Lớp Kinh Tạng Vietheravada, Paltalk

TƯƠNG ƯNG BỘ KINH

 

TK Giác Nguyên giảng

Nhị Tường ghi chép

 

TẬP I: THIÊN CÓ KỆ.

CHƯƠNG 10. TƯƠNG ƯNG DẠ XOA

(chú giải)  (chánh kinh Pali) (dịch Việt)

 

 

Bài giảng ngày 7-10-2014

CHƯƠNG 10. TƯƠNG ƯNG DẠ XOA

INDAKA (Indakasutta)

Sáng hôm nay chúng ta làm việc với chương Dạ Xoa, bài đầu tiên là bài Indaka. Indaka là tên của một Dạ Xoa. Theo trong chú giải th́ quan niệm của Dạ-xoa này có lẽ giống như phần lớn chúng ta ở đây, đặc biệt là những người không học A-tỳ-đàm. Giống ở điểm là ḿnh nhập chung những khái niệm ‘tôi’, ‘của tôi’, sinh mạng và đời sống của thân xác này là một. Ai mà lườm nguưt ḿnh, háy nguưt vào thân xác mấy chục kư này là có nghĩa người đó coi thường ḿnh, ghét ḿnh. Hễ thân này của ḿnh th́ ḿnh nghĩ là nó đẹp, được người ta trầm trồ ngắm nghía th́ ḿnh thấy vui, khi đau bịnh th́ ḿnh thấy cả một bầu trời sụp xuống. Nói chung là cái khái niệm về ngă và ngă sở, mạng sống của ḿnh và xác thân của ḿnh ḿnh trộn chung vào một khối. Với một người biết Phật pháp th́ họ không nh́n như vậy. Một hành giả Tứ Niệm Xứ sẽ thấy rơ: Tất cả những cái gọi là buồn vui thiện ác, là thuộc về thế giới tinh thần của ḿnh, gọi là danh pháp; tất cả những tóc lông móng răng da thịt gân xương tủy mật đàm mủ máu… thuộc về sắc pháp, vật chất. Danh pháp có mặt và hoạt động bằng vào sự hỗ trợ của vô số nhân duyên và tấm thân sinh lư này của ḿnh cũng được tồn tại và hoạt động bằng sự hỗ trợ của vô số nhân duyên. Danh không phải là sắc và sắc cũng không phải là danh. Trong toàn bộ cái gọi là sự có mặt của ḿnh trong cuộc đời này nói chung là sự hiện hữu của một chuỗi nhân duyên, không có ǵ gọi là độc lập hết, không có cái ǵ là solid, không có ǵ là massive, không có ǵ là pure. Tất cả là một sự cộng ghép, cộng hưởng rất đỗi phù du, là sự lắp ghép tạm bợ. Tôi không để tiếng Việt v́ ở đây có những bà con đọc những chữ này dễ hiểu hơn, không có ǵ đơn thuần riêng lẻ một món. (There is nothing solid or massive or pure, but compostion, transition). Dạ-xoa này cũng có quan niệm mọi thứ gom chung trong cục nợ này. Đức Phật nói không. Danh pháp, đời sống tinh thần của ḿnh muốn tồn tại th́ cần phải có Tâm sở mạn quyền (jīvitindriya cetasika = mental vitality: sức sống tinh thần). Sắc pháp muốn tồn tại thì cần phải có Sắc mạng quyền (jīvitindriya rupa). Đó là một trong những yếu tố làm nên sự hiện hữu của danh hoặc sắc. Hôm nay mang tiếng là người VN nhưng tôi là nam quí vị là nữ, mang tiếng là nam nhưng trong người tôi đủ bệnh c̣n quí vị khỏe mạnh, mang tiếng là nam nhưng lá gan của tôi tốt hơn gan quí vị, bao tử của quí vị tốt hơn tôi, nói chung là mỗi người có một mớ vấn đề về danh và sắc khác nhau. Trong cái gọi là danh và sắc đó ở bản thân mỗi người cũng có vô số những vấn đề, nói chung nó là sự cộng hưởng của rất nhiều thứ: tốt, xấu, khỏe, yếu. Do tiền nghiệp đời trước nên đời này tôi bị bệnh nhiều c̣n quí vị khỏe mạnh, do tiền nghiệp đời trước nên quí vị thông minh c̣n tôi th́ bẩm sinh tâm thần, khờ khờ, trí nhớ bị kém, nghe đâu quên đó v.v... tất cả rơ ràng do nhiều yếu tố quá khứ và hiện tại, do tiền nghiệp đời trước cộng với hoàn cảnh hiện tại, gene gia đ́nh v.v... tất cả làm nên cái gọi là ông A bà B, sang hay hèn, giàu hay nghèo, trí hay khờ… Nói chung sự hiện hữu của ḿnh là sự cộng ghép của danh và sắc, của tiền nghiệp và hiện nghiệp…  Dạ-xoa không biết điều này nên đến hỏi Đức Phật: Con cứ nghĩ cái mạng này của con là một khối sao con ngờ ngợ không biết nó h́nh thành như thế nào. Đức Phật giải thích:

- Danh Sắc là khối tổng hợp của nhiều thứ và do nhiều duyên mà có

- Không phải đột ngột, thình lình (ekappahara) xuất hiện mà chúng phải xuất hiện một cách tuần tự, thứ lớp (anupubbena: gradually).

Ngài giải thích theo quan điểm của người thời đó chứ không phải là Ngài không thể giải thích. Tŕnh tự sinh học theo khoa học bây giờ không phải Ngài không biết nhưng thời đó Ngài phải nói như vậy đó. Hôm nay chúng ta cũng biết rằng nguyên thủy th́ sự h́nh thành của một thân người rất là nhỏ, đây là vấn đề nhạy cảm tại sao tôi là một tu sĩ lại nói kỹ chuyện đó và tôi cũng không phải là nhà khoa học tại sao tôi lại chạm vào một lĩnh vực mà tôi là ngoại đạo, nhưng không thể không nói v́ ḿnh đang giảng về vấn đề này. Nguyên thủy ḿnh chỉ là một chút sperm thôi, từ tinh trùng của người nam kết hợp với thời điểm rụng trứng của phụ nữ, từ đó h́nh thành ra bào thai, gọi là phôi (foetus) chứ chưa tới womb. Quí vị đi về New York có Viện Bảo Tàng Sinh Học sẽ thấy quá tŕnh h́nh thành của một con người từ lúc đầu đời cho đến lúc chết như thế nào. Buổi đầu ḿnh không thể nh́n bằng mắt thường, rồi từ từ là một miếng thịt, và tượng h́nh dần dần tứ chi… cuối cùng là một đứa bé. Từ ban đầu là một miếng dầu nhỏ xíu, như trong kinh mô tả, giống như dầu ăn dính trên đầu lông con thú (con cừu hay con chó). Bài kinh này liếc qua th́ không thấy có ǵ liên hệ đến giải thoát nhưng đàng sau đó là có nhiều điều để nói: 1) Vạn pháp do duyên mà có. 2) Tất cả chỉ là sự lắp ráp. 3) Đă có rồi th́ sẽ có sự vô thường, v́ cái sau phủ nhận cái trước, thay thế cái trước. Cái nhỏ phải phát triển lớn, biến dạng để lớn hơn, ra h́nh dạng khác, mọi thứ bị đẩy về phía trước để đến cơi chết. Khi Dạ-xoa nghe như vậy th́ hiểu ra được những vấn đề trên. Cái sâu của bài kinh này ở chỗ đó, ḿnh có thói quen ghép thành một.

Bốn mươi khía cạnh Tam tướng: vô thường: 10; khổ: 25; vô ngă: 5. Trong những khía cạnh này, có khía cạnh ‘người lạ’. Danh sắc phải được xem là người lạ. Tôi nhớ có viết bài Lệ Giang, có nói đến khía cạnh này. Từ đó đến giờ ḿnh khổ là v́ ḿnh nh́n ḿnh từ góc độ của ḿnh. Ḿnh thấy mọi thứ là của ḿnh, nên ai làm ǵ đụng tới ḿnh th́ ḿnh thấy tổn thương. Hành giả quan sát th́ không nh́n ḿnh từ góc độ của bản thân mà họ nh́n như là ai đó vậy. Khía cạnh ‘người lạ’ là như vậy. Nếu có dịp quan sát thân tâm này, sẽ thấy lạ lắm, ḿnh thấy bây giờ tới giờ nó khát nước nó muốn uống, nước vô tới, nó đang thích, nó no rồi không thích nước nữa, nó không muốn ngồi nữa, nó muốn đi; bây giờ nó đang phiền nè, nó đang phóng tâm; nó đang nhớ chuyện tầm bậy, nó đang giận, đây là tâm sân. Có một âm thanh xuất hiện, nó đang vui… Nếu nh́n kỹ như vậy quí vị sẽ thấy thú vị lắm khi ḿnh quan sát ḿnh như là người lạ. C̣n nếu ḿnh không chánh niệm, không hiểu biết Phật pháp, không tu tập Tứ Niệm Xứ, th́ - nói hơi nặng - ḿnh không khác nào con thú chút nào hết, chạm tới là ḿnh phập. Có ví dụ này rất hay, đó là có một con chó khi bị người ta ném nó một cục đá hoặc gạch, nó sẽ táp sẽ giận cục gạch đó chứ không nghĩ đến người tấn công nó (trừ những con chó khôn ra). Con rắn cũng vậy, lấy cây khều nó th́ nó cắn cây, tưởng nó ngu nhưng thật ra ḿnh cũng vậy, ḿnh cũng giải quyết cái ngọn không giải quyết cái gốc. Ví dụ người ta chửi ḿnh, đánh ḿnh tại sao ḿnh giận? Là bởi v́ ḿnh tập trung vào “cục nợ” này, đây là tôi nè, bây giờ người ta chạm vào đó là người ta chạm vào tôi nè. Nhưng gốc khổ không nằm ở đây mà nằm ở ngộ nhận của ḿnh. Vị A-la-hán bị đánh, bị chửi, các ngài không giận người tấn công v́ các ngài biết rơ tấn công đó là ǵ, cục nợ đó là ǵ và v́ đâu người ta không tấn công người khác mà tấn công chỗ này, v́ đó là tiền nghiệp, v́ sao hôm qua không bị mà tại sao bữa nay bị, vị A-la-hán thấy rơ hết, hiểu rơ bằng tất cả niềm tin, sự xác tín. C̣n ḿnh th́ sao, cái chuyện anh chàng tưởng ḿnh là hột thóc sợ gà ăn rất là sâu, khi anh chàng biết ḿnh là con người nhưng vẫn ngờ ngợ con gà không biết. Cái biết của anh ta có vấn đề, v́ với h́nh dáng của anh ta làm sao con gà có thể nghĩ anh ta là hạt thóc được. Đó là cái biết vay mượn từ bác sĩ và y tá trong bệnh viện thôi. Nói vậy có nghĩa là cái biết của anh ta y hệt như cái biết của Phật tử chúng ta biết về Phật pháp và giáo lư vậy. Khi ḿnh đi chùa nghe pháp, tăng ni cho ḿnh biết: đây là danh sắc, đây không phải là chúng ta nghen. Ḿnh biết vậy đó nhưng khi ai nói nặng là ḿnh nổi giận lên liền. Bởi vậy trong kinh nói “Sabbe puthujjanā ummattakā” (tất cả phàm phu đều là những người mất trí) là như vậy đó. Nội dung bài kinh này, Đức Phật mô tả quá tŕnh sinh học của con người theo quan điểm, ngôn ngữ của thời đó, nếu Ngài có mặt hôm nay th́ Ngài nói về biology hay hơn ḿnh nữa.

SAKKA (Sakkanāmasutta)

Có một Dạ-xoa có ḷng kính tin Đức Phật, nhưng Dạ-xoa này là Marapakkhika (một phe với Ác Ma). Mỗi khi Ma Vương cần đám đông đi phá làng phá xóm th́ có nhiều người ủng hộ, những Ác Ma ở cơi Tha Hóa Tự Tại, Dục Thiên cao nhất, nhưng khi cần đám đông th́ Ác Ma sử dụng luôn thêm lực lượng ở cơi thấp hơn. Chẳng hạn như đêm Đức Thế Tôn giảng bài kinh Đại Hội th́ hằng hà sa số đồng bọn của Ác Ma tới đông lắm. Chỉ riêng chữ Marapakkhika gợi ư cho ḿnh một điều quan trọng: ngưu tầm ngưu, mă tầm mă. Trong ḍng luân hồi, khuynh hướng tâm lư của ḿnh như thế nào th́ ḿnh sẽ đi về cộng trú với những người giống như vậy, cộng sinh cộng hưởng là chỗ đó. Hôm nay ḿnh phải tu tập là để bào ṃn ác pháp, vun bồi thiện pháp, tạo ra sự tương thông với các bậc hiền trí hiền thánh ở đời. C̣n ḿnh làm ác trước hết là gieo nhân khổ và tạo ra sự tương thông với kẻ ác.

Ông Dạ-xoa biết Đức Phật là bậc giác ngộ nhưng không hoan hỉ trong hoạt động của Ngài, ông muốn ngài cứ viên tịch đi, đừng thuyết giảng ǵ hết. Đức Phật mới giải thích, Ngài là người đă giải thoát, không có lư do ǵ Ngài từ bỏ chúng sanh. Ngài đă qua sông, có chiếc thuyền trên sông th́ thấy người ta chết đuối, người ta cần th́ ra tay giúp đỡ chứ đâu có lư do ǵ không ḍm ngó tới người khác, sống là phải có ta có người. Bài kinh này trong chú giải không giải thích nhiều, đọc sao hiểu vậy. Cái sâu của bài kinh này là sống như thế nào để đừng chống lại cái thiện, đừng ác cảm với cái thiện và sống như thế nào để tương thông với bậc hiền trí. Ở đây quí vị cũng biết, thiện nhân chỉ ḥa tan với thiện nhân. Có nhiều thứ bỏ vào trong nước không tan, nhưng có thứ tan liền, có nhiều thứ để tự nhiên cũng tan thành nước. Cũng vậy, có những người đến bên cạnh người thiện, họ mau chóng trở thành người thiện, hoặc tối thiểu cũng thừa tiếp ân triêm lợi lạc từ người thiện, nhưng có những kẻ chỉ có thể hấp thụ, chịu ảnh hưởng tác động từ người ác thôi, ở gần người ác th́ lây rất nhanh, c̣n ở gần người thiện th́ trớt quớt, đó là điều để chúng ta lưu tâm. Học bài kinh này thấy vắn tắt nhưng mở ra vấn đề rất lớn là sống như thế nào mà chỉ nhận tác động từ người ác c̣n người thiện th́ ḿnh chỉ là tấm nylon trong cơn mưa th́ chết, giống như cái muỗng nằm trong nồi canh th́ không được, tối thiểu phải là cái lưỡi để nếm được vị canh dù ở xa nồi canh.

SUCILOMA (Sūcilomasutta)

 “1) Một thời Thế Tôn ở Gayà, trên ḥn đá Tankita tại trú xứ của Dạ-xoa Suciloma. 2) Lúc bấy giờ, Dạ-xoa Khara và Dạ-xoa Suciloma đi ngang qua, không xa Thế Tôn bao nhiêu….”

Dạ-xoa Suciloma

‘suci’: ‘cây kim may’.

‘loma’: ‘sợi lông’, ‘cọng lông’.

‘sūciloma’: ‘lông cứng, nhọn như kim’.

Theo chú giải, vào đời Phật Ca Diếp, có một vị tỷ kheo lười biếng, tu hành trong sạch chân chánh, giới luật không phạm, nhưng khi mệt mỏi bạ đâu nằm đó không ư tứ nh́n trước trông sau ǵ hết. Khi ḿnh mẩy mồ hôi mồ kê mà cứ muốn nằm mà thấy chỗ nào nằm được là cứ nằm đại. Theo trong Luật th́ thời Đức Phật, dù không ai bắt buộc nhưng tỷ kheo ở xa bên ngoài Ấn Độ hoặc bên trong Ấn Độ nhưng ở vùng sâu vùng xa luôn dành sẵn một chỗ ngồi đàng hoàng v́ họ nghĩ là rất có thể Thế Tôn sẽ đến, v́ người như Thế Tôn th́ sự có mặt ở nơi này nơi kia không thành vấn đề, không cần phải đi mua vé máy bay như ḿnh. Khi Ngài không c̣n nữa th́ những chỗ nào hơi rộng răi một chút người ta dành chỗ để các vị tôn túc trưởng lăo có ghé đến th́ có chỗ ngồi. Ở đây vị tỷ kheo này có cái thói mỏi mệt là bạ đâu nằm đó,bất kể ḿnh mẩy dơ dáy bụi bặm. Thói quen đó chính là một ác nghiệp, thói quen bất kể người khác, sinh hoạt theo ư của ḿnh. Chỗ người ta đang dọn sạch sẽ mà ḿnh mang tấm thân dơ của ḿnh trây lên đó th́ người ta gớm không dám nằm nhất là đồ của tăng (tập thể), v́ vậy vị tỷ kheo này chết rồi sanh thành Dạ-xoa có lông cứng như kim. Dạ-xoa này rất là khổ sở, v́ cả người toàn gai, phải chịu khổ trong một thời gian “buddhantarakala” (khoảng thời gian giữa hai vị Phật). Chữ buddhantarakala thường được dùng nhiều trong kinh. Khoảng thời gian này lâu lắm, lâu đến mức vị này ḷng xao lăng Phật pháp. Tôi từng gặp những vị sư hoàn tục, hoàn tục ít ít th́ được chớ lâu quá th́ nh́n họ không c̣n dấu vết của một ông sư nữa, dù chỉ một hai chục năm. Vừa rồi đi Pháp tôi có gặp một vị hoàn tục, người cũng hiền lành, có đức tin, nhưng khi tiếp xúc th́ không c̣n dấu vết nào của một nhà sư hết. Nhiều vị c̣n mới nên “t́nh ngỡ đă quên đi nhưng người bỗng hiện về”. Tôi nhấn mạnh chuyện này là v́ ḿnh là tỷ kheo mà tới lúc gặp một vị Phật mà lại trớt quớt.

Dạ-xoa Khara.

‘khara’: (tough) ‘gồ ghề’, ‘sần sùi’. Dạ-xoa Khara vốn là một thiện nam, trong thời Phật Ca Diếp. Dạ-xoa Suciloma vốn là một tỳ kheo. Cả hai có tiền nghiệp giống nhau là thiếu ý tứ trong việc sử dụng tài sản của chư Tăng. Phải hiểu thêm là chẳng những của chư tăng mà của tập thể cũng vậy, ở những xứ văn minh cái ǵ thuộc về tập thể người ta trân trọng lắm. Nói ra xấu hổ chứ có rất nhiều lần đứng bên Đức hoặc Thụy Sĩ tôi nh́n thấy công viên có những ghế đá hoặc băng bằng inox tôi nghĩ bụng, cái này nếu gặp bên ḿnh là biến mất trong ṿng ba giây, cái ghế đẹp quá sức đẹp. Cái nào thuộc về công cộng mà không đem về xài được là cạy gỡ cho hư. VN với TQ th́ hay có cái bịnh đó, như xe bus Carosa ở VN ngày xưa, cái gạt tàn thuốc bị cạy bung ra, cái ghế nệm bị rạch móc tanh bành mới chịu.

Hai ông Dạ-xoa này cũng vậy, biết nằm dơ như vậy người khác sẽ khó chịu, hoặc gớm. Chính ḿnh cố ư đem lại cảm giác khó chịu cho người ta th́ tạo ra cái quả sinh ra là phải chịu như vậy, ông Suciloma th́ lông như kim, c̣n ông Khara th́ có lưng sần sùi y chang như cá sấu (‘suṃsumāra’, crocodile), bởi v́ ngày xưa ổng gieo rắc người ta cảm giác khó chịu nên đời này sinh ra như vậy. Dạ-xoa Khara này cũng không đến nỗi tệ, khi gặp Đức Phật ông nói với Dạ-xoa Suciloma đây là một vị Sa-môn. Hôm trước tôi đă nói, đừng tưởng có thần thông th́ cái ǵ cũng biết, nếu ḿnh thiếu đức tin, trí tuệ th́ thần thông cũng chỉ như cái ống ḍm, có thấy cũng không biết đó là cái ǵ. V́ vậy Dạ-xoa Suciloma nói “Đây không phải Sa-môn. Đây là Sa-môn giả. Hay ít nhất cho đến khi ta biết được Sa-môn hay Sa-môn giả”. Theo chú giải, Dạ-xoa Suciloma có suy nghĩ, nếu ông này là thứ thiệt th́ ổng không sợ ḿnh, c̣n nếu là thứ dỏm nên ổng sợ ḿnh, v́ vậy Dạ-xoa Suciloma cố ư dùng thân của ḿnh ép sát vào người của Thế Tôn. Lúc đó Đức Thế Tôn tránh qua một bên (‘apanameti’: remove, take away, dời đi): “Này Hiền giả, Ta không sợ Ông. Nhưng xúc chạm với Ông là điều đáng ghét” Trong kinh nói thêm là thân Dạ-xoa này rất dơ và hôi hám giống như con heo bị dính phân người, không có ǵ để người ta sợ nhưng để cho thân ḿnh để đụng vào là việc không nên (‘pāpaka’) (HT Minh Châu dịch là ‘đáng ghét’.) V́ Dạ-xoa mùi hôi hám, và kim tua tủa như vậy nên Đức Phật phải tránh qua một bên. Dạ-xoa dù sao cũng từng là người đi tu, nên mới hỏi Đức Phật bằng câu kệ, trong chú giải không nói nhiều về lư kinh mà chỉ nói chuyện ở bên ngoài, chỉ giải thích “không nên” là sao, “né qua một bên” là sao, “nắm chân liệng” là sao. Dạ-xoa hỏi Ngài phiền năo ở đâu ra, Đức Phật giải thích phiền năo do thân kiến mà ra.

Tất cả tham và sân (tức sự mê đắm và bất mãn) đều từ thân kiến mà có. Thân kiến là sự chấp ngã trong danh sắc, ngũ uẩn, 12 xứ, 18 giới của mình, cho là một khối và đó chính là bản thân mình, phải chứng được sơ quả mới lìa bỏ được thân kiến. Đầu buổi giảng tôi đă nói, ḿnh nh́n thấy cái ǵ đó ḿnh thích là bởi v́ trong sâu thẳm tiềm thức của ḿnh ḿnh coi nhăn thức, nhăn cầu, tấm thân này là một. Trong quan sát của một hành giả th́ không phải vậy, khi nh́n cái ǵ đó ḿnh thích chỉ là một quá tŕnh của một chuỗi thành tố tâm lư rất là phức tạp; cái thích hay không thích không phải từ mắt, mắt chỉ chụp h́nh; c̣n thích hay ghét h́nh ảnh đó là do tâm chuyển h́nh ảnh về cơ quan trung ương bên trong và phân tích: Cái này là hoa ǵ, đang nở hàm tiếu, thơm lắm, mang từ Nhật về quư lắm, không ai trồng được, chỉ có nhà ḿnh trồng được … tất cả những chi tiết này do ḿnh phân tích tự cung cấp để có khái niệm bông này quí và thích. Thật ra tất cả là sự ghép nối chứ không phải là một khối, nếu ḿnh nghĩ thân và tâm ḿnh là sự ghép nối th́ ḿnh không thích như vậy. Phải hiểu một cách rốt ráo từ thâm tâm, thấm thía tiêu hóa, phải tự tu tập có chánh niệm, có hành Tứ Niệm Xứ để thật sự thấy nó là đồ ráp chớ không phải là do nghe giảng rồi cắn răng chấp nhận. Khi ḿnh đói th́ không suy nghĩ nhiều về cái bất tịnh trong thức ăn trong việc ăn uống, nhưng khi ḿnh ăn no và không đói th́ có thời gian nghĩ sẽ thấy gớm chết. Các vị tưởng tượng cứ nhai món ăn nào đó rồi nhả vào bịch nylon, uống cái ǵ đó rồi nhả vào bịch nylon, đeo trước ngực th́ gớm chết. Cũng những thứ đó ḿnh nuốt qua cổ, tống vào người rồi đi súc miệng th́ không nhớ rằng trong người ḿnh đang có đồ dơ. Ăn chay là rau là đậu, ăn mặn là cá là thịt, tất cả những thứ này cho dù ḿnh không chạm môi, không chạm tay tới, chỉ cần ḿnh nấu xong rồi trút vào thùng chứa nào đó, với một thời gian, điều kiện nhiệt độ th́ nó sẽ bốc mùi. Vậy mà ḿnh lùa vào miệng, nuốt vô mà không thấy gớm. Trộn với nước bọt của ḿnh đă thấy lạnh xương sống rồi, tới lúc qua tới ruột già chờ đi ra th́ càng lạnh xương sống nữa. Có bao giờ ḿnh nghĩ rằng khi ḿnh nằm ngủ th́ trong người ḿnh có hai thứ, một thứ chưa tiêu hóa và một thứ đă tiêu hóa chờ tống ra ngồi; ḿnh ngủ với một đống như vậy trong giường của ḿnh, trùm mền, bên ngoài th́ bôi kem, xức nước hoa bát ngát lăng đăng mà không ngờ là ḿnh đang là thùng rác, đang lau chùi cái thùng rác và đem thùng rác đó lên giường đắp mền cho nó ngủ, phải nói phũ phàng như vậy.

Hành giả có học Phật pháp sẽ thấy: Tất cả đều là sự lắp ráp, đều do duyên mà có, đã có rồi thì phải mất. Đây là câu thần chú c̣n hay hơn câu “yết đế, ba la yết đế”… Cứ đọc ngày đọc đêm trong nhà ḿnh, khi đi làm hoặc khi đi vô thiền viện, cứ đọc hoài như vậy tôi bảo đảm ngàn phần trăm nếu đọc thế này th́ chỉ trong ṿng ba tháng (với người huệ căn) hoặc 6 tháng (với người độn căn) trở lên ḷng quí vị sẽ nhẹ vô cùng. Hồi xưa giờ ḿnh rất bị dễ tổn thương v́ cái nh́n của ai đó hoặc nụ cười đểu, hoặc câu nói xúc phạm, nhưng kể từ khi tŕ niệm câu thần chú này th́ quí vị sẽ vững vô cùng. Người ta tŕ chú tiêu tai giải nạn để không bị tai nạn tôi không tin, nhưng tôi tin câu chú này mà tŕ riết th́ có gặp tai nạn ḷng quí vị cũng b́nh tĩnh hơn, khả năng chịu đựng tốt hơn. Tây có câu rất hay: Cầu nguyện lúc gặp nạn không phải để thoát nạn mà để bình tĩnh ngay trong lúc gặp nạn.

Sau khi nghe xong câu trả lời của Đức Phật thì Dạ-xoa Suciloma chứng sơ quả, lập tức được hưởng thiên lạc. Tất cả lông kim đều rụng mất, không tiếp tục ăn đồ dơ như trước đây, trú xứ cũng trở nên thanh tịnh và cao sang, do uy lực của quả vị Dự lưu.

Thiên lạc là niềm vui của chư thiên. Theo trong kinh, vị Chuyển Luân Thánh Vương sống trường thọ, không có bịnh hoạn ǵ, suốt đời chỉ có 6 cái gọi là bịnh đó là: nóng, lạnh, đói, khát, đại tiểu tiện và có được bảy báu: t́nh cảm, gia tài, quyền lực… Tuy nhiên cái gọi là hạnh phúc của vị Chuyển Luân Vương không bằng một phần nhỏ xíu của chư thiên. Tôi chẳng cần phải là Chuyển Luân Vương cũng chẳng cần phải là chư thiên tôi vẫn hoàn toàn có thể hiểu được sự chênh lệch đó như thế nào. Quí vị tưởng tượng đi, ḿnh đi đâu cũng phải lê cái cục thịt mấy chục kư lô này c̣n người ta đi đâu như một làn khói, chỉ vậy là thấy người ta sung sướng hơn ḿnh rồi; lúc ngồi lâu th́ mỏi, đi cũng mỏi, nằm lâu cũng nóng nực, ăn dù có chừng mực ăn xong cũng mệt. Tôi muốn có cảm giác không đói không no, muốn đi đâu th́ đi. Ở Orlando có một chỗ gọi là Disney World, trong đó có cái show gọi là ET, tôi khoe cái này hơi kỳ, nhưng giấc trưa nắng chang chang vô đó tối thui mà mát lạnh, họ tạo cho ḿnh cảm giác như ḿnh đang trôi trong vũ trụ, sướng vô cùng. Tôi không phải là chư thiên, cái tôi mê không phải là thiên nữ, cung vàng điện ngọc trầm hương pha lê mà cái tôi mê là được bay trong vũ trụ vô cùng vô tận, bay hoài không muốn Niết bàn. Tôi chỉ ngán có mỗi một chuyện, sống hết tuổi thọ rồi đọa, chỉ v́ cái đó mà tôi muốn Niết bàn, chứ nếu mà đời đời kiếp kiếp đừng sa đọa mà bay hoài trong vũ trụ th́ đă lắm, gặp tinh tú nào ngộ ngộ ḿnh tấp vào coi rồi ḿnh bay nữa. Tôi lạc đề như vậy v́ muốn nói đến cái “thiên lạc”, họ không bị giới hạn trong tốc độ, không bị giới hạn trong trọng lượng, không bị giới hạn trong sinh hoạt thường nhật, họ nằm ngoài tất cả. Một chuyện nhỏ xíu như vậy cũng đáng để ḿnh suy tư, tâm hồn của ḿnh như thế nào th́ ḿnh mới có cảnh giới sinh hoạt như vậy. Nhưng nói cho rốt ráo th́ dầu là thiên lạc hay nhân lạc th́ cũng có lúc nó mất v́ vạn pháp chỉ là sự lắp ráp, do duyên mà có và có rồi cũng sẽ có lúc kết thúc.

MANIBHADDA (Maṇibhaddasutta)

Bài kinh này là một vị Dạ-xoa có cái nh́n rất là Phật tử. Vị này đến thưa với Đức Phật điều ḿnh tâm đắc: Không có ǵ sung sướng cho bằng sống một đời chánh niệm. Bà con thử sống một ngày chánh niệm đi, sẽ thấy rằng: Tất cả vấn đề của thế giới đều đi ra từ sự thất niệm. Một người không tin Phật pháp nghe vậy th́ cứ nghĩ ḿnh thổi phồng, cường điệu. Chánh niệm, nói đơn giản là ư thức rơ ràng mọi sự đang diễn ra, mindful! Biết rơ ḿnh đang làm ǵ, biết rơ cái ǵ đang diễn ra. Các vị có học hết Tam Tạng đi nữa mà sống thất niệm th́ chỉ là người chết rồi mà chưa chôn thôi, bởi v́ anh đi đứng nằm ngồi, buồn vui mà không hề biết th́ anh không phải là xác chết th́ là ǵ nữa. Trong kinh, Đức Phật định nghĩa chữ ‘chết’ nhiều nghĩa lắm: Vị tỷ kheo hoàn tục coi như chết, sống dễ duôi th́ coi như chết rồi. Sống thất niệm th́ coi như sống mà không biết cái ǵ đang diễn ra, cứ lao tới như một khúc gỗ vậy th́ cũng như xác chết. Vị Dạ-xoa xác nhận một điều mà vị này tâm đắc: niệm là số một, chỉ có niệm mới đem lại an lạc cho cá nhân người giữ chánh niệm. Ḿnh sống được bao lâu không biết nhưng ḿnh chỉ có một con đường để sống mà thôi, đó là sống chánh niệm.

Sau khi Dạ-xoa nói vậy th́ Đức Phật xác nhận: Đúng, chỉ có chánh niệm th́ mới có thể sống được đời sống đẹp ḿnh và đẹp đời. “Không hại ai hết, chỉ có chánh niệm mới có thể an lạc và ngay lúc giữ chánh niệm ḿnh là người vô hại đối với thế giới.” Tất cả vấn đề của thế giới đều đi ra từ thất niệm, khi anh sống có trách nhiệm với bản thân anh và người khác th́ anh trở nên vô hại đối với chúng sanh.

SANU ( Sānusutta)

Sānu là con một (ekaputtaka) của một bà cư sĩ. Sānu đi xuất gia từ lúc c̣n bé và tu hành rất giỏi, giới luật trong sạch, siêng học, có giọng nói du dương, nhiều thầy tổ, chư tăng bè bạn, Phật tử thương quí. Có một nữ Dạ-xoa (yakkhini) vốn là mẹ kiếp trước của sadi Sānu có đức tin, và rất thương Sānu. Sānu tu một thời gian th́ lại muốn hoàn tục, ḷng không được vui, thấy việc đắp y mang bát không c̣n là linh thiêng ư nghĩa nữa mà lại khó chịu. Sānu về thăm mẹ rồi nói rơ ư định của ḿnh. Khi đó nữ Dạ-xoa muốn ngăn cản bèn dùng thần thông tạo sự kiện.

Khi sadi Sānu nói ư định không muốn tu nữa, bà mẹ cản: Đời mẹ, mẹ biết khổ dữ lắm, giàu sang cỡ nào đi nữa rồi cũng phải lấy vợ sanh con, quần quật lo cho con cái không biết lo bao nhiêu cho đủ. Như vậy cả đời, riêng cái thân ḿnh sống nay chết mai không biết có bịnh ǵ hay không, chăm sóc c̣n không nổi huống chi phải chăm sóc mấy cục nợ nữa.

Nữ Dạ-xoa sống lâu lắm, biết con ḿnh bây giờ là nhân loại nhưng vẫn thương như kiếp xưa, biết sadi Sānu muốn hoàn tục nên dùng thần thông t́m cách ngăn cản. Trong đời, mỗi người có một cách hành động riêng, không nên thắc mắc vì sao người ta không hành động giống mình nghĩ. Dạ-xoa dùng thần thông bóp cổ Sānu, đẩy xuống đất. Sānu bị trợn trắng mắt, sùi bọt mép, trào nước bọt.

‘givaṃ parivatteti’: ‘vặn cổ’, ‘bẻ cổ’.

‘akkhiviparivatta’: ‘trợn trắng mắt’, ‘đôi mắt đảo tròng’.

‘khelena paggharanta’: ‘sùi bọt mép’, ‘trào nước bọt’.

Dạ-xoa làm cho Sānu bị như vậy xong rồi mới rút tay lại. Sānu lúc đó mới nghĩ, có lẽ phải tu mới sống được, nếu không tu chắc chết. Nhờ sự cố này Sānu muốn tiếp tục tu hành và sau đó Sānu chứng La-Hán, trở thành một dhammakathika (đại pháp sư) lừng danh (Sakalajambudipaṃ) và sống được 120 tuổi mới viên tịch.

Sakalajambudipaṃ khopeti”: làm chấn động toàn cõi Ấn độ.

“vīsavassasataṃ ṭhatvā parinibbāyi”: sống được 120 tuổi đă nhập Niết bàn  

PIYANKARA (Piyaṅkarasutta)

‘Piyankara’: ‘yêu thương’.

Anuruddha là Đệ nhất thiên nhãn có thể nhìn thấy vũ trụ dễ dàng như nhìn ngắm đồ vật trên tay. Ngài cũng là bà con với Bồ tát Tất Đạt. Theo chú giải, đêm đó tại chùa Kỳ Viên ngài đă đọc kinh Pháp Cú (Dhammapāda). Chữ ‘Dhammapāda’ có nhiều nghĩa, có lúc ám chỉ Kinh Pháp Cú mà ta thường nghe, gọi là Chabbisativagga Dhammapāda (Pháp Cú 26 phẩm). Trường hợp khác, Dhammapāda chỉ có nghĩa là một câu pháp. Ví dụ trong phẩm Chư Thiên ḿnh đă học có câu: Dù cho bố thí cả núi vàng bạc cũng không bằng bố thí một dhammapāda. Dhammapāda ở đó không có nghĩa là Pháp Cú 26 phẩm mà là một câu kinh, một câu pháp, tùy chỗ mà hiểu.

Chú giải kinh này nói ngài Anuruddha khuya đó đang tụng Kinh Pháp Cú chương Appamadavagga, phẩm thứ 2 trong 26 phẩm Pháp Cú. Lúc đó, Dạ-xoa đang bồng con đi kiếm ăn. Theo một loạt chú giải trong phẩm này đều nh́n nhận một chuyện, Dạ-xoa có cách giữ con rất lạ, không bồng ẳm như loài người mà lại cầm cổ chân của con xách đi nơi này nơi khác.

‘Ankenadaya’: “xách cổ chân, nắm ngay chỗ mắt cá”.

Ngoài Bắc, có người Mèo, khi mới sanh con ra c̣n đỏ hỏn, họ kiếm lá khô lót cho nằm, c̣n khi lớn một chút biết ḅ th́ họ liệng xuống chỗ ruộng cạn, cứ để trần truồng ḅ lổm ngổm dưới śnh, c̣n mẹ th́ cứ lo làm. Mỗi chúng sinh có kiểu sinh hoạt độc đáo riêng.

Dạ-xoa có nhiều loại, loại đắc quả được và không thể đắc quả. Trong đó lại có loài chỉ ăn bất tịnh thực như ngạ quỷ; có loài chỉ thích ăn thịt sống; có loài ăn uống thực phẩm của chư thiên. Nữ Dạ-xoa trong kinh này thuộc loài ăn dơ (“uccāra passāva kheḷa siṅghāṇika”: phân, nước tiểu, nước bọt, đờm dăi).

Dạ-xoa xách chưn con đi kiếm ăn, đi ngang nghe ngài tụng kinh liền ngừng lại nghe, đứa con đói bụng khóc. Dạ-xoa nói con đừng khóc để mẹ nghe pháp:

“Mā saddaṃ kari piyaṅkara, bhikkhu dhammapadāni bhāsati;

Api [api (sī.)] ca dhammapadaṃ vijāniya, paṭipajjema hitāya no siyā.

“Pāṇesu ca saṃyamāmase, sampajānamusā na bhaṇāmase;

Sikkhema susīlyamattano [susīlamattano (sī. ka.)], api muccema pisācayoniyā’’ti.

Này Piyankara,

Con đừng làm um sùm,

Vị Tỷ-kheo đang tụng,

Những lời về pháp cú”.

“Không sát hại sanh vật, (giới sát sanh)

Không cố ư nói láo, (giới vọng ngữ)

Tự học tập giới luật, (tức là ba giới c̣n lại),

Chúng ta thoát ngạ quỷ.”.

 Chữ ‘pisāca’ ở đây ngài Minh Châu dịch là ‘ngạ quỷ’ nhưng tôi không đồng ư. Nói là ‘ngạ quỷ’ không trật nhưng phải giải thích thêm. ‘Ngạ quỷ’ theo ḿnh thường hiểu là đói khát, ăn dơ, đầu óc khờ khạo c̣n ‘pisāca’ Dạ-xoa này cũng ăn dơ nhưng có thể đắc quả được, theo tiếng Tàu dịch là ‘Phiêu Phong Quỷ’. Tôi có viết bài Phiêu phong không biết bà con có biết không. Cái tựa sách, tựa bài khi tôi viết tôi không giải thích, nhưng nếu ai hiểu th́ biết ẩn ư của tôi. Phiêu phong là một trong những bài tôi rất tâm đắc, bởi v́ tôi dùng kiến giải của giáo lư nguyên thủy để nói về cảnh giới tái sanh bằng cách nói của người thời nay. Đừng xem bài viết đó là truyện ngắn giải trí mà thật ra là tôi diễn tả về loài này. Phiêu phong nghĩa là theo gió mà đi, rất đói khổ.

Dạ-xoa nói với con rằng đừng làm ồn để mẹ nghe pháp, nhờ nghe pháp mới có giữ giới, nhờ giữ giới mới thoát được kiếp này. Hôm nay chúng ta làm người, chúng ta không biết ǵ hết, không có thần thông, chỉ có chút ít tiền bạc sung sướng hưởng thụ, không ǵ kinh hoàng bằng mai này khi tắt hơi rồi th́ không biết đi đâu. Trong ‘Phiêu phong’ tôi có tả, tả theo trong kinh chớ không phải theo tưởng tượng của tôi, người tạo ác nghiệp nhiều đến lúc chết họ có cảm giác giống như tỉnh dậy từ giấc chiêm bao. Nếu sanh địa ngục họ nghe nóng, nghe đau đớn cả người, mê sảng la hét không ai nghe, nh́n quanh thấy máu mủ tanh hôi, tiếng người la hét rượt đâm nhau trước mặt ḿnh. Sanh về bàng sanh th́ mù mịt. Sanh về cơi trời th́ nghe tiếng nhạc du dương, mùi thơm ngát, mát lạnh, lâu đài vàng ngọc bồng bềnh trôi trong không gian, ánh sáng mờ ảo, người đẹp giai nhân dập d́u. Sợ nhất một ngày nào đó thức dậy thấy ḿnh ở địa ngục, hoặc thấy khát nước, đói. Giờ ḿnh đói c̣n chạy đi lấy gói ḿ, chớ loài đó th́ chịu chết thôi, khi đă biết ḿnh bắt đầu đói là thua rồi. V́ vậy phải nhớ, nghiệp ǵ th́ nghiệp phải tránh nghiệp bỏn xẻn, trong lúc ḿnh c̣n có thể chia sẻ được th́ nên chia sẻ. Angulimala khi đi xuất gia bị chửi đánh đủ điều nhưng lúc nào cũng đầy đủ đồ ăn ngon, sở dĩ được như vậy v́ đời xưa ngài từng là tỷ kheo, mỗi bữa trưa xong c̣n dư ngài kiếm chỗ nào khô ráo sạch sẽ ngài đổ ra với thiện ư con ǵ ăn được th́ ăn.

Ở đây có người hỏi trên trời có lập gia đ́nh không? Trên trời không có lập gia đ́nh, nhưng nếu những cô thiên nữ đó thuộc về ḿnh th́ họ sẽ xuất hiện trong lâu đài của ḿnh. Họ xuất hiện ở đâu th́ thuộc về quyền của người ở đó. Theo kinh điển Nam Tông mô tả th́ cơi Trời hơn cơi Tây Phương Cực lạc nhiều lắm hơn cả thiên đàng của Hồi Giáo, của Thiên Chúa giáo nhiều lắm, có điều là Phật tử VN xui không chịu đọc những điều đó. Ví dụ trên cơi Tịnh Cư của Nam Tông chỉ toàn thánh, không có vụ thánh phàm đồng cư. Cơi Đao Lợi, Dạ Ma, Đâu Suất th́ thánh nhân đầy trên đó, v́ mỗi lần có vị Phật ra đời th́ số chư thiên đắc quả đông lắm, trên đó giờ thánh nhân đầy ắp. Muốn học Tam Tạng hay thắc mắc kinh điển ǵ th́ Pháp sư Tam Tạng đầy trên đó. Ngay bây giờ nếu ḿnh muốn thấy h́nh ảnh Đức Phật th́ không khó, trên đó có vô số vị Trời đă nh́n thấy Ngài, chỉ cần xin họ cho ḿnh nh́n thấy được h́nh dáng Thế Tôn th́ trong ṿng ba nốt nhạc ḿnh đă nh́n thấy. Người ta có thể hóa hiện cho ḿnh thấy. Biết được điều đó th́ thấy đời tu có nhiều điểm hy vọng cũng vui, c̣n cứ lờ mờ không đọc kinh sách th́ cũng chán lắm. Nên dành tối thiểu bảy năm trong đời chuyên tu Niệm Xứ hoặc chuyên tu Từ Tâm, và phát đại nguyện: Trong suốt thời gian này vật chất của tôi sẽ là của thiên hạ, ai cần ǵ tôi sẽ tùy khả năng mà giúp. Chỉ với lời nguyện như vậy, tu tập Từ Tâm và tu tập Tứ Niệm Xứ trong bảy năm th́ chuyện sanh thiên không khó. Quí vị cứ làm thử đi, tu thiền là sống an lạc. Bây giờ th́ xin chia tay, gặp lại quí vị ngày thứ Năm.

 

 

 

Cập nhật 19/7/2017

 

===//===

 

Tập 1 || Tập 2 || Tập 3  || Tập 4 || Tập 5

 

===//===

 

Tập 1: Pali || Chú giải || Dịch Việt

 

 

 

NGHIÊN CỨU PHẬT PHÁP

 

 

Home