhiễm, bạch Thế Tn, ở đy con cần phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức lm chỗ chỉ tr cho sự nhiễm, ở đy, con cần phải đoạn trừ lng dục. Bạch Thế Tn, lời ni vắn tắt ny của Thế Tn, con hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

7) -- Lnh thay, lnh thay, ny Tỷ-kheo! Lnh thay, ny Tỷ-kheo. Lời Ta ni một cch vắn tắt, ng đ hiểu nghĩa một cch rộng ri. Sắc l chỗ chỉ tr cho sự nhiễm, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Thọ... Tưởng.. Cc hnh... Thức l chỗ chỉ tr cho sự nhiễm, ny Tỷ-kheo, ở đy, ng cần phải đoạn trừ lng dục. Lời ni vắn tắt ny của Ta, ny Tỷ-kheo, ng cần phải hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy.

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn dạy... Tỷ-kheo ấy trở thnh một vị A-la-hn nữa!

 

9. Rādhasuttaṃ

8-10. Rajanīyasaṇṭhitasuttādivaṇṇanā

IX. Rdha (Tạp 6, ại 2,37c) (S.iii,79)

 

71. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā rādho yena bhagavā tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato imasmica saviāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontīti? Yaṃ kici, rādha, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passati. Yā kāci vedanā yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passati. Evaṃ kho, rādha, jānato evaṃ passato imasmica saviāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontītipe aataro ca panāyasmā rādho arahataṃ ahosīti. Navamaṃ.

70-72. Aṭṭhame rajanīyasaṇṭhitanti rajanīyena ākārena saṇṭhitaṃ, rāgassa paccayabhāvena ṭhitanti attho. Navamadasamāni rāhulasaṃyutte vuttanayeneva veditabbānīti. Aṭṭhamādīni.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2-3) Rồi Tn giả Rdha đi đến Thế Tn sau khi đến... bạch Thế Tn:

-- Biết như thế no, bạch Thế Tn, thấy như thế no đối với thn thể c thức ny, v đối với tất cả tướng ở ngoi, khng c tư tưởng: "Ng kiến, ng sở kiến, ng mạn ty min"?

4) -- Ny Rdha, phm c sắc g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần được thấy như thật với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

5) Phm c thọ...

6) Phm c tưởng...

7) Phm c cc hnh...

8) Phm c thức g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần được thấy như thật với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

9) Ny Rdha, do biết vậy, do thấy vậy, đối với thn c thức ny, v đối với tất cả tướng ở ngoi, khng c tư tưởng: "Ng kiến, ng sở kiến, ng mạn ty min".

10). .. Tn giả Rdha trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

10. Surādhasuttaṃ

8-10. Rajanīyasaṇṭhitasuttādivaṇṇanā

X. Surdha (S.iii,80)

 

72. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā surādho bhagavantaṃ etadavoca kathaṃ nu kho, bhante, jānato kathaṃ passato imasmica saviāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti, vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttanti? Yaṃ kici, surādha, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya disvā anupādāvimutto hoti. Yā kāci vedanā yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya disvā anupādāvimutto hoti. Evaṃ kho, surādha, jānato evaṃ passato imasmica saviāṇake kāye, bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttantipe aataro ca panāyasmā surādho arahataṃ ahosīti. Dasamaṃ.

 

Arahantavaggo sattamo.

 

Tassuddānaṃ

 

Upādiyamaamānā, athābhinandamāno ca;

 

Aniccaṃ dukkhaṃ anattā ca, anattanīyaṃ rajanīyasaṇṭhitaṃ;

 

Rādhasurādhena te dasāti.

70-72. Aṭṭhame rajanīyasaṇṭhitanti rajanīyena ākārena saṇṭhitaṃ, rāgassa paccayabhāvena ṭhitanti attho. Navamadasamāni rāhulasaṃyutte vuttanayeneva veditabbānīti. Aṭṭhamādīni.

 

Arahantavaggo sattamo.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2-3). .. Rồi Tn giả Surdha bạch Thế Tn:

-- Biết như thế no, bạch Thế Tn, thấy như thế no đối với thn thể c thức ny, v đối với tất cả tướng ở ngoi, khng c tư tưởng: "Ng kiến, ng sở kiến, ng mạn", vượt ngoi mọi phn biệt, thuần tịnh, kho giải thot?

4) -- Ny Surdha, phm sắc g qu khứ, vị lai, hiện tại... xa hay gần; sau khi thấy với chnh tr tuệ như thật tất cả cc sắc l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti", (vị ấy) được giải thot, khng c chấp thủ.

5-7) Phm c thọ g... c tưởng g... c hnh g...

8) Phm c thức g qu khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; sau khi như thật thấy với chnh tr tuệ tất cả cc thức l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti", (vị ấy) được giải thot, khng c chấp thủ.

9) Ny Surdha, do biết vậy, do thấy vậy, đối với thn c thức ny, v đối với tất cả tướng ở ngoi, khng c tư tưởng: "Ng kiến, ng sở kiến, ng mạn", vượt ngoi mọi phn biệt, thuần tịnh, kho giải thot.

10) Rồi Tn giả Surdha... trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

8. Khajjanīyavaggo

8. Khajjanīyavaggo

III. Phẩm Những G ược Ăn

 

1. Assādasuttaṃ

1-3. Assādasuttādivaṇṇanā

I. Vị Ngọt (S.iii,81)

 

73. Sāvatthinidānaṃ . Assutavā, bhikkhave, puthujjano rūpassa assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanāya saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ nappajānāti. Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako rūpassa assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanā saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ pajānātīti. Paṭhamaṃ.

73-75. Khajjanīyavaggassa ādito tīsu suttesu catusaccameva kathitaṃ. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu khng như thật biết r vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của sắc.

4-6) ... của thọ... của tưởng... của cc hnh.

7) Khng như thật biết r vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của thức.

8-12) V ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử như thật biết r vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của sắc... của thọ... của tưởng... của cc hnh... của thức.

 

2. Samudayasuttaṃ

1-3. Assādasuttādivaṇṇanā

II. Tập Khởi (S.iii,82)

 

74. Sāvatthinidānaṃ. Assutavā, bhikkhave, puthujjano rūpassa samudayaca atthaṅgamaca assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ nappajānāti. Vedanāya saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa samudayaca atthaṅgamaca assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ nappajānāti. Sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako rūpassa samudayaca atthaṅgamaca assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanāya saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa samudayaca atthaṅgamaca assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ pajānātīti. Dutiyaṃ.

73-75. Khajjanīyavaggassa ādito tīsu suttesu catusaccameva kathitaṃ. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, kẻ v văn phm phu khng như thật biết r sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của sắc.

4-6) ... của thọ... của tưởng... của cc hnh...

7) Khng như thật biết r sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của thức.

8) Ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử như thật biết r sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của sắc.

9-11) ... của thọ... của tưởng... của cc hnh...

12) ... như thật biết r sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của thức.

 

3. Dutiyasamudayasuttaṃ

1-3. Assādasuttādivaṇṇanā

III. Tập Khởi (S.iii,82)

 

75. Sāvatthinidānaṃ. Sutavā, bhikkhave, ariyasāvako rūpassa samudayaca atthaṅgamaca assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ pajānāti. Vedanāya saāya saṅkhārānaṃ viāṇassa samudayaca atthaṅgamaca assādaca ādīnavaca nissaraṇaca yathābhūtaṃ pajānātīti. Tatiyaṃ.

73-75. Khajjanīyavaggassa ādito tīsu suttesu catusaccameva kathitaṃ. Paṭhamādīni.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, bậc a văn Thnh đệ tử như thật biết r sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của sắc.

4-6) ... của thọ... của tưởng... của cc hnh...

7) ... như thật biết r sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm v sự xuất ly của thức.

 

4. Arahantasuttaṃ

4. Arahantasuttavaṇṇanā

IV. Cc Vị A-La-Hn (S.iii,83)

 

76. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama , nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi saāyapi saṅkhāresupi viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Yāvatā, bhikkhave, sattāvāsā, yāvatā bhavaggaṃ, ete aggā, ete seṭṭhā lokasmiṃ yadidaṃ arahantoti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Sukhino vata arahanto, taṇhā tesaṃ na vijjati;

 

Asmimāno samucchinno, mohajālaṃ padālitaṃ.

 

Anejaṃ te anuppattā, cittaṃ tesaṃ anāvilaṃ;

 

Loke anupalittā te, brahmabhūtā anāsavā.

 

Pacakkhandhe pariāya, satta saddhammagocarā;

 

Pasaṃsiyā sappurisā, puttā buddhassa orasā.

 

Sattaratanasampannā, tīsu sikkhāsu sikkhitā;

 

Anuvicaranti mahāvīrā, pahīnabhayabheravā.

 

Dasahaṅgehi sampannā, mahānāgā samāhitā;

 

Ete kho seṭṭhā lokasmiṃ, taṇhā tesaṃ na vijjati.

 

Asekhaāṇamuppannaṃ, antimoyaṃ [antimassa (ka.)] samussayo;

 

Yo sāro brahmacariyassa, tasmiṃ aparapaccayā.

 

Vidhāsu na vikampanti, vippamuttā punabbhavā;

 

Dantabhūmimanuppattā, te loke vijitāvino.

 

Uddhaṃ tiriyaṃ apācīnaṃ, nandī tesaṃ na vijjati;

 

Nadanti te sīhanādaṃ, buddhā loke anuttarāti. catutthaṃ;

 

76. Catutthe yāvatā, bhikkhave, sattāvāsāti, bhikkhave, yattakā sattāvāsā nāma atthi. Yāvatā bhavagganti yattakaṃ bhavaggaṃ nāma atthi. Ete aggā ete seṭṭhāti ete aggabhūtā ceva seṭṭhabhūtā ca. Yadidaṃ arahantoti ye ime arahanto nāma. Idampi suttaṃ purimanayeneva ussadanandiyaca palobhanīyacāti veditabbaṃ.

 

Athāparaṃ etadavocāti tadatthaparidīpanāhi ceva visesatthaparidīpanāhi ca gāthāhi etaṃ sukhino vata arahantotiādivacanaṃ avoca. Tattha sukhinoti jhānasukhena maggasukhena phalasukhena ca sukhitā. Taṇhā tesaṃ na vijjatīti tesaṃ apāyadukkhajanikā taṇhā na vajjati. Evaṃ te imassapi taṇhāmūlakassa abhāvena sukhitāva. Asmimāno samucchinnoti navavidho asmimāno arahattamaggena samucchinno. Mohajālaṃ padālitanti āṇena avijjājālaṃ phālitaṃ.

 

Anejanti ejāsaṅkhātāya taṇhāya pahānabhūtaṃ arahattaṃ. Anupalittāti taṇhādiṭṭhilepehi alittā. Brahmabhūtāti seṭṭhabhūtā. Pariāyāti tīhi pariāhi parijānitvā. Sattasaddhammagocarāti saddhā hirī ottappaṃ bāhusaccaṃ āraddhavīriyatā upaṭṭhitassatitā paāti ime satta saddhammā gocaro etesanti sattasaddhammagocarā.

 

Sattaratanasampannāti sattahi bojjhaṅgaratanehi samannāgatā. Anuvicarantīti lokiyamahājanāpi anuvicarantiyeva. Idha pana khīṇāsavānaṃ nirāsaṅkacāro nāma gahito. Tenevāha pahīnabhayabheravāti. Tattha bhayaṃ bhayameva, bheravaṃ balavabhayaṃ. Dasahaṅgehi sampannāti asekkhehi dasahi aṅgehi samannāgatā. Mahānāgāti catūhi kāraṇehi mahānāgā. Samāhitāti upacārappanāhi samāhitā. Taṇhā tesaṃ na vijjatīti ūno loko atitto taṇhādāsoti kho, mahārāja, tena bhagavatāti (ma. ni. 2.305) evaṃ vuttā dāsakārikā taṇhāpi tesaṃ natthi. Iminā khīṇāsavānaṃ bhujissabhāvaṃ dasseti.

 

Asekhaāṇanti arahattaphalaāṇaṃ. Antimoyaṃ samussayoti pacchimo ayaṃ attabhāvo. Yo sāro brahmacariyassāti sāro nāma phalaṃ. Tasmiṃ aparapaccayāti tasmiṃ ariyaphale, na aaṃ pattiyāyanti, paccakkhatova paṭivijjhitvā ṭhitā. Vidhāsu na vikampantīti tīsu mānakoṭṭhāsesu na vikampanti. Dantabhūminti arahattaṃ. Vijitāvinoti rāgādayo vijetvā ṭhitā.

 

Uddhantiādīsu uddhaṃ vuccati kesamatthako, apācīnaṃ pādatalaṃ, tiriyaṃ vemajjhaṃ. Uddhaṃ vā atītaṃ, apācīnaṃ anāgataṃ, tiriyaṃ paccuppannaṃ. Uddhaṃ vā vuccati devaloko, apācīnaṃ apāyaloko, tiriyaṃ manussaloko. Nandī tesaṃ na vijjatīti etesu ṭhānesu saṅkhepato vā atītānāgatapaccuppannesu khandhesu tesaṃ taṇhā natthi. Idha vaṭṭamūlakataṇhāya abhāvo dassito. Buddhāti catunnaṃ saccānaṃ buddhattā buddhā.

 

Idaṃ panettha sīhanādasamodhānaṃ vimuttisukhenamhā sukhitā, dukkhajanikā no taṇhā pahīnā, pacakkhandhā pariātā, dāsakārikataṇhā ceva vaṭṭamūlikataṇhā ca pahīnā, anuttaramhā asadisā, catunnaṃ saccānaṃ buddhattā buddhāti bhavapiṭṭhe ṭhatvā abhītanādasaṅkhātaṃ sīhanādaṃ nadanti khīṇāsavāti. Catutthaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, sắc l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g v ng cần phải như thật thấy với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

4-6) ... thọ... tưởng... cc hnh l v thường...

7) Ny cc Tỷ-kheo, thức l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g v ng cần phải như thật thấy với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

8) Ny cc Tỷ-kheo, do thấy vậy, bậc a văn Thnh đệ tử nhm chn đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh. .. đối với thức.

9) Do nhm chn nn ly tham. Do ly tham, nn được giải thot. Trong sự giải thot, tr khởi ln: "Ta đ được giải thot". Vị ấy biết r: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc g nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

10) Ny cc Tỷ-kheo, cho đến hữu tnh cư (Sattavasa), cho đến tột đảnh của hữu (Bhavaggam), những bậc ấy l tối thượng, những bậc ấy l tối thắng ở trong đời, tức l cc bậc A-la-hn.

11) Thế Tn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ ni như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

1) An lạc, bậc La-hn,
Họ khng c kht i,
Ng mạn kho chặt đứt;
Lưới si bị ph rch.

2) Họ đạt được bất động,
Tm viễn ly trược,
Khng nhiễm trước thế gian,
Bậc Phạm thin v lậu.

3) Họ biến tri năm uẩn.
Do hnh bảy Chnh php.
Bậc Chn nhn tn thn,
Con đch tn chư Phật.

4) ầy đủ bảy mn bu,
Ba học đều thnh tựu,
Bậc đại hng du hnh,
oạn tận mọi sợ hi.

5) ầy đủ mười uy lực,
Bậc Long tượng Thiền định.
Họ tối thắng ở đời,
Kht i được đoạn tận.

6) Thnh tựu v học tr,
Thn ny thn tối hậu,
Cứu cnh của Phạm hạnh,
ạt được khng nhờ ai.

7) ối cc tưởng, khng động,
Giải thot khỏi ti sanh,
ạt được điều phục địa,
Họ chiến thắng ở đời.

8) Thượng, hạ cng tả, hữu.
Họ khng c hỷ lạc,
Họ rống sư tử rống,
Phật v thượng ở đời!

 

5. Dutiyaarahantasuttaṃ

5. Dutiyaarahantasuttavaṇṇanā

V. Cc Vị A-La-Hn (S.iii,84)

 

77. Sāvatthinidānaṃ. Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attātipe evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi saāyapi saṅkhāresupi viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Yāvatā, bhikkhave, sattāvāsā, yāvatā bhavaggaṃ, ete aggā, ete seṭṭhā lokasmiṃ yadidaṃ arahantoti. Pacamaṃ.

77. Pacamaṃ vinā gāthāhi suddhikameva katvā kathiyamānaṃ bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ. Pacamaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Sắc, ny cc Tỷ-kheo, l v thường. Ci g v thường l khổ. Ci g khổ l v ng. Ci g v ng cần phải như thật thấy với chnh tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

4-7) Thọ... Tưởng... Cc hnh... Thức l v thường...

8) Ny cc Tỷ-kheo, do thấy vậy, bậc a văn Thnh đệ tử nhm chn đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với cc hnh... đối với thức.

9) Do nhm chn nn ly tham. Do ly tham nn được giải thot. Trong sự giải thot, tr khởi ln: "Ta đ được giải thot". Vị ấy biết r: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

10) Ny cc Tỷ-kheo, cho đến hữu tnh cư, cho đến tột đảnh của hữu, những bậc ấy l tối thượng, những bậc ấy l tối thắng ở trong đời, tức l cc bậc A-la-hn.

 

6. Sīhasuttaṃ

6. Sīhasuttavaṇṇanā

VI. Sư Tử (S.iii,85)

 

78. Sāvatthinidānaṃ . Sīho, bhikkhave, migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati; āsayā nikkhamitvā vijambhati; vijambhitvā samantā catuddisā anuviloketi; samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati; tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati. Ye hi keci, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā sīhassa migarao nadato saddaṃ suṇanti; yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti; bilaṃ bilāsayā pavisanti; dakaṃ dakāsayā pavisanti; vanaṃ vanāsayā pavisanti; ākāsaṃ pakkhino bhajanti. Yepi te, bhikkhave, rao nāgā gāmanigamarājadhānīsu, daḷhehi varattehi baddhā, tepi tāni bandhanāni sachinditvā sampadāletvā bhītā muttakarīsaṃ cajamānā [mocantā (pī. ka.)], yena vā tena vā palāyanti. Evaṃ mahiddhiko kho, bhikkhave, sīho migarājā tiracchānagatānaṃ pāṇānaṃ, evaṃ mahesakkho, evaṃ mahānubhāvo.

 

Evameva kho, bhikkhave, yadā tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So dhammaṃ deseti iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā iti saā iti saṅkhārā iti viāṇaṃ, iti viāṇassa samudayo, iti viāṇassa atthaṅgamoti. Yepi te, bhikkhave, devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā uccesu vimānesu ciraṭṭhitikā tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti aniccāva kira, bho, mayaṃ samānā niccamhāti amaimha. Addhuvāva kira, bho, mayaṃ samānā dhuvamhāti amaimha. Asassatāva kira, bho, mayaṃ samānā sassatamhāti amaimha. Mayampi kira, bho, aniccā addhuvā asassatā sakkāyapariyāpannāti. Evaṃ mahiddhiko kho, bhikkhave, tathāgato sadevakassa lokassa, evaṃ mahesakkho, evaṃ mahānubhāvoti. Idamavoca bhagavāpe etadavoca satthā

 

Yadā buddho abhiāya, dhammacakkaṃ pavattayi;

 

Sadevakassa lokassa, satthā appaṭipuggalo.

 

Sakkāyaca nirodhaca, sakkāyassa ca sambhavaṃ;

 

Ariyacaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.

 

Yepi dīghāyukā devā, vaṇṇavanto yasassino;

 

Bhītā santāsamāpāduṃ, sīhassevitare migā.

 

Avītivattā sakkāyaṃ, aniccā kira bho mayaṃ;

 

Sutvā arahato vākyaṃ, vippamuttassa tādinoti. chaṭṭhaṃ;

78. Chaṭṭhe sīhoti cattāro sīhā tiṇasīho, kāḷasīho, paṇḍusīho, kesarasīhoti. Tesu tiṇasīho kapotavaṇṇagāvisadiso tiṇabhakkho ca hoti. Kāḷasīho kāḷagāvisadiso tiṇabhakkhoyeva. Paṇḍusīho paṇḍupalāsavaṇṇagāvisadiso maṃsabhakkho. Kesarasīho lākhārasaparikammakateneva mukhena agganaṅguṭṭhena catūhi ca pādapariyantehi samannāgato, matthakatopissa paṭṭhāya lākhātūlikāya katvā viya tisso rājiyo piṭṭhimajjhena gantvā antarasatthimhi dakkhiṇāvattā hutvā ṭhitā, khandhe panassa satasahassagghanikakambalaparikkhepo viya kesarabhāro hoti, avasesaṭṭhānaṃ parisuddhaṃ sālipiṭṭhasaṅkhacuṇṇapicuvaṇṇaṃ hoti. Imesu catūsu sīhesu ayaṃ kesarasīho idha adhippeto.

 

Migarājāti migagaṇassa rājā. Āsayāti vasanaṭṭhānato suvaṇṇaguhato vā rajatamaṇiphalikamanosilāguhato vā nikkhamatīti vuttaṃ hoti. Nikkhamamāno panesa catūhi kāraṇehi nikkhamati andhakārapīḷito vā ālokatthāya, uccārapassāvapīḷito vā tesaṃ vissajjanatthāya, jighacchāpīḷito vā gocaratthāya, sambhavapīḷito vā assaddhammapaṭisevanatthāya. Idha pana gocaratthāya nikkhantoti adhippeto.

 Vijambhatīti suvaṇṇatale vā rajatamaṇiphalikamanosilātalānaṃ vā aatarasmiṃ dve pacchimapāde samaṃ patiṭṭhāpetvā purimapāde purato pasāretvā sarīrassa pacchābhāgaṃ ākaḍḍhitvā purimabhāgaṃ abhiharitvā piṭṭhiṃ nāmetvā gīvaṃ ukkhipitvā asanisaddaṃ karonto viya nāsapuṭāni pothetvā sarīralaggaṃ rajaṃ vidhunanto vijambhati. Vijambhanabhūmiyaca pana taruṇavacchako viya aparāparaṃ javati. Javato panassa sarīraṃ andhakāre paribbhamantaṃ alātaṃ viya khāyati.

 Anuviloketīti kasmā anuviloketi? Parānuddayatāya. Tasmiṃ kira sīhanādaṃ nadante papātāvāṭādīsu visamaṭṭhānesu carantā hatthigokaṇṇamahiṃsādayo pāṇā papātepi āvāṭepi patanti, tesaṃ anuddayāya anuviloketi. Kiṃ panassa luddakammassa paramaṃsakhādino anuddayā nāma atthīti? Āma atthi. Tathā hesa kiṃ me bahūhi ghātitehīti? Attano gocaratthāyapi khuddake pāṇe na gaṇhāti, evaṃ anuddayaṃ karoti. Vuttampicetaṃ māhaṃ kho khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesinti (a. ni. 10.21).

 Sīhanādaṃ nadatīti tikkhattuṃ tāva abhītanādaṃ nadati. Evaca panassa vijambhanabhūmiyaṃ ṭhatvā nadantassa saddo samantā tiyojanapadesaṃ ekaninnādaṃ karoti, tamassa ninnādaṃ sutvā tiyojanabbhantaragatā dvipadacatuppadagaṇā yathāṭhāne ṭhātuṃ na sakkonti. Gocarāya pakkamatīti āhāratthāya gacchati. Kathaṃ? So hi vijambhanabhūmiyaṃ ṭhatvā dakkhiṇato vā vāmato vā uppatanto usabhamattaṃ ṭhānaṃ gaṇhāti, uddhaṃ uppatanto cattāripi aṭṭhapi usabhāni uppatati, samaṭṭhāne ujukaṃ pakkhandanto soḷasausabhamattampi vīsatiusabhamattampi ṭhānaṃ pakkhandati, thalā vā pabbatā vā pakkhandanto saṭṭhiusabhamattampi asītiusabhamattampi ṭhānaṃ pakkhandati, antarāmagge rukkhaṃ vā pabbataṃ vā disvā taṃ pariharanto vāmato vā dakkhiṇato vā, usabhamattampi apakkamati. Tatiyaṃ pana sīhanādaṃ naditvā teneva saddhiṃ tiyojane ṭhāne paāyati. Tiyojanaṃ gantvā nivattitvā ṭhito attanova nādassa anunādaṃ suṇāti. Evaṃ sīghena javena pakkamatīti.

 Yebhuyyenāti pāyena. Bhayaṃ saṃvegaṃ santāsanti sabbaṃ cittutrāsasseva nāmaṃ. Sīhassa hi saddaṃ sutvā bahū sattā bhāyanti, appakā na bhāyanti. Ke pana teti? Samasīho hatthājānīyo assājānīyo usabhājānīyo purisājānīyo khīṇāsavoti. Kasmā panete na bhāyantīti? Samasīho nāma jātigottakulasūrabhāvehi samānosmīti na bhāyati, hatthājānīyādayo attano sakkāyadiṭṭhibalavatāya na bhāyanti, khīṇāsavo sakkāyadiṭṭhipahīnattā na bhāyati.

 Bilāsayāti bile sayantā bilavāsino ahinakulagodhādayo. Dakāsayāti udakavāsino macchakacchapādayo. Vanāsayāti vanavāsino hatthiassagokaṇṇamigādayo. Pavisantīti idāni āgantvā gaṇhissatīti maggaṃ olokentāva pavisanti. Daḷhehīti thirehi. Varattehīti cammarajjūhi. Mahiddhikotiādīsu vijambhanabhūmiyaṃ ṭhatvā dakkhiṇapassādīhi usabhamattaṃ, ujukaṃ vīsatiusabhamattādilaṅghanavasena mahiddhikatā, sesamigānaṃ adhipatibhāvena mahesakkhatā, samantā tiyojane saddaṃ sutvā palāyantānaṃ vasena mahānubhāvatā veditabbā.

 

Evamevakhoti bhagavā tesu tesu suttesu tathā tathā attānaṃ kathesi. Sīhoti kho, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassāti (a. ni. 5.99; 10.21) imasmiṃ tāva sutte sīhasadisaṃ attānaṃ kathesi. Bhisakko sallakattoti kho, sunakkhatta, tathāgatassetaṃ adhivacananti (ma. ni. 3.65) imasmiṃ vejjasadisaṃ. Brāhmaṇoti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacananti (a. ni. 8.85) imasmiṃ brāhmaṇasadisaṃ. Puriso maggakusaloti kho, tissa, tathāgatassetaṃ adhivacananti (saṃ. ni. 3.84) imasmiṃ maggadesakapurisasadisaṃ. Rājāhamasmi selāti (su. ni. 559) imasmiṃ rājasadisaṃ. Sīhoti kho tathāgatassetaṃ adhivacananti (a. ni. 5.99; 10.21) imasmiṃ pana sutte sīhasadisameva katvā attānaṃ kathento evamāha.

 

Tatrāyaṃ sadisatā sīhassa kacanaguhādīsu vasanakālo viya hi tathāgatassa dīpaṅkarapādamūle katābhinīhārassa aparimitakālaṃ pāramiyo pūretvā pacchimabhave paṭisandhiggahaṇena ceva mātukucchito nikkhamanena ca dasasahassilokadhātuṃ kampetvā vuddhimanvāya dibbasampattisadisaṃ sampattiṃ anubhavamānassa tīsu pāsādesu nivāsakālo daṭṭhabbo. Sīhassa kacanaguhādito nikkhantakālo viya tathāgatassa ekūnatiṃse saṃvacchare vivaṭena dvārena kaṇḍakaṃ āruyha channasahāyassa nikkhamitvā tīṇi rajjāni atikkamitvā anomānadītīre brahmunā dinnāni kāsāyāni paridahitvā pabbajitassa sattame divase rājagahaṃ gantvā tattha piṇḍāya caritvā paṇḍavagiripabbhāre katabhattakiccassa sammāsambodhiṃ patvā, paṭhamameva magadharaṭṭhaṃ āgamanatthāya yāva rao paṭiādānakālo.

 

Sīhassa vijambhanakālo viya tathāgatassa dinnapaṭiassa āḷārakālāmaupasaṅkamanaṃ ādiṃ katvā yāva sujātāya dinnapāyāsassa ekūnapaṇṇāsāya piṇḍehi paribhuttakālo veditabbo. Sīhassa kesaravidhunanaṃ viya sāyanhasamaye sottiyena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā dasasahassacakkavāḷadevatāhi thomiyamānassa gandhādīhi pūjiyamānassa tikkhattuṃ bodhiṃ padakkhiṇaṃ katvā bodhimaṇḍaṃ āruyha cuddasahatthubbedhe ṭhāne tiṇasantharaṃ santharitvā caturaṅgavīriyaṃ adhiṭṭhāya nisinnassa taṃkhaṇaṃyeva mārabalaṃ vidhamitvā tīsu yāmesu tisso vijjā visodhetvā anulomapaṭilomaṃ paṭiccasamuppādamahāsamuddaṃ yamakaāṇamanthanena manthentassa sabbautaāṇe paṭividdhe tadanubhāvena dasasahassilokadhātukampanaṃ veditabbaṃ.

 

Sīhassa catuddisāvilokanaṃ viya paṭividdhasabbautaāṇassa sattasattāhaṃ bodhimaṇḍe viharitvā paribhuttamadhupiṇḍikāhārassa ajapālanigrodhamūle mahābrahmuno dhammadesanāyācanaṃ paṭiggahetvā tattha viharantassa ekādasame divase sve āsāḷhipuṇṇamā bhavissatīti paccūsasamaye kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyanti? Āḷārudakānaṃ kālaṅkatabhāvaṃ atvā dhammadesanatthāya pacavaggiyānaṃ olokanaṃ daṭṭhabbaṃ. Sīhassa gocaratthāya tiyojanaṃ gamanakālo viya attano pattacīvaramādāya pacavaggiyānaṃ dhammacakkaṃ pavattessāmīti pacchābhatte ajapālanigrodhato vuṭṭhitassa aṭṭhārasayojanamaggaṃ gamanakālo.

 

Sīhanādakālo viya tathāgatassa aṭṭhārasayojanamaggaṃ gantvā pacavaggiye saāpetvā acalapallaṅke nisinnassa dasahi cakkavāḷasahassehi sannipatitena devagaṇena parivutassa dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbātiādinā (saṃ. ni. 5.1081; mahāva. 13) nayena dhammacakkappavattanakālo veditabbo. Imasmica pana pade desiyamāne tathāgatasīhassa dhammaghoso heṭṭhā avīciṃ upari bhavaggaṃ gahetvā dasasahassilokadhātuṃ paṭicchādesi. Sīhassa saddena khuddakapāṇānaṃ santāsaṃ āpajjanakālo viya tathāgatassa tīṇi lakkhaṇāni dīpetvā cattāri saccāni soḷasahākārehi saṭṭhiyā ca nayasahassehi vibhajitvā dhammaṃ kathentassa dīghāyukadevatānaṃ āṇasantāsassa uppattikālo veditabbo.

 

Yadāti yasmiṃ kāle. Tathāgatoti aṭṭhahi kāraṇehi bhagavā tathāgato tathā āgatoti tathāgato, tathā gatoti tathāgato, tathalakkhaṇaṃ āgatoti tathāgato, tathadhamme yāthāvato abhisambuddhoti tathāgato, tathadassitāya tathāgato, tathāvāditāya tathāgato, tathākāritāya tathāgato. Abhibhavanaṭṭhena tathāgatoti. Tesaṃ vitthāro brahmajālavaṇṇanāyampi (dī. ni. aṭṭha. 1.7) mūlapariyāyavaṇṇanāyampi (ma. ni. aṭṭha. 1.12) vuttoyeva. Loketi sattaloke. Uppajjatīti abhinīhārato paṭṭhāya yāva bodhipallaṅkā vā arahattamaggaāṇā vā uppajjati nāma , arahattaphale pana patte uppanno nāma. Arahaṃ sammāsambuddhotiādīni visuddhimagge buddhānussatiniddese vitthāritāni.

 

Iti rūpanti idaṃ rūpaṃ ettakaṃ rūpaṃ, na ito bhiyyo rūpaṃ atthīti. Ettāvatā sabhāvato sarasato pariyantato paricchedato paricchindanato yāvatā cattāro ca mahābhūtā catunnaca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ, taṃ sabbaṃ dassitaṃ hoti. Iti rūpassa samudayoti ayaṃ rūpassa samudayo nāma. Ettāvatā hi āhārasamudayo rūpasamudayotiādi sabbaṃ dassitaṃ hoti. Iti rūpassa atthaṅgamoti ayaṃ rūpassa atthaṅgamo. Imināpi āhāranirodhā rūpanirodhotiādi sabbaṃ dassitaṃ hoti. Iti vedanātiādīsupi eseva nayo.

 

Vaṇṇavantoti sarīravaṇṇena vaṇṇavanto. Dhammadesanaṃ sutvāti imaṃ pacasu khandhesu paṇṇāsalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā. Yebhuyyenāti idha ke ṭhapeti? Ariyasāvake deve. Tesahi khīṇāsavattā cittutrāsabhayampi na uppajjati, saṃviggassa yoniso padhānena pattabbaṃ pattatāya āṇasaṃvegopi. Itaresaṃ pana devānaṃ tāso heso bhikkhūti aniccataṃ manasikarontānaṃ cittutrāsabhayampi, balavavipassanākāle āṇabhayampi uppajjati. Bhoti dhammālapanamattametaṃ. Sakkāyapariyāpannāti pacakkhandhapariyāpannā. Iti tesaṃ sammāsambuddhe vaṭṭadosaṃ dassetvā tilakkhaṇāhataṃ katvā dhammaṃ desente āṇabhayaṃ nāma okkamati.

 

Abhiāyāti jānitvā. Dhammacakkanti paṭivedhaāṇampi desanāāṇampi. Paṭivedhaāṇaṃ nāma yena āṇena bodhipallaṅke nisinno cattāri saccāni soḷasahākārehi saṭṭhiyā ca nayasahassehi paṭivijjhi. Desanāāṇaṃ nāma yena āṇena tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ dhammacakkaṃ pavattesi. Ubhayampi taṃ dasabalassa ure jātaāṇameva. Tesu idha desanāāṇaṃ gahetabbaṃ. Taṃ panesa yāva aṭṭhārasahi brahmakoṭīhi saddhiṃ aāsikoṇḍaattherassa sotāpattiphalaṃ uppajjati, tāva pavatteti nāma. Tasmiṃ uppanne pavattitaṃ nāma hotīti veditabbaṃ. Appaṭipuggaloti sadisapuggalarahito. Yasassinoti parivārasampannā. Tādinoti lābhālābhādīhi ekasadisassa. Chaṭṭhaṃ.

1-2) Nhn duyn ở Svatthi...

3) -- Ny cc Tỷ-kheo, con sư tử, vua cc loi th, vo buổi chiều, đi ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, n duỗi thn mnh v chn. Sau khi duỗi thn mnh v chn, n nhn xung quanh bốn phương. Sau khi nhn xung quanh bốn phương, n rống ln tiếng rống sư tử ba lần. Sau khi rống tiếng rống sư tử ba lần, n đi tm mồi. Ny cc Tỷ-kheo, cc loi th thuộc loại bng sanh, nghe tiếng rống của con sư tử, vua cc loi th, phần lớn chng trở thnh sợ hi, run sợ, khiếp đảm. Cc loi ở hang tm vo hang. Cc loi ở nước tm xuống nước. Cc loi ở rừng tm vo rừng. Cc loi chim bay ln hư khng.

5) Ny cc Tỷ-kheo, cc loi voi cha ở tại lng, thị trấn hay thnh phố, bị tri bởi cc cy đa cứng chắc, bứt đứt, giật đứt những sợi dy ấy, khiếp đảm cuồng chạy, tung cả phn v nước tiểu.

6) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, l đại thần thng lực của con sư tử, vua cc loi th; đối với loi bng sanh, như vậy l đại thế lực, như vậy l đại uy lực.

7) Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, khi Như Lai xuất hiện ở đời, bậc Ứng Cng, Chnh Biến Tri, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhơn Sư, Phật, Thế Tn. Vị ấy thuyết php: y l sắc. y l sắc tập khởi. y l sắc đoạn diệt. y l con đường đưa đến sắc đoạn diệt. y l thọ... y l tưởng... y l cc hnh... y l thức. y l thức tập khởi. y l thức đoạn diệt. y l con đường đưa đến thức đoạn diệt.

8) Ny cc Tỷ-kheo, c những chư Thin no, tuổi thọ di, c mỹ sắc, hưởng lạc nhiều, đ sống lu trong cc lu đi to lớn. Cc chư Thin ny, sau khi nghe Như Lai thuyết php, phần lớn họ trở thnh sợ hi, run sợ, khiếp đảm. Họ nghĩ: "Chng ta l v thường, ny chư Tn giả, nhưng chng ta nghĩ l chng ta thường cn. Chng ta l khng thường hằng, ny chư Tn giả, nhưng chng ta nghĩ l chng ta thường hằng. Chng ta khng thường tr, ny chư Tn giả, nhưng chng ta nghĩ l chng ta thường tr. Ny chư Tn giả, chng ta l v thường, khng thường hằng, khng thường tr, bị thu nhiếp trong một thn ny".

9) Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, l đại thần thng lực của Như Lai đối với chư Thin v thế giới chư Thin, như vậy l đại thế lực, như vậy l đại uy lực.

10) Thế Tn thuyết giảng như vậy. Thuyết giảng như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

1) Khi Phật với thượng tr,
Chuyển bnh xe Chnh php,
Cho Thin giới, Nhn giới,
Bậc ạo Sư v tỷ.

2) Sự đoạn diệt tự thn,
Sự hiện hữu tự thn,
V đường Thnh Tm ngnh
ưa đến khổ diệt tận,

3) Chư Thin được trường thọ,
C mỹ sắc danh xưng,
Sanh khiếp đảm, sợ hi,
Như th thấy sư tử.

4) V chưa thot tự thn,
"Chng ta l v thường",
Nghe lời bậc Ứng Cng,
giải thot như vậy.

 

 

7. Khajjanīyasuttaṃ

7. Khajjanīyasuttavaṇṇanā

VII. ng ược Ăn (Tạp 2, ại 2,11) (S.iii,86)

 

79. Sāvatthinidānaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussaramānā anussaranti sabbete pacupādānakkhandhe anussaranti etesaṃ vā aataraṃ. Katame paca? Evaṃrūpo ahosiṃ atītamaddhānanti iti vā hi, bhikkhave, anussaramāno rūpaṃyeva anussarati. Evaṃvedano ahosiṃ atītamaddhānanti iti vā hi, bhikkhave, anussaramāno vedanaṃyeva anussarati. Evaṃsao ahosiṃ atītamaddhānanti evaṃsaṅkhāro ahosiṃ atītamaddhānanti evaṃviāṇo ahosiṃ atītamaddhānanti iti vā hi, bhikkhave, anussaramāno viāṇameva anussarati.

 

Kica, bhikkhave, rūpaṃ vadetha? Ruppatīti kho, bhikkhave, tasmā rūpanti vuccati. Kena ruppati? Sītenapi ruppati, uṇhenapi ruppati, jighacchāyapi ruppati, pipāsāyapi ruppati, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassenapi [ siriṃsapasamphassenapi (sī. pī.)] ruppati. Ruppatīti kho, bhikkhave, tasmā rūpanti vuccati.

 

Kica, bhikkhave, vedanaṃ vadetha? Vedayatīti kho, bhikkhave, tasmā vedanāti vuccati. Kica vedayati? Sukhampi vedayati, dukkhampi vedayati, adukkhamasukhampi vedayati. Vedayatīti kho, bhikkhave, tasmā vedanāti vuccati.

 

Kica, bhikkhave, saaṃ vadetha? Sajānātīti kho, bhikkhave, tasmā saāti vuccati. Kica sajānāti? Nīlampi sajānāti, pītakampi sajānāti, lohitakampi sajānāti, odātampi sajānāti. Sajānātīti kho, bhikkhave, tasmā saāti vuccati.

 

Kica , bhikkhave, saṅkhāre vadetha? Saṅkhatamabhisaṅkharontīti kho, bhikkhave, tasmā saṅkhārāti vuccati. Kica saṅkhatamabhisaṅkharonti? Rūpaṃ rūpattāya [rūpatthāya (ka.)] saṅkhatamabhisaṅkharonti, vedanaṃ vedanattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti, saaṃ saattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti, saṅkhāre saṅkhārattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti, viāṇaṃ viāṇattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti. Saṅkhatamabhisaṅkharontīti kho, bhikkhave, tasmā saṅkhārāti vuccati.

 

Kica, bhikkhave, viāṇaṃ vadetha? Vijānātīti kho, bhikkhave, tasmā viāṇanti vuccati. Kica vijānāti? Ambilampi vijānāti, tittakampi vijānāti, kaṭukampi vijānāti, madhurampi vijānāti, khārikampi vijānāti, akhārikampi vijānāti, loṇikampi vijānāti, aloṇikampi vijānāti. Vijānātīti kho, bhikkhave, tasmā viāṇanti vuccati.

 

Tatra, bhikkhave, sutavā ariyasāvako iti paṭisacikkhati ahaṃ kho etarahi rūpena khajjāmi. Atītampāhaṃ addhānaṃ evameva rūpena khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena rūpena khajjāmi. Ahaceva kho pana anāgataṃ rūpaṃ abhinandeyyaṃ, anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva rūpena khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena rūpena khajjāmīti. So iti paṭisaṅkhāya atītasmiṃ rūpasmiṃ anapekkho hoti ; anāgataṃ rūpaṃ nābhinandati; paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

 

Ahaṃ kho etarahi vedanāya khajjāmi. Atītampāhaṃ addhānaṃ evameva vedanāya khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannāya vedanāya khajjāmi. Ahaceva kho pana anāgataṃ vedanaṃ abhinandeyyaṃ; anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva vedanāya khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannāya vedanāya khajjāmīti. So iti paṭisaṅkhāya atītāya vedanāya anapekkho hoti; anāgataṃ vedanaṃ nābhinandati; paccuppannāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

 

Ahaṃ kho etarahi saāya khajjāmipe ahaṃ kho etarahi saṅkhārehi khajjāmi. Atītampāhaṃ addhānaṃ evameva saṅkhārehi khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannehi saṅkhārehi khajjāmīti. Ahaceva kho pana anāgate saṅkhāre abhinandeyyaṃ ; anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva saṅkhārehi khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannehi saṅkhārehi khajjāmīti. So iti paṭisaṅkhāya atītesu saṅkhāresu anapekkho hoti; anāgate saṅkhāre nābhinandati; paccuppannānaṃ saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

 

Ahaṃ kho etarahi viāṇena khajjāmi. Atītampi addhānaṃ evameva viāṇena khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena viāṇena khajjāmi. Ahaceva kho pana anāgataṃ viāṇaṃ abhinandeyyaṃ; anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva viāṇena khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena viāṇena khajjāmīti. So iti paṭisaṅkhāya atītasmiṃ viāṇasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ viāṇaṃ nābhinandati; paccuppannassa viāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti.

 

Taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante. Vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante. Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kici rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ.

 

Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako apacināti, no ācināti; pajahati [no (sī.)], na upādiyati; visineti [no (sī.)], na ussineti; vidhūpeti [no (sī.)], na sandhūpeti. Kica apacināti, no ācināti? Rūpaṃ apacināti, no ācināti; vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ apacināti, no ācināti. Kica pajahati, na upādiyati? Rūpaṃ pajahati, na upādiyati; vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ pajahati, na upādiyati. Kica visineti, na ussineti? Rūpaṃ visineti, na ussineti; vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ visineti, na ussineti. Kica vidhūpeti, na sandhūpeti? Rūpaṃ vidhūpeti, na sandhūpeti; vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ vidhūpeti, na sandhūpeti.

 

Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi saāyapi saṅkhāresupi viāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāti.

 

Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu nevācināti na apacināti, apacinitvā ṭhito neva pajahati na upādiyati, pajahitvā ṭhito neva visineti na ussineti, visinetvā ṭhito neva vidhūpeti na sandhūpeti. Vidhūpetvā ṭhito kica nevācināti na apacināti? Apacinitvā ṭhito rūpaṃ nevācināti na apacināti; apacinitvā ṭhito vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ nevācināti na apacināti. Apacinitvā ṭhito kica neva pajahati na upādiyati? Pajahitvā ṭhito rūpaṃ neva pajahati na upādiyati; pajahitvā ṭhito vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ neva pajahati na upādiyati. Pajahitvā ṭhito kica neva visineti na ussineti? Visinetvā ṭhito rūpaṃ neva visineti na ussineti; visinetvā ṭhito vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ neva visineti na ussineti. Visinetvā ṭhito kica neva vidhūpeti na sandhūpeti? Vidhūpetvā ṭhito rūpaṃ neva vidhūpeti na sandhūpeti; vidhūpetvā ṭhito vedanaṃ saaṃ saṅkhāre viāṇaṃ neva vidhūpeti na sandhūpeti. Vidhūpetvā ṭhito evaṃvimuttacittaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti

 

Namo te purisājaa, namo te purisuttama;

 

Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyasīti. sattamaṃ;

79. Sattame pubbenivāsanti na idaṃ abhiāvasena anussaraṇaṃ sandhāya vuttaṃ, vipassanāvasena pana pubbenivāsaṃ anussarante samaṇabrāhmaṇe sandhāyetaṃ vuttaṃ. Tenevāha sabbete pacupādānakkhandhe anussaranti, etesaṃ vā aataranti. Abhiāvasena hi samanussarantassa khandhāpi upādānakkhandhāpi khandhapaṭibaddhāpi paṇṇattipi ārammaṇaṃ hotiyeva. Rūpaṃyeva anussaratīti evahi anussaranto na aaṃ kici sattaṃ vā puggalaṃ vā anussarati, atīte pana niruddhaṃ rūpakkhandhameva anussarati. Vedanādīsupi eseva nayoti. Suatāpabbaṃ niṭṭhitaṃ.

 

Idāni suatāya lakkhaṇaṃ dassetuṃ kica, bhikkhave, rūpaṃ vadethātiādimāha. Yathā hi naṭṭhaṃ goṇaṃ pariyesamāno puriso gogaṇe caramāne rattaṃ vā kāḷaṃ vā balībaddaṃ disvāpi na ettakeneva ayaṃ mayhaṃ goṇoti sanniṭṭhānaṃ kātuṃ sakkoti. Kasmā? Aesampi tādisānaṃ atthitāya. Sarīrapadese panassa sattisūlādilakkhaṇaṃ disvā ayaṃ mayhaṃ santakoti sanniṭṭhānaṃ hoti, evameva suatāya kathitāyapi yāva suatālakkhaṇaṃ na kathīyati, tāva sā akathitāva hoti, lakkhaṇe pana kathite kathitā nāma hoti. Goṇo viya hi suatā, goṇalakkhaṇaṃ viya suatālakkhaṇaṃ. Yathā goṇalakkhaṇe asallakkhite goṇo na suṭṭhu sallakkhito hoti, tasmiṃ pana sallakkhite so sallakkhito nāma hoti, evameva suatālakkhaṇe akathite suatā akathitāva hoti, tasmiṃ pana kathite sā kathitā nāma hotīti suatālakkhaṇaṃ dassetuṃ kica, bhikkhave, rūpaṃ vadethātiādimāha.

 

Tattha kicāti kāraṇapucchā, kena kāraṇena rūpaṃ vadetha, kena kāraṇenetaṃ rūpaṃ nāmāti attho. Ruppatīti khoti ettha itīti kāraṇuddeso, yasmā ruppati, tasmā rūpanti vuccatīti attho. Ruppatīti kuppati ghaṭṭīyati pīḷīyati, bhijjatīti attho. Sītenapi ruppatītiādīsu sītena tāva ruppanaṃ lokantarikaniraye pākaṭaṃ. Tiṇṇaṃ tiṇṇahi cakkavāḷānaṃ antare ekeko lokantarikanirayo nāma hoti aṭṭhayojanasahassappamāṇo. Yassa neva heṭṭhā pathavī atthi, na upari candimasūriyadīpamaṇiāloko, niccandhakāro. Tattha nibbattasattānaṃ tigāvuto attabhāvo hoti, te vagguliyo viya pabbatapāde dīghaputhulehi nakhehi laggitvā avaṃsirā olambanti. Yadā saṃsappantā aamaassa hatthapāsāgatā honti, atha bhakkho no laddhoti? Maamānā tattha byāvaṭā viparivattitvā lokasandhārake udake patanti, vāte paharantepi madhukaphalāni viya chijjitvā udake patanti, patitamattāva accantakhāre udake tattatele patitapiṭṭhapiṇḍi viya paṭapaṭāyamānā vilīyanti. Evaṃ sītena ruppanaṃ lokantarikaniraye pākaṭaṃ. Mahiṃsakaraṭṭhādīsupi himapātasītalesu padesesu etaṃ pākaṭameva. Tattha hi sattā sītena bhinnasarīrā jīvitakkhayampi pāpuṇanti.

 

Uṇhena ruppanaṃ avīcimahāniraye pākaṭaṃ hoti. Jighacchāya ruppanaṃ pettivisaye ceva dubbhikkhakāle ca pākaṭaṃ. Pipāsāya ruppanaṃ kālakajikādīsu pākaṭaṃ. Eko kira kālakajikaasuro pipāsaṃ adhivāsetuṃ asakkonto yojanagambhīravitthāraṃ mahāgaṅgaṃ otari, tassa gatagataṭṭhāne udakaṃ chijjati, dh&#