Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh

HT Thch Minh Chu dịch

 

 

2. Kinh Sa-mn quả

2. Sāmaaphalasuttaṃ

2. Sāmaaphalasuttavaṇṇanā

 

1. Như vậy ti nghe. Một thời Thế Tn ở tại Rjagaha (Vương X) nơi vườn xoi của Jvaka (Kỳ-b) Komrabhacca, cng với đại chng Tỷ-kheo một nghn hai trăm năm mươi vị. Lc bấy giờ Ajtasattu (A-x-thế) con b Vihehi (Vi-đề-hi) vua xứ Magadha (Ma-kiệt-đ) nhn lễ Bố Tt vo ngy rằm thng tư Komudi (cy sng) đang ngồi trn lầu cao trang nghim, chung quanh c nhiều đại thần hầu hạ. Lc bấy giờ Ajtasattu con b Videhi, vua xứ Magadha, nhn ngy Bố Tt cảm hứng ni rằng: "Thật khả i thay, ny cc khanh, đm rằm sng trăng! Thật diễm lệ thay, ny cc khanh, đm rằm sng trăng! Thật mỹ miều thay, ny cc khanh, đm rằm sng trăng! Thật m dịu thay, ny cc khanh, đm rằm sng trăng! Thật điềm lnh thay, ny cc khanh, đm rằm sng trăng! Nay chng ta nn đến chim bi vị Sa-mn hay B-la-mn no, nhờ sự chim bi ny tm chng ta được tịnh tn?". Khi nghe ni vậy, một đại thần tu với Ajtasattu, con b Videhi vua nước Magadha: "Tu ại vương, c Prana Kassapa (Ph-la Ca-diếp) l vị hội chủ, vị gio trưởng, vị sư trưởng gio hội, c tiếng tốt, c danh vọng, khai tổ gio phi, được quần chng tn sng, dồi do kinh nghiệm lu ngy, xuất gia đ lu năm, đ đến tuổi trưởng thượng. Mong ại vương đến chim bi Prana Kassapa ny. Chim bi Prana Kassapa c thể khiến tm ại vương được tịnh tn". Khi nghe ni vậy Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha yn lặng khng ni g.

Rājāmaccakathā

150. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati jīvakassa komārabhaccassa ambavane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā rājāmaccaparivuto uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tadahuposathe udānaṃ udānesi ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, abhirūpā vata bho dosinā ratti, dassanīyā vata bho dosinā ratti, pāsādikā vata bho dosinā ratti, lakkhaā vata bho dosinā ratti. Kaṃ nu khvajja samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyyāma, yaṃ no payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti?

 

Rājāmaccakathāvaṇṇanā

150. Evaṃme sutaṃpe rājagaheti sāmaaphalasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā  rājagaheti evaṃnāmake nagare. Tahi mandhātumahāgovindādīhi pariggahitattā rājagahanti vuccati. Aepi ettha pakāre vaṇṇayanti, kiṃ tehi? Nāmamattametaṃ tassa nagarassa. Taṃ panetaṃ buddhakāle ca cakkavattikāle ca nagaraṃ hoti, sesakāle suaṃ hoti yakkhapariggahitaṃ, tesaṃ vasanavanaṃ hutvā tiṭṭhati. Viharatīti avisesena iriyāpathadibbabrahmaariyavihāresu aataravihārasamaṅgiparidīpanametaṃ. Idha pana ṭhānagamananisajjasayanappabhedesu iriyāpathesu aatarairiyāpathasamāyogaparidīpanaṃ. Tena ṭhitopi gacchantopi nisinnopi sayānopi bhagavā viharati ceva veditabbo. So hi ekaṃ iriyāpathabādhanaṃ aena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ attabhāvaṃ harati pavatteti, tasmā viharatīti vuccati.

Jīvakassa komārabhaccassa ambavaneti idamassa yaṃ gocaragāmaṃ upanissāya viharati, tassa samīpanivāsanaṭṭhānaparidīpanaṃ. Tasmā rājagahe viharati jīvakassa komārabhaccassa ambavaneti rājagahasamīpe jīvakassa komārabhaccassa ambavane viharatīti evamettha attho veditabbo. Samīpatthe hetaṃ bhummavacanaṃ. Tattha jīvatīti jīvako, kumārena bhatoti komārabhacco. Yathāha kiṃ bhaṇe, etaṃ kākehi samparikiṇṇanti? Dārako devāti. Jīvati bhaṇeti? Jīvati, devāti. Tena hi, bhaṇe taṃ dārakaṃ amhākaṃ antepuraṃ netvā dhātīnaṃ detha posetunti. Tassa jīvatīti jīvakoti nāmaṃ akaṃsu. Kumārena posāpitoti komārabhaccoti nāmaṃ akaṃsūti (mahāva. 328) ayaṃ panettha saṅkhepo. Vitthārena pana jīvakavatthukhandhake āgatameva. Vinicchayakathāpissa samantapāsādikāya vinayaṭṭhakathāyaṃ vuttā.

Ayaṃ pana jīvako ekasmiṃ samaye bhagavato dosābhisannaṃ kāyaṃ virecetvā siveyyakaṃ dussayugaṃ datvā vatthānumodanāpariyosāne sotāpattiphale patiṭṭhāya cintesi mayā divasassa dvattikkhattuṃ buddhupaṭṭhānaṃ gantabbaṃ, idaca veḷuvanaṃ atidūre, mayhaṃ pana ambavanaṃ uyyānaṃ āsannataraṃ, yaṃnūnāhaṃ ettha bhagavato vihāraṃ kāreyyanti. So tasmiṃ ambavane rattiṭṭhānadivāṭhānaleṇakuṭimaṇḍapādīni sampādetvā bhagavato anucchavikaṃ gandhakuṭiṃ kārāpetvā ambavanaṃ aṭṭhārasahatthubbedhena tambapaṭṭavaṇṇena pākārena parikkhipāpetvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ sacīvarabhattena santappetvā dakkhiṇodakaṃ pātetvā vihāraṃ niyyātesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ jīvakassa komārabhaccassa ambavaneti.

Aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehīti aḍḍhasatena ūnehi terasahi bhikkhusatehi. Rājātiādīsu rājati attano issariyasampattiyā catūhi saṅgahavatthūhi mahājanaṃ rajeti vaḍḍhetīti rājā. Magadhānaṃ issaroti māgadho. Ajātoyeva rao sattu bhavissatīti nemittakehi niddiṭṭhoti ajātasattu.

Tasmiṃ kira kucchigate deviyā evarūpo dohaḷo uppajji aho vatāhaṃ rao dakkhiṇabāhulohitaṃ piveyyanti, sā bhāriye ṭhāne dohaḷo uppanno, na sakkā kassaci ārocetunti taṃ kathetuṃ asakkontī kisā dubbaṇṇā ahosi. Taṃ rājā pucchi bhadde, tuyhaṃ attabhāvo na pakativaṇṇo, kiṃ kāraṇanti? Mā puccha, mahārājāti. Bhadde, tvaṃ attano ajjhāsayaṃ mayhaṃ akathentī kassa kathessasīti tathā tathā nibandhitvā kathāpesi. Sutvā ca bāle, kiṃ ettha tuyhaṃ bhāriyasaā ahosīti vejjaṃ pakkosāpetvā suvaṇṇasatthakena bāhuṃ phālāpetvā suvaṇṇasarakena lohitaṃ gahetvā udakena sambhinditvā pāyesi. Nemittakā taṃ sutvā esa gabbho rao sattu bhavissati, iminā rājā haissatīti byākariṃsu. Devī sutvā mayhaṃ kira kucchito nikkhanto rājānaṃ māressatīti gabbhaṃ pātetukāmā uyyānaṃ gantvā kucchiṃ maddāpesi, gabbho na patati. Sā punappunaṃ gantvā tatheva kāresi. Rājā kimatthaṃ ayaṃ abhiṇhaṃ uyyānaṃ gacchatīti parivīmaṃsanto taṃ kāraṇaṃ sutvā bhadde, tava kucchiyaṃ puttoti vā dhītāti vā na paāyati, attano nibbattadārakaṃ evamakāsīti mahā aguṇarāsipi no jambudīpatale āvibhavissati, mā tvaṃ evaṃ karohīti nivāretvā ārakkhaṃ adāsi. Sā gabbhavuṭṭhānakāle māressāmīti cintesi. Tadāpi ārakkhamanussā dārakaṃ apanayiṃsu. Athāparena samayena vuḍḍhippattaṃ kumāraṃ deviyā dassesuṃ. Sā taṃ disvāva puttasinehaṃ uppādesi, tena naṃ māretuṃ nāsakkhi. Rājāpi anukkamena puttassa oparajjamadāsi.

Athekasmiṃ samaye devadatto rahogato cintesi sāriputtassa parisā mahāmoggallānassa parisā mahākassapassa parisāti, evamime visuṃ visuṃ dhurā, ahampi ekaṃ dhuraṃ nīharāmīti. So na sakkā vinā lābhena parisaṃ uppādetuṃ, handāhaṃ lābhaṃ nibbattemīti cintetvā khandhake āgatanayena ajātasattuṃ kumāraṃ iddhipāṭihāriyena pasādetvā sāyaṃ pātaṃ pacahi rathasatehi upaṭṭhānaṃ āgacchantaṃ ativissatthaṃ atvā ekadivasaṃ upasaṅkamitvā etadavoca pubbe kho, kumāra, manussā dīghāyukā, etarahi appāyukā, tena hi tvaṃ kumāra, pitaraṃ hantvā rājā hohi, ahaṃ bhagavantaṃ hantvā buddho bhavissāmīti kumāraṃ pituvadhe uyyojeti.

So ayyo devadatto mahānubhāvo, etassa aviditaṃ nāma natthīti ūruyā potthaniyaṃ bandhitvā divā divassa bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto antepuraṃ pavisitvā vuttappakāraṃ vippakāraṃ akāsi. Atha naṃ amaccā gahetvā anuyujitvā kumāro ca hantabbo, devadatto ca, sabbe ca bhikkhū hantabbāti sammantayitvā rao āṇāvasena karissāmāti rao ārocesuṃ.

Rājā ye amaccā māretukāmā ahesuṃ, tesaṃ ṭhānantarāni acchinditvā, ye na māretukāmā, te uccesu ṭhānesu ṭhapetvā kumāraṃ pucchi kissa pana tvaṃ, kumāra, maṃ māretukāmosīti? Rajjenamhi, deva, atthikoti. Rājā tassa rajjaṃ adāsi.

So mayhaṃ manoratho nipphannoti devadattassa ārocesi. Tato naṃ so āha tvaṃ siṅgālaṃ antokatvā bheripariyonaddhapuriso viya sukiccakārimhīti maasi, katipāheneva te pitā tayā kataṃ avamānaṃ cintetvā sayameva rājā bhavissatīti. Atha, bhante, kiṃ karomīti? Mūlaghaccaṃ ghātehīti. Nanu, bhante, mayhaṃ pitā na satthavajjhoti? Āhārupacchedena naṃ mārehīti. So pitaraṃ tāpanagehe pakkhipāpesi, tāpanagehaṃ nāma kammakaraṇatthāya kataṃ dhūmagharaṃ. Mama mātaraṃ ṭhapetvā aassa daṭṭhuṃ mā dethāti āha. Devī suvaṇṇasarake bhattaṃ pakkhipitvā ucchaṅgenādāya pavisati. Rājā taṃ bhujitvā yāpeti. So mayhaṃ pitā kathaṃ yāpetīti pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā mayhaṃ mātu ucchaṅgaṃ katvā pavisituṃ mā dethāti āha. Tato paṭṭhāya devī moḷiyaṃ pakkhipitvā pavisati. Tampi sutvā moḷiṃ bandhitvā pavisituṃ mā dethāti. Tato suvaṇṇapādukāsu bhattaṃ ṭhapetvā pidahitvā pādukā āruyha pavisati. Rājā tena yāpeti. Puna kathaṃ yāpetīti pucchitvā tamatthaṃ sutvā pādukā āruyha pavisitumpi mā dethāti āha. Tato paṭṭhāya devī gandhodakena nhāyitvā sarīraṃ catumadhurena makkhetvā pārupitvā pavisati. Rājā tassā sarīraṃ lehitvā yāpeti. Puna pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā ito paṭṭhāya mayhaṃ mātu pavesanaṃ nivārethāti āha. Devī dvāramūle ṭhatvā sāmi, bimbisāra, etaṃ daharakāle māretuṃ na adāsi, attano sattuṃ attanāva posesi, idaṃ pana dāni te pacchimadassanaṃ, nāhaṃ ito paṭṭhāya tumhe passituṃ labhāmi, sace mayhaṃ doso atthi, khamatha devāti roditvā kanditvā nivatti.

Tato paṭṭhāya rao āhāro natthi. Rājā maggaphalasukhena caṅkamena yāpeti. Ativiya assa attabhāvo virocati. So kathaṃ, me bhaṇe, pitā yāpetīti pucchitvā caṅkamena, deva, yāpeti; ativiya cassa attabhāvo virocatīti sutvā caṅkamaṃ dānissa hāressāmīti cintetvā mayhaṃ pitu pāde khurena phāletvā loṇatelena makkhetvā khadiraṅgārehi vītaccitehi pacathāti nhāpite pesesi. Rājā te disvā nūna mayhaṃ putto kenaci saatto bhavissati, ime mama massukaraṇatthāyāgatāti cintesi. Te gantvā vanditvā aṭṭhaṃsu. Kasmā āgatatthāti ca puṭṭhā taṃ sāsanaṃ ārocesuṃ. Tumhākaṃ rao manaṃ karothāti ca vuttā nisīda, devāti vatvā ca rājānaṃ vanditvā deva, mayaṃ rao āṇaṃ karoma, mā amhākaṃ kujjhittha, nayidaṃ tumhādisānaṃ dhammarājūnaṃ anucchavikanti vatvā vāmahatthena gopphake gahetvā dakkhiṇahatthena khuraṃ gahetvā pādatalāni phāletvā loṇatelena makkhetvā khadiraṅgārehi vītaccitehi paciṃsu. Rājā kira pubbe cetiyaṅgaṇe saupāhano agamāsi, nisajjanatthāya paattakaṭasārakaca adhotehi pādehi akkami, tassāyaṃ nissandoti vadanti. Rao balavavedanā uppannā. So aho buddho, aho dhammo, aho saṅghoti anussarantoyeva cetiyaṅgaṇe khittamālā viya milāyitvā cātumahārājikadevaloke vessavaṇassa paricārako janavasabho nāma yakkho hutvā nibbatti.

Taṃ divasameva ajātasattussa putto jāto, puttassa jātabhāvaca pitumatabhāvaca nivedetuṃ dve lekhā ekakkhaṇeyeva āgatā. Amaccā paṭhamaṃ puttassa jātabhāvaṃ ārocessāmāti taṃ lekhaṃ rao hatthe ṭhapesuṃ. Rao taṅkhaṇeyeva puttasineho uppajjitvā sakalasarīraṃ khobhetvā aṭṭhimijaṃ āhacca aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe pituguṇamaāsi mayi jātepi mayhaṃ pitu evameva sineho uppannoti. So gacchatha, bhaṇe, mayhaṃ pitaraṃ vissajjethāti āha. Kiṃ vissajjāpetha, devāti itaraṃ lekhaṃ hatthe ṭhapayiṃsu.

So taṃ pavattiṃ sutvā rodamāno mātusamīpaṃ gantvā ahosi nu, kho, amma, mayhaṃ pitu mayi jāte sinehoti? Sā āha bālaputta, kiṃ vadesi, tava daharakāle aṅguliyā pīḷakā uṭṭhahi. Atha taṃ rodamānaṃ saāpetuṃ asakkontā taṃ gahetvā vinicchayaṭṭhāne nisinnassa tava pitu santikaṃ agamaṃsu. Pitā te aṅguliṃ mukhe ṭhapesi. Pīḷakā mukheyeva bhijji. Atha kho pitā tava sinehena taṃ lohitamissakaṃ pubbaṃ aniṭṭhubhitvāva ajjhohari. Evarūpo te pitu sinehoti. So roditvā paridevitvā pitu sarīrakiccaṃ akāsi.

Devadattopi ajātasattuṃ upasaṅkamitvā purise, mahārāja, āṇāpehi, ye samaṇaṃ gotamaṃ jīvitā voropessantīti vatvā tena dinne purise pesetvā sayaṃ gijjhakūṭaṃ āruyha yantena silaṃ pavijjhitvā nāḷāgirihatthiṃ mucāpetvāpi kenaci upāyena bhagavantaṃ māretuṃ asakkonto parihīnalābhasakkāro paca vatthūni yācitvā tāni alabhamāno tehi janaṃ saāpessāmīti saṅghabhedaṃ katvā sāriputtamoggallānesu parisaṃ ādāya pakkantesu uṇhalohitaṃ mukhena chaḍḍetvā navamāse gilānamace nipajjitvā vippaṭisārajāto kuhiṃ etarahi satthā vasatīti pucchitvā jetavaneti vutte macakena maṃ āharitvā satthāraṃ dassethāti vatvā āhariyamāno bhagavato dassanārahassa kammassa akatattā jetavane pokkharaṇīsamīpeyeva dvedhā bhinnaṃ pathaviṃ pavisitvā mahāniraye patiṭṭhitoti. Ayamettha saṅkhepo. Vitthārakathānayo khandhake āgato. Āgatattā pana sabbaṃ na vuttanti. Evaṃ ajātoyeva rao sattu bhavissatīti nemittakehi niddiṭṭhoti ajātasattu.

Vedehiputtoti ayaṃ kosalarao dhītāya putto, na videharao. Vedehīti pana paṇḍitādhivacanametaṃ. Yathāha vedehikā gahapatānī (ma. ni. 1.226), ayyo ānando vedehamunīti (saṃ. ni. 2.154). Tatrāyaṃ vacanattho vidanti etenāti vedo, āṇassetaṃ adhivacanaṃ. Vedena īhati ghaṭati vāyamatīti vedehī. Vedehiyā putto vedehiputto.

Tadahūti tasmiṃ ahu, tasmiṃ divaseti attho. Upavasanti etthāti uposatho, upavasantīti sīlena vā anasanena vā upetā hutvā vasantīti attho. Ayaṃ panettha atthuddhāro āyāmāvuso, kappina, uposathaṃ gamissāmātiādīsu pātimokkhuddeso uposatho. Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgato kho, visākhe, uposatho upavutthotiādīsu (a. ni. 8.43) sīlaṃ. Suddhassa ve sadā phaggu, suddhassuposatho sadātiādīsu (ma. ni. 1.79) upavāso. Uposatho nāma nāgarājātiādīsu (dī. ni. 2.246) paatti . Na, bhikkhave, tadahuposathe sabhikkhukā āvāsātiādīsu (mahāva. 181) upavasitabbadivaso. Idhāpi soyeva adhippeto. So panesa aṭṭhamī cātuddasī pannarasībhedena tividho. Tasmā sesadvayanivāraṇatthaṃ pannaraseti vuttaṃ. Teneva vuttaṃ upavasanti etthāti uposathoti.

Komudiyāti kumudavatiyā. Tadā kira kumudāni supupphitāni honti, tāni ettha santīti komudī. Cātumāsiniyāti cātumāsiyā, sā hi catunnaṃ māsānaṃ pariyosānabhūtāti cātumāsī. Idha pana cātumāsinīti vuccati. Māsapuṇṇatāya utupuṇṇatāya saṃvaccharapuṇṇatāya puṇṇā sampuṇṇāti puṇṇā. Mā iti cando vuccati, so ettha puṇṇoti puṇṇamā. Evaṃ puṇṇāya puṇṇamāyāti imasmiṃ padadvaye ca attho veditabbo.

Rājāmaccaparivutoti evarūpāya rajataghaṭaviniggatāhi khīradhārāhi dhoviyamānadisābhāgāya viya, rajatavimānaviccutehi muttāvaḷisumanakusumadāmasetadukūlakumudavisarehi samparikiṇṇāya viya ca, caturupakkilesavimuttapuṇṇacandappabhāsamudayobhāsitāya rattiyā rājāmaccehi parivutoti attho. Uparipāsādavaragatoti pāsādavarassa uparigato. Mahārahe samussitasetacchatte kacanāsane nisinno hoti. Kasmā nisinno? Niddāvinodanatthaṃ. Ayahi rājā pitari upakkantadivasato paṭṭhāya niddaṃ okkamissāmīti nimīlitamattesuyeva akkhīsu sattisataabbhāhato viya kandamānoyeva pabujjhi. Kimetanti ca vutte, na kicīti vadati. Tenassa amanāpā niddā, iti niddāvinodanatthaṃ nisinno. Api ca tasmiṃ divase nakkhattaṃ saṅghuṭṭhaṃ hoti. Sabbaṃ nagaraṃ sittasammaṭṭhaṃ vippakiṇṇavālukaṃ pacavaṇṇakusumalājapuṇṇaghaṭapaṭimaṇḍitagharadvāraṃ samussitadhajapaṭākavicitrasamujjalitadīpamālālaṅkatasabbadisābhāgaṃ vīthisabhāgena racchāsabhāgena nakkhattakīḷaṃ anubhavamānena mahājanena samākiṇṇaṃ hoti. Iti nakkhattadivasatāyapi nisinnoti vadanti. Evaṃ pana vatvāpi rājakulassa nāma sadāpi nakkhattameva, niddāvinodanatthaṃyeva panesa nisinnoti sanniṭṭhānaṃ kataṃ.

Udānaṃudānesīti udāhāraṃ udāhari, yathā hi yaṃ telaṃ mānaṃ gahetuṃ na sakkoti, vissanditvā gacchati, taṃ avasekoti vuccati. Yaca jalaṃ taḷākaṃ gahetuṃ na sakkoti, ajjhottharitvā gacchati, taṃ oghoti vuccati; evameva yaṃ pītivacanaṃ hadayaṃ gahetuṃ na sakkoti, adhikaṃ hutvā anto asaṇṭhahitvā bahinikkhamati, taṃ udānanti vuccati. Evarūpaṃ pītimayaṃ vacanaṃ nicchāresīti attho.

Dosināti dosāpagatā, abbhā, mahikā, dhūmo, rajo, rāhūti imehi pacahi upakkilesehi virahitāti vuttaṃ hoti. Tasmā ramaṇīyātiādīni paca thomanavacanāni. Sā hi mahājanassa manaṃ ramayatīti ramaṇīyā. Vuttadosavimuttāya candappabhāya obhāsitattā ativiya surūpāti abhirūpā. Dassituṃ yuttāti dassanīyā. Cittaṃ pasādetīti pāsādikā. Divasamāsādīnaṃ lakkhaṇaṃ bhavituṃ yuttāti lakkhaā.

Kaṃ nu khvajjāti kaṃ nu kho ajja. Samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vāti samitapāpatāya samaṇaṃ. Bāhitapāpatāya brāhmaṇaṃ. Yaṃ no payirupāsatoti vacanabyattayo esa, yaṃ amhākaṃ pahapucchanavasena payirupāsantānaṃ madhuraṃ dhammaṃ sutvā cittaṃ pasīdeyyāti attho. Iti rājā iminā sabbenapi vacanena obhāsanimittakammaṃ akāsi. Kassa akāsīti? Jīvakassa. Kimatthaṃ? Bhagavato dassanatthaṃ. Kiṃ bhagavantaṃ sayaṃ dassanāya upagantuṃ na sakkotīti? Āma, na sakkoti. Kasmā? Mahāparādhatāya.

Tena hi bhagavato upaṭṭhāko ariyasāvako attano pitā mārito, devadatto ca tameva nissāya bhagavato bahuṃ anatthamakāsi, iti mahāparādho esa, tāya mahāparādhatāya sayaṃ gantuṃ na sakkoti. Jīvako pana bhagavato upaṭṭhāko, tassa piṭṭhichāyāya bhagavantaṃ passissāmīti obhāsanimittakammaṃ akāsi. Kiṃ jīvako pana mayhaṃ idaṃ obhāsanimittakammanti jānātīti? Āma jānāti. Atha kasmā tuṇhī ahosīti? Vikkhepapacchedanatthaṃ.

Tassahi parisati channaṃ satthārānaṃ upaṭṭhākā bahū sannipatitā, te asikkhitānaṃ payirupāsanena sayampi asikkhitāva. Te mayi bhagavato guṇakathaṃ āraddhe antarantarā uṭṭhāyuṭṭhāya attano satthārānaṃ guṇaṃ kathessanti, evaṃ me satthu guṇakathā pariyosānaṃ na gamissati. Rājā pana imesaṃ kulūpake upasaṅkamitvā gahitāsāratāya tesaṃ guṇakathāya anattamano hutvā maṃ paṭipucchissati, athāhaṃ nibbikkhepaṃ satthu guṇaṃ kathetvā rājānaṃ satthu santikaṃ gahetvā gamissāmīti jānantova vikkhepapacchedanatthaṃ tuṇhī ahosīti.

Tepi amaccā evaṃ cintesuṃ ajja rājā pacahi padehi rattiṃ thometi, addhā kici samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā pahaṃ pucchitvā dhammaṃ sotukāmo, yassa cesa dhammaṃ sutvā pasīdissati, tassa ca mahantaṃ sakkāraṃ karissati, yassa pana kulūpako samaṇo rājakulūpako hoti, bhaddaṃ tassāti.

  151. Evaṃ vutte, aataro rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca ayaṃ, deva, pūraṇo kassapo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca āto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo pūraṇaṃ kassapaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa pūraṇaṃ kassapaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

151-152. Te evaṃ cintetvā ahaṃ attano kulūpakasamaṇassa vaṇṇaṃ vatvā rājānaṃ gahetvā gamissāmi, ahaṃ gamissāmīti attano attano kulūpakānaṃ vaṇṇaṃ kathetuṃ āraddhā. Tenāha  evaṃ vutte aataro rājāmaccotiādi. Tattha pūraṇoti tassa satthupaṭiassa nāmaṃ. Kassapoti gottaṃ. So kira aatarassa kulassa ekūnadāsasataṃ pūrayamāno jāto, tenassa pūraṇoti nāmaṃ akaṃsu. Maṅgaladāsattā cassa dukkaṭanti vattā natthi, akataṃ vā na katanti. So kimahaṃ ettha vasāmīti palāyi. Athassa corā vatthāni acchindiṃsu, so paṇṇena vā tiṇena vā paṭicchādetumpi ajānanto jātarūpeneva ekaṃ gāmaṃ pāvisi. Manussā taṃ disvā ayaṃ samaṇo arahā appiccho, natthi iminā sadisoti pūvabhattādīni gahetvā upasaṅkamanti. So mayhaṃ sāṭakaṃ anivatthabhāvena idaṃ uppannanti tato paṭṭhāya sāṭakaṃ labhitvāpi na nivāsesi, tadeva pabbajjaṃ aggahesi, tassa santike aepi aepīti pacasatamanussā pabbajiṃsu. Taṃ sandhāyāha pūraṇo kassapoti.

Pabbajitasamūhasaṅkhāto saṅgho assa atthīti saṅghī. Sveva gaṇo assa atthīti gaṇī. Ācārasikkhāpanavasena tassa gaṇassa ācariyoti gaṇācariyo. ātoti paāto pākaṭo. Appiccho santuṭṭho. Appicchatāya vatthampi na nivāsetīti evaṃ samuggato yaso assa atthīti yasassī. Titthakaroti laddhikaro. Sādhusammatoti ayaṃ sādhu, sundaro, sappurisoti evaṃ sammato. Bahujanassāti assutavato andhabālaputhujjanassa. Pabbajitato paṭṭhāya atikkantā bahū rattiyo jānātīti rattaū. Ciraṃ pabbajitassa assāti cirapabbajito, acirapabbajitassa hi kathā okappanīyā na hoti, tenāha cirapabbajitoti. Addhagatoti addhānaṃ gato, dve tayo rājaparivaṭṭe atītoti adhippāyo. Vayoanuppattoti pacchimavayaṃ anuppatto. Idaṃ ubhayampi daharassa kathā okappanīyā na hotīti etaṃ sandhāya vuttaṃ.

Tuṇhīahosīti suvaṇṇavaṇṇaṃ madhurarasaṃ ambapakkaṃ khāditukāmo puriso āharitvā hatthe ṭhapitaṃ kājarapakkaṃ disvā viya jhānābhiādiguṇayuttaṃ tilakkhaṇabbhāhataṃ madhuraṃ dhammakathaṃ sotukāmo pubbe pūraṇassa dassanenāpi anattamano idāni guṇakathāya suṭṭhutaraṃ anattamano hutvā tuṇhī ahosi. Anattamano samānopi pana sacāhaṃ etaṃ tajjetvā gīvāyaṃ gahetvā nīharāpessāmi, yo yo kathesi, taṃ taṃ rājā evaṃ karotīti bhīto aopi koci kici na kathessatīti amanāpampi taṃ kathaṃ adhivāsetvā tuṇhī eva ahosi. Athao ahaṃ attano kulūpakassa vaṇṇaṃ kathessāmīti cintetvā vattuṃ ārabhi. Tena vuttaṃ aataropi khotiādi. Taṃ sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.

Ettha pana makkhalīti tassa nāmaṃ. Gosālāya jātattā gosāloti dutiyaṃ nāmaṃ. Taṃ kira sakaddamāya bhūmiyā telaghaṭaṃ gahetvā gacchantaṃ tāta, mā khalīti sāmiko āha. So pamādena khalitvā patitvā sāmikassa bhayena palāyituṃ āraddho. Sāmiko upadhāvitvā dussakaṇṇe aggahesi. So sāṭakaṃ chaḍḍetvā acelako hutvā palāyi. Sesaṃ pūraṇasadisameva.

3. Lại một đại thần khc tu với Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha: "Tu ại vương, c Makkhali Gosla (Mặc-gi-l C-x-lợi) l vị hội chủ, vị gio trưởng, vị sư trưởng gio hội, c tiếng tốt, c danh vọng khai tổ gio phi, được quần chng tn sng, dồi do kinh nghiệm lu ngy, xuất gia đ lu năm, đ đến tuổi trưởng thượng. Mong ại vương chim bi Makkhali Gosla ny. Chim bi vị Makkhali Gosla c thể khiến tm ại vương được tịnh tn". Khi nghe ni vậy. Ajtasattu, con b Videhi vua nước Magadha yn lặng khng ni g.

152. Aataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca ayaṃ, deva, makkhali gosālo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca āto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo makkhaliṃ gosālaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa makkhaliṃ gosālaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

4. Lại một đại thần khc tu với Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha: "Tu ại vương, c Ajita Kesakambli (A-kỳ-đa Kỳ-x-khm-b-la) l vị hội chủ, vị gio trưởng, vị sư trưởng gio hội, c tiếng tốt, c danh vọng, khai tổ gio phi, được quần chng tn sng, dồi do kinh nghiệm lu ngy, xuất gia đ lu năm, đ đến tuổi trưởng thượng. Mong ại vương đến chim bi Ajita Kesakambli ny. Chim bi Ajita Kesakambli c thể khiến tm ại vương được tịnh tn". Khi nghe ni vậy, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha yn lặng khng ni g.

153. Aataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca ayaṃ, deva, ajito kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca āto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo ajitaṃ kesakambalaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa ajitaṃ kesakambalaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

153.Ajitoti tassa nāmaṃ. Kesakambalaṃ dhāretīti kesakambalo. Iti nāmadvayaṃ saṃsanditvā ajito kesakambaloti vuccati . Tattha kesakambalo nāma manussakesehi katakambalo. Tato paṭikiṭṭhataraṃ vatthaṃ nāma natthi. Yathāha seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikiṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho, dubbaṇṇo duggandho dukkhasamphassoti (a. ni. 3.138).

5. Lại một đại thần khc tu với Ajtasattu, con b Videhi vua nước Magadha: "Tu ại vương, c Pakudha Kaccayana (B-ph-đ Ca-chin-n) l vị hội chủ, vị gio trưởng, vị sư trưởng gio hội, c tiếng tốt, c danh vọng, khai tổ gio phi, được quần chng tn sng, dồi do kinh nghiệm lu ngy, xuất gia đ lu năm, đ đến tuổi trưởng thượng. Mong ại vương đến chim bi Pakudha Kaccyana ny. Chim bi Pakudha Kaccayana ny c thể khiến tm ại vương được tịnh tn". Khi nghe ni vậy. Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha yn lặng khng ni g.

154. Aataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca ayaṃ, deva, pakudho [pakuddho (sī.)] kaccāyano saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca āto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo pakudhaṃ kaccāyanaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa pakudhaṃ kaccāyanaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

154.Pakudhoti tassa nāmaṃ. Kaccāyanoti gottaṃ. Iti nāmagottaṃ saṃsanditvā pakudho kaccāyanoti vuccati. Sītudakapaṭikkhittako esa, vaccaṃ katvāpi udakakiccaṃ na karoti, uṇhodakaṃ vā kajiyaṃ vā labhitvā karoti, nadiṃ vā maggodakaṃ vā atikkamma sīlaṃ me bhinnanti vālikathūpaṃ katvā sīlaṃ adhiṭṭhāya gacchati. Evarūpo nissirīkaladdhiko esa.

6. Lại một đại thần khc tu với Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha: "Tu ại vương, c Sanjaya Belathiputta (Tn-nh-di Tỳ-la-ph-phất) l vị hội chủ, vị gio trưởng, vị sư trưởng gio hội, c tiếng tốt, c danh vọng, khai tổ gio phi, được quần chng tn sng, dồi do kinh nghiệm lu ngy, xuất gia đ lu năm, đ đến tuổi trưởng thượng. Mong ại vương đến chim bi Sanjaya Belathiputta ny. Chim bi Sanjaya Belathiputta ny c thể khiến tm ại vương tịnh tn". Khi nghe ni vậy, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha yn lặng khng ni g.

155. Aataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca ayaṃ, deva, sacayo [sajayo (sī. syā.)] belaṭṭhaputto [bellaṭṭhiputto (sī.), velaṭṭhaputto (syā.)] saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca āto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo sacayaṃ belaṭṭhaputtaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa sacayaṃ belaṭṭhaputtaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

155.Sacayoti tassa nāmaṃ. Belaṭṭhassa puttoti belaṭṭhaputto.

7. Lại một đại thần khc tu với Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha: "Tu ại vương, c Nigantha Ntaputta (Ni-kiền-tử) l vị hội chủ, vị gio trưởng, vị sư trưởng gio hội, c tiếng tốt, c danh vọng, khai tổ gio phi, được quần chng tn sng, dồi do kinh nghiệm lu ngy, xuất gia đ lu năm, đ đến tuổi trưởng thượng. Mong ại vương đến chim bi Nigantha Ntaputta ny. Chim bi Nigantha Ntaputta c thể khiến tm ại vương được tịnh tn". Khi nghe ni vậy, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha yn lặng khng ni g.

156. Aataropi kho rājāmacco rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ etadavoca ayaṃ, deva, nigaṇṭho nāṭaputto [nāthaputto (sī.), nātaputto (pī.)] saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca āto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto. Taṃ devo nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

156. Amhākaṃ gaṇṭhanakileso palibandhanakileso natthi, kilesagaṇṭharahitā mayanti evaṃvāditāya laddhanāmavasena nigaṇṭho. Nāṭassa putto nāṭaputto.

8. Lc bấy giờ Jvaka Komrabhacca ngồi yn lặng cch Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha khng xa bao nhiu. Khi ấy Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha, ni với Jvaka Komrabhacca:

- Ny khanh Jvaka, sao ngươi lại yn lặng như vậy?

- Tu ại vương, chnh tại vườn xoi ny của chng con, c Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Chnh Gic, hiện đang tr ngụ với đại chng Tỷ-kheo một nghn hai trăm năm mươi vị. Thế Tn Gotama c tiếng đồn tốt đẹp sau đy lan rộng: "y l Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Chnh Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhn Sư, Phật, Thế Tn". ại vương hy đến chim bi Thế Tn ny. Rất c thể, nhờ chim bi Thế Tn, tm của ại vương được tịnh tn.

- Vậy khanh Jvaka, hy cho thắng kiệu voi.

- Vng, tu ại vương.

 

Komārabhaccajīvakakathā

157. Tena kho pana samayena jīvako komārabhacco rao māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre tuṇhībhūto nisinno hoti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca tvaṃ pana, samma jīvaka, kiṃ tuṇhīti? Ayaṃ, deva, bhagavā arahaṃ sammāsambuddho amhākaṃ ambavane viharati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi. Taṃ kho pana bhagavantaṃ [bhagavantaṃ gotamaṃ (sī. ka. pī.)] evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Taṃ devo bhagavantaṃ payirupāsatu. Appeva nāma devassa bhagavantaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti.

 

Komārabhaccajīvakakathāvaṇṇanā

157.Athakho rājāti rājā kira tesaṃ vacanaṃ sutvā cintesi ahaṃ yassa yassa vacanaṃ na sotukāmo, so so eva kathesi. Yassa panamhi vacanaṃ sotukāmo, esa nāgavasaṃ pivitvā ṭhito supaṇṇo viya tuṇhībhūto, anattho vata meti. Athassa etadahosi jīvako upasantassa buddhassa bhagavato upaṭṭhāko, sayampi upasanto, tasmā vattasampanno bhikkhu viya tuṇhībhūtova nisinno, na esa mayi akathente kathessati, hatthimhi kho pana maddante hatthisseva pādo gahetabboti tena saddhiṃ sayaṃ mantetumāraddho. Tena vuttaṃ atha kho rājāti. Tattha kiṃ tuṇhīti kena kāraṇena tuṇhī. Imesaṃ amaccānaṃ attano attano kulūpakasamaṇassa vaṇṇaṃ kathentānaṃ mukhaṃ nappahoti . Kiṃ yathā etesaṃ, evaṃ tava kulūpakasamaṇo natthi, kiṃ tvaṃ daliddo, na te mama pitarā issariyaṃ dinnaṃ, udāhu assaddhoti pucchati.

Tato jīvakassa etadahosi ayaṃ rājā maṃ kulūpakasamaṇassa guṇaṃ kathāpeti, na dāni me tuṇhībhāvassa kālo, yathā kho panime rājānaṃ vanditvā nisinnāva attano kulūpakasamaṇānaṃ guṇaṃ kathayiṃsu, na mayhaṃ evaṃ satthuguṇe kathetuṃ yuttanti uṭṭhāyāsanā bhagavato vihārābhimukho pacapatiṭṭhitena vanditvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ ajaliṃ sirasi paggahetvā mahārāja, mā maṃ evaṃ cintayittha, ayaṃ yaṃ vā taṃ vā samaṇaṃ upasaṅkamatīti, mama satthuno hi mātukucchiokkamane, mātukucchito nikkhamane, mahābhinikkhamane, sambodhiyaṃ, dhammacakkappavattane ca, dasasahassilokadhātu kampittha, evaṃ yamakapāṭihāriyaṃ akāsi, evaṃ devorohaṇaṃ, ahaṃ satthuno guṇe kathayissāmi, ekaggacitto suṇa, mahārājāti vatvā ayaṃ deva, bhagavā arahaṃ sammāsambuddhotiādimāha. Tattha taṃ kho pana bhagavantanti itthambhūtākhyānatthe upayogavacanaṃ, tassa kho pana bhagavatoti attho. Kalyāṇoti kalyāṇaguṇasamannāgato, seṭṭhoti vuttaṃ hoti. Kittisaddoti kittiyeva. Thutighoso vā. Abbhuggatoti sadevakaṃ lokaṃ ajjhottharitvā uggato. Kinti? Itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddhope bhagavāti.

Tatrāyaṃ padasambandho so bhagavā itipi arahaṃ itipi sammāsambuddhope itipi bhagavāti. Iminā ca iminā ca kāraṇenāti vuttaṃ hoti. Tattha ārakattā arīnaṃ, arānaca hatattā, paccayādīnaṃ arahattā, pāpakaraṇe rahābhāvāti, imehi tāva kāraṇehi so bhagavā arahanti veditabbotiādinā nayena mātikaṃ nikkhipitvā sabbāneva cetāni padāni visuddhimagge buddhānussatiniddese vitthāritānīti tato nesaṃ vitthāro gahetabbo.

Jīvako pana ekamekassa padassa atthaṃ niṭṭhāpetvā evaṃ, mahārāja, arahaṃ mayhaṃ satthā, evaṃ sammāsambuddhope evaṃ bhagavāti vatvā taṃ, devo, bhagavantaṃ payirupāsatu, appeva nāma devassa taṃ bhagavantaṃ payirupāsato cittaṃ pasīdeyyāti āha. Ettha ca taṃ devo payirupāsatūti vadanto mahārāja, tumhādisānahi satenapi sahassenapi satasahassenapi puṭṭhassa mayhaṃ satthuno sabbesaṃ cittaṃ gahetvā kathetuṃ thāmo ca balaca atthi, vissattho upasaṅkamitvā puccheyyāsi mahārājāti āha.

Raopi bhagavato guṇakathaṃ suṇantassa sakalasarīraṃ pacavaṇṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭaṃ ahosi. So taṅkhaṇaeva gantukāmo hutvā imāya kho pana velāya mayhaṃ dasabalassa santikaṃ gacchato na ao koci khippaṃ yānāni yojetuṃ sakkhissati aatra jīvakāti cintetvā tena hi, samma jīvaka, hatthiyānāni kappāpehīti āha.

9. Jvaka Komrabhacca vng theo lời dạy của Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha, sai người thắng năm trăm con voi ci, v con vương tượng vua thường cởi, rồi tu với Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha: "Tu ại vương, cc kiệu voi đ sẵn sng. Ngi hy lm những g Ngi xem l phải thời". Khi bấy giờ Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha biểu cc cung phi leo ln năm trăm con voi ci mỗi người một con, cn mnh th leo ln vương tượng vua thường cởi, xuất hnh ra khỏi Rjagaha, dưới nh sng của cc ngọn đuốc được cầm cao, với oai nghi của bậc đại vương, thẳng tiến đến vườn xoi của Jvaka Komrabhacca.

 

158. Tena hi, samma jīvaka, hatthiyānāni kappāpehīti. Evaṃ, devāti kho jīvako komārabhacco rao māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭissuṇitvā pacamattāni hatthinikāsatāni kappāpetvā rao ca ārohaṇīyaṃ nāgaṃ, rao māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭivedesi kappitāni kho te, deva, hatthiyānāni, yassadāni kālaṃ maasīti.

 

158. Tattha tena hīti uyyojanatthe nipāto. Gaccha, samma jīvakāti vuttaṃ hoti. Hatthiyānānīti anekesu assarathādīsu yānesu vijjamānesupi hatthiyānaṃ uttamaṃ; uttamassa santikaṃ uttamayāneneva gantabbanti ca, assayānarathayānāni sasaddāni, dūratova tesaṃ saddo suyyati, hatthiyānassa padānupadaṃ gacchantāpi saddaṃ na suṇanti. Nibbutassa pana kho bhagavato santike nibbuteheva yānehi gantabbanti ca cintayitvā hatthiyānānīti āha.

Pacamattāni hatthinikāsatānīti paca kareṇusatāni. Kappāpetvāti ārohaṇasajjāni kāretvā. Ārohaṇīyanti ārohaṇayoggaṃ, opaguyhanti attho. Kiṃ panesa raā vuttaṃ akāsi avuttanti? Avuttaṃ. Kasmā? Paṇḍitatāya. Evaṃ kirassa ahosi rājā imāya velāya gacchāmīti vadati, rājāno ca nāma bahupaccatthikā. Sace antarāmagge koci antarāyo hoti, mampi garahissanti jīvako rājā me kathaṃ gaṇhātīti akālepi rājānaṃ gahetvā nikkhamatīti. Bhagavantampi garahissanti samaṇo gotamo, mayhaṃ kathā vattatīti kālaṃ asallakkhetvāva dhammaṃ kathetīti. Tasmā yathā neva mayhaṃ, na bhagavato, garahā uppajjati; rao ca rakkhā susaṃvihitā hoti, tathā karissāmīti.

Tato itthiyo nissāya purisānaṃ bhayaṃ nāma natthi, sukhaṃ itthiparivuto gamissāmīti paca hatthinikāsatāni kappāpetvā paca itthisatāni purisavesaṃ gāhāpetvā asitomarahatthā rājānaṃ parivāreyyāthāti vatvā puna cintesi imassa rao imasmiṃ attabhāve maggaphalānaṃ upanissayo natthi, buddhā ca nāma upanissayaṃ disvāva dhammaṃ kathenti. Handāhaṃ, mahājanaṃ sannipātāpemi, evahi sati satthā kassacideva upanissayena dhammaṃ desessati, sā mahājanassa upakārāya bhavissatīti. So tattha tattha sāsanaṃ pesesi, bheriṃ carāpesi ajja rājā bhagavato santikaṃ gacchati, sabbe attano vibhavānurūpena rao ārakkhaṃ gaṇhantūti.

Tato mahājano cintesi rājā kira satthudassanatthaṃ gacchati, kīdisī vata bho dhammadesanā bhavissati, kiṃ no nakkhattakīḷāya, tattheva gamissāmāti. Sabbe gandhamālādīni gahetvā rao āgamanaṃ ākaṅkhamānā magge aṭṭhaṃsu. Jīvakopi rao paṭivedesi kappitāni kho te, deva, hatthiyānāni, yassa dāni kālaṃ maasīti. Tattha yassa dāni kālaṃ maasīti upacāravacanametaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti yaṃ tayā āṇattaṃ, taṃ mayā kataṃ, idāni tvaṃ yassa gamanassa vā agamanassa vā kālaṃ maasi, tadeva attano ruciyā karohīti.

 

10. Khi Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha đi đến khng xa vườn xoi, ngi bỗng sợ hi, kinh hong, tc dựng ln. Lc bấy giờ Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha sợ hi, kinh hong, tc dựng ln, ni với Jvaka Komrabhacca:

- Ny khanh Jvaka, người phản ta chăng? Ny khanh Jvaka, người lường gạt ta chăng? Ny khanh Jvaka, ngươi nạp ta cho kẻ th chăng? Tại sao trong một đại chng lớn như thế ny gần một nghn hai trăm năm mươi vị, m khng c một tiếng đằng hắng, khng c một tiếng ho, khng một tiếng ồn?

- Tu ại vương, thần khng phản lại Ngi, thần khng lường gạt Ngi, tu ại vương, thần khng nạp Ngi cho kẻ th, tu ại Vương, hy đi thẳng tới; tu ại vương hy đi thẳng tới. Tại chỗ kia trong căn nh trn chỗ c những ngọn đn đang thắp sng.

159. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pacasu hatthinikāsatesu paccekā itthiyo āropetvā ārohaṇīyaṃ nāgaṃ abhiruhitvā ukkāsu dhāriyamānāsu rājagahamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena, yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṃ tena pāyāsi.

Atha kho rao māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre ambavanassa ahudeva bhayaṃ, ahu chambhitattaṃ, ahu lomahaṃso. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca kacci maṃ, samma jīvaka, na vacesi? Kacci maṃ, samma jīvaka, na palambhesi? Kacci maṃ, samma jīvaka, na paccatthikānaṃ desi ? Kathahi nāma tāva mahato bhikkhusaṅghassa aḍḍhateḷasānaṃ bhikkhusatānaṃ neva khipitasaddo bhavissati, na ukkāsitasaddo na nigghosoti.

Mā bhāyi, mahārāja, mā bhāyi, mahārāja. Na taṃ deva, vacemi; na taṃ, deva, palambhāmi ; na taṃ, deva, paccatthikānaṃ demi. Abhikkama, mahārāja, abhikkama, mahārāja, ete maṇḍalamāḷe dīpā [padīpā (sī. syā.)] jhāyantīti.

159.Paccekā itthiyoti pāṭiyekkā itthiyo, ekekissā hatthiniyā ekekaṃ itthinti vuttaṃ hoti. Ukkāsu dhāriyamānāsūti daṇḍadīpikāsu dhāriyamānāsu. Mahacca rājānubhāvenāti mahatā rājānubhāvena. Mahaccātipi pāḷi, mahatiyāti attho, liṅgavipariyāyo esa. Rājānubhāvo vuccati rājiddhi. Kā panassa rājiddhi? Tiyojanasatānaṃ dvinnaṃ mahāraṭṭhānaṃ issariyasirī. Tassa hi asukadivasaṃ rājā tathāgataṃ upasaṅkamissatīti paṭhamataraṃ saṃvidahane asatipi taṅkhaṇaeva paca itthisatāni purisavesaṃ gahetvā paṭimukkaveṭhanāni aṃse āsattakhaggāni maṇidaṇḍatomare gahetvā nikkhamiṃsu. Yaṃ sandhāya vuttaṃ paccekā itthiyo āropetvāti.

Aparāpi soḷasasahassakhattiyanāṭakitthiyo rājānaṃ parivāresuṃ. Tāsaṃ pariyante khujjavāmanakakirātādayo. Tāsaṃ pariyante antepurapālakā vissāsikapurisā. Tesaṃ pariyante vicitravesavilāsino saṭṭhisahassamattā mahāmattā. Tesaṃ pariyante vividhālaṅkārapaṭimaṇḍitā nānappakāraāvudhahatthā vijjādharataruṇā viya navutisahassamattā raṭṭhiyaputtā. Tesaṃ pariyante satagghanikāni nivāsetvā pacasatagghanikāni ekaṃsaṃ katvā sunhātā suvilittā kacanamālādinānābharaṇasobhitā dasasahassamattā brāhmaṇā dakkhiṇahatthaṃ ussāpetvā jayasaddaṃ ghosantā gacchanti. Tesaṃ pariyante pacaṅgikāni tūriyāni. Tesaṃ pariyante dhanupantiparikkhepo. Tassa pariyante hatthighaṭā. Hatthīnaṃ pariyante gīvāya gīvaṃ paharamānā assapanti. Assapariyante aamaaṃ saṅghaṭṭanarathā. Rathapariyante bāhāya bāhaṃ paharayamānā yodhā. Tesaṃ pariyante attano attano anurūpāya ābharaṇasampattiyā virocamānā aṭṭhārasa seniyo. Iti yathā pariyante ṭhatvā khitto saro rājānaṃ na pāpuṇāti, evaṃ jīvako komārabhacco rao parisaṃ saṃvidahitvā attanā rao avidūreneva gacchati sace koci upaddavo hoti, paṭhamatara rao jīvitadānaṃ dassāmīti. Ukkānaṃ pana ettakāni satāni vā sahassāni vāti paricchedo natthīti evarūpiṃ rājiddhiṃ sandhāya vuttaṃ mahaccarājānubhāvena yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṃ, tena pāyāsīti.

Ahudeva bhayanti ettha cittutrāsabhayaṃ, āṇabhayaṃ, ārammaṇabhayaṃ, ottappabhayanti catubbidhaṃ bhayaṃ, tattha jātiṃ paṭicca bhayaṃ bhayānakantiādinā nayena vuttaṃ cittutrāsabhayaṃ nāma. Tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjantīti (saṃ. ni. 3.78) evamāgataṃ āṇabhayaṃ nāma. Etaṃ nūna taṃ bhayabheravaṃ āgacchatīti (ma. ni. 1.49) ettha vuttaṃ ārammaṇabhayaṃ nāma.

Bhīruṃ pasaṃsanti, na hi tattha sūraṃ;

Bhayā hi santo, na karonti pāpanti . (saṃ. ni. 1.33);

Idaṃ ottappabhayaṃ nāma. Tesu idha cittutrāsabhayaṃ, ahu ahosīti attho. Chambhitattanti chambhitassa bhāvo. Sakalasarīracalananti attho. Lomahaṃsoti lomahaṃsanaṃ, uddhaṃ ṭhitalomatāti attho. So panāyaṃ lomahaṃso dhammassavanādīsu pītiuppattikāle pītiyāpi hoti . Bhīrukajātikānaṃ sampahārapisācādidassanesu bhayenāpi. Idha bhayalomahaṃsoti veditabbo.

Kasmā panesa bhītoti? Andhakārenāti eke vadanti. Rājagahe kira dvattiṃsa mahādvārāni, catusaṭṭhi khuddakadvārāni. Jīvakassa ambavanaṃ pākārassa ca gijjhakūṭassa ca antarā hoti. So pācīnadvārena nikkhamitvā pabbatacchāyāya pāvisi, tattha pabbatakūṭena cando chādito, pabbatacchāyāya ca rukkhacchāyāya ca andhakāraṃ ahosīti, tampi akāraṇaṃ. Tadā hi ukkānaṃ satasahassānampi paricchedo natthi.

Ayaṃ pana appasaddataṃ nissāya jīvake āsaṅkāya bhīto. Jīvako kirassa uparipāsādeyeva ārocesi mahārāja appasaddakāmo bhagavā, appasaddeneva upasaṅkamitabboti. Tasmā rājā tūriyasaddaṃ nivāresi. Tūriyāni kevalaṃ gahitamattāneva honti, vācampi uccaṃ anicchārayamānā accharāsaāya gacchanti. Ambavanepi kassaci khipitasaddopi na suyyati. Rājāno ca nāma saddābhiratā honti. So taṃ appasaddataṃ nissāya ukkaṇṭhito jīvakepi āsaṅkaṃ uppādesi. Ayaṃ jīvako mayhaṃ ambavane aḍḍhateḷasāni bhikkhusatānīti āha. Ettha ca khipitasaddamattampi na suyyati, abhūtaṃ mae, esa vacetvā maṃ nagarato nīharitvā purato balakāyaṃ upaṭṭhapetvā maṃ gaṇhitvā attanā chattaṃ ussāpetukāmo. Ayahi pacannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhāreti. Mama ca avidūreneva gacchati, santike ca me āvudhahattho ekapurisopi natthi. Aho vata me anatthoti. Evaṃ bhāyitvā ca pana abhīto viya sandhāretumpi nāsakkhi. Attano bhītabhāvaṃ tassa āvi akāsi. Tena vuttaṃ. Atha kho rājāpe na nigghosoti. Tattha sammāti vayassābhilāpo esa, kacci maṃ vayassāti vuttaṃ hoti. Na palambhesīti yaṃ natthi taṃ atthīti vatvā kacci maṃ na vippalambhayasi. Nigghosoti kathāsallāpanigghoso.

Mā bhāyi, mahārājāti jīvako ayaṃ rājā maṃ na jānāti nāyaṃ paraṃ jīvitā voropetīti; sace kho pana naṃ na assāsessāmi, vinasseyyāti cintayitvā daḷhaṃ katvā samassāsento mā bhāyi mahārājāti vatvā na taṃ devātiādimāha. Abhikkamāti abhimukho kama gaccha, pavisāti attho. Sakiṃ vutte pana daḷhaṃ na hotīti taramānova dvikkhattuṃ āha. Ete maṇḍalamāḷe dīpā jhāyantīti mahārāja, corabalaṃ nāma na dīpe jāletvā tiṭṭhati, ete ca maṇḍalamāḷe dīpā jalanti. Etāya dīpasaāya yāhi mahārājāti vadati.

11. Lc bấy giờ, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha đi cho đến chỗ voi c thể đi được, rồi xuống voi đi đến cửa căn nh trn. Khi đến nơi liền ni với Jvaka Komrabhacca:

- Ny khanh Jvaka, Thế Tn ở tại đu?

- Tu ại vương, vị ấy l Thế Tn. Tu ại vương, Thế Tn ngồi dựa vo cột chnh giữa, mặt hướng pha Nam, ngồi trước mặt chng Tỷ-kheo.

Sāmaaphalapucchā

160. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yāvatikā nāgassa bhūmi nāgena gantvā, nāgā paccorohitvā, pattikova [padikova (syā.)] yena maṇḍalamāḷassa dvāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā jīvakaṃ komārabhaccaṃ etadavoca kahaṃ pana, samma jīvaka, bhagavāti? Eso, mahārāja, bhagavā; eso, mahārāja, bhagavā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisinno purakkhato bhikkhusaṅghassāti.

Sāmaaphalapucchāvaṇṇanā

160.Nāgassa bhūmīti yattha sakkā hatthiṃ abhirūḷhena gantuṃ, ayaṃ nāgassa bhūmi nāma. Nāgā paccorohitvāti vihārassa bahidvārakoṭṭhake hatthito orohitvā. Bhūmiyaṃ patiṭṭhitasamakālameva pana bhagavato tejo rao sarīraṃ phari. Athassa tāvadeva sakalasarīrato sedā mucciṃsu, sāṭakā pīḷetvā apanetabbā viya ahesuṃ. Attano aparādhaṃ saritvā mahābhayaṃ uppajji. So ujukaṃ bhagavato santikaṃ gantuṃ asakkonto jīvakaṃ hatthe gahetvā ārāmacārikaṃ caramāno viya idaṃ te samma jīvaka suṭṭhu kāritaṃ idaṃ suṭṭhu kāritanti vihārassa vaṇṇaṃ bhaṇamāno anukkamena yena maṇḍalamāḷassa dvāraṃ tenupasaṅkami, sampattoti attho.

Kahaṃ pana sammāti kasmā pucchīti. Eke tāva ajānantoti vadanti. Iminā kira daharakāle pitarā saddhiṃ āgamma bhagavā diṭṭhapubbo, pacchā pana pāpamittasaṃsaggena pitughātaṃ katvā abhimāre pesetvā dhanapālaṃ mucāpetvā mahāparādho hutvā bhagavato sammukhībhāvaṃ na upagatapubboti asajānanto pucchatīti. Taṃ akāraṇaṃ, bhagavā hi ākiṇṇavaralakkhaṇo anubyajanapaṭimaṇḍito chabbaṇṇāhi rasmīhi sakalaṃ ārāmaṃ obhāsetvā tārāgaṇaparivuto viya puṇṇacando bhikkhugaṇaparivuto maṇḍalamāḷamajjhe nisinno, taṃ ko na jāneyya. Ayaṃ pana attano issariyalīlāya pucchati. Pakati hesā rājakulānaṃ, yaṃ jānantāpi ajānantā viya pucchanti. Jīvako pana taṃ sutvā ayaṃ rājā pathaviyaṃ ṭhatvā kuhiṃ pathavīti, nabhaṃ ulloketvā kuhiṃ candimasūriyāti, sinerumūle ṭhatvā kuhiṃ sinerūti vadamāno viya dasabalassa purato ṭhatvā kuhiṃ bhagavāti pucchati. Handassa bhagavantaṃ dassessāmīti cintetvā yena bhagavā tenajaliṃ paṇāmetvā eso mahārājātiādimāha. Purakkhatoti parivāretvā nisinnassa purato nisinno.

 

12. Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha liền tiến đến chỗ Thế Tn. Khi đến rồi, vua đứng một bn. Sau đi đứng một bn, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha nhn khắp chng Tỷ-kheo đang yn lặng an tịnh như một hồ nước trong, cảm hứng ni rằng: "Mong hong tử Udyibhadda (Ưu-đ-di-bạt-đ) cũng được sự trầm lặng như sự trầm lặng của cc vị Tỷ-kheo ny vậy".

- ại vương, hnh như tm tr của ại vương nặng nhiều về tnh thương th phải?

- Bạch Thế Tn, con thương hong tử Udyibhadda rất nhiều. Mong rằng hong tử Udyibhadda cũng được sự trầm lặng như sự trầm lặng của chng Tỷ-kheo ny vậy.

161. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā rahadamiva vippasannaṃ udānaṃ udānesi iminā me upasamena udayabhaddo [udāyibhaddo (sī. pī.)] kumāro samannāgato hotu, yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgatoti. Agamā kho tvaṃ, mahārāja, yathāpemanti. Piyo me, bhante, udayabhaddo kumāro. Iminā me, bhante, upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu yenetarahi upasamena bhikkhusaṅgho samannāgatoti.

161.Yena bhagavā tenupasaṅkamīti yattha bhagavā tattha gato, bhagavato santikaṃ upagatoti attho. Ekamantaṃ aṭṭhāsīti bhagavantaṃ vā bhikkhusaṃghaṃ vā asaṅghaṭṭayamāno attano ṭhātuṃ anucchavike ekasmiṃ padese bhagavantaṃ abhivādetvā ekova aṭṭhāsi. Tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtanti yato yato anuviloketi, tato tato tuṇhībhūtamevāti attho. Tattha hi ekabhikkhussapi hatthakukkuccaṃ vā pādakukkuccaṃ vā khipitasaddo vā natthi, sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ nāṭakaparivāraṃ bhagavato abhimukhe ṭhitaṃ rājānaṃ vā rājaparisaṃ vā ekabhikkhupi na olokesi. Sabbe bhagavantaṃyeva olokayamānā nisīdiṃsu.

Rājā tesaṃ upasame pasīditvā vigatapaṅkatāya vippasannarahadamiva upasantindriyaṃ bhikkhusaṅghaṃ punappunaṃ anuviloketvā udānaṃ udānesi. Tattha imināti yena kāyikena ca vācasikena ca mānasikena ca sīlūpasamena bhikkhusaṅgho upasanto, iminā upasamenāti dīpeti. Tattha aho vata me putto pabbajitvā ime bhikkhū viya upasanto bhaveyyāti nayidaṃ sandhāya esa evamāha. Ayaṃ pana bhikkhusaṅghaṃ disvā pasanno puttaṃ anussari. Dullabhahi laddhā acchariyaṃ vā disvā piyānaṃ ātimittādīnaṃ anussaraṇaṃ nāma lokassa pakatiyeva. Iti bhikkhusaṅghaṃ disvā puttaṃ anussaramāno esa evamāha.

Api ca putte āsaṅkāya tassa upasamaṃ icchamāno pesa evamāha. Evaṃ kirassa ahosi, putto me pucchissati mayhaṃ pitā daharo. Ayyako me kuhinti. So pitarā te ghātitoti sutvā ahampi pitaraṃ ghātetvā rajjaṃ kāressāmīti maissati. Iti putte āsaṅkāya tassa upasamaṃ icchamāno pesa evamāha. Kicāpi hi esa evamāha. Atha kho naṃ putto ghātessatiyeva. Tasmihi vaṃse pituvadho pacaparivaṭṭe gato. Ajātasattu bimbisāraṃ ghātesi, udayo ajātasattuṃ . Tassa putto mahāmuṇḍiko nāma udayaṃ. Tassa putto anuruddho nāma mahāmuṇḍikaṃ. Tassa putto nāgadāso nāma anuruddhaṃ. Nāgadāsaṃ pana vaṃsacchedakarājāno ime, kiṃ imehīti raṭṭhavāsino kupitā ghātesuṃ.

Agamā kho tvanti kasmā evamāha? Bhagavā kira rao vacībhede akateyeva cintesi ayaṃ rājā āgantvā tuṇhī niravo ṭhito, kiṃ nu kho cintesīti. Athassa cittaṃ atvā ayaṃ mayā saddhiṃ sallapituṃ asakkonto bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā puttaṃ anussari, na kho panāyaṃ mayi anālapante kici kathetuṃ sakkhissati, karomi tena saddhiṃ kathāsallāpanti. Tasmā rao vacanānantaraṃ agamā kho tvaṃ, mahārāja, yathāpemanti āha. Tassattho mahārāja, yathā nāma unname vuṭṭhaṃ udakaṃ yena ninnaṃ tena gacchati, evameva tvaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā yena pemaṃ tena gatoti.

Atha rao etadahosi aho acchariyā buddhaguṇā, mayā sadiso bhagavato aparādhakārako nāma natthi, mayā hissa aggupaṭṭhāko ghātito, devadattassa ca kathaṃ gahetvā abhimārā pesitā, nāḷāgiri mutto, maṃ nissāya devadattena silā paviddhā, evaṃ mahāparādhaṃ nāma maṃ ālapato dasabalassa mukhaṃ nappahoti; aho bhagavā pacahākārehi tādilakkhaṇe suppatiṭṭhito. Evarūpaṃ nāma satthāraṃ pahāya bahiddhā na pariyesissāmāti so somanassajāto bhagavantaṃ ālapanto piyo me, bhantetiādimāha.

 

13. Lc bấy giờ Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha, đảnh lễ Thế Tn, chấp tay vi cho chng Tỷ-kheo, v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tn:

- Bạch Thế Tn, con muốn hỏi Thế Tn một vấn đề ny, nếu Ngi cho php con hỏi.

- ại vương cứ hỏi ty theo muốn của ại vương.

162. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ abhivādetvā, bhikkhusaṅghassa ajaliṃ paṇāmetvā , ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca puccheyyāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ kicideva desaṃ [kicideva desaṃ lesamattaṃ (syā. kaṃ. ka.)]; sace me bhagavā okāsaṃ karoti pahassa veyyākaraṇāyāti. Puccha, mahārāja, yadākaṅkhasīti.

162.Bhikkhusaṅghassaajaliṃ paṇāmetvāti evaṃ kirassa ahosi bhagavantaṃ vanditvā itocito ca gantvā bhikkhusaṅghaṃ vandantena ca bhagavā piṭṭhito kātabbo hoti, garukāropi cesa na hoti. Rājānaṃ vanditvā uparājānaṃ vandantenapi hi rao agāravo kato hoti. Tasmā bhagavantaṃ vanditvā ṭhitaṭṭhāneyeva bhikkhusaṅghassa ajaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdi. Kacideva desanti kaci okāsaṃ.

Athassa bhagavā pahapucchane ussāhaṃ janento āha  puccha, mahārāja, yadākaṅkhasīti. Tassattho puccha yadi ākaṅkhasi, na me pahavissajjane bhāro atthi. Atha vā puccha, yaṃ ākaṅkhasi, sabbaṃ te vissajjessāmīti sabbaupavāraṇaṃ pavāresi, asādhāraṇaṃ paccekabuddhaaggasāvakamahāsāvakehi. Te hi yadākaṅkhasīti na vadanti, sutvā vedissāmāti vadanti. Buddhā pana puccha, āvuso, yadākaṅkhasīti (saṃ. ni. 1.237), vā puccha, mahārāja, yadākaṅkhasīti vā,

Puccha, vāsava, maṃ pahaṃ, yaṃ kici manasicchasi;

Tassa tasseva pahassa, ahaṃ antaṃ karomi teti. (dī. ni. 2.356) vā;

Tena hi tvaṃ, bhikkhu, sake āsane nisīditvā puccha, yadākaṅkhasīti vā,

Bāvarissa ca tuyhaṃ vā, sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;

Katāvakāsā pucchavho, yaṃ kici manasicchathāti. (su. ni. 1036) vā;

Puccha maṃ, sabhiya, pahaṃ, yaṃ kici manasicchasi;

Tassa tasseva pahassa, ahaṃ antaṃ karomi teti. (su. ni. 517) vā;

Tesaṃ tesaṃ yakkhanarindadevasamaṇabrāhmaṇaparibbājakānaṃ sabbaupavāraṇaṃ pavārenti. Anacchariyacetaṃ, yaṃ bhagavā buddhabhūmiṃ patvā etaṃ pavāraṇaṃ pavāreyya. Yo bodhisattabhūmiyaṃ padesaāṇe ṭhito

Koṇḍaa , pahāni viyākarohi;

Yācanti taṃ isayo sādhurūpā.

Koṇḍaa, eso manujesu dhammo;

Yaṃ vuddhamāgacchati esa bhāroti. (jā. 2.17.60);

Evaṃ sakkādīnaṃ atthāya isīhi yācito

Katāvakāsā pucchantu bhonto,

Yaṃ kici pahaṃ manasābhipatthitaṃ;

Ahahi taṃ taṃ vo viyākarissaṃ,

atvā sayaṃ lokamimaṃ paracāti. (jā. 2.17.61);

Evaṃ sarabhaṅgakāle. Sambhavajātake ca sakalajambudīpaṃ tikkhattuṃ vicaritvā pahānaṃ antakaraṃ adisvā suciratena brāhmaṇena, pahaṃ puṭṭhuṃ okāse kārite jātiyā sattavassiko rathikāya paṃsuṃ kīḷanto pallaṅkamābhujitvā antaravīthiyaṃ nisinnova

Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā;

Rājā ca kho taṃ jānāti, yadi kāhati vā na vāti. (jā. 1.16.172);

Sabbaupavāraṇaṃ pavāresi.

14. - Cũng như cc cng nghệ chức nghiệp ny, như điều tượng sư, điều m sư, xa thuật sư, qun thuật sư, qun kỳ binh, nguyn sy, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thm tử, dng sĩ can đảm như voi cha, anh hng, trang gip binh, n lệ xuất thn, hỏa đầu qun, thợ hớt tc, người hầu tắm, thợ lm bnh, nh lm vng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nh lm thng rổ, thợ đồ gốm, nh ton số, nh ấn bản v cc cng nghệ chức nghiệp khc, chng hưởng được kết quả thiết thực hiện tại từ cng nghiệp chức nghiệp của chng. Chng gip cho tự thn được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho vợ con được sống an lạc hạnh phc. Chng gip cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho bạn b được sống an lạc hạnh phc. Chng dng cc vật cng dường cho Sa-mn, B-la-mn, sự cng dường ny c ảnh hưởng đến đời sau, lin hệ đến thin giới, thọ hưởng phước bo an lạc, thc sanh ln ci trời. Bạch Thế Tn, Ngi c thể chỉ cho r rng kết quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?

163. Yathā nu kho imāni, bhante, puthusippāyatanāni, seyyathidaṃ hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā [nahāpikā (sī.), nhāpikā (syā.)] sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni, te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti; te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti [pīnenti (katthaci)], mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu [samaṇesu brāhmaṇesu (ka.)] uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho, bhante, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

163. Evaṃ bhagavatā sabbaupavāraṇāya pavāritāya attamano rājā pahaṃ pucchanto yathā nu kho imāni, bhantetiādimāha. Tattha sippameva sippāyatanaṃ. Puthusippāyatanānīti bahūni sippāni. Seyyathidanti katame pana te. Hatthārohātiādīhi ye taṃ taṃ sippaṃ nissāya jīvanti, te dasseti. Ayahi assādhippāyo yathā imesaṃ sippūpajīvīnaṃ taṃ taṃ sippaṃ nissāya sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ paāyati. Sakkā nu kho evaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paāpetunti. Tasmā sippāyatanāni āharitvā sippūpajīvino dasseti.

Tattha hatthārohāti sabbepi hatthācariyahatthivejjahatthimeṇḍādayo dasseti. Assārohāti sabbepi assācariyaassavejjaassameṇḍādayo. Rathikāti sabbepi rathācariyarathayodharatharakkhādayo. Dhanuggahāti dhanuācariyā issāsā. Celakāti ye yuddhe jayadhajaṃ gahetvā purato gacchanti. Calakāti idha rao ṭhānaṃ hotu, idha asukamahāmattassāti evaṃ senābyūhakārakā. Piṇḍadāyakāti sāhasikamahāyodhā. Te kira parasenaṃ pavisitvā parasīsaṃ piṇḍamiva chetvā chetvā dayanti, uppatitvā uppatitvā niggacchantīti attho. Ye vā saṅgāmamajjhe yodhānaṃ bhattapātiṃ gahetvā parivisanti, tesampetaṃ nāmaṃ. Uggārājaputtāti uggatuggatā saṅgāmāvacarā rājaputtā. Pakkhandinoti ye kassa sīsaṃ vā āvudhaṃ vā āharāmāti vatvā asukassāti vuttā saṅgāmaṃ pakkhanditvā tadeva āharanti, ime pakkhandantīti pakkhandino. Mahānāgāti mahānāgā viya mahānāgā, hatthiādīsupi abhimukhaṃ āgacchantesu anivattitayodhānametaṃ adhivacanaṃ. Sūrāti ekantasūrā, ye sajālikāpi sacammikāpi samuddaṃ tarituṃ sakkonti. Cammayodhinoti ye cammakacukaṃ vā pavisitvā saraparittāṇacammaṃ vā gahetvā yujjhanti. Dāsikaputtāti balavasinehā gharadāsayodhā. Āḷārikāti pūvikā. Kappakāti nhāpikā. Nhāpakāti ye nhāpenti. Sūdāti bhattakārakā. Mālākārādayo pākaṭāyeva. Gaṇakāti acchiddakapāṭhakā. Muddikāti hatthamuddāya gaṇanaṃ nissāya jīvino. Yāni vā panaānipīti ayakāradantakāracittakārādīni. Evaṃgatānīti evaṃ pavattāni. Te diṭṭheva dhammeti te hatthārohādayo tāni puthusippāyatanāni dassetvā rājakulato mahāsampattiṃ labhamānā sandiṭṭhikameva sippaphalaṃ upajīvanti. Sukhentīti sukhitaṃ karonti. Pīṇentīti pīṇitaṃ thāmabalūpetaṃ karonti. Uddhaggikādīsu upari phalanibbattanato uddhaṃ aggamassā atthīti uddhaggikā. Saggaṃ arahatīti sovaggikā. Sukho vipāko assāti sukhavipākā. Suṭṭhu agge rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbaāyuvaṇṇasukhayasaādhipateyyasaṅkhāte dasa dhamme saṃvatteti nibbattetīti saggasaṃvattanikā. Taṃ evarūpaṃ dakkhiṇaṃ dānaṃ patiṭṭhapentīti attho. Sāmaaphalanti ettha paramatthato maggo sāmaaṃ. Ariyaphalaṃ sāmaaphalaṃ. Yathāha katamaca, bhikkhave, sāmaaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathidaṃ, sammādiṭṭhipe sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sāmaaṃ. Katamāni ca, bhikkhave, sāmaaphalāni? Sotāpattiphalaṃpe arahattaphalanti (saṃ. ni. 5.35). Taṃ esa rājā na jānāti. Upari āgataṃ pana dāsakassakopamaṃ sandhāya pucchati.

Atha bhagavā pahaṃ avissajjetvāva cintesi ime bahū aatitthiyasāvakā rājāmaccā idhāgatā, te kaṇhapakkhaca sukkapakkhaca dīpetvā kathīyamāne amhākaṃ rājā mahantena ussāhena idhāgato, tassāgatakālato paṭṭhāya samaṇo gotamo samaṇakolāhalaṃ samaṇabhaṇḍanameva kathetīti ujjhāyissanti, na sakkaccaṃ dhammaṃ sossanti, raā pana kathīyamāne ujjhāyituṃ na sakkhissanti, rājānameva anuvattissanti. Issarānuvattako hi loko. Handāhaṃ raova bhāraṃ karomīti rao bhāraṃ karonto abhijānāsi no tvantiādimāha.

 

15. - Ny ại vương, ại vương c nhớ đ hỏi cu hỏi ấy với cc vị Sa-mn, B-la-mn khc chăng?

- Bạch Ngi, con nhớ đ hỏi cu hỏi ấy với Sa-mn, B-la-mn khc.

- Ny ại vương, hy ni lại cho nghe, cc vị ấy đ trả lời với ại vương như thế no, nếu ại vương khng thấy g trở ngại.

- Bạch Thế Tn, con khng thấy g trở ngại đối với đức Thế Tn v cc bậc như đức Thế Tn.

- Vậy ại vương hy ni đi.

164. Abhijānāsi no tvaṃ, mahārāja, imaṃ pahaṃ ae samaṇabrāhmaṇe pucchitāti ? Abhijānāmahaṃ, bhante, imaṃ pahaṃ ae samaṇabrāhmaṇe pucchitāti. Yathā kathaṃ pana te, mahārāja, byākariṃsu, sace te agaru bhāsassūti. Na kho me, bhante, garu, yatthassa bhagavā nisinno, bhagavantarūpo vāti [cāti (sī. ka.)]. Tena hi, mahārāja, bhāsassūti.

164. Tattha abhijānāsi no tvanti abhijānāsi nu tvaṃ. Ayaca no-saddo parato pucchitāti padena yojetabbo. Idahi vuttaṃ hoti mahārāja, tvaṃ imaṃ pahaṃ ae samaṇabrāhmaṇe pucchitā nu, abhijānāsi ca naṃ puṭṭhabhāvaṃ, na te sammuṭṭhanti. Sace te agarūti sace tuyhaṃ yathā te byākariṃsu, tathā idha bhāsituṃ bhāriyaṃ na hoti, yadi na koci aphāsukabhāvo atthi, bhāsassūti attho. Na kho me bhanteti kiṃ sandhāyāha? Paṇḍitapatirūpakānahi santike kathetuṃ dukkhaṃ hoti, te pade pade akkhare akkhare dosameva vadanti. Ekantapaṇḍitā pana kathaṃ sutvā sukathitaṃ pasaṃsanti, dukkathitesu pāḷipadaatthabyajanesu yaṃ yaṃ virujjhati, taṃ taṃ ujukaṃ katvā denti. Bhagavatā ca sadiso ekantapaṇḍito nāma natthi. Tenāha na kho me, bhante, garu; yatthassa bhagavā nisinno bhagavantarūpo vāti.

16.  - Bạch Thế Tn, một thời con đến Prana Kassapa, khi đến nơi, con ni ln những lời đn cho, chc tụng thn hữu v x giao với Prana Kassapa v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, con ni với Prana Kassapa: "Ngi Kassapa, cũng như cc cng nghệ, chức nghiệp ny, như điều tượng sư, điều m sư, xa thuật sư, cung thuật sư, qun kỳ binh, nguyn sy, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thm tử, dng sĩ can đảm như voi cha, anh hng, trang gip binh, n lệ xuất thn, hỏa đầu qun, thợ hớt tc, người hầu tắm, thợ lm bnh, nh lm vng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nh lm thng rổ, thợ đồ gốm, nh ton số, nh ấn bản v cc cng nghệ chức nghiệp khc, chng hưởng được kết quả thiết thực, hiện tại cng nghệ chức nghiệp của chng. Chng gip cho tự thn được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho vợ con được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho bạn b được sống an lạc, hạnh phc. Chng dng cc vật cng dường cho Sa-mn, B-la-mn, sự cng dường ny c ảnh hưởng đến đời sau, lin hệ đến thin giới, thọ hưởng phước bo an lạc, thc sanh ln ci trời. Bạch Ngi, Ngi c thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?"

Pūraṇakassapavādo

165. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, pūraṇaṃ kassapaṃ etadavocaṃ yathā nu kho imāni, bho kassapa, puthusippāyatanāni, seyyathidaṃ hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni- te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti; te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho, bho kassapa, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Pūraṇakassapavādavaṇṇanā

165.Ekamidāhanti ekaṃ idha ahaṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvāti sammodajanakaṃ saritabbayuttakaṃ kathaṃ pariyosāpetvā.

 

17. Bạch Thế Tn, khi nghe ni vậy, Prana Kassapa đ ni với con: "Ny ại vương, tự lm hay khiến người lm, chm giết hay khiến người chm giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gy phiền muộn hay khiến người gy phiền muộn, gy o no hay khiến người gy o no, tự mnh gy sợ hi hay khiến người gy sợ hi, st sanh, lấy của khng cho, ph cửa nh m vo, cướp bc, đnh cướp một nh lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thng vợ người, ni lo, hnh động như vậy khng c tội c g. Nếu lấy một bnh xe sắc bn giết hại tất cả chng sanh trn ci đất thnh một đống thịt, thnh một chồng chịt, cũng khng v vậy m c tội c, m gy ra tội c. Nếu c người đi trn bờ pha Nam sng Hằng giết hại, tn st, chm giết, khiến người chm giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng khng v vậy m c tội c, m gy ra tội c. Nếu c người đi trn bờ pha Bắc sng Hằng bố th, khiến người bố th, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng khng v vậy m c phước bo".

Bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả hiện tại thiết thực của hạnh Sa-mn, Prana Kassapa đ trả lời với thuyết v nghiệp. Bạch Thế Tn, cũng như hỏi về tri xoi lại trả lời về tri mt, hoặc hỏi về tri mt lại trả lời về tri xoi. Cũng vậy, Bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả hiện tại thiết thực của hạnh Sa-mn, Purana Kassapa đ trả lời với thuyết v nghiệp, bạch Thế Tn, con nghĩ: "Lm sao một người như con lại c thể lm một vị Sa-mn hay B-la-mn ở trong nước con khng được vui lng?" V vậy bạch Thế Tn, con khng tn thn, cũng khng cật nạn lời ni của Prana Kassapa. Khng tn thn, khng cật nạn, dầu khng mn nguyện cũng khng thốt ra lời bất mn, khng cng nhận cũng như khng bc bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

166. Evaṃ vutte, bhante, pūraṇo kassapo maṃ etadavoca karoto kho, mahārāja, kārayato, chindato chedāpayato, pacato pācāpayato socayato, socāpayato, kilamato kilamāpayato, phandato phandāpayato, pāṇamatipātāpayato, adinnaṃ ādiyato, sandhiṃ chindato, nillopaṃ harato, ekāgārikaṃ karoto, paripanthe tiṭṭhato, paradāraṃ gacchato, musā bhaṇato, karoto na karīyati pāpaṃ. Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapujaṃ kareyya, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. Uttaracepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṃ puaṃ, natthi puassa āgamo. Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puaṃ, natthi puassa āgamoti. Itthaṃ kho me, bhante, pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno akiriyaṃ byākāsi.

Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya , labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno akiriyaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi kathahi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maeyyāti. So kho ahaṃ, bhante, pūraṇassa kassapassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā, tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto [anikkujjento (syā. kaṃ. ka.)] uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ [pakkāmiṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)].

166.Karoto kho, mahārāja, kārayatotiādīsu karototi sahatthā karontassa. Kārayatoti āṇattiyā kārentassa. Chindatoti paresaṃ hatthādīni chindantassa. Pacatoti pare daṇḍena pīḷentassa. Socayatoti parassa bhaṇḍaharaṇādīhi socayato. Socāpayatoti sokaṃ sayaṃ karontassapi parehi kārāpentassapi . Kilamatoti āhārupacchedabandhanāgārappavesanādīhi sayaṃ kilamantassapi parehi kilamāpentassapi. Phandato phandāpayatoti paraṃ phandantaṃ phandanakāle sayampi phandato parampi phandāpayato. Pāṇamatipātāpayatoti pāṇaṃ hanantassapi hanāpentassapi. Evaṃ sabbattha karaṇakāraṇavaseneva attho veditabbo.

Sandhinti gharasandhiṃ. Nillopanti mahāvilopaṃ. Ekāgārikanti ekameva gharaṃ parivāretvā viluppanaṃ. Paripantheti āgatāgatānaṃ acchindanatthaṃ magge tiṭṭhato. Karoto na karīyati pāpanti yaṃ kici pāpaṃ karomīti saāya karotopi pāpaṃ na karīyati, natthi pāpaṃ. Sattā pana pāpaṃ karomāti evaṃsaino hontīti dīpeti. Khurapariyantenāti khuraneminā, khuradhārasadisapariyantena vā. Ekaṃ maṃsakhalanti ekaṃ maṃsarāsiṃ. Pujanti tasseva vevacanaṃ. Tatonidānanti ekamaṃsakhalakaraṇanidānaṃ.

Dakkhiṇanti dakkhiṇatīre manussā kakkhaḷā dāruṇā, te sandhāya hanantotiādimāha. Uttaratīre sattā saddhā honti pasannā buddhamāmakā dhammamāmakā saṅghamāmakā, te sandhāya dadantotiādimāha. Tattha yajantoti mahāyāgaṃ karonto. Damenāti indriyadamena uposathakammena vā. Saṃyamenāti sīlasaṃyamena. Saccavajjenāti saccavacanena. Āgamoti āgamanaṃ, pavattīti attho. Sabbathāpi pāpapuānaṃ kiriyameva paṭikkhipati.

Ambaṃ puṭṭho labujaṃ byākaroti nāma, yo kīdiso ambo kīdisāni vā ambassa khandhapaṇṇapupphaphalānīti vutte ediso labujo edisāni vā labujassa khandhapaṇṇapupphaphalānīti byākaroti. Vijiteti āṇāpavattidese. Apasādetabbanti viheṭhetabbaṃ. Anabhinanditvāti sādhu sādhūti evaṃ pasaṃsaṃ akatvā. Appaṭikkositvāti bāladubbhāsitaṃ tayā bhāsitanti evaṃ appaṭibāhitvā. Anuggaṇhantoti sārato aggaṇhanto. Anikkujjantoti sāravaseneva idaṃ nissaraṇaṃ, ayaṃ paramatthoti hadaye aṭṭhapento. Byajanaṃ pana tena uggahitaceva nikkujjitaca.

19. Bạch Thế Tn, một thời con đến Makkhali Gosla (Mạt-gi-l-c-x-lợi). Khi đến nơi, con ni ln những lời đn cho tụng thn hữu v x giao với Makkhali Gosla v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, con ni với Makkhali Gosla: "Ngi Gosla, cũng như cc cng kỹ nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trn)... Bạch Ngi, Ngi c thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?"

Makkhaligosālavādo

167. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena makkhali gosālo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā makkhalinā gosālena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, makkhaliṃ gosālaṃ etadavocaṃ yathā nu kho imāni, bho gosāla, puthusippāyatanānipe sakkā nu kho, bho gosāla, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Makkhaligosālavādavaṇṇanā

167-169. Makkhalivāde paccayoti hetuvevacanameva, ubhayenāpi vijjamānameva kāyaduccaritādīnaṃ saṃkilesapaccayaṃ, kāyasucaritādīnaca visuddhipaccayaṃ paṭikkhipati. Attakāreti attakāro. Yena attanā katakammena ime sattā devattampi mārattampi brahmattampi sāvakabodhimpi paccekabodhimpi sabbautampi pāpuṇanti, tampi paṭikkhipati. Dutiyapadena yaṃ parakāraṃ parassa ovādānusāsaniṃ nissāya ṭhapetvā mahāsattaṃ avaseso jano manussasobhagyataṃ ādiṃ katvā yāva arahattaṃ pāpuṇāti, taṃ parakāraṃ paṭikkhipati. Evamayaṃ bālo jinacakke pahāraṃ deti nāma. Natthi purisakāreti yena purisakārena sattā vuttappakārā sampattiyo pāpuṇanti , tampi paṭikkhipati. Natthi balanti yamhi attano bale patiṭṭhitā sattā vīriyaṃ katvā tā sampattiyo pāpuṇanti, taṃ balaṃ paṭikkhipati. Natthi vīriyantiādīni sabbāni purisakāravevacanāneva. Idaṃ no vīriyena idaṃ purisathāmena, idaṃ purisaparakkamena pavattanti evaṃ pavattavacanapaṭikkhepakaraṇavasena panetāni visuṃ ādiyanti.

Sabbe sattāti oṭṭhagoṇagadrabhādayo anavasese pariggaṇhāti. Sabbe pāṇāti ekindriyo pāṇo, dvindriyo pāṇotiādivasena vadati. Sabbe bhūtāti aṇḍakosavatthikosesu bhūte sandhāya vadati. Sabbe jīvāti sāliyavagodhumādayo sandhāya vadati. Tesu hi so virūhanabhāvena jīvasaī. Avasā abalā avīriyāti tesaṃ attano vaso vā balaṃ vā vīriyaṃ vā natthi. Niyatisaṅgatibhāvapariṇatāti ettha niyatīti niyatā. Saṅgatīti channaṃ abhijātīnaṃ tattha tattha gamanaṃ. Bhāvoti sabhāvoyeva. Evaṃ niyatiyā ca saṅgatiyā ca bhāvena ca pariṇatā nānappakārataṃ pattā. Yena hi yathā bhavitabbaṃ, so tatheva bhavati. Yena na bhavitabbaṃ, so na bhavatīti dasseti. Chasvevābhijātīsūti chasu eva abhijātīsu ṭhatvā sukhaca dukkhaca paṭisaṃvedenti. Aā sukhadukkhabhūmi natthīti dasseti.

Yonipamukhasatasahassānīti pamukhayonīnaṃ uttamayonīnaṃ cuddasasatasahassāni aāni ca saṭṭhisatāni aāni ca chasatāni. Paca ca kammunosatānīti pacakammasatāni ca. Kevalaṃ takkamattakena niratthakaṃ diṭṭhiṃ dīpeti. Paca ca kammāni tīṇi ca kammānītiādīsupi eseva nayo. Keci panāhu paca ca kammānīti pacindriyavasena bhaṇati. Tīṇīti kāyakammādivasenāti. Kamme ca upaḍḍhakamme cāti ettha panassa kāyakammaca vacīkammaca kammanti laddhi, manokammaṃ upaḍḍhakammanti. Dvaṭṭhipaṭipadāti dvāsaṭṭhi paṭipadāti vadati. Dvaṭṭhantarakappāti ekasmiṃ kappe catusaṭṭhi antarakappā nāma honti. Ayaṃ pana ae dve ajānanto evamāha.

Chaḷābhijātiyoti kaṇhābhijāti, nīlābhijāti, lohitābhijāti, haliddābhijāti, sukkābhijāti, paramasukkābhijātīti imā cha abhijātiyo vadati. Tattha orabbhikā, sākuṇikā, māgavikā, sūkarikā, luddā, macchaghātakā corā, coraghātakā, bandhanāgārikā, ye vā panaepi keci kurūrakammantā, ayaṃ kaṇhābhijātīti (a. ni. 6.57) vadati. Bhikkhū nīlābhijātīti vadati, te kira catūsu paccayesu kaṇṭake pakkhipitvā khādanti. Bhikkhū kaṇṭakavuttikāti (a. ni. 6.57) ayahissa pāḷiyeva. Atha vā kaṇṭakavuttikā eva nāma eke pabbajitāti vadati. Lohitābhijāti nāma nigaṇṭhā ekasāṭakāti vadati. Ime kira purimehi dvīhi paṇḍaratarā. Gihī odātavasanā acelakasāvakā haliddābhijātīti vadati. Evaṃ attano paccayadāyake nigaṇṭhehipi jeṭṭhakatare karoti. Ājīvakā ājīvakiniyo sukkābhijātīti vadati. Te kira purimehi catūhi paṇḍaratarā. Nando, vaccho, kiso, saṅkiccho, makkhaligosālo, paramasukkābhijātīti (a. ni. 6.57) vadati. Te kira sabbehi paṇḍaratarā.

Aṭṭha purisabhūmiyoti mandabhūmi, khiḍḍābhūmi, padavīmaṃsabhūmi, ujugatabhūmi, sekkhabhūmi, samaṇabhūmi , jinabhūmi, pannabhūmīti imā aṭṭha purisabhūmiyoti vadati. Tattha jātadivasato paṭṭhāya sattadivase sambādhaṭṭhānato nikkhantattā sattā mandā honti momūhā, ayaṃ mandabhūmīti vadati. Ye pana duggatito āgatā honti, te abhiṇhaṃ rodanti ceva viravanti ca, sugatito āgatā taṃ anussaritvā hasanti, ayaṃ khiḍḍābhūmi nāma. Mātāpitūnaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā macaṃ vā pīṭhaṃ vā gahetvā bhūmiyaṃ padanikkhipanaṃ padavīmaṃsabhūmi nāma. Padasā gantuṃ samatthakāle ujugatabhūmi nāma. Sippāni sikkhitakāle sekkhabhūmi nāma. Gharā nikkhamma pabbajitakāle samaṇabhūmi nāma. Ācariyaṃ sevitvā jānanakāle jinabhūmi nāma. Bhikkhu ca pannako jino na kici āhāti evaṃ alābhiṃ samaṇaṃ pannabhūmīti vadati.

Ekūnapaāsa ājīvakasateti ekūnapaāsaājīvakavuttisatāni. Paribbājakasateti paribbājakapabbajjāsatāni. Nāgāvāsasateti nāgamaṇḍalasatāni. Vīse indriyasateti vīsatindriyasatāni. Tiṃse nirayasateti tiṃsa nirayasatāni. Rajodhātuyoti rajaokiraṇaṭṭhānāni, hatthapiṭṭhipādapiṭṭhādīni sandhāya vadati. Satta saīgabbhāti oṭṭhagoṇagadrabhaajapasumigamahiṃse sandhāya vadati. Satta asaīgabbhāti sālivīhiyavagodhūmakaṅguvarakakudrūsake sandhāya vadati. Nigaṇṭhigabbhāti gaṇṭhimhi jātagabbhā, ucchuveḷunaḷādayo sandhāya vadati. Satta devāti bahū devā. So pana sattāti vadati. Manussāpi anantā, so sattāti vadati. Sattapisācāti pisācā mahantamahantā sattāti vadati. Sarāti mahāsarā, kaṇṇamuṇḍarathakāraanotattasīhappapātachaddantamandākinīkuṇāladahe gahetvā vadati.

Pavuṭāti gaṇṭhikā. Papātāti mahāpapātā. Papātasatānīti khuddakapapātasatāni. Supināti mahāsupinā. Supinasatānīti khuddakasupinasatāni. Mahākappinoti mahākappānaṃ. Tattha ekamhā mahāsarā vassasate vassasate kusaggena ekaṃ udakabinduṃ nīharitvā sattakkhattuṃ tamhi sare nirudake kate eko mahākappoti vadati. Evarūpānaṃ mahākappānaṃ caturāsītisatasahassāni khepetvā bāle ca paṇḍite ca dukkhassantaṃ karontīti ayamassa laddhi. Paṇḍitopi kira antarā visujjhituṃ na sakkoti. Bālopi tato uddhaṃ na gacchati.

Sīlenāti acelakasīlena vā aena vā yena kenaci. Vatenāti tādiseneva vatena. Tapenāti tapokammena. Aparipakkaṃ paripāceti nāma, yo ahaṃ paṇḍitoti antarā visujjhati. Paripakkaṃ phussa phussa byantiṃ karoti nāma yo ahaṃ bāloti vuttaparimāṇaṃ kālaṃ atikkamitvā yāti. Hevaṃ natthīti evaṃ natthi. Tahi ubhayampi na sakkā kātunti dīpeti. Doṇamiteti doṇena mitaṃ viya. Sukhadukkheti sukhadukkhaṃ. Pariyantakateti vuttaparimāṇena kālena katapariyante. Natthihāyanavaḍḍhaneti natthi hāyanavaḍḍhanāni. Na saṃsāro paṇḍitassa hāyati, na bālassa vaḍḍhatīti attho. Ukkaṃsāvakaṃseti ukkaṃsāvakaṃsā. Hāyanavaḍḍhanānametaṃ adhivacanaṃ.

Idāni tamatthaṃ upamāya sādhento seyyathāpi nāmātiādimāha. Tattha suttaguḷeti veṭhetvā katasuttaguḷe. Nibbeṭhiyamānameva paletīti pabbate vā rukkhagge vā ṭhatvā khittaṃ suttappamāṇena nibbeṭhiyamānameva gacchati, sutte khīṇe tattheva tiṭṭhati, na gacchati. Evameva vuttakālato uddhaṃ na gacchatīti dasseti.

20. Bạch Thế Tn, khi nghe ni vậy, Makkhali Gosla đ ni với con: "Ny ại vương, khng c nhơn, khng c duyn, cc loi hữu tnh bị nhiễm ; v nhn, v duyn, cc loi hữu tnh bị nhiễm . Khng c nhn, khng c duyn, cc loi hữu tnh được thanh tịnh; v nhn, v duyn, cc loi hữu tnh được thanh tịnh. Khng c tự tc, khng c tha tc, khng c nhn tc, khng c lực, khng c tinh tấn, khng c nhn lực, khng c sự cố gắng của người. Tất cả loi hữu tnh, tất cả sanh vật, tất cả sinh loại, tất cả sinh mạng đều khng tự tại, khng lực, khng tinh tấn. Chng bị dắt dẫn, chi phối bởi định mệnh, bởi điều kiện bộ loại của chng, bởi c tnh của chng. Chng hưởng thọ khổ lạc, y theo su loại thc sanh của chng. C tất cả l một triệu bốn trăm ngn chủng loại thc sanh, lại c thể su ngn v c thm su trăm nữa. C năm trăm loại nghiệp v c năm nghiệp (theo năm căn), lại c ba nghiệp (về thn, khẩu, ) lại c ton nghiệp (thn v khẩu) v bn nghiệp (), c su mươi hai đạo, sau mươi hai trung kiếp, su giai cấp, tm nhn địa, bốn ngn chn trăm sanh nghiệp, bốn ngn chn trăm kẻ du hnh, bốn ngn chn trăm chỗ ở của loi Naga, hai nghn căn, ba nghn cảnh địa ngục, ba mươi su trần giới, bảy tưởng thai, bảy v tưởng thai, bảy tiết thai (sanh từ đốt), bảy loi thin, bảy loi người, bảy loi quỷ, bảy hồ nước, bảy pavutas (rừng hay hồ nhỏ) bảy trăm pavutas bảy vực thẳm, bảy trăm papatas (vực thẳm), bảy mộng, bảy trăm mộng, c tm trăm bốn mươi vạn đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu v người hiền sau khi lưu chuyển lun hồi sẽ trừ tận khổ đau. Khng c lời nguyện: với giới hạnh ny, với kỷ luật ny, với khổ hạnh ny hay với phạm hạnh ny, ti sẽ lm cho chn muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đ thuần thục bởi những nhẫn thọ lin tục, khng thể đo lường khổ v lạc với những vật đo lường, trong khi lun hồi khng c giảm tăng, khng c thặng dư, thiếu thốn. V như một cuộn chỉ được tung ra sẽ được ko di đến mức độ no đ. Cũng như vậy, kẻ ngu v người hiền sau khi lưu chuyển lun hồi sẽ trừ tận khổ đau". 168. Evaṃ vutte, bhante, makkhali gosālo maṃ etadavoca natthi mahārāja hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya, ahetū [ahetu (katthaci)] apaccayā sattā saṃkilissanti. Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā, ahetū apaccayā sattā visujjhanti. Natthi attakāre, natthi parakāre, natthi purisakāre, natthi balaṃ, natthi vīriyaṃ, natthi purisathāmo, natthi purisaparakkamo . Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ [sukhaca dukkhaca (syā.)] paṭisaṃvedenti. Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni paca ca kammuno satāni paca ca kammāni tīṇi ca kammāni kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhipaṭipadā dvaṭṭhantarakappā chaḷābhijātiyo aṭṭha purisabhūmiyo ekūnapaāsa ājīvakasate ekūnapaāsa paribbājakasate ekūnapaāsa nāgāvāsasate vīse indriyasate tiṃse nirayasate chattiṃsa rajodhātuyo satta saīgabbhā satta asaīgabbhā satta nigaṇṭhigabbhā satta devā satta mānusā satta pisācā satta sarā satta pavuṭā [sapuṭā (ka.), pabuṭā (sī.)] satta pavuṭasatāni satta papātā satta papātasatāni satta supinā satta supinasatāni cullāsīti mahākappino [mahākappuno (ka. sī. pī.)] satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti. Tattha natthi imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṃ vā kammaṃ paripācessāmi, paripakkaṃ vā kammaṃ phussa phussa byantiṃ karissāmīti hevaṃ natthi. Doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṃsāre , natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṃsāvakaṃse. Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti, evameva bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissantīti.
21. Bạch Thế Tn, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Makkhali Gosla đ trả lời với thuyết lun hồi tịnh ha. Bạch Thế Tn, cũng như hỏi về tri xoi lại trả lời về tri mt, hoặc hỏi về tri mt lại trả lời về tri xoi. Cũng vậy, bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Makkhali Gosla đ trả lời với thuyết lun hồi tịnh ha. Bạch Thế Tn, con liền nghĩ: "Lm sao một người như con, lại c thể lm một vị Sa-mn hay B-la-mn ở trong nước con khng được vui lng? "V vậy, bạch Thế Tn, con khng tn thn cũng khng cật nạn lời ni của Makkhali Gosla; khng tn thn, khng cật nạn, dầu khng mn nguyện cũng khng thốt ra lời bất mn, khng cng nhận cũng khng bc bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về. 169. Itthaṃ kho me, bhante, makkhali gosālo sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno saṃsārasuddhiṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, makkhali gosālo sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno saṃsārasuddhiṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi kathahi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maeyyāti. So kho ahaṃ, bhante, makkhalissa gosālassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā, tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.
22. Bạch Thế Tn, một thời con đến Ajita Kesakambli (A-kỳ-đa-x-x-khm-b-la) khi đến nơi con ni ln những lời đn cho, chc tụng thn hữu v x giao với Ajita Kesakambli , v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, con ni với Ajita Kesakambala: "Ngi Ajita Kesakambli , cũng như cc cng nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trn)... Bạch Ngi, Ngi c thể chỉ cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?"

Ajitakesakambalavādo

170. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena ajito kesakambalo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā ajitena kesakambalena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, ajitaṃ kesakambalaṃ etadavocaṃ yathā nu kho imāni, bho ajita, puthusippāyatanānipe sakkā nu kho, bho ajita, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Ajitakesakambalavādavaṇṇanā

170-172. Ajitavāde natthi dinnanti dinnaphalābhāvaṃ sandhāya vadati. Yiṭṭhaṃ vuccati mahāyāgo. Hutanti paheṇakasakkāro adhippeto. Tampi ubhayaṃ phalābhāvameva sandhāya paṭikkhipati. Sukatadukkaṭānanti sukatadukkaṭānaṃ, kusalākusalānanti attho. Phalaṃ vipākoti yaṃ phalanti vā vipākoti vā vuccati, taṃ natthīti vadati. Natthi ayaṃ lokoti paraloke ṭhitassa ayaṃ loko natthi, natthi paro lokoti idha loke ṭhitassāpi paro loko natthi, sabbe tattha tattheva ucchijjantīti dasseti. Natthi mātā natthi pitāti tesu sammāpaṭipattimicchāpaṭipattīnaṃ phalābhāvavasena vadati. Natthi sattā opapātikāti cavitvā upapajjanakā sattā nāma natthīti vadati.

Cātumahābhūtikoti catumahābhūtamayo. Pathavī pathavikāyanti ajjhattikapathavīdhātu bāhirapathavīdhātuṃ. Anupetīti anuyāyati. Anupagacchatīti tasseva vevacanaṃ. Anugacchatītipi attho. Ubhayenāpi upeti, upagacchatīti dasseti. Āpādīsupi eseva nayo. Indriyānīti manacchaṭṭhāni indriyāni ākāsaṃ pakkhandanti. Āsandipacamāti nipannamacena pacamā, maco ceva cattāro macapāde gahetvā ṭhitā cattāro purisā cāti attho. Yāvāḷāhanāti yāva susānā. Padānīti ayaṃ evaṃ sīlavā ahosi, evaṃ dussīlotiādinā nayena pavattāni guṇāguṇapadāni, sarīrameva vā ettha padānīti adhippetaṃ. Kāpotakānīti kapotavaṇṇāni, pārāvatapakkhavaṇṇānīti attho. Bhassantāti bhasmantā, ayameva vā pāḷi. Āhutiyoti yaṃ paheṇakasakkārādibhedaṃ dinnadānaṃ, sabbaṃ taṃ chārikāvasānameva hoti, na tato paraṃ phaladāyakaṃ hutvā gacchatīti attho. Dattupaattanti dattūhi bālamanussehi paattaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti bālehi abuddhīhi paattamidaṃ dānaṃ, na paṇḍitehi. Bālā denti, paṇḍitā gaṇhantīti dasseti.

Tattha pūraṇo karoto na karīyati pāpanti vadanto kammaṃ paṭibāhati. Ajito kāyassa bhedā ucchijjatīti vadanto vipākaṃ paṭibāhati. Makkhali natthi hetūti vadanto ubhayaṃ paṭibāhati. Tattha kammaṃ paṭibāhantenāpi vipāko paṭibāhito hoti, vipākaṃ paṭibāhantenāpi kammaṃ paṭibāhitaṃ hoti. Iti sabbepete atthato ubhayappaṭibāhakā ahetukavādā ceva akiriyavādā ca natthikavādā ca honti.

Ye vā pana tesaṃ laddhiṃ gahetvā rattiṭṭhāne divāṭhāne nisinnā sajjhāyanti vīmaṃsanti, tesaṃ karoto na karīyati pāpaṃ, natthi hetu, natthi paccayo, mato ucchijjatīti tasmiṃ ārammaṇe micchāsati santiṭṭhati, cittaṃ ekaggaṃ hoti, javanāni javanti, paṭhamajavane satekicchā honti, tathā dutiyādīsu, sattame buddhānampi atekicchā anivattino ariṭṭhakaṇṭakasadisā. Tattha koci ekaṃ dassanaṃ okkamati, koci dve, koci tīṇipi, ekasmiṃ okkantepi, dvīsu tīsu okkantesupi, niyatamicchādiṭṭhikova hoti; patto saggamaggāvaraṇaceva mokkhamaggāvaraṇaca, abhabbo tassattabhāvassa anantaraṃ saggampi gantuṃ, pageva mokkhaṃ. Vaṭṭakhāṇu nāmesa satto pathavigopako, yebhuyyena evarūpassa bhavato vuṭṭhānaṃ natthi.

Tasmā akalyāṇajanaṃ, āsīvisamivoragaṃ;

Ārakā parivajjeyya, bhūtikāmo vicakkhaṇoti.

 

23. Bạch Thế Tn, khi được ni vậy, Ajita Kesakambli đ ni với con: "Ny ại vương, khng c bố th, khng c lễ hy sinh, khng c tế tự, khng c quả dị thục cc nghiệp thiện c, khng c đời ny, khng c đời khc, khng c mẹ, khng c cha, khng c loại ha sanh, ở đời khng c những vị Sa-mn, những vị B-la-mn chnh hướng, chnh hạnh, đ tự mnh chứng tri gic ngộ đời ny đời khc v truyền dạy lại. Con người ny do bốn đại hợp thnh, khi mệnh chung, địa đại trở về trả lại cho địa giới, thủy đại trở về trả lại cho thủy giới, hỏa đại trở về trả lại cho hỏa giới, phong đại trở về trả lại cho phong giới, cc căn nhập vo hư khng. Bốn người gnh quan ti với người nằm trong quan ti l năm, gnh người chết mang đi đến chỗ hỏa tng, thốt ra những lời tn tụng, cc xương trắng như mu bồ cu v những vật cng dường trở thnh tro bụi, chỉ c người ngu mới tn dương sự bố th, lời ni của chng trống khng, giả dối, khi chng chấp thuyết c sự sống. Kẻ ngu cũng như người hiền, sau khi thn hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiu thất, khng cn tồn tại sau khi chết. "

171. Evaṃ vutte, bhante, ajito kesakambalo maṃ etadavoca natthi, mahārāja, dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko [paraloko (syā.)], natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā [samaggatā (ka.), samaggatā (syā.)] sammāpaṭipannā, ye imaca lokaṃ paraca lokaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedenti. Cātumahābhūtiko ayaṃ puriso, yadā kālaṅkaroti, pathavī pathavikāyaṃ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṃ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṃ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṃ anupeti anupagacchati, ākāsaṃ indriyāni saṅkamanti. Āsandipacamā purisā mataṃ ādāya gacchanti. Yāvāḷāhanā padāni paāyanti. Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti, bhassantā āhutiyo. Dattupaattaṃ yadidaṃ dānaṃ. Tesaṃ tucchaṃ musā vilāpo ye keci atthikavādaṃ vadanti. Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti, na honti paraṃ maraṇāti.

24. Bạch Thế Tn, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Ajita Kesakambli đ trả lời với thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tn, cũng như hỏi về tri mt lại trả lời về tri xoi, hỏi về tri xoi lại trả lời về tri mt. Cũng vậy, bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Ajita Kesakambli đ trả lời với thuyết đoạn diệt. Bạch Thế Tn, con liền nghĩ: "Lm sao một người như con lại c thể lm một vị Sa-mn hay B-la-mn ở trong nước con khng được vui lng". V vậy bạch Thế Tn, con khng tn thn, cũng khng cật nạn lời ni của Ajita Kesakambli . Khng tn thn, khng cật nạn, dầu khng mn nguyện cũng khng thốt ra lời bất mn, khng cng nhận cũng khng bc bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

172. Itthaṃ kho me, bhante, ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno ucchedaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya , labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno ucchedaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi kathahi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maeyyāti. So kho ahaṃ, bhante, ajitassa kesakambalassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

25. Bạch Thế Tn, một thời con đến Pakudha Kaccayana (B-ph-đả-ca-chin-din). Khi đến nơi con ni ln những lời đn cho, chc tụng thn hữu v x giao với Pakudha Kaccyana v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, con ni với Pakudha Kaccayana: "Ngi Pakudha Kaccayana, cũng như cc cng nghệ chức nghiệp, như điều tượng sư... (như trn)... Bạch Ngi, Ngi c thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?"

Pakudhakaccāyanavādo

173. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena pakudho kaccāyano tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā pakudhena kaccāyanena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, pakudhaṃ kaccāyanaṃ etadavocaṃ yathā nu kho imāni, bho kaccāyana, puthusippāyatanānipe sakkā nu kho, bho kaccāyana, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Pakudhakaccāyanavādavaṇṇanā

173-175. Pakudhavāde akaṭāti akatā. Akaṭavidhāti akatavidhānā. Evaṃ karohīti kenaci kārāpitāpi na hontīti attho. Animmitāti iddhiyāpi na nimmitā. Animmātāti animmāpitā, keci animmāpetabbāti padaṃ vadanti, taṃ neva pāḷiyaṃ, na aṭṭhakathāyaṃ dissati. Vajhādipadattayaṃ vuttatthameva. Na ijantīti esikatthambho viya ṭhitattā na calanti. Na vipariṇamantīti pakatiṃ na jahanti. Na aamaaṃ byābādhentīti na aamaaṃ upahananti. Nālanti na samatthā. Pathavikāyotiādīsu pathavīyeva pathavikāyo, pathavisamūho vā. Tatthāti tesu jīvasattamesu kāyesu. Sattannaṃ tveva kāyānanti yathā muggarāsiādīsu pahataṃ satthaṃ muggādīnaṃ antarena pavisati, evaṃ sattannaṃ kāyānaṃ antarena chiddena vivarena satthaṃ pavisati. Tattha ahaṃ imaṃ jīvitā voropemīti kevalaṃ saāmattameva hotīti dasseti.

 

26. Bạch Thế Tn, khi được ni vậy, Pakudha Kaccyana ni với con: "Ny ại vương, c bảy thn khng bị lm ra, khng lm ra, khng bị sng tạo, khng sng tạo, khng sanh sản, thường tại như đỉnh ni, đứng thẳng như trụ đ. Chng bất động khng chuyển biến, khng xm lăng nhau. Chng khng ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau hoặc cả khổ v lạc. Bảy thn ấy l g? ịa thn, thủy thn, hỏa thn, phong thn, khổ, lạc v thứ bảy l mạng. Bảy thn ny khmg bị lm ra, khng lm ra, khng bị sng tạo, khng sng tạo, khng sanh sản, thường tại như đỉnh ni, đứng thẳng như trụ đ. Chng bất động khng chuyển biến, khng xm lăng, chng khng ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ v lạc. Ở đy khng c người giết hại, hoặc c người bị giết hại, người nghe hoặc người ni, người biết hoặc người khiến cho biết. Khi một ai dng lưỡi kiếm sắc bn chm đầu, thời khng c ai tước đoạt sanh mạng của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vo giữa bảy thn m thi".

174. Evaṃ vutte, bhante, pakudho kaccāyano maṃ etadavoca sattime, mahārāja, kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vajhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā. Te na ijanti , na vipariṇamanti, na aamaaṃ byābādhenti, nālaṃ aamaassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Katame satta? Pathavikāyo, āpokāyo, tejokāyo, vāyokāyo, sukhe, dukkhe, jīve sattame  ime satta kāyā akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā vajhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā. Te na ijanti, na vipariṇamanti, na aamaaṃ byābādhenti, nālaṃ aamaassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Tattha natthi hantā vā ghātetā vā, sotā vā sāvetā vā, viātā vā viāpetā vā. Yopi tiṇhena satthena sīsaṃ chindati, na koci kici [kaci (kaṃ.)] jīvitā voropeti; sattannaṃ tveva [sattannaṃ yeva (sī. syā. kaṃ. pī.)] kāyānamantarena satthaṃ vivaramanupatatīti.

27. Bạch Thế Tn, khi được con hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Pakudha Kaccyana đ trả lời một việc khc với một quan điểm khc. Bạch Thế Tn, cũng như hỏi về tri xoi lại trả lời về tri mt, hoặc hỏi về tri mt lại trả lời về tri xoi. Cũng vậy, Bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Pakudha Kaccayana đ trả lời một việc khc với một quan điểm khc. Bạch Thế Tn, con liền nghĩ: "Lm sao một người như con lại c thể lm một vị Sa-mn, hay B-la-mn ở trong nước con khng được vui lng". V vậy, bạch Thế Tn, con khng tn thn, khng cật nạn, bỏ lời ni của Pakudha Kaccayana. Khng tn thn, khng cật nạn, dầu khng mn nguyện, cũng khng thốt ra lời bất mn, khng cng nhận cũng khng bc bỏ, con từ chỗ ngồi v đứng dậy ra về.

 

175. Itthaṃ kho me, bhante, pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno aena aaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno aena aaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi kathahi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maeyyāti. So kho ahaṃ, bhante, pakudhassa kaccāyanassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ, anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano, anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

28. Bạch Thế Tn, một thời con đến Nigantha Ntaputta (Ni-kiền-tử). Khi đến nơi, con ni ln những lời đn cho, chc tụng thn hữu v x giao với Nigantha Ntaputta v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, con ni với Nigantha Ntaputta: "Ngi Aggivessana, cc cng nghệ chức nghiệp như điều tượng sư, ... (như trn) ... Bạch Ngi, Ngi c thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn ?"

Nigaṇṭhanāṭaputtavādo

176. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkamiṃ ; upasaṅkamitvā nigaṇṭhena nāṭaputtena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ, bhante, nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavocaṃ yathā nu kho imāni, bho aggivessana, puthusippāyatanānipe sakkā nu kho, bho aggivessana, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Nigaṇṭhanāṭaputtavādavaṇṇanā

176-178. Nāṭaputtavāde cātuyāmasaṃvarasaṃvutoti catukoṭṭhāsena saṃvarena saṃvuto. Sabbavārivāritocāti vāritasabbaudako paṭikkhittasabbasītodakoti attho. So kira sītodake sattasaī hoti, tasmā na taṃ vaḷajeti. Sabbavāriyuttoti sabbena pāpavāraṇena yutto. Sabbavāridhutoti sabbena pāpavāraṇena dhutapāpo. Sabbavāriphuṭoti sabbena pāpavāraṇena phuṭṭho. Gatattoti koṭippattacitto. Yatattoti saṃyatacitto. Ṭhitattoti suppatiṭṭhitacitto. Etassa vāde kici sāsanānulomampi atthi, asuddhaladdhitāya pana sabbā diṭṭhiyeva jātā.

 

29. Bạch Thế Tn, khi được hỏi vậy, Nigantha Ntaputta ni với con: "Ny ại vương, một người Nigantha (Ni kiền tử) sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới. Ny ại vương, thế no l một người Nigantha sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới? Ny ại vương, một Nigantha sống gn giữ đối với tất cả loại nước, gn giữ đối với mọi c php, sống tẩy sạch tất cả c php v sống với ch gn giữ đối với tất cả c php. Ny ại vương, như vậy một Nigantha sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới. Ny ại vương, v một Nigantha sống chế ngự bởi bốn loại cấm giới, nn vị ấy được gọi l Gotatto (một vị đ đi đến đch), Yatatto (một vị đ điều phục tự tm) v Thitatto (một vị đ an tr được tự tm)".

177. Evaṃ vutte, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto maṃ etadavoca idha, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti. Kathaca, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti? Idha, mahārāja, nigaṇṭho sabbavārivārito ca hoti, sabbavāriyutto ca, sabbavāridhuto ca, sabbavāriphuṭo ca. Evaṃ kho, mahārāja, nigaṇṭho cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti . Yato kho, mahārāja, nigaṇṭho evaṃ cātuyāmasaṃvarasaṃvuto hoti; ayaṃ vuccati, mahārāja, nigaṇṭho [nigaṇṭho nāṭaputto (syā. ka.)] gatatto ca yatatto ca ṭhitatto cāti.

30. Bạch Thế Tn, khi được con hỏi đến kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Nigantha Ntaputta đ trả lời với sự chế ngự bởi bốn loại cấm giới. Bạch Thế Tn, cũng như hỏi về tri xoi lại trả lời về tri mt, hoặc hỏi về tri mt lại trả lời về tri xoi. Cũng vậy, bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Nigantha Ntaputta đ trả lời với sự chế ngự bởi bốn cấm giới. Bạch Thế Tn, con liền nghĩ: "Lm sao một người như con lại c thể lm một vị Sa-mn hay B-la-mn ở trong nước con khng được vui lng". V vậy, bạch Thế Tn, con khng tn thn, cũng khng cật nạn lời ni của Nigantha Ntaputta. Khng tn thn khng cật nạn, d khng mn nguyện, cũng khng thốt ra lời bất mn, khng cng nhận cũng khng bc bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

178. Itthaṃ kho me, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno cātuyāmasaṃvaraṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno cātuyāmasaṃvaraṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi kathahi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maeyyāti . So kho ahaṃ, bhante, nigaṇṭhassa nāṭaputtassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

31. Bạch Thế Tn, một hm con đến Sanjaya Belatthiputta (Tn-nh-di-Tỳ-la-l-phất). Khi đến nơi, con ni ln những lời đn cho chc tụng thn hữu v x giao với Sanjaya Belatthiputta v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, con ni với Sanjaya Belatthiputta: "Ngi Sanjaya, cc cng nghệ chức nghiệp như điều tượng sư... (như trn)... Bạch Ngi, Ngi c thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?"

 

Sacayabelaṭṭhaputtavādo

179. Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ yena sacayo belaṭṭhaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā sacayena belaṭṭhaputtena saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Ekamantaṃ nisinno kho ahaṃ bhante, sacayaṃ belaṭṭhaputtaṃ etadavocaṃ yathā nu kho imāni, bho sacaya, puthusippāyatanānipe sakkā nu kho, bho sacaya, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Sacayabelaṭṭhaputtavādavaṇṇanā

179-181. Sacayavādo amarāvikkhepe vuttanayo eva.

 

32. Bạch Thế Tn, khi được ni vậy, Sanjaya Belatthiputta đ trả lời với con: "Nếu anh hỏi: "C một thế giới khc hay khng?" Nếu ti nghĩ: "C một thế giới khc", ti c thể trả lời với anh: "C một thế giới khc". Nhưng ti khng ni l như vậy. Ti khng ni l như kia. Ti khng ni l khc như thế. Ti khng ni l khng phải như thế. Ti khng ni l khng khng phải như thế. Nếu anh hỏi ti: "Khng c một thế giới khc phải khng?" Nếu ti nghĩ: "Khng c một thế giới khc", ti c thể trả lời với anh: "Khng c một thế giới khc". Nhưng ti khng ni l như vậy. Ti khng ni l như kia. Ti khng ni l khc như thế. Ti khng ni l khng phải như thế. Ti khng ni l khng khng phải như thế. Nếu anh hỏi ti: "Khng c một thế giới khc phải khng?" (... như trn... )

"Cũng c v cũng khng c một thế giới khc?",

"Cũng khng c v cũng khng khng c một thế giới khc?", "C loại hữu tnh ha sanh?", "Khng c loại hữu tnh ha sanh?", "Cũng c v cũng khng c loại hữu tnh ha sanh?" "Cũng khng c v cũng khng khng c loại hữu tnh ha sanh?", "C kết quả dị thục của cc nghiệp thiện v c?", "Khng c kết quả dị thục của những nghiệp thiện v c?", "Cũng c v cũng khng c kết quả dị thục của những nghiệp thiện v c?", "Cũng khng c v cũng khng khng c kết quả dị thục của những nghiệp thiện v c?", "Như Lai c tồn tại sau khi chết?", "Như Lai khng c tồn tại sau khi chết?", "Như Lai c v khng c tồn tại sau khi chết?", "Như Lai khng c v cũng khng khng c tồn tại sau khi chết?". Anh hỏi ti như vậy. Nếu ti nghĩ : "Như Lai khng c v cũng khng khng c tồn tại sau khi chết". Ti c thể trả lời : "Như Lai khng c v cũng khng khng c tồn tại sau khi chết". Nhưng ti khng ni l như vậy. Ti khng ni l như kia. Ti khng ni l khc như thế. Ti khng ni l khng phải như thế. Ti khng ni l khng khng phải như thế."

180. Evaṃ vutte, bhante, sacayo belaṭṭhaputto maṃ etadavoca atthi paro lokoti iti ce maṃ pucchasi, atthi paro lokoti iti ce me assa, atthi paro lokoti iti te naṃ byākareyyaṃ. Evantipi me no, tathātipi me no, aathātipi me no, notipi me no, no notipi me no. Natthi paro lokope atthi ca natthi ca paro lokope nevatthi na natthi paro lokope atthi sattā opapātikāpe natthi sattā opapātikāpe atthi ca natthi ca sattā opapātikāpe nevatthi na natthi sattā opapātikāpe atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākope natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākopeatthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākope nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipākope hoti tathāgato paraṃ maraṇāpe na hoti tathāgato paraṃ maraṇāpe hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāpe neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce me assa, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti te naṃ byākareyyaṃ. Evantipi me no, tathātipi me no, aathātipi me no, notipi me no, no notipi me noti.

33. Bạch Thế Tn, khi được con hỏi kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Sanjaya Belatthiputta đ trả lời với Ngụy biện luận. Bạch Thế Tn, cũng như hỏi về tri xoi lại trả lời về tri mt , hoặc hỏi tri mt lại trả lời tri xoi . Cũng vậy, bạch Thế Tn, khi được hỏi về kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, Sanjaya Belatthiputta đ trả lời với Ngụy biện luận. Bạch Thế Tn, con liền nghĩ: "Lm sao một người như con, lại c thể lm một vị Sa-mn hay B-la-mn ở trong nước con khng được vui lng". V vậy, Bạch Thế Tn, con khng tn thn cũng khng cật nạn lời ni của Sanjaya Belatthiputta. Khng tn thn, khng cật nạn, dầu khng mn nguyện, cũng khng thốt ra lời bất mn. Khng cng nhận cũng khng bc bỏ, con từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

181. Itthaṃ kho me, bhante, sacayo belaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākāsi. Seyyathāpi, bhante, ambaṃ vā puṭṭho labujaṃ byākareyya, labujaṃ vā puṭṭho ambaṃ byākareyya; evameva kho me, bhante, sacayo belaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākāsi. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi ayaca imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sabbabālo sabbamūḷho. Kathahi nāma sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ puṭṭho samāno vikkhepaṃ byākarissatīti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi kathahi nāma mādiso samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā vijite vasantaṃ apasādetabbaṃ maeyyāti. So kho ahaṃ, bhante, sacayassa belaṭṭhaputtassa bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṃ anicchāretvā tameva vācaṃ anuggaṇhanto anikkujjanto uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ.

34. Vậy nn bạch Thế Tn, con cũng hỏi Thế Tn. bạch Thế Tn, cũng như cc cng nghệ chức nghiệp. Như điều tượng sư, điều m sư, xa thuật sư, cung thuật sư, qun kỳ binh, nguyn soi, chiến sĩ, thượng sĩ quan, thm tử, dũng sĩ can đảm như voi cha, anh hng, trang gip binh, n lệ xuất thn, hỏa đầu qun, thợ hớt tc, người hầu tắm, thợ lm bnh, nh vng hoa, thợ giặt, thợ dệt, nh lm thng rổ, thợ đồ gốm, nh ton số, nh ấn bản, cc cng nghệ chức nghiệp khc. Chng hưởng được kết quả thiết thực hiện tại cng nghệ chức nghiệp của chng. Chng gip cho tự thn được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho cha mẹ được sống an lạc, hạnh phc. Chng gip cho cha mẹ được sống an lạc hạnh phc. Chng gip cho bạn b được sống an lạc hạnh phc. Chng dng cc vật cng dường cho Sa-mn, B-la-mn, sự cng dường ny c ảnh hưởng đến đời sau, lin hệ đến thin giới, thọ hưởng phước bo an lạc, thc sanh ln ci trời. Bạch Thế Tn, Thế Tn c thể cho biết kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?

 

Paṭhamasandiṭṭhikasāmaaphalaṃ

182. Sohaṃ, bhante, bhagavantampi pucchāmi yathā nu kho imāni, bhante, puthusippāyatanāni seyyathidaṃ hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsikaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā mālākārā rajakā pesakārā naḷakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā, yāni vā panaānipi evaṃgatāni puthusippāyatanāni, te diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sippaphalaṃ upajīvanti, te tena attānaṃ sukhenti pīṇenti, mātāpitaro sukhenti pīṇenti, puttadāraṃ sukhenti pīṇenti, mittāmacce sukhenti pīṇenti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhapenti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Sakkā nu kho me , bhante, evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Paṭhamasandiṭṭhikasāmaaphalavaṇṇanā

182.Sohaṃbhanteti so ahaṃ bhante, vālukaṃ pīḷetvā telaṃ alabhamāno viya titthiyavādesu sāraṃ alabhanto bhagavantaṃ pucchāmīti attho.

 

- ại vương c thể được. Ny ại vương, ta sẽ hỏi ại vương về vấn đề ny. ại vương hy trả lời ty theo muốn của ại vương.

35. ại vương nghĩ sao? Nếu ại vương c một người n bộc, dậy sớm, thức khuya, thi hnh mọi mệnh lệnh của chủ, lm đẹp lng mọi người, lời ni knh i, ch từng nt mặt (của ại vương). Người ấy nghĩ: "Thật hy hữu thay! Thật kỳ diệu thay quả vị thc sanh của cc cng đức, quả dị thục của cc cng đức. ức vua Ajtasattu, con của b Videhi của nước Magadha, l người, ti đy l người. Vị vua Ajtasattu con b Videhi, của nước Magadha, sống tận hưởng đầy đủ năm mn dục lạc, ti nghĩ khng khc g vị thin thần, cn ti l người n bộc, lm mọi cng việc, dậy sớm, thức khuya, thi hnh mọi mệnh lệnh của chủ, lm đẹp lng mọi người, lời ni knh i, ch từng nt mặt (của vua). Vậy ta hy lm cc cng đức như vua kia, ta hy cạo bỏ ru tc, khoc o c sa, từ bỏ gia đnh xuất gia tu đạo". V người n lệ ấy, một thời khc, cạo bỏ ru tc, khoc o c sa, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thn, sống chế ngự lời ni, sống chế ngự nghĩ, bằng lng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y o, hoan hỉ sống an tịnh. Nếu những người của ại vương đến tu với ại vương. "ại vương c biết chăng? C người n bộc của ại vương, lm mọi cng việc, dậy sớm, thức khuya, thi hnh mọi mệnh lệnh của chủ, lm đẹp lng mọi người, lời ni knh i, ch từng nt mặt (của ại vương). Tu ại vương, người ấy đ cạo bỏ ru tc, khoc o c sa, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thn, chế ngự lời ni, chế ngự nghĩ, bằng lng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y o, hoan hỷ sống trong an tịnh". Ny ại vương, ại vương c ni như sau chăng?: "Người ấy hy lại với ta, hy lm lại người n bộc, lm mọi cng việc, dậy sớm, thức khuya, thi hnh mọi mệnh lệnh của chủ, lm đẹp lng mọi người, lời ni knh i ch từng nt mặt?"

183. Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, taevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi.

Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, idha te assa puriso dāso kammakāro [kammakaro (sī. syā. kaṃ. pī.)] pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako [mukhullokiko (syā. kaṃ. ka.)]. Tassa evamassa acchariyaṃ, vata bho, abbhutaṃ, vata bho, puānaṃ gati, puānaṃ vipāko. Ayahi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso ; ahampi manusso. Ayahi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pacahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, devo mae. Ahaṃ panamhissa dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako. So vatassāhaṃ puāni kareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. So aparena samayena kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto vihareyya, vācāya saṃvuto vihareyya, manasā saṃvuto vihareyya, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke. Taṃ ce te purisā evamāroceyyuṃ yagghe deva jāneyyāsi, yo te so puriso [yo te puriso (sī. ka.)] dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokako; so, deva, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto viharati, vācāya saṃvuto viharati, manasā saṃvuto viharati, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveketi. Api nu tvaṃ evaṃ vadeyyāsi etu me, bho, so puriso, punadeva hotu dāso kammakāro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokakoti?

183.Yathā te khameyyāti yathā te rucceyya. Dāsoti antojātadhanakkītakaramarānītasāmaṃdāsabyopagatānaṃ aataro. Kammakāroti analaso kammakaraṇasīloyeva. Dūrato disvā paṭhamameva uṭṭhahatīti pubbuṭṭhāyī. Evaṃ uṭṭhito sāmino āsanaṃ paapetvā pādadhovanādikattabbakiccaṃ katvā pacchā nipatati nisīdatīti pacchānipātī. Sāmikamhi vā sayanato avuṭṭhite pubbeyeva vuṭṭhātīti pubbuṭṭhāyī. Paccūsakālato paṭṭhāya yāva sāmino rattiṃ niddokkamanaṃ, tāva sabbakiccāni katvā pacchā nipatati, seyyaṃ kappetīti pacchānipātī. Kiṃ karomi, kiṃ karomīti evaṃ kiṃkārameva paṭisuṇanto vicaratīti kiṃ kārapaṭissāvī. Manāpameva kiriyaṃ karotīti manāpacārī. Piyameva vadatīti piyavādī. Sāmino tuṭṭhapahaṭṭhaṃ mukhaṃ ullokayamāno vicaratīti mukhullokako.

Devo maeti devo viya. Sovatassāhaṃ puāni kareyyanti so vata ahaṃ evarūpo assaṃ, yadi puāni kareyyanti attho. So vatassassantipi pāṭho, ayamevattho. Yaṃnūnāhanti sace dānaṃ dassāmi, yaṃ rājā ekadivasaṃ deti, tato satabhāgampi yāvajīvaṃ na sakkhissāmi dātunti pabbajjāyaṃ ussāhaṃ katvā evaṃ cintanabhāvaṃ dasseti.

Kāyena saṃvutoti kāyena pihito hutvā akusalassa pavesanadvāraṃ thaketvāti attho. Eseva nayo sesapadadvayepi. Ghāsacchādanaparamatāyāti ghāsacchādanena paramatāya uttamatāya, etadatthampi anesanaṃ pahāya aggasallekhena santuṭṭhoti attho. Abhirato paviveketi kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṃ, cittaviveko ca nekkhammābhiratānaṃ, paramavodānappattānaṃ upadhiviveko ca nirupadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅkhāragatānanti evaṃ vutte tividhepi viveke rato; gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya kāyena eko viharati, cittakilesasaṅgaṇikaṃ pahāya aṭṭhasamāpattivasena eko viharati, phalasamāpattiṃ vā nirodhasamāpattiṃ vā pavisitvā nibbānaṃ patvā viharatīti attho. Yaggheti codanatthe nipāto.

36. - Bạch Thế Tn, khng như vậy. Tri lại chng con knh lễ người ấy, đứng dậy trước người ấy, mời người ấy ngồi xuống ghế, cng dường người ấy cc dụng cụ như y, đồ ăn khất thực, sng tọa, thuốc men trị bệnh v chng con sẽ ra lệnh để bảo vệ, che chở người ấy đng theo luật php.

 

184. No hetaṃ, bhante. Atha kho naṃ mayameva abhivādeyyāmapi , paccuṭṭheyyāmapi, āsanenapi nimanteyyāma, abhinimanteyyāmapi naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikampissa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāmāti.

184.Āsanenapinimanteyyāmāti nisinnāsanaṃ papphoṭetvā idha nisīdathāti vadeyyāma. Abhinimanteyyāmapi nanti abhiharitvāpi naṃ nimanteyyāma. Tattha duvidho abhihāro vācāya ceva kāyena ca. Tumhākaṃ icchiticchitakkhaṇe amhākaṃ cīvarādīhi vadeyyātha yenatthoti vadanto hi vācāya abhiharitvā nimanteti nāma. Cīvarādivekallaṃ sallakkhetvā idaṃ gaṇhāthāti tāni dento pana kāyena abhiharitvā nimanteti nāma. Tadubhayampi sandhāya abhinimanteyyāmapi nanti āha. Ettha ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāroti yaṃ kici gilānassa sappāyaṃ osadhaṃ. Vacanattho pana visuddhimagge vutto. Rakkhāvaraṇaguttinti rakkhāsaṅkhātaceva āvaraṇasaṅkhātaca guttiṃ. Sā panesā na āvudhahatthe purise ṭhapentena dhammikā nāma saṃvidahitā hoti. Yathā pana avelāya kaṭṭhahārikapaṇṇahārikādayo vihāraṃ na pavisanti, migaluddakādayo vihārasīmāya mige vā macche vā na gaṇhanti, evaṃ saṃvidahantena dhammikā nāma rakkhā saṃvihitā hoti, taṃ sandhāyāha dhammikanti.

 

 -Ny ại vương, ại vương nghĩ thế no? Nếu quả như vậy, th đ c phải chăng l kết quả thiết thực hiện tại hạnh Sa-mn?

- Bạch Thế Tn, như vậy chnh l kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn.

- Ny ại vương đ l kết quả thiết thực hiện tại thứ nhất của hạnh Sa-mn m Ta đ trnh by.

 

 

 

 

185. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, yadi evaṃ sante hoti vā sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ no vāti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante hoti sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalanti. Idaṃ kho te, mahārāja, mayā paṭhamaṃ diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paattanti.

185.Yadi evaṃ santeti yadi tava dāso tuyhaṃ santikā abhivādanādīni labheyya. Evaṃ sante. Addhāti ekaṃsavacanametaṃ. Paṭhamanti bhaṇanto aassāpi atthitaṃ dīpeti. Teneva ca rājā sakkā pana, bhante, aampītiādimāha.

 

37. - Bạch Thế Tn, c thể cho biết một kết quả thiết thực hiện tại khc hơn nữa của hạnh Sa-mn?

- Ny ại vương, c thể được. Ny ại vương. Ta sẽ hỏi ại vương về vấn đề ny. ại vương hy trả lời ty theo muốn của ại vương. ại vương nghĩ sao? Nếu ại vương c một người nng phu, gia chủ, nạp thuế m, lm giu cng khố. Người ấy nghĩ: "Thật hy hữu thay! Thật kỳ diệu thay quả vị thc sanh của cc cng đức, quả vị thục của cc cng đức. Vị vua Ajtasattu, con của b Videhi, nước Magadha, l người, ti cũng l người. Vị vua Ajtasattu, con b Videhi nước Magadha, sống tận hưởng đầy đủ năm mn dục lạc, ti nghĩ khng khc g vị thin thần. Cn ti l người nng phu, gia chủ, nạp thuế m, lm giu cng khố. Vậy ta hy lm cc cng đức như vua kia. Ta hy cạo bỏ ru tc, khoc o c sa, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, xuất gia tu đạo". V người nng phu ấy, một thời khc, cạo bỏ ru tc, khoc o c sa, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thn, chế ngự lời ni, chế ngự nghĩ, bằng lng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y o, hoan hỷ sống an tịnh. Nếu những người của ại vương đến tu với ại vương: "ại vương c biết chăng? C người nng phu của ại vương, người gia chủ, nạp thuế m, lm giu cng khố. Tu ại vương, người ấy đ cạo bỏ ru tc, khoc o c sa, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, xuất gia tu đạo. Sau khi xuất gia như vậy, người ấy sống chế ngự thn, chế ngự lời ni, chế ngự nghĩ, bằng lng với nhu cầu tối thiểu về ăn uống, y o, hoan hỷ sống an tịnh". Ny ại vương, ại vương c ni: "Người hy đến lại với ta, hy lm lại người nng phu, gia chủ, nạp thuế m, lm giu cng khố"?

Dutiyasandiṭṭhikasāmaaphalaṃ

186. Sakkā pana, bhante, aampi evameva diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetunti?

Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, taevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, idha te assa puriso kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako. Tassa evamassa acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, puānaṃ gati, puānaṃ vipāko. Ayahi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso, ahampi manusso. Ayahi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pacahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, devo mae. Ahaṃ panamhissa kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako. So vatassāhaṃ puāni kareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti.

So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya, appaṃ vā ātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto vihareyya, vācāya saṃvuto vihareyya, manasā saṃvuto vihareyya, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveke. Taṃ ce te purisā evamāroceyyuṃ yagghe, deva jāneyyāsi, yo te so puriso [yo te puriso (sī.)] kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhako; so deva kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. So evaṃ pabbajito samāno kāyena saṃvuto viharati, vācāya saṃvuto viharati, manasā saṃvuto viharati, ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho, abhirato paviveketi. Api nu tvaṃ evaṃ vadeyyāsi etu me, bho, so puriso, punadeva hotu kassako gahapatiko karakārako rāsivaḍḍhakoti?

Dutiyasandiṭṭhikasāmaaphalavaṇṇanā

186-188. Kasatīti kassako. Gehassa pati, ekagehamatte jeṭṭhakoti gahapatiko. Balisaṅkhātaṃ karaṃ karotīti karakārako. Dhaarāsiṃ dhanarāsica vaḍḍhetīti rāsivaḍḍhako.

Appaṃvāti parittakaṃ vā antamaso taṇḍulanāḷimattakampi. Bhogakkhandhanti bhogarāsiṃ. Mahantaṃ vāti vipulaṃ vā. Yathā hi mahantaṃ pahāya pabbajituṃ dukkaraṃ, evaṃ appampīti dassanatthaṃ ubhayamāha. Dāsavāre pana yasmā dāso attanopi anissaro, pageva bhogānaṃ. Yahi tassa dhanaṃ, taṃ sāmikānaeva hoti, tasmā bhogaggahaṇaṃ na kataṃ. ātiyeva ātiparivaṭṭo.

 

 

38. - Bạch Thế Tn, khng như vậy. Tri lại chng con knh nể người ấy, đứng dậy trước người ấy, mời người ấy ngồi xuống ghế, cng dường người ấy cc dụng cụ như y, đồ ăn khất thực, sng tọa, thuốc men trị bịnh. V chng con sẽ ra lệnh để bảo vệ, che chở người ấy đng theo luật php.

187. No hetaṃ, bhante. Atha kho naṃ mayameva abhivādeyyāmapi, paccuṭṭheyyāmapi, āsanenapi nimanteyyāma, abhinimanteyyāmapi naṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārehi, dhammikampissa rakkhāvaraṇaguttiṃ saṃvidaheyyāmāti.

- Ny ại vương, ại vương nghĩ thế no? Nếu quả như vậy thời đ c phải l kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn chăng?

- Bạch Thế Tn, như vậy chnh l kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn.

- Ny ại vương, đ l kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, m Ta trnh by.

188. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja? Yadi evaṃ sante hoti vā sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ no vāti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante hoti sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalanti . Idaṃ kho te, mahārāja, mayā dutiyaṃ diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paattanti.

39. Bạch Thế Tn, c thể cho biết một kết quả thiết thực hiện tại khc nữa của hạnh Sa-mn, vi diệu hơn, th thắng hơn những kết quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn vừa kể trn?

- Ny ại vương c thể được. Ny ại vương, hy lng tai nghe v kho tc , Ta sẽ giảng.

- Vng, Thế Tn. Vua Ajtasattu con b Videhi vua xứ Magadha trả lời Thế Tn.

 

 

 

Paṇītatarasāmaaphalaṃ

189. Sakkā pana, bhante, aampi diṭṭheva dhamme sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ paapetuṃ imehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataracāti?

Sakkā, mahārāja. Tena hi, mahārāja, suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi, bhāsissāmīti.

Evaṃ, bhanteti kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi.

Paṇītatarasāmaaphalavaṇṇanā

189.Sakkā pana, bhante, aampi diṭṭheva dhammeti idha evamevāti na vuttaṃ. Taṃ kasmāti ce, evamevāti hi vuccamāne pahoti bhagavā sakalampi rattindivaṃ tato vā bhiyyopi evarūpāhi upamāhi sāmaaphalaṃ dīpetuṃ. Tattha kicāpi etassa bhagavato vacanasavane pariyantaṃ nāma natthi, tathāpi attho tādisoyeva bhavissatīti cintetvā upari visesaṃ pucchanto evamevāti avatvā abhikkantataraca paṇītataracāti āha. Tattha abhikkantataranti abhimanāpataraṃ atiseṭṭhataranti attho. Paṇītataranti uttamataraṃ. Tena hīti uyyojanatthe nipāto. Savane uyyojento hi naṃ evamāha. Suṇohīti abhikkantataraca paṇītataraca sāmaaphalaṃ suṇāti.

Sādhukaṃ manasikarohīti ettha pana sādhukaṃ sādhūti ekatthametaṃ. Ayahi sādhu-saddo āyācanasampaṭicchanasampahaṃsanasundara daḷhīkammādīsu dissati. Sādhu me, bhante, bhagavā saṅkhittena dhammaṃ desetūtiādīsu (saṃ. ni. 4.95) hi āyācane dissati. Sādhu, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvātiādīsu (ma. ni. 3.86) sampaṭicchane. Sādhu sādhu, sāriputtātiādīsu (dī. ni. 3.349) sampahaṃsane.

Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paāṇavā naro;

Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhanti. (jā. 2.17.101);

Ādīsu sundare. Tena hi, brāhmaṇa, suṇohi sādhukaṃ manasi karohītiādīsu (a. ni. 5.192) sādhukasaddoyeva daḷhīkamme, āṇattiyantipi vuccati . Idhāpi assa ettheva daḷhīkamme ca āṇattiyaca veditabbo. Sundarepi vaṭṭati. Daḷhīkammatthena hi daḷhamimaṃ dhammaṃ suṇāhi, suggahitaṃ gaṇhanto. Āṇattiatthena mama āṇattiyā suṇāhi, sundaratthena sundaramimaṃ bhaddakaṃ dhammaṃ suṇāhīti evaṃ dīpitaṃ hoti.

Manasi karohīti āvajja, samannāharāti attho, avikkhittacitto hutvā nisāmehi, citte karohīti adhippāyo. Api cettha suṇohīti sotindriyavikkhepanivāraṇametaṃ. Sādhukaṃ manasi karohīti manasikāre daḷhīkammaniyojanena manindriyavikkhepanivāraṇaṃ. Purimacettha byajanavipallāsaggāhavāraṇaṃ, pacchimaṃ atthavipallāsaggāhavāraṇaṃ. Purimena ca dhammassavane niyojeti, pacchimena sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇūpaparikkhādīsu. Purimena ca sabyajano ayaṃ dhammo, tasmā savanīyoti dīpeti . Pacchimena sattho, tasmā sādhukaṃ manasi kātabboti. Sādhukapadaṃ vā ubhayapadehi yojetvā yasmā ayaṃ dhammo dhammagambhīro ceva desanāgambhīro ca, tasmā suṇāhi sādhukaṃ, yasmā atthagambhīro ca paṭivedhagambhīro ca, tasmā sādhukaṃ manasi karohīti evaṃ yojanā veditabbā. Bhāsissāmīti sakkā mahārājāti evaṃ paṭiātaṃ sāmaaphaladesanaṃ vitthārato bhāsissāmi. Desessāmīti hi saṅkhittadīpanaṃ hoti. Bhāsissāmīti vitthāradīpanaṃ. Tenāha vaṅgīsatthero

Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;

Sāḷikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udīrayīti. (saṃ. ni. 1.214);

Evaṃ vutte ussāhajāto hutvā  evaṃ, bhanteti kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi bhagavato vacanaṃ sampaṭicchi, paṭiggahesīti vuttaṃ hoti.

Thế Tn ni:

40. - Ny ại vương, nay ở đời, Như Lai xuất hiện l bậc A-la-hn, Chnh Biến Tri, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhơn Sư, Phật, Thế Tn. Như Lai sau khi ring tự chứng ngộ với thượng tr thế giới ny với thin giới, ma giới, phạm thin giới, gồm cả thế giới ny với Sa-mn, B-la-mn, Thin Nhơn, lại tuyn thuyết điều Ngi đ chứng ngộ. Ngi thuyết php sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ văn nghĩa, Ngi truyền dạy phạm hạnh hon ton đầy đủ thanh tịnh.

 

190. Bhagavā etadavoca idha, mahārāja, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyajanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti.

190. Athassa bhagavā etadavoca, etaṃ avoca, idāni vattabbaṃ idha mahārājātiādiṃ sakalaṃ suttaṃ avocāti attho. Tattha idhāti desāpadese nipāto, svāyaṃ katthaci lokaṃ upādāya vuccati. Yathāha idha tathāgato loke uppajjatīti. Katthaci sāsanaṃ yathāha  idheva, bhikkhave, paṭhamo samaṇo, idha dutiyo samaṇoti (a. ni. 4.241). Katthaci okāsaṃ. Yathāha

Idheva tiṭṭhamānassa, devabhūtassa me sato;

Punarāyu ca me laddho, evaṃ jānāhi mārisāti. (dī. ni. 2.369);

Katthaci padapūraṇamattameva. Yathāha idhāhaṃ, bhikkhave, bhuttāvī assaṃ pavāritoti (ma. ni. 1.30). Idha pana lokaṃ upādāya vuttoti veditabbo. Mahārājāti yathā paṭiātaṃ desanaṃ desetuṃ puna mahārājāti ālapati. Idaṃ vuttaṃ hoti mahārāja imasmiṃ loke tathāgato uppajjati arahaṃpe buddho bhagavāti. Tattha tathāgatasaddo brahmajāle vutto. Arahantiādayo visuddhimagge vitthāritā. Loke uppajjatīti ettha pana lokoti okāsaloko sattaloko saṅkhāralokoti tividho. Idha pana sattaloko adhippeto. Sattaloke uppajjamānopi ca tathāgato na devaloke, na brahmaloke, manussalokeva uppajjati. Manussalokepi na aasmiṃ cakkavāḷe, imasmiṃyeva cakkavāḷe. Tatrāpi na sabbaṭṭhānesu, puratthimāya disāya gajaṅgalaṃ nāma nigamo tassāparena mahāsālo, tato parā paccantimā janapadā orato majjhe, puratthimadakkhiṇāya disāya salaḷavatī nāma nadī. Tato parā paccantimā janapadā, orato majjhe, dakkhiṇāya disāya setakaṇṇikaṃ nāma nigamo, tato parā paccantimā janapadā, orato majjhe, pacchimāya disāya thūṇaṃ nāma brāhmaṇagāmo, tato parā paccantimā janapadā, orato majjhe, uttarāya disāya usiraddhajo nāma pabbato, tato parā paccantimā janapadā orato majjheti evaṃ paricchinne āyāmato tiyojanasate, vitthārato aḍḍhateyyayojanasate, parikkhepato navayojanasate majjhimapadese uppajjati. Na kevalaca tathāgato, paccekabuddhā, aggasāvakā, asītimahātherā, buddhamātā, buddhapitā, cakkavattī rājā ae ca sārappattā brāhmaṇagahapatikā etthevuppajjanti.

Tattha tathāgato sujātāya dinnamadhupāyāsabhojanato yāva arahattamaggo, tāva uppajjati nāma, arahattaphale uppanno nāma. Mahābhinikkhamanato vā yāva arahattamaggo. Tusitabhavanato vā yāva arahattamaggo. Dīpaṅkarapādamūlato vā yāva arahattamaggo, tāva uppajjati nāma, arahattaphale uppanno nāma. Idha sabbapaṭhamaṃ uppannabhāvaṃ sandhāya uppajjatīti vuttaṃ. Tathāgato loke uppanno hotīti ayahettha attho.

So imaṃ lokanti so bhagavā imaṃ lokaṃ. Idāni vattabbaṃ nidasseti. Sadevakanti saha devehi sadevakaṃ. Evaṃ saha mārena samārakaṃ, saha brahmunā sabrahmakaṃ, saha samaṇabrāhmaṇehi sassamaṇabrāhmaṇiṃ. Pajātattā pajā, taṃ pajaṃ. Saha devamanussehi sadevamanussaṃ. Tattha sadevakavacanena paca kāmāvacaradevaggahaṇaṃ veditabbaṃ. Samāraka vacanena chaṭṭhakāmāvacaradevaggahaṇaṃ. Sabrahmakavacanena brahmakāyikādibrahmaggahaṇaṃ. Sassamaṇabrāhmaṇīvacanena sāsanassa paccatthikapaccāmittasamaṇabrāhmaṇaggahaṇaṃ, samitapāpabāhitapāpasamaṇabrāhmaṇaggahaṇaca. Pajāvacanena sattalokaggahaṇaṃ. Sadevamanussavacanena sammutidevaavasesamanussaggahaṇaṃ. Evamettha tīhi padehi okāsalokena saddhiṃ sattaloko. Dvīhi pajāvasena sattalokova gahitoti veditabbo.

Aparo nayo, sadevakaggahaṇena arūpāvacaradevaloko gahito. Samārakaggahaṇena cha kāmāvacaradevaloko. Sabrahmakaggahaṇena rūpī brahmaloko. Sassamaṇabrāhmaṇādiggahaṇena catuparisavasena sammutidevehi vā saha manussaloko, avasesasabbasattaloko vā.

Api cettha sadevakavacanena ukkaṭṭhaparicchedato sabbassa lokassa sacchikatabhāvamāha. Tato yesaṃ ahosi māro mahānubhāvo cha kāmāvacarissaro vasavattī, kiṃ sopi etena sacchikatoti, tesaṃ vimatiṃ vidhamanto samārakanti āha. Yesaṃ pana ahosi brahmā mahānubhāvo ekaṅguliyā ekasmiṃ cakkavāḷasahasse ālokaṃ pharati, dvīhi pe dasahi aṅgulīhi dasasu cakkavāḷasahassesu ālokaṃ pharati. Anuttaraca jhānasamāpattisukhaṃ paṭisaṃvedeti, kiṃ sopi sacchikatoti, tesaṃ vimatiṃ vidhamanto sabrahmakanti āha. Tato ye cintesuṃ puthū samaṇabrāhmaṇā sāsanassa paccatthikā, kiṃ tepi sacchikatāti, tesaṃ vimatiṃ vidhamanto sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajanti āha. Evaṃ ukkaṭṭhukkaṭṭhānaṃ sacchikatabhāvaṃ pakāsetvā atha sammutideve avasesamanusse ca upādāya ukkaṭṭhaparicchedavasena sesasattalokassa sacchikatabhāvaṃ pakāsento sadevamanussanti āha. Ayamettha bhāvānukkamo.

Porāṇā panāhu sadevakanti devehi saddhiṃ avasesalokaṃ. Samārakanti mārena saddhiṃ avasesalokaṃ. Sabrahmakanti brahmehi saddhiṃ avasesalokaṃ. Evaṃ sabbepi tibhavūpage satte tīhākārehi tīsu padesu pakkhipitvā puna dvīhi padehi pariyādiyanto sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussanti āha. Evaṃ pacahipi padehi tena tenākārena tedhātukameva pariyādinnanti.

Sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedetīti ettha pana sayanti sāmaṃ aparaneyyo hutvā. Abhiāti abhiāya, adhikena āṇena atvāti attho. Sacchikatvāti paccakkhaṃ katvā, etena anumānādipaṭikkhepo kato hoti. Pavedetīti bodheti viāpeti pakāseti.

So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃpe pariyosānakalyāṇanti so bhagavā sattesu kāruataṃ paṭicca hitvāpi anuttaraṃ vivekasukhaṃ dhammaṃ deseti. Taca kho appaṃ vā bahuṃ vā desento ādikalyāṇādippakārameva deseti. Ādimhipi, kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā deseti, majjhepi, pariyosānepi, kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā desetīti vuttaṃ hoti. Tattha atthi desanāya ādimajjhapariyosānaṃ, atthi sāsanassa. Desanāya tāva catuppadikāyapi gāthāya paṭhamapādo ādi nāma, tato dve majjhaṃ nāma, ante eko pariyosānaṃ nāma. Ekānusandhikassa suttassa nidānaṃ ādi, idamavocāti pariyosānaṃ, ubhinnamantarā majjhaṃ. Anekānusandhikassa suttassa paṭhamānusandhi ādi, ante anusandhi pariyosānaṃ, majjhe eko vā dve vā bahū vā majjhameva.

Sāsanassa pana sīlasamādhivipassanā ādi nāma. Vuttampi cetaṃ ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Sīlaca suvisuddhaṃ diṭṭhi ca ujukāti (saṃ. ni. 5.369). Atthi, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhāti evaṃ vutto pana ariyamaggo majjhaṃ nāma. Phalaceva nibbānaca pariyosānaṃ nāma. Etadatthamidaṃ, brāhmaṇa, brahmacariyaṃ, etaṃ sāraṃ, etaṃ pariyosānanti (ma. ni. 1.324) hi ettha phalaṃ pariyosānanti vuttaṃ. Nibbānogadhaṃ hi, āvuso visākha, brahmacariyaṃ vussati, nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosānanti (ma. ni. 1.466) ettha nibbānaṃ pariyosānanti vuttaṃ. Idha desanāya ādimajjhapariyosānaṃ adhippetaṃ. Bhagavā hi dhammaṃ desento ādimhi sīlaṃ dassetvā majjhe maggaṃ pariyosāne nibbānaṃ dasseti. Tena vuttaṃ so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇanti. Tasmā aopi dhammakathiko dhammaṃ kathento

Ādimhi sīlaṃ dasseyya, majjhe maggaṃ vibhāvaye;

Pariyosānamhi nibbānaṃ, esā kathikasaṇṭhitīti.

Sātthaṃ sabyajananti yassa hi yāgubhattaitthipurisādivaṇṇanānissitā desanā hoti, na so sātthaṃ deseti. Bhagavā pana tathārūpaṃ desanaṃ pahāya catusatipaṭṭhānādinissitaṃ desanaṃ deseti. Tasmā sātthaṃ desetīti vuccati. Yassa pana desanā ekabyajanādiyuttā vā sabbaniroṭṭhabyajanā vā sabbavissaṭṭhasabbaniggahītabyajanā vā, tassa damiḷakirātasavarādimilakkhūnaṃ bhāsā viya byajanapāripūriyā abhāvato abyajanā nāma desanā hoti. Bhagavā pana

Sithilaṃ dhanitaca dīgharassaṃ, garukaṃ lahukaca niggahītaṃ;

Sambandhavavatthitaṃ vimuttaṃ, dasadhā byajanabuddhiyā pabhedoti.

Evaṃ vuttaṃ dasavidhaṃ byajanaṃ amakkhetvā paripuṇṇabyajanameva katvā dhammaṃ deseti, tasmā sabyajanaṃ dhammaṃ desetīti vuccati. Kevalaparipuṇṇanti ettha kevalanti sakalādhivacanaṃ. Paripuṇṇanti anūnādhikavacanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti sakalaparipuṇṇameva deseti, ekadesanāpi aparipuṇṇā natthīti. Upanetabbaapanetabbassa abhāvato kevalaparipuṇṇanti veditabbaṃ. Parisuddhanti nirupakkilesaṃ. Yo hi imaṃ dhammadesanaṃ nissāya lābhaṃ vā sakkāraṃ vā labhissāmīti deseti, tassa aparisuddhā desanā hoti. Bhagavā pana lokāmisanirapekkho hitapharaṇena mettābhāvanāya muduhadayo ullumpanasabhāvasaṇṭhitena cittena deseti. Tasmā parisuddhaṃ dhammaṃ desetīti vuccati.

Brahmacariyaṃ pakāsetīti ettha panāyaṃ brahmacariya-saddo dāne veyyāvacce pacasikkhāpadasīle appamaāsu methunaviratiyaṃ sadārasantose vīriye uposathaṅgesu ariyamagge sāsaneti imesvatthesu dissati.

Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ,

Kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idaca te nāga, mahāvimānaṃ.

Ahaca bhariyā ca manussaloke,

Saddhā ubho dānapatī ahumhā;

Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi,

Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ,

Tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idaca me dhīra mahāvimānanti. (jā. 2.17.1595);

Imasmihi puṇṇakajātake dānaṃ brahmacariyanti vuttaṃ.

Kena pāṇi kāmadado, kena pāṇi madhussavo;

Kena te brahmacariyena, puaṃ pāṇimhi ijjhati.

Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo;

Tena me brahmacariyena, puaṃ pāṇimhi ijjhatīti. (pe. va. 275,277);

Imasmiṃ aṅkurapetavatthumhi veyyāvaccaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. Evaṃ, kho taṃ bhikkhave, tittiriyaṃ nāma brahmacariyaṃ ahosīti (cūḷava. 311) imasmiṃ tittirajātake pacasikkhāpadasīlaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. Taṃ kho pana me, pacasikha, brahmacariyaṃ neva nibbidāya na virāgāya na nirodhāyape yāvadeva brahmalokūpapattiyāti (dī. ni. 2.329) imasmiṃ mahāgovindasutte catasso appamaāyo brahmacariyanti vuttā. Pare abrahmacārī bhavissanti, mayamettha brahmacārī bhavissāmāti (ma. ni. 1.83) imasmiṃ sallekhasutte methunavirati brahmacariyanti vuttā.

Mayaca bhariyā nātikkamāma,

Amhe ca bhariyā nātikkamanti;

Aatra tāhi brahmacariyaṃ carāma,

Tasmā hi amhaṃ daharā na mīyareti. (jā. 1.4.97);

Mahādhammapālajātake sadārasantoso brahmacariyanti vutto. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā, tapassī sudaṃ homīti (ma. ni. 1.155) lomahaṃsanasutte vīriyaṃ brahmacariyanti vuttaṃ.

Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati;

Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhatīti. (jā. 1.8.75);

Evaṃ nimijātake attadamanavasena kato aṭṭhaṅgiko uposatho brahmacariyanti vutto. Idaṃ kho pana me, pacasikha, brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāyape ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti (dī. ni. 2.329) mahāgovindasuttasmiṃyeva ariyamaggo brahmacariyanti vutto. Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhaceva phītaca vitthārikaṃ bāhujaaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitanti (dī. ni. 3.174) pāsādikasutte sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalasāsanaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. Imasmimpi ṭhāne idameva brahmacariyanti adhippetaṃ. Tasmā brahmacariyaṃ pakāsetīti so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃpe parisuddhaṃ. Evaṃ desento ca sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalasāsanaṃ brahmacariyaṃ pakāsetīti evamettha attho daṭṭhabbo. Brahmacariyanti seṭṭhaṭṭhena brahmabhūtaṃ cariyaṃ. Brahmabhūtānaṃ vā buddhādīnaṃ cariyanti vuttaṃ hoti.

41. Người gia trưởng, hay con vị gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) no nghe php ấy. Sau khi nghe php, người ấy sanh lng tn ngưỡng Như Lai. Khi c lng tn ngưỡng ấy, vị ny suy nghĩ:

 "ời sống gia đnh đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. ời sống xuất gia phng khong như hư khng. Thật rất kh cho một người sống ở gia đnh c thể sống theo phạm hạnh hon ton đầy đủ, hon ton thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nn cạo bỏ ru tc, đắp o c sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh".

Một thời gian sau, người ấy bỏ ti sản nhỏ hay ti sản lớn, bỏ b con quyến thuộc nhỏ hay b con quyến thuộc lớn, cạo bỏ ru tc, đắp o c sa, v xuất gia từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

 

 

191. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisacikkhati sambādho gharāvāso rajopatho, abbhokāso pabbajjā.

Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti.

191.Taṃ dhammanti taṃ vuttappakārasampadaṃ dhammaṃ. Suṇāti gahapati vāti kasmā paṭhamaṃ gahapatiṃ niddisati? Nihatamānattā, ussannattā ca. Yebhuyyena hi khattiyakulato pabbajitā jātiṃ nissāya mānaṃ karonti. Brāhmaṇakulā pabbajitā mante nissāya mānaṃ karonti. Hīnajaccakulā pabbajitā attano attano vijātitāya patiṭṭhātuṃ na sakkonti. Gahapatidārakā pana kacchehi sedaṃ mucantehi piṭṭhiyā loṇaṃ pupphamānāya bhūmiṃ kasitvā tādisassa mānassa abhāvato nihatamānadappā honti. Te pabbajitvā mānaṃ vā dappaṃ vā akatvā yathābalaṃ sakalabuddhavacanaṃ uggahetvā vipassanāya kammaṃ karontā sakkonti arahatte patiṭṭhātuṃ. Itarehi ca kulehi nikkhamitvā pabbajitā nāma na bahukā, gahapatikāva bahukā. Iti nihatamānattā ussannattā ca paṭhamaṃ gahapatiṃ niddisatīti.

Aatarasmiṃ vāti itaresaṃ vā kulānaṃ aatarasmiṃ. Paccājātoti patijāto. Tathāgate saddhaṃ paṭilabhatīti parisuddhaṃ dhammaṃ sutvā dhammassāmimhi tathāgate sammāsambuddho vata so bhagavāti saddhaṃ paṭilabhati. Iti paṭisacikkhatīti evaṃ paccavekkhati. Sambādho gharāvāsoti sacepi saṭṭhihatthe ghare yojanasatantarepi vā dve jāyampatikā vasanti, tathāpi nesaṃ sakicanasapalibodhaṭṭhena gharāvāso sambādhoyeva. Rajopathoti rāgarajādīnaṃ uṭṭhānaṭṭhānanti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Āgamanapathotipi vadanti. Alagganaṭṭhena abbhokāso viyāti abbhokāso. Pabbajito hi kūṭāgāraratanapāsādadevavimānādīsu pihitadvāravātapānesu paṭicchannesu vasantopi neva laggati, na sajjati, na bajjhati. Tena vuttaṃ abbhokāso pabbajjāti. Api ca sambādho gharāvāso kusalakiriyāya okāsābhāvato. Rajopatho asaṃvutasaṅkāraṭṭhānaṃ viya rajānaṃ kilesarajānaṃ sannipātaṭṭhānato. Abbhokāso pabbajjā kusalakiriyāya yathāsukhaṃ okāsasabbhāvato.

Nayidaṃsukaraṃpe pabbajeyyanti etthāyaṃ saṅkhepakathā, yadetaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ ekampi divasaṃ akhaṇḍaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ, caritabbaṃ ekadivasampi ca kilesamalena amalīnaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparisuddhaṃ . Saṅkhalikhitanti likhitasaṅkhasadisaṃ dhotasaṅkhasappaṭibhāgaṃ caritabbaṃ. Idaṃ na sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā agāramajjhe vasantena ekantaparipuṇṇaṃpe carituṃ, yaṃnūnāhaṃ kese ca massuca ohāretvā kasāyarasapītatāya kāsāyāni brahmacariyaṃ carantānaṃ anucchavikāni vatthāni acchādetvā paridahitvā agārasmā nikkhamitvā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. Ettha ca yasmā agārassa hitaṃ kasivāṇijjādikammaṃ agāriyanti vuccati, taca pabbajjāya natthi, tasmā pabbajjā anagāriyanti ātabbā, taṃ anagāriyaṃ. Pabbajeyyanti paṭipajjeyyaṃ.

192. So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya appaṃ vā ātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati.

192-193.Appaṃ vāti sahassato heṭṭhā bhogakkhandho appo nāma hoti, sahassato paṭṭhāya mahā. Ābandhanaṭṭhena ātiyeva ātiparivaṭṭo. Sopi vīsatiyā heṭṭhā appo nāma hoti, vīsatiyā paṭṭhāya mahā. Pātimokkhasaṃvarasaṃvutoti pātimokkhasaṃvarena samannāgato. Ācāragocarasampannoti ācārena ceva gocarena ca sampanno. Aṇumattesūti appamattakesu. Vajjesūti akusaladhammesu. Bhayadassāvīti bhayadassī. Samādāyāti sammā ādiyitvā. Sikkhati sikkhāpadesūti sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadaṃ samādiyitvā sikkhati. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana visuddhimagge vutto.

Kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvoti ettha ācāragocaraggahaṇeneva ca kusale kāyakammavacīkamme gahitepi yasmā idaṃ ājīvapārisuddhisīlaṃ nāma na ākāse vā rukkhaggādīsu vā uppajjati, kāyavacīdvāresuyeva pana uppajjati; tasmā tassa uppattidvāradassanatthaṃ kāyakammavacīkammena samannāgato kusalenāti vuttaṃ. Yasmā pana tena samannāgato, tasmā parisuddhājīvo. Samaṇamuṇḍikaputtasuttantavasena (ma. ni. 2.260) vā evaṃ vuttaṃ. Tattha hi katame ca, thapati, kusalā sīlā? Kusalaṃ kāyakammaṃ, kusalaṃ vacīkammaṃ, parisuddhaṃ ājīvampi kho ahaṃ thapati sīlasmiṃ vadāmīti vuttaṃ. Yasmā pana tena samannāgato, tasmā parisuddhājīvoti veditabbo.

Sīlasampannoti brahmajāle vuttena tividhena sīlena samannāgato hoti. Indriyesu guttadvāroti manacchaṭṭhesu indriyesu pihitadvāro hoti. Satisampajaena samannāgatoti abhikkante paṭikkantetiādīsu sattasu ṭhānesu satiyā ceva sampajaena ca samannāgato hoti. Santuṭṭhoti catūsu paccayesu tividhena santosena santuṭṭho hoti.

 

42. Khi đ xuất gia như vậy, vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Ptimokkha, đầy đủ oai nghi chnh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ tr v học tập trong giới học, thn nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh. Sanh hoạt trong sạch giới hạnh cụ tc, thủ hộ cc căn, chnh niệm tỉnh gic, v biết tri tc.

193. So evaṃ pabbajito samāno pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena, parisuddhājīvo sīlasampanno, indriyesu guttadvāro [guttadvāro, bhojane mattaū (ka.)], satisampajaena samannāgato, santuṭṭho.

43. ại Vương! Thế no l Tỷ-kheo giới hạnh cụ tc? Ở đy, ny ại Vương, Tỷ-kheo từ bỏ st sanh, trnh xa st sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tm qu, c lng từ, sống thương xt đến tất cả hạnh phc của chng sanh v loi hữu tnh. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lấy của khng cho, trnh xa lấy của khng cho, chỉ lấy những vật đ cho, chỉ mong những vật đ cho, tự sống thanh tịnh, khng c trộm cướp, như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

44. Tỷ-kheo từ bỏ ni lo, trnh xa ni lo, ni những lời chn thật, y chỉ trn sự thật, chắc chắn, đng tin cậy, khng lường gạt, khng phản lại lời hứa đối với đời. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ ni hai lưỡi, trnh xa ni hai lưỡi, nghe điều g ở chỗ ny, khng đến chỗ kia ni để sanh chia rẽ ở những người ny; nghe điều g ở chỗ kia, khng đi ni với những người ny để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy Tỷ-kheo ấy sống ha hợp những kẻ ly gin, khuyến khch những kẻ ha hợp, hoan hỷ trong ha hợp, thoải mi trong ha hợp, hn hoan trong ha hợp, ni những lời đưa đến ha hợp. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lời ni độc c, trnh xa lời ni độc c. Vị ấy ni những lời ni khng lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thng cảm đến tm, tao nh, đẹp lng nhiều người. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Vị ấy từ bỏ lời ni ph phiếm, trnh xa lời ni ph phiếm, ni đng thời, ni những lời chn thật, ni những lời c nghĩa, ni những lời về chnh php, ni những lời về luật, ni những lời đng được gn giữ, những lời hợp thời, thuận l, c mạch lạc hệ thống, c ch lợi. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

45. Vị ấy từ bỏ lm hại đến cc hạt giống v cc loại cy cỏ, dng một ngy một bữa, khng ăn ban đm. Từ bỏ ăn phi thời. Từ bỏ đi xem ma, ht nhạc, diễn kịch. Từ bỏ trang sức bằng vng hoa, hương liệu, dầu thoa v cc thời trang. Từ bỏ dng giường cao v giường lớn. Từ bỏ nhận vng v bạc. Từ bỏ nhận cc hạt sống. Từ bỏ nhận thịt sống. Từ bỏ nhận đn b con gi. Từ bỏ nhận n tỳ gi v trai. Từ bỏ nhận cừu v d. Từ bỏ nhận gia cầm v heo. Từ bỏ nhận voi, b, ngựa v ngựa ci. Từ bỏ nhận ruộng nương, đất đai. Từ bỏ nhận người mi giới hoặc tự mnh lm mi giới. Từ bỏ bun bn. Từ bỏ cc sự gian lận bằng cn, tiền bạc v đo lường. Từ bỏ cc t hạnh như hối lộ, gian tr, lừa đảo. Từ bỏ lm thương tổn, st hại cu thc, bứt đoạt, trộm cắp, cướp ph. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

Cūḷasīlaṃ

194. Kathaca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya; amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā, amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā, samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hotipe ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā. Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti. Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti. Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakadhaapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti. Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti . Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Kayavikkayā paṭivirato hoti. Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti. Ukkoṭanavacananikatisāciyogā paṭivirato hoti. Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

Cūḷasīlavaṇṇanā

194-211. Evaṃ mātikaṃ nikkhipitvā anupubbena bhājento kathaca, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hotītiādimāha. Tattha idampissa hoti sīlasminti idampi assa bhikkhuno pāṇātipātā veramaṇi sīlasmiṃ ekaṃ sīlaṃ hotīti attho. Paccattavacanatthe vā etaṃ bhummaṃ. Mahāaṭṭhakathāyahi idampi tassa samaṇassa sīlanti ayameva attho vutto. Sesaṃ brahmajāle vuttanayeneva veditabbaṃ. Idamassa hoti sīlasminti idaṃ assa sīlaṃ hotīti attho.

 

46. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống lm hại cc hạt giống v cy cối như hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ nhnh cy sanh, hạt giống từ đốt cy sanh, hạt giống từ chiết cy sanh, v thứ năm l hạt giống từ hạt giống sanh. Cn vị ấy th khng lm hại hạt giống hay cy cỏ no. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

Majjhimasīlaṃ

195. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pacamaṃ, iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

47. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống cất chứa v thọ hưởng cc đồ vật như cất chứa cc mn ăn, cất chứa cc đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa cc đồ nằm, cất chứa cc hương liệu, cất chứa cc mỹ vị. Cn vị ấy th từ bỏ cất chứa cc vật trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

196. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ, iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

48. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống theo cc du h khng chơn chnh như ma, ht, nhạc kịch, ngm vịnh, nhịp tay, tụng ch, đnh trống, diễn cc tuồng thần tin, mi v, đấu voi, đấu ngựa, đấu tru, đấu b đực, đấu d, đấu cừu, đấu g, đấu chim cun ct, đấu gậy, đấu quyền, đấu vật, đnh giặc giả, dn trận, thao dượt, diễn binh. Cn vị ấy th từ bỏ cc du h khng chơn chnh như trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

197. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ  naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

49. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống đnh bi v theo cc tr giải tr. Như cờ tm hnh vung, cờ mười hnh vung, cờ trn khng, tr chơi trn đất, chỉ bước vo những c quyền bước, tr chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng khng cho sụp đống thẻ, chơi sc sắc, chơi khăng, lấy tay lm viết, chơi banh, chơi thổi kn bằng l, cy với chiếc cy giả, nhảy lộn nho, chơi chong chng, chơi với đồ chơi bằng l, chơi xe con, chơi cung nhỏ, chơi đon chữ viết thiết trn khng hay trn lưng, chơi đon tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu. Cn vị ấy th từ bỏ đnh bi v cc loại giải tr như trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

198. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

50. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, cũng vẫn sống dng cc giường cao v giường lớn như ghế bnh, ghế trường kỷ, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều mu, chăn len trắng, chăn len thu bng, nệm bng, nệm thu hnh cc con th, mền bằng lng th cả hai pha mền bằng lng th một pha, mền c đnh ngọc, mền bằng lụa, tấm khảm lớn c thể chứa mười su người ma, mền voi, mền ngựa, mền xe, mền bằng da sơn dương khu lại với nhau, mền bằng da con sơn dương khu lại gọi l Kadali, tấm thảm với lều che pha trn, ghế di c gối đầu, gối chn mu đỏ. Cn vị ấy th từ bỏ khng dng cc giường cao v giường lớn như trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

199. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

51. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, cũng vẫn sống dng cc đồ trang sức v mỹ phẩm như thoa dầu, đấm bp, tắm, đập tay chn cho mềm dẻo, gương kem đnh mặt, vng hoa v phấn son, phấn mặt v sp mặt, vng tay tc giả trn đầu, gậy cầm tay, ống thuốc, gươm, lọng, dp thu, khăn đầu, ngọc, phất trần, vải trắng c viền tua di. Cn vị ấy th khng dng cc loại trang sức v mỹ phẩm như trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

200. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ ajanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ [khaggaṃ (sī. pī.), asiṃ khaggaṃ (syā. kaṃ.), khaggaṃ asiṃ (ka.)] chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

52. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, cũng vẫn sống ni những cu chuyện v ch tầm thường như cu chuyện ni về vua cha, cu chuyện về ăn trộm, cu chuyện về đại thần, cu chuyện về binh lnh, cu chuyện về hi hng, cu chuyện về chiến tranh, cu chuyện về đồ ăn, cu chuyện về đồ uống, cu chuyện về vải mặc, cu chuyện về giường nằm, cu chuyện về vng hoa, cu chuyện về hương liệu, cu chuyện về b con, cu chuyện về xe cộ, cu chuyện về lng xm, cu chuyện về thị tứ, cu chuyện về thnh phố, cu chuyện về quốc độ, cu chuyện về đn b, cu chuyện về đn ng, cu chuyện về vị anh hng, cu chuyện bn lề đường, cu chuyện tại chỗ lấy nước, cu chuyện về người đ chết, cc cu chuyện tạp thoại, cc cu chuyện biến trạng của thế giới, cu chuyện về biến trạng của đại vương, cu chuyện về sự hiện hữu v sự khng hiện hữu. Cn vị ấy th từ bỏ ni những chuyện v ch, tầm thường kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

201. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ [itthikathaṃ purisakathaṃ kumārakathaṃ kumārikathaṃ (ka.)] sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

53. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống bn luận tranh chấp như ni: "Ngươi khng biết php v luật ny, ti biết php v luật ny. Sao ngươi c thể biết php v luật ny? Ngươi đ phạm vo t kiến, ti ni mới thật đng chnh kiến. Lời ti ni mới tương ưng, lời ni của người khng tương ưng. Những điều đng ni trước, ngươi lại ni sau. Những điều đng ni sau ngươi lại ni trước. Chủ kiến của ngươi đ bị bi bc, cu ni của ngươi đ bị thch đấu. Ngươi đ bị thuyết bại. Hy đến m giải vy lời ni ấy. Nếu c thể được, gắng thot ra khỏi lối b". Cn vị ấy th từ bỏ những cuộc biện luận, tranh chấp kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

202. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ  na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, pure vacanīyaṃ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

54. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống cho đưa cc tin tức, hoặc tự đứng lm mi giới như cho cc vua, cc đại thần của vua, cho cc vị St-đế-lỵ, cho cc vị B-la-mn, cho cc gia chủ cho cc thanh nin v ni rằng: "Hy đi đến chỗ ấy, hy đi lại chỗ kia, mang ci ny lại, đem ci ny đến chỗ kia". Cn vị ấy th từ bỏ đưa cc tin tức v đứng lm mi giới. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

203. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti. Seyyathidaṃ raaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharāti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

55. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn sống lừa đảo, ni lời siểm nịnh, gợi , dm pha, cầu lợi. Cn vị ấy th từ bỏ ni lời lừa đảo v siểm nịnh như trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

204. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te kuhakā ca honti lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca. Iti evarūpā kuhanalapanā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.

56. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn tự nui sống bằng những t hạnh như xem tướng tay chn, chim tướng, triệu tướng, mộng tướng, thn tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dng miệng phun hạt cải v. v... vo lửa, tế vỏ la, tế tấm, tế gạo, tế thục t, tế mu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa l, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu quỷ ma, khoa dng ba ch khi ở trong nh bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa b cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đon số mạng, khoa ngừa tn bắn, khoa biết tiếng ni của chim. Cn vị ấy th trnh xa những t hạnh kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

 

Mahāsīlaṃ

205. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

57. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn tự nui sống bằng những t mạng như xem tướng cc hn ngọc, tướng que gậy, tướng o quần, tướng gươm kiếm, tướng mũi tn, tướng cy cung, tướng v kh, tướng đn b, tướng đn ng, tướng thiếu nin, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tướng đầy tớ nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng tru, tướng b đực, tướng b ci, tướng d, tướng cừu, tướng gia cầm, tướng chim cun ct, tướng con cắc k, tướng vật tai di, tướng ma, tướng th vật. Cn vị ấy th trnh xa những t mạng kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

206. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikalakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

58. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn tự nui sống bằng những t mạng, như đon trước: "Vua sẽ tiến qun, vua sẽ li qun, vua bản xứ sẽ tấn cng, vua ngoại bang sẽ triệt thối, vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ c sự thắng trận cho phe bn ny, sẽ c sự bại trận cho phe bn kia". Cn vị ấy th từ bỏ những t mạng kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

 

 

207. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ raaṃ niyyānaṃ bhavissati, raaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

59. Trong khi c một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn nui sống bằng những t mạng, như đon trước: "Sẽ c nguyệt thực, sẽ c nhật thực, sẽ c tinh thực, mặt trăng, mặt trời sẽ đi đng chnh đạo, mặt trăng mặt trời sẽ đi ngoi chnh đạo, sẽ c sao băng, cc tinh t sẽ đi đng chnh đạo, cc tinh t sẽ đi ngoi chnh đạo, sẽ c sao bằng, sẽ c lửa chy cc phương hướng, sẽ c động, sẽ c sấm trời, mặt trăng mặt trời cc sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sng, nguyệt thực sẽ c kết quả như thế ny, nhật thực sẽ c kết quả như thế ny, mặt trăng mặt trời đi đng chnh đạo sẽ c kết quả như thế ny, mặt trăng mặt trời đi ngoi chnh đạo sẽ c kết quả như thế ny, cc tinh t đi đng chnh đạo sẽ c kết quả như thế ny, cc tinh t đi ngoi chnh đạo sẽ c kết quả như thế ny, sao băng sẽ c kết quả như thế ny, lửa chy cc phương sẽ c kết quả như thế ny, động đất sẽ c kết quả như thế ny, sấm trời sẽ c kết quả như thế ny, mặt trăng mặt trời cc sao mọc lặn sng mờ sẽ c kết quả như thế ny". Cn vị ấy th trnh xa khng tự nui sống bằng t mạng kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

208. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ candaggāho bhavissati, sūriyaggāho bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati , ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

60. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn tự nui sống bằng t mạng, như đon trước: "Sẽ c nhiều mưa, sẽ c đại hạn, sẽ được ma, sẽ mất ma, sẽ được an ổn, sẽ bị hiểm họa, sẽ c bệnh, sẽ khng c bệnh, hay lm cc nghề như đếm trn ngn tay, kế ton, cộng số lớn, lm thư, lm theo thế tnh". Cn vị ấy th trnh xa cc t mạng kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

209. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

61. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn tự nui sống bằng những t mạng, như sắp đặt ngy lnh để rước du hay rễ về nh, sắp đặt ngy lnh để đưa du hay rễ, lựa ngy giờ tốt để ha giải, lựa ngy giờ tốt để chia rẽ, lựa ngy giờ tốt để đi nợ, lựa ngy giờ tốt để cho mượn hay tiu tiền, dng ba ch để gip người được may mắn, dng ba ch để khiến người bị rủi ro, dng ba ch để ph thai, dng ba ch lm cng lưỡi, dng ba ch khiến quai hm khng cử động, dng ba ch khiến người phải bỏ tay xuống, dng ba ch khiến tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi ph đồng thiếu nữ, hỏi thin thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần ti. Cn vị ấy th trnh xa cc t mạng kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

210. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti. Seyyathidaṃ āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṅkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapahaṃ kumārikapahaṃ devapahaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

 62. Trong khi một số Sa-mn, B-la-mn, dầu đ dng cc mn ăn do tn th cng dường, vẫn cn tự nui sống bằng những t mạng, như dng cc ảo thuật để được yn ổn, để khỏi lm cc điều đ hứa, để được che chở khi ở trong nh bằng đất, để dương được thịnh, để lm người liệt dương, để tm đất tốt lm nh, để cầu phước cho nh mới, lễ rửa miệng, lễ tắm, lễ hy sinh, lm cho mửa, lm cho xổ, bi tiết cc nhơ bẩn về pha trn, bi tiết cc nhơ bẩn về pha dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bệnh cho mắt, lm thầy thuốc, mổ xẻ chữa bệnh cho con nt, cho thuốc uống bằng cc loại rễ cy, ngăn ngừa cng hiệu của thuốc. Cn vị ấy th trnh xa cc t mạng kể trn. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

211. Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhujitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti . Seyyathidaṃ santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ ajanaṃ paccajanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā, mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ, osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasmiṃ.

63. V như vậy, ại vương, vị Tỷ-kheo ấy, nhờ đầy đủ giới luật nn khng thấy sợ hi từ một chỗ no về phương diện hộ tr giới luật. ại vương, như một vị St đế lỵ đ lm lễ qun đảnh, đ hng phục kẻ th địch, khng cn thấy sợ hi từ chỗ no nữa về phương diện th địch. Cũng vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật, nn khng thấy sợ hi từ một chỗ no về phương diện hộ tr giới luật. Vị ấy nhờ đầy đủ giới luật cao qu ny, nn hưởng lạc thọ, nội tm khng vẩn đục. Như vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

 

 

212. Sa kho so, mahārāja, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. Seyyathāpi mahārāja, rājā khattiyo muddhābhisitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ paccatthikato; evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hoti.

Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.

212.Na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvaratoti yāni asaṃvaramūlakāni bhayāni uppajjanti, tesu yaṃ idaṃ bhayaṃ sīlasaṃvarato bhaveyya, taṃ kutoci ekasaṃvaratopi na samanupassati. Kasmā? Saṃvarato asaṃvaramūlakassa bhayassa abhāvā. Muddhābhisittoti yathāvidhānavihitena khattiyābhisekena muddhani avasitto. Yadidaṃ paccatthikatoti yaṃ kutoci ekapaccatthikatopi bhayaṃ bhaveyya, taṃ na samanupassati. Kasmā? Yasmā nihatapaccāmitto. Ajjhattanti niyakajjhattaṃ, attano santāneti attho. Anavajjasukhanti anavajjaṃ aninditaṃ kusalaṃ sīlapadaṭṭhānehi avippaṭisārapāmojjapītipassaddhidhammehi pariggahitaṃ kāyikacetasikasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu sīlasampanno hotīti evaṃ nirantaraṃ vitthāretvā dassitena tividhena sīlena samannāgato bhikkhu sīlasampanno nāma hotīti sīlakathaṃ niṭṭhāpesi.
64. ại vương, thế no l Tỷ-kheo hộ tr cc căn? Ny ại vương, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo khng nắm giữ tướng chung, khng nắm giữ tướng ring. Những nguyn nhn g, khiến nhn căn khng được chế ngự, khiến tham i, ưu bi, cc c, bất thiện php khởi ln, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyn nhn ấy, hộ tr nhn căn, thực hnh sự hộ tr nhn căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... thn cảm xc... nhận thức cc php, vị ấy khng nắm giữ tướng chung, khng nắm giữ tướng ring. Những nguyn nhn g khiến căn khng được chế ngự, khiến tham i, ưu bi, cc c, bất thiện php khởi ln, Tỷ-kheo chế ngự nguyn nhn ấy, hộ tr căn, thực hnh sự hộ tr căn. Vị ấy, nhờ sự hộ tr cao qu cc căn ấy, nn hưởng lạc thọ nội tm, khng vẩn đục. Như vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo hộ tr cc căn.

Indriyasaṃvaro

213. Kathaca, mahārāja, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyajanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvāpe ghānena gandhaṃ ghāyitvāpe jivhāya rasaṃ sāyitvāpe kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvāpe manasā dhammaṃ viāya na nimittaggāhī hoti nānubyajanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti.

Indriyasaṃvarakathā

213. Indriyesu guttadvārabhājanīye cakkhunā rūpanti ayaṃ cakkhusaddo katthaci buddhacakkhumhi vattati, yathāha buddhacakkhunā lokaṃ volokesīti (mahāva. 9). Katthaci sabbautaāṇasaṅkhāte samantacakkhumhi, yathāha tathūpamaṃ dhammamayaṃ, sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhūti (mahāva. 8). Katthaci dhammacakkhumhi virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādīti (mahāva. 16) hi ettha ariyamaggattayapaā. Cakkhuṃ udapādi āṇaṃ udapādīti (mahāva. 15) ettha pubbenivāsādiāṇaṃ paācakkhūti vuccati. Dibbena cakkhunāti (ma. ni. 1.284) āgataṭṭhānesu dibbacakkhumhi vattati. Cakkhuca paṭicca rūpe cāti ettha pasādacakkhumhi vattati. Idha panāyaṃ pasādacakkhuvohārena cakkhuviāṇe vattati, tasmā cakkhuviāṇena rūpaṃ disvāti ayametthattho. Sesapadesu yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge vuttaṃ. Abyāsekasukhanti kilesabyāsekavirahitattā abyāsekaṃ asammissaṃ parisuddhaṃ adhicittasukhaṃ paṭisaṃvedetīti.

65. ại vương, thế no l Tỷ-kheo chnh niệm tỉnh gic? ại vương, ở đy, Tỷ-kheo khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh gic; khi nhn thẳng, khi nhn quanh đều tỉnh gic; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh gic; khi mang y kp, bnh bt, thượng y đều tỉnh gic, khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh gic; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh gic; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, ni, yn lặng đều tỉnh gic. Như vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo chnh niệm tỉnh gic.

Satisampajaaṃ

214. Kathaca , mahārāja, bhikkhu satisampajaena samannāgato hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samijite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṃ kho, mahārāja , bhikkhu satisampajaena samannāgato hoti.

Satisampajaakathā

214. Satisampajaabhājanīyamhi abhikkante paṭikkanteti ettha tāva abhikkantaṃ vuccati gamanaṃ, paṭikkantaṃ nivattanaṃ, tadubhayampi catūsu iriyāpathesu labbhati. Gamane tāva purato kāyaṃ abhiharanto abhikkamati nāma . Paṭinivattanto paṭikkamati nāma. Ṭhānepi ṭhitakova kāyaṃ purato onāmento abhikkamati nāma, pacchato apanāmento paṭikkamati nāma. Nisajjāya nisinnakova āsanassa purimaaṅgābhimukho saṃsaranto abhikkamati nāma, pacchimaaṅgapadesaṃ paccāsaṃsaranto paṭikkamati nāma. Nipajjanepi eseva nayo.

Sampajānakārī hotīti sampajaena sabbakiccakārī. Sampajaameva vā kārī. So hi abhikkantādīsu sampajaaṃ karoteva. Na katthaci sampajaavirahito hoti. Tattha sātthakasampajaaṃ, sappāyasampajaaṃ, gocarasampajaaṃ asammohasampajaanti catubbidhaṃ sampajaaṃ. Tattha abhikkamanacitte uppanne cittavaseneva agantvā kinnu me ettha gatena attho atthi natthīti atthānatthaṃ pariggahetvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaaṃ. Tattha ca atthoti cetiyadassanabodhisaṅghatheraasubhadassanādivasena dhammato vuḍḍhi. Cetiyaṃ vā bodhiṃ vā disvāpi hi buddhārammaṇaṃ, saṅghadassanena saṅghārammaṇaṃ, pītiṃ uppādetvā tadeva khayavayato sammasanto arahattaṃ pāpuṇāti. There disvā tesaṃ ovāde patiṭṭhāya, asubhaṃ disvā tattha paṭhamajjhānaṃ uppādetvā tadeva khayavayato sammasanto arahattaṃ pāpuṇāti. Tasmā etesaṃ dassanaṃ sātthakanti vuttaṃ. Keci pana āmisatopi vuḍḍhi atthoyeva, taṃ nissāya brahmacariyānuggahāya paṭipannattāti vadanti.

Tasmiṃ pana gamane sappāyāsappāyaṃ pariggahetvā sappāyapariggaṇhanaṃ sappāyasampajaaṃ. Seyyathidaṃ cetiyadassanaṃ tāva sātthakaṃ, sace pana cetiyassa mahāpūjāya dasadvādasayojanantare parisā sannipatanti, attano vibhavānurūpā itthiyopi purisāpi alaṅkatapaṭiyattā cittakammarūpakāni viya sacaranti. Tatra cassa iṭṭhe ārammaṇe lobho hoti, aniṭṭhe paṭigho, asamapekkhane moho uppajjati, kāyasaṃsaggāpattiṃ vā āpajjati. Jīvitabrahmacariyānaṃ vā antarāyo hoti, evaṃ taṃ ṭhānaṃ asappāyaṃ hoti. Vuttappakāraantarāyābhāve sappāyaṃ. Bodhidassanepi eseva nayo. Saṅghadassanampi sātthaṃ. Sace pana antogāme mahāmaṇḍapaṃ kāretvā sabbarattiṃ dhammassavanaṃ karontesu manussesu vuttappakāreneva janasannipāto ceva antarāyo ca hoti, evaṃ taṃ ṭhānaṃ asappāyaṃ hoti. Antarāyābhāve sappāyaṃ. Mahāparisaparivārānaṃ therānaṃ dassanepi eseva nayo.

Asubhadassanampi sātthaṃ, tadatthadīpanatthaca idaṃ vatthu eko kira daharabhikkhu sāmaṇeraṃ gahetvā dantakaṭṭhatthāya gato. Sāmaṇero maggā okkamitvā purato gacchanto asubhaṃ disvā paṭhamajjhānaṃ nibbattetvā tadeva pādakaṃ katvā saṅkhāre sammasanto tīṇi phalāni sacchikatvā uparimaggatthāya kammaṭṭhānaṃ pariggahetvā aṭṭhāsi. Daharo taṃ apassanto sāmaṇerāti pakkosi. So mayā pabbajitadivasato paṭṭhāya bhikkhunā saddhiṃ dve kathā nāma na kathitapubbā. Aasmimpi divase upari visesaṃ nibbattessāmīti cintetvā kiṃ, bhanteti paṭivacanamadāsi. Ehīti ca vutte ekavacaneneva āgantvā, bhante, iminā tāva maggeneva gantvā mayā ṭhitokāse muhuttaṃ puratthābhimukho ṭhatvā olokethāti āha. So tathā katvā tena pattavisesameva pāpuṇi. Evaṃ ekaṃ asubhaṃ dvinnaṃ janānaṃ atthāya jātaṃ. Evaṃ sātthampi panetaṃ purisassa mātugāmāsubhaṃ asappāyaṃ, mātugāmassa ca purisāsubhaṃ asappāyaṃ, sabhāgameva sappāyanti evaṃ sappāyapariggaṇhanaṃ sappāyasampajaaṃ nāma.

Evaṃ pariggahitasātthakasappāyassa pana aṭṭhatiṃsāya kammaṭṭhānesu attano cittaruciyaṃ kammaṭṭhānasaṅkhātaṃ gocaraṃ uggahetvā bhikkhācāragocare taṃ gahetvāva gamanaṃ gocarasampajaaṃ nāma. Tassāvibhāvanatthaṃ idaṃ catukkaṃ veditabbaṃ

Idhekacco bhikkhu harati, na paccāharati; ekacco paccāharati, na harati; ekacco pana neva harati, na paccāharati; ekacco harati ca, paccāharati cāti. Tattha yo bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya ca āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetvā tathā rattiyā paṭhamayāme, majjhimayāme seyyaṃ kappetvā pacchimayāmepi nisajjacaṅkamehi vītināmetvā pageva cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇavattaṃ katvā bodhirukkhe udakaṃ āsicitvā, pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paccupaṭṭhapetvā ācariyupajjhāyavattādīni sabbāni khandhakavattāni samādāya vattati. So sarīraparikammaṃ katvā senāsanaṃ pavisitvā dve tayo pallaṅke usumaṃ gāhāpento kammaṭṭhānaṃ anuyujitvā bhikkhācāravelāyaṃ uṭṭhahitvā kammaṭṭhānasīseneva pattacīvaramādāya senāsanato nikkhamitvā kammaṭṭhānaṃ manasikarontova cetiyaṅgaṇaṃ gantvā, sace buddhānussatikammaṭṭhānaṃ hoti, taṃ avissajjetvāva cetiyaṅgaṇaṃ pavisati. Aaṃ ce kammaṭṭhānaṃ hoti, sopānamūle ṭhatvā hatthena gahitabhaṇḍaṃ viya taṃ ṭhapetvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ gahetvā cetiyaṅgaṇaṃ āruyha, mahantaṃ cetiyaṃ ce, tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catūsu ṭhānesu vanditabbaṃ. Khuddakaṃ cetiyaṃ ce, tatheva padakkhiṇaṃ katvā aṭṭhasu ṭhānesu vanditabbaṃ. Cetiyaṃ vanditvā bodhiyaṅgaṇaṃ pattenāpi buddhassa bhagavato sammukhā viya nipaccākāraṃ dassetvā bodhi vanditabbā. So evaṃ cetiyaca bodhica vanditvā paṭisāmitaṭṭhānaṃ gantvā paṭisāmitabhaṇḍakaṃ hatthena gaṇhanto viya nikkhittakammaṭṭhānaṃ gahetvā gāmasamīpe kammaṭṭhānasīseneva cīvaraṃ pārupitvā gāmaṃ piṇḍāya pavisati. Atha naṃ manussā disvā ayyo no āgatoti paccuggantvā pattaṃ gahetvā āsanasālāya vā gehe vā nisīdāpetvā yāguṃ datvā yāva bhattaṃ na niṭṭhāti, tāva pāde dhovitvā telena makkhetvā purato te nisīditvā pahaṃ vā pucchanti, dhammaṃ vā sotukāmā honti. Sacepi na kathāpenti, janasaṅgahatthaṃ dhammakathā nāma kātabbā yevāti aṭṭhakathācariyā vadanti. Dhammakathā hi kammaṭṭhānavinimuttā nāma natthi, tasmā kammaṭṭhānasīseneva dhammakathaṃ kathetvā kammaṭṭhānasīseneva āhāraṃ paribhujitvā anumodanaṃ katvā nivattiyamānehipi manussehi anugatova gāmato nikkhamitvā tattha te nivattetvā maggaṃ paṭipajjati.

Atha naṃ puretaraṃ nikkhamitvā bahigāme katabhattakiccā sāmaṇeradaharabhikkhū disvā paccuggantvā pattacīvaramassa gaṇhanti. Porāṇakabhikkhū kira amhākaṃ upajjhāyo ācariyoti na mukhaṃ oloketvā vattaṃ karonti, sampattaparicchedeneva karonti. Te taṃ pucchanti bhante, ete manussā tumhākaṃ kiṃ honti, mātipakkhato sambandhā pitipakkhatoti? Kiṃ disvā pucchathāti? Tumhesu etesaṃ pemaṃ bahumānanti. Āvuso, yaṃ mātāpitūhipi dukkaraṃ, taṃ ete amhākaṃ karonti, pattacīvarampi no etesaṃ santakameva, etesaṃ ānubhāvena neva bhaye bhayaṃ, na chātake chātakaṃ jānāma. Īdisā nāma amhākaṃ upakārino natthīti tesaṃ guṇe kathento gacchati. Ayaṃ vuccati harati na paccāharatīti.

Yassa pana pageva vuttappakāraṃ vattapaṭipattiṃ karontassa kammajatejodhātu pajjalati, anupādinnakaṃ mucitvā upādinnakaṃ gaṇhāti, sarīrato sedā mucanti, kammaṭṭhānaṃ vīthiṃ nārohati, so pageva pattacīvaramādāya vegasā cetiyaṃ vanditvā gorūpānaṃ nikkhamanavelāyameva gāmaṃ yāgubhikkhāya pavisitvā yāguṃ labhitvā āsanasālaṃ gantvā pivati, athassa dvattikkhattuṃ ajjhoharaṇamatteneva kammajatejodhātu upādinnakaṃ mucitvā anupādinnakaṃ gaṇhāti, ghaṭasatena nhāto viya tejodhātu pariḷāhanibbānaṃ patvā kammaṭṭhānasīsena yāguṃ paribhujitvā pattaca mukhaca dhovitvā antarābhatte kammaṭṭhānaṃ manasikatvā avasesaṭṭhāne piṇḍāya caritvā kammaṭṭhānasīsena āhāraca paribhujitvā tato paṭṭhāya poṅkhānupoṅkhaṃ upaṭṭhahamānaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā āgacchati, ayaṃ vuccati paccāharatina haratīti. Edisā ca bhikkhū yāguṃ pivitvā vipassanaṃ ārabhitvā buddhasāsane arahattappattā nāma gaṇanapathaṃ vītivattā. Sīhaḷadīpeyeva tesu tesu gāmesu āsanasālāyaṃ vā na taṃ āsanamatthi, yattha yāguṃ pivitvā arahattappattā bhikkhū natthīti.

Yo pana pamādavihārī hoti, nikkhittadhuro sabbavattāni bhinditvā pacavidhacetokhīlavinibandhacitto viharanto kammaṭṭhānaṃ nāma atthīti saampi akatvā gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā ananulomikena gihisaṃsaggena saṃsaṭṭho caritvā ca bhujitvā ca tuccho nikkhamati, ayaṃ vuccati neva harati na paccāharatīti.

Yo panāyaṃ harati ca paccāharati cāti vutto, so gatapaccāgatavattavaseneva veditabbo. Attakāmā hi kulaputtā sāsane pabbajitvā dasapi vīsampi tiṃsampi cattālīsampi paāsampi satampi ekato vasantā katikavattaṃ katvā viharanti, āvuso, tumhe na iṇaṭṭā, na bhayaṭṭā, na jīvikāpakatā pabbajitā, dukkhā muccitukāmā panettha pabbajitā, tasmā gamane uppannakilesaṃ gamaneyeva niggaṇhatha, tathā ṭhāne, nisajjāya, sayane uppannakilesaṃ sayaneva niggaṇhathāti.

Te evaṃ katikavattaṃ katvā bhikkhācāraṃ gacchantā aḍḍhausabhausabhaaḍḍhagāvutagāvutantaresu pāsāṇā honti, tāya saāya kammaṭṭhānaṃ manasikarontāva gacchanti. Sace kassaci gamane kileso uppajjati, tattheva naṃ niggaṇhāti. Tathā asakkonto tiṭṭhati, athassa pacchato āgacchantopi tiṭṭhati. So ayaṃ bhikkhu tuyhaṃ uppannavitakkaṃ jānāti, ananucchavikaṃ te etanti attānaṃ paṭicodetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā tattheva ariyabhūmiṃ okkamati; tathā asakkonto nisīdati. Athassa pacchato āgacchantopi nisīdatīti soyeva nayo. Ariyabhūmiṃ okkamituṃ asakkontopi taṃ kilesaṃ vikkhambhetvā kammaṭṭhānaṃ manasikarontova gacchati, na kammaṭṭhānavippayuttena cittena pādaṃ uddharati, uddharati ce, paṭinivattitvā purimapadesaṃyeva eti. Ālindakavāsī mahāphussadevatthero viya.

So kira ekūnavīsativassāni gatapaccāgatavattaṃ pūrento eva vihāsi, manussāpi addasaṃsu antarāmagge kasantā ca vapantā ca maddantā ca kammāni ca karontā theraṃ tathāgacchantaṃ disvā ayaṃ thero punappunaṃ nivattitvā gacchati, kinnu kho maggamūḷho, udāhu kici pamuṭṭhoti samullapanti. So taṃ anādiyitvā kammaṭṭhānayuttacitteneva samaṇadhammaṃ karonto vīsativassabbhantare arahattaṃ pāpuṇi, arahattappattadivase cassa caṅkamanakoṭiyaṃ adhivatthā devatā aṅgulīhi dīpaṃ ujjāletvā aṭṭhāsi. Cattāropi mahārājāno sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati upaṭṭhānaṃ agamaṃsu. Taca obhāsaṃ disvā vanavāsī mahātissatthero taṃ dutiyadivase pucchi rattibhāge āyasmato santike obhāso ahosi, kiṃ so obhāsoti? Thero vikkhepaṃ karonto obhāso nāma dīpobhāsopi hoti, maṇiobhāsopīti evamādimāha. Tato paṭicchādetha tumheti nibaddho āmāti paṭijānitvā ārocesi. Kāḷavallimaṇḍapavāsī mahānāgatthero viya ca.

Sopi kira gatapaccāgatavattaṃ pūrento paṭhamaṃ tāva bhagavato mahāpadhānaṃ pūjessāmīti sattavassāni ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāsi. Puna soḷasavassāni gatapaccāgatavattaṃ pūretvā arahattaṃ pāpuṇi. So kammaṭṭhānayutteneva cittena pādaṃ uddharanto, viyuttena uddhaṭe paṭinivattento gāmasamīpaṃ gantvā gāvī nu pabbajito nūti āsaṅkanīyapadese ṭhatvā cīvaraṃ pārupitvā kacchakantarato udakena pattaṃ dhovitvā udakagaṇḍūsaṃ karoti. Kiṃ kāraṇā? Mā me bhikkhaṃ dātuṃ vā vandituṃ vā āgate manusse dīghāyukā hothāti vacanamattenāpi kammaṭṭhānavikkhepo ahosīti. Ajja, bhante, katimīti divasaṃ vā bhikkhugaṇanaṃ vā pahaṃ vā pucchito pana udakaṃ gilitvā āroceti. Sace divasādīni pucchakā na honti, nikkhamanavelāya gāmadvāre niṭṭhubhitvāva yāti.

Kalambatitthavihāre vassūpagatā paāsabhikkhū viya ca. Te kira āsaḷhipuṇṇamāyaṃ katikavattaṃ akaṃsu arahattaṃ appatvā aamaaṃ nālapissāmāti, gāmaca piṇḍāya pavisantā udakagaṇḍūsaṃ katvā pavisiṃsu. Divasādīsu pucchitesu vuttanayeneva paṭipajjiṃsu. Tattha manussā niṭṭhubhanaṃ disvā jāniṃsu ajjeko āgato, ajja dveti. Evaca cintesuṃ kinnu kho ete amhehiyeva saddhiṃ na sallapanti, udāhu aamaampi. Sace aamaampi na sallapanti, addhā vivādajātā bhavissanti. Etha ne aamaaṃ khamāpessāmāti, sabbe vihāraṃ gantvā paāsāya bhikkhūsu dvepi bhikkhū ekokāse nāddasaṃsu. Tato yo tesu cakkhumā puriso, so āha na bho kalahakārakānaṃ vasanokāso īdiso hoti, susammaṭṭhaṃ cetiyaṅgaṇabodhiyaṅgaṇaṃ, sunikkhittā sammajjaniyo, sūpaṭṭhapitaṃ pānīyaṃ paribhojanīyanti, te tatova nivattā. Tepi bhikkhū anto temāseyeva arahattaṃ patvā mahāpavāraṇāya visuddhipavāraṇaṃ pavāresuṃ.

Evaṃ kāḷavallimaṇḍapavāsī mahānāgatthero viya, kalambatitthavihāre vassūpagatabhikkhū viya ca kammaṭṭhānayutteneva cittena pādaṃ uddharanto gāmasamīpaṃ gantvā udakagaṇḍūsaṃ katvā vīthiyo sallakkhetvā, yattha surāsoṇḍadhuttādayo kalahakārakā caṇḍahatthiassādayo vā natthi, taṃ vīthiṃ paṭipajjati. Tattha ca piṇḍāya caramāno na turitaturito viya javena gacchati. Na hi javena piṇḍapātiyadhutaṅgaṃ nāma kici atthi. Visamabhūmibhāgappattaṃ pana udakasakaṭaṃ viya niccalo hutvā gacchati. Anugharaṃ paviṭṭho ca dātukāmaṃ vā adātukāmaṃ vā sallakkhetvā tadanurūpaṃ kālaṃ āgamento bhikkhaṃ paṭilabhitvā ādāya antogāme vā bahigāme vā vihārameva vā āgantvā yathā phāsuke patirūpe okāse nisīditvā kammaṭṭhānaṃ manasikaronto āhāre paṭikūlasaaṃ upaṭṭhapetvā akkhabbhajana vaṇalepanaputtamaṃsūpamavasena paccavekkhanto aṭṭhaṅgasamannāgataṃ āhāraṃ āhāreti, neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāyape bhuttāvī ca udakakiccaṃ katvā muhuttaṃ bhattakilamathaṃ paṭippassambhetvā yathā purebhattaṃ, evaṃ pacchābhattaṃ purimayāmaṃ pacchimayāmaca kammaṭṭhānameva manasi karoti, ayaṃ vuccati harati ca paccāharati cāti.

Idaṃ pana haraṇapaccāharaṇasaṅkhātaṃ gatapaccāgatavattaṃ pūrento yadi upanissayasampanno hoti, paṭhamavaye eva arahattaṃ pāpuṇāti. No ce paṭhamavaye pāpuṇāti, atha majjhimavaye; no ce majjhimavaye pāpuṇāti, atha maraṇasamaye; no ce maraṇasamaye pāpuṇāti, atha devaputto hutvā; no ce devaputto hutvā pāpuṇāti, anuppanne buddhe nibbatto paccekabodhiṃ sacchikaroti. No ce paccekabodhiṃ sacchikaroti, atha buddhānaṃ sammukhībhāve khippābhio hoti; seyyathāpi thero bāhiyo dārucīriyo mahāpao vā, seyyathāpi thero sāriputto mahiddhiko vā, seyyathāpi thero mahāmoggallāno dhutavādo vā, seyyathāpi thero mahākassapo dibbacakkhuko vā, seyyathāpi thero anuruddho vinayadharo vā, seyyathāpi thero upāli dhammakathiko vā, seyyathāpi thero puṇṇo mantāṇiputto āraiko vā, seyyathāpi thero revato bahussuto vā, seyyathāpi thero ānando bhikkhākāmo vā, seyyathāpi thero rāhulo buddhaputtoti. Iti imasmiṃ catukke yvāyaṃ harati ca paccāharati ca, tassa gocarasampajaaṃ sikhāpattaṃ hoti.

Abhikkamādīsu pana asammuyhanaṃ asammohasampajaaṃ, taṃ evaṃ veditabbaṃ idha bhikkhu abhikkamanto vā paṭikkamanto vā yathā andhabālaputhujjanā abhikkamādīsu attā abhikkamati, attanā abhikkamo nibbattitoti vā, ahaṃ abhikkamāmi, mayā abhikkamo nibbattitoti vā sammuyhanti, tathā asammuyhanto abhikkamāmīti citte uppajjamāne teneva cittena saddhiṃ cittasamuṭṭhānā vāyodhātu viattiṃ janayamānā uppajjati. Iti cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena ayaṃ kāyasammato aṭṭhisaṅghāto abhikkamati. Tassevaṃ abhikkamato ekekapāduddharaṇe pathavīdhātu āpodhātūti dve dhātuyo omattā honti mandā, itarā dve adhimattā honti balavatiyo; tathā atiharaṇavītiharaṇesu. Vossajjane tejodhātu vāyodhātūti dve dhātuyo omattā honti mandā, itarā dve adhimattā balavatiyo, tathā sannikkhepanasannirujjhanesu. Tattha uddharaṇe pavattā rūpārūpadhammā atiharaṇaṃ na pāpuṇanti, tathā atiharaṇe pavattā vītiharaṇaṃ, vītiharaṇe pavattā vossajjanaṃ, vossajjane pavattā sannikkhepanaṃ, sannikkhepane pavattā sannirujjhanaṃ na pāpuṇanti. Tattha tattheva pabbaṃ pabbaṃ sandhi sandhi odhi odhi hutvā tattakapāle pakkhittatilāni viya paṭapaṭāyantā bhijjanti. Tattha ko eko abhikkamati, kassa vā ekassa abhikkamanaṃ? Paramatthato hi dhātūnaṃyeva gamanaṃ, dhātūnaṃ ṭhānaṃ, dhātūnaṃ nisajjanaṃ, dhātūnaṃ sayanaṃ. Tasmiṃ tasmiṃ koṭṭhāse saddhiṃ rūpena.

Aaṃ uppajjate cittaṃ, aaṃ cittaṃ nirujjhati;

Avīcimanusambandho, nadīsotova vattatīti.

Evaṃ abhikkamādīsu asammuyhanaṃ asammohasampajaaṃ nāmāti.

Niṭṭhito abhikkante paṭikkante sampajānakārī hotīti padassa attho.

Ālokite vilokiteti ettha pana ālokitaṃ nāma purato pekkhaṇaṃ. Vilokitaṃ nāma anudisāpekkhaṇaṃ. Aānipi heṭṭhā upari pacchato pekkhaṇavasena olokitaullokitāpalokitāni nāma honti, tāni idha na gahitāni. Sāruppavasena pana imāneva dve gahitāni, iminā vā mukhena sabbānipi tāni gahitānevāti.

Tattha ālokessāmīti citte uppanne cittavaseneva anoloketvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaaṃ, taṃ āyasmantaṃ nandaṃ kāyasakkhiṃ katvā veditabbaṃ. Vuttahetaṃ bhagavatā sace, bhikkhave, nandassa puratthimā disā āloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando puratthimaṃ disaṃ āloketi evaṃ me puratthimaṃ disaṃ ālokayato na abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantīti. Itiha tattha sampajāno hoti (a. ni. 8.9). Sace, bhikkhave, nandassa pacchimā disāpe uttarā disāpe dakkhiṇā disāpe uddhaṃpe adhope anudisā anuviloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando anudisaṃ anuviloketi evaṃ me anudisaṃ anuvilokayato na abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantīti. Itiha tattha sampajāno hotīti.

Api ca idhāpi pubbe vuttacetiyadassanādivaseneva sātthakatā ca sappāyatā ca veditabbā, kammaṭṭhānassa pana avijahanameva gocarasampajaaṃ. Tasmā ettha khandhadhātuāyatanakammaṭṭhānikehi attano kammaṭṭhānavaseneva, kasiṇādikammaṭṭhānikehi vā pana kammaṭṭhānasīseneva ālokanaṃ vilokanaṃ kātabbaṃ. Abbhantare attā nāma āloketā vā viloketā vā natthi, ālokessāmīti pana citte uppajjamāne teneva cittena saddhiṃ cittasamuṭṭhānā vāyodhātu viattiṃ janayamānā uppajjati. Iti cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena heṭṭhimaṃ akkhidalaṃ adho sīdati, uparimaṃ uddhaṃ laṅgheti. Koci yantakena vivaranto nāma natthi. Tato cakkhuviāṇaṃ dassanakiccaṃ sādhentaṃ uppajjatīti evaṃ pajānanaṃ panettha asammohasampajaaṃ nāma. Api ca mūlapariā āgantukatāva kālikabhāvavasena pettha asammohasampajaaṃ veditabbaṃ. Mūlapariāvasena tāva

Bhavaṅgāvajjanaceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;

Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.

Tattha bhavaṅgaṃ upapattibhavassa aṅgakiccaṃ sādhayamānaṃ pavattati, taṃ āvaṭṭetvā kiriyamanodhātu āvajjanakiccaṃ sādhayamānā, taṃnirodhā cakkhuviāṇaṃ dassanakiccaṃ sādhayamānaṃ, taṃnirodhā vipākamanodhātu sampaṭicchanakiccaṃ sādhayamānā, taṃnirodhā vipākamanoviāṇadhātu santīraṇakiccaṃ sādhayamānā, taṃnirodhā kiriyamanoviāṇadhātu voṭṭhabbanakiccaṃ sādhayamānā , taṃnirodhā sattakkhattuṃ javanaṃ javati. Tattha paṭhamajavanepi ayaṃ itthī, ayaṃ purisoti rajjanadussanamuyhanavasena ālokitavilokitaṃ nāma na hoti. Dutiyajavanepipe sattamajavanepi. Etesu pana yuddhamaṇḍale yodhesu viya heṭṭhupariyavasena bhijjitvā patitesu ayaṃ itthī, ayaṃ purisoti rajjanādivasena ālokitavilokitaṃ hoti. Evaṃ tāvettha mūlapariāvasena asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Cakkhudvāre pana rūpe āpāthamāgate bhavaṅgacalanato uddhaṃ sakakiccanipphādanavasena āvajjanādīsu uppajjitvā niruddhesu avasāne javanaṃ uppajjati, taṃ pubbe uppannānaṃ āvajjanādīnaṃ gehabhūte cakkhudvāre āgantukapuriso viya hoti. Tassa yathā paragehe kici yācituṃ paviṭṭhassa āgantukapurisassa gehassāmikesu tuṇhīmāsinesu āṇākaraṇaṃ na yuttaṃ, evaṃ āvajjanādīnaṃ gehabhūte cakkhudvāre āvajjanādīsupi arajjantesu adussantesu amuyhantesu ca rajjanadussanamuyhanaṃ ayuttanti evaṃ āgantukabhāvavasena asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Yāni panetāni cakkhudvāre voṭṭhabbanapariyosānāni cittāni uppajjanti, tāni saddhiṃ sampayuttadhammehi tattha tattheva bhijjanti, aamaaṃ na passantīti, ittarāni tāvakālikāni honti. Tattha yathā ekasmiṃ ghare sabbesu mānusakesu matesu avasesassa ekassa taṅkhaṇaeva maraṇadhammassa na yuttā naccagītādīsu abhirati nāma. Evameva ekadvāre sasampayuttesu āvajjanādīsu tattha tattheva matesu avasesassa taṅkhaṇeyeva maraṇadhammassa javanassāpi rajjanadussanamuyhanavasena abhirati nāma na yuttāti. Evaṃ tāvakālikabhāvavasena asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Api ca khandhāyatanadhātupaccayapaccavekkhaṇavasena petaṃ veditabbaṃ. Ettha hi cakkhu ceva rūpā ca rūpakkhandho, dassanaṃ viāṇakkhandho, taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho, saā saākkhandho, phassādikā saṅkhārakkhandho. Evametesaṃ pacannaṃ khandhānaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketi?

Tathā cakkhu cakkhāyatanaṃ, rūpaṃ rūpāyatanaṃ, dassanaṃ manāyatanaṃ, vedanādayo sampayuttadhammā dhammāyatanaṃ. Evametesaṃ catunnaṃ āyatanānaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketi?

Tathā cakkhu cakkhudhātu, rūpaṃ rūpadhātu, dassanaṃ cakkhuviāṇadhātu, taṃsampayuttā vedanādayo dhammā dhammadhātu. Evametāsaṃ catunnaṃ dhātūnaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketi?

Tathā cakkhu nissayapaccayo, rūpā ārammaṇapaccayo, āvajjanaṃ anantarasamanantarūpanissayanatthivigatapaccayo , āloko upanissayapaccayo, vedanādayo sahajātapaccayo. Evametesaṃ paccayānaṃ samavāye ālokanavilokanaṃ paāyati. Tattha ko eko āloketi, ko viloketīti? Evamettha khandhāyatanadhātupaccayapaccavekkhaṇavasenapi asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Samijite pasāriteti pabbānaṃ samijanapasāraṇe. Tattha cittavaseneva samijanapasāraṇaṃ akatvā hatthapādānaṃ samijanapasāraṇapaccayā atthānatthaṃ pariggaṇhitvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaaṃ. Tattha hatthapāde aticiraṃ samijetvā vā pasāretvā vā ṭhitassa khaṇe khaṇe vedanā uppajjati, cittaṃ ekaggataṃ na labhati, kammaṭṭhānaṃ paripatati, visesaṃ nādhigacchati. Kāle samijentassa kāle pasārentassa pana tā vedanā nuppajjanti, cittaṃ ekaggaṃ hoti, kammaṭṭhānaṃ phātiṃ gacchati, visesamadhigacchatīti , evaṃ atthānatthapariggaṇhanaṃ veditabbaṃ.

Atthe pana satipi sappāyāsappāyaṃ pariggaṇhitvā sappāyapariggaṇhanaṃ sappāyasampajaaṃ. Tatrāyaṃ nayo

Mahācetiyaṅgaṇe kira daharabhikkhū sajjhāyaṃ gaṇhanti, tesaṃ piṭṭhipassesu daharabhikkhuniyo dhammaṃ suṇanti. Tatreko daharo hatthaṃ pasārento kāyasaṃsaggaṃ patvā teneva kāraṇena gihī jāto. Aparo bhikkhu pādaṃ pasārento aggimhi pasāresi, aṭṭhimāhacca pādo jhāyi. Aparo vammike pasāresi, so āsīvisena ḍaṭṭho. Aparo cīvarakuṭidaṇḍake pasāresi, taṃ maṇisappo ḍaṃsi. Tasmā evarūpe asappāye apasāretvā sappāye pasāretabbaṃ. Idamettha sappāyasampajaaṃ.

Gocarasampajaaṃ pana mahātheravatthunā dīpetabbaṃ  mahāthero kira divāṭhāne nisinno antevāsikehi saddhiṃ kathayamāno sahasā hatthaṃ samijetvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā saṇikaṃ samijesi. Taṃ antevāsikā pucchiṃsu kasmā, bhante, sahasā hatthaṃ samijitvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā saṇikaṃ samijiyitthāti? Yato paṭṭhāyāhaṃ, āvuso, kammaṭṭhānaṃ manasikātuṃ āraddho, na me kammaṭṭhānaṃ mucitvā hattho samijitapubbo, idāni pana me tumhehi saddhiṃ kathayamānena kammaṭṭhānaṃ mucitvā samijito. Tasmā puna yathāṭhāne ṭhapetvā samijesinti. Sādhu , bhante, bhikkhunā nāma evarūpena bhavitabbanti. Evametthāpi kammaṭṭhānāvijahanameva gocarasampajaanti veditabbaṃ.

Abbhantare attā nāma koci samijento vā pasārento vā natthi, vuttappakāracittakiriyavāyodhātuvipphārena pana suttākaḍḍhanavasena dāruyantassa hatthapādalacalanaṃ viya samijanapasāraṇaṃ hotīti evaṃ parijānanaṃ panettha asammohasampajaanti veditabbaṃ.

Saṅghāṭipattacīvaradhāraṇeti ettha saṅghāṭicīvarānaṃ nivāsanapārupanavasena pattassa bhikkhāpaṭiggahaṇādivasena paribhogo dhāraṇaṃ nāma. Tattha saṅghāṭicīvaradhāraṇe tāva nivāsetvā vā pārupitvā vā piṇḍāya carato āmisalābho sītassa paṭighātāyātiādinā nayena bhagavatā vuttappakāroyeva ca attho attho nāma. Tassa vasena sātthakasampajaaṃ veditabbaṃ.

Uṇhapakatikassa pana dubbalassa ca cīvaraṃ sukhumaṃ sappāyaṃ, sītālukassa ghanaṃ dupaṭṭaṃ. Viparītaṃ asappāyaṃ. Yassa kassaci jiṇṇaṃ asappāyameva, aggaḷādidānena hissa taṃ palibodhakaraṃ hoti. Tathā paṭṭuṇṇadukūlādibhedaṃ lobhanīyacīvaraṃ. Tādisahi arae ekakassa nivāsantarāyakaraṃ jīvitantarāyakaracāpi hoti. Nippariyāyena pana yaṃ nimittakammādimicchājīvavasena uppannaṃ, yacassa sevamānassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, taṃ asappāyaṃ. Viparītaṃ sappāyaṃ. Tassa vasenettha sappāyasampajaaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva gocarasampajaaṃ veditabbaṃ.

Abbhantare attā nāma koci cīvaraṃ pārupento natthi, vuttappakārena cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva pana cīvarapārupanaṃ hoti. Tattha cīvarampi acetanaṃ, kāyopi acetano. Cīvaraṃ na jānāti mayā kāyo pārupitoti. Kāyopi na jānāti ahaṃ cīvarena pārupitoti. Dhātuyova dhātusamūhaṃ paṭicchādenti paṭapilotikāyapotthakarūpapaṭicchādane viya. Tasmā neva sundaraṃ cīvaraṃ labhitvā somanassaṃ kātabbaṃ, na asundaraṃ labhitvā domanassaṃ.

Nāgavammikacetiyarukkhādīsu hi keci mālāgandhadhūmavatthādīhi sakkāraṃ karonti, keci gūthamuttakaddamadaṇḍasatthappahārādīhi asakkāraṃ. Na tehi nāgavammikarukkhādayo somanassaṃ vā domanassaṃ vā karonti. Evameva neva sundaraṃ cīvaraṃ labhitvā somanassaṃ kātabbaṃ , na asundaraṃ labhitvā domanassanti, evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Pattadhāraṇepi pattaṃ sahasāva aggahetvā imaṃ gahetvā piṇḍāya caramāno bhikkhaṃ labhissāmīti, evaṃ pattaggahaṇapaccayā paṭilabhitabbaṃ atthavasena sātthakasampajaaṃ veditabbaṃ.

Kisadubbalasarīrassa pana garupatto asappāyo, yassa kassaci catupacagaṇṭhikāhato dubbisodhanīyo asappāyova. Duddhotapattopi na vaṭṭati, taṃ dhovantasseva cassa palibodho hoti. Maṇivaṇṇapatto pana lobhanīyo, cīvare vuttanayeneva asappāyo, nimittakammādivasena laddho pana yacassa sevamānassa akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, ayaṃ ekantaasappāyova. Viparīto sappāyo. Tassa vasenettha sappāyasampajaaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva ca gocarasampajaaṃ veditabbaṃ.

Abbhantare attā nāma koci pattaṃ gaṇhanto natthi, vuttappakārena cittakiriyavāyodhātuvipphāravaseneva pattaggahaṇaṃ nāma hoti. Tattha pattopi acetano, hatthāpi acetanā. Patto na jānāti ahaṃ hatthehi gahitoti. Hatthāpi na jānanti amhehi patto gahitoti. Dhātuyova dhātusamūhaṃ gaṇhanti, saṇḍāsena aggivaṇṇapattaggahaṇe viyāti. Evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Api ca yathā chinnahatthapāde vaṇamukhehi paggharitapubbalohitakimikule nīlamakkhikasamparikiṇṇe anāthasālāyaṃ nipanne anāthamanusse disvā, ye dayālukā purisā, te tesaṃ vaṇamattacoḷakāni ceva kapālādīhi ca bhesajjāni upanāmenti. Tattha coḷakānipi kesaci saṇhāni, kesaci thūlāni pāpuṇanti. Bhesajjakapālakānipi kesaci susaṇṭhānāni, kesaci dussaṇṭhānāni pāpuṇanti, na te tattha sumanā vā dummanā vā honti . Vaṇapaṭicchādanamatteneva hi coḷakena, bhesajjapaṭiggahaṇamatteneva ca kapālakena tesaṃ attho. Evameva yo bhikkhu vaṇacoḷakaṃ viya cīvaraṃ, bhesajjakapālakaṃ viya ca pattaṃ, kapāle bhesajjamiva ca patte laddhaṃ bhikkhaṃ sallakkheti, ayaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asammohasampajaena uttamasampajānakārīti veditabbo.

Asitādīsu asiteti piṇḍapātabhojane. Pīteti yāguādipāne. Khāyiteti piṭṭhakhajjādikhādane. Sāyiteti madhuphāṇitādisāyane. Tattha neva davāyātiādinā nayena vutto aṭṭhavidhopi attho attho nāma. Tasseva vasena sātthakasampajaaṃ veditabbaṃ.

Lūkhapaṇītatittamadhurarasādīsu pana yena bhojanena yassa phāsu na hoti, taṃ tassa asappāyaṃ. Yaṃ pana nimittakammādivasena paṭiladdhaṃ, yacassa bhujato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, taṃ ekantaasappāyameva, viparītaṃ sappāyaṃ. Tassa vasenettha sappāyasampajaaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva ca gocarasampajaaṃ veditabbaṃ.

Abbhantare attā nāma koci bhujako natthi, vuttappakāracittakiriyavāyodhātuvipphāreneva pattappaṭiggahaṇaṃ nāma hoti. Cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva hatthassa patte otāraṇaṃ nāma hoti. Cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva ālopakaraṇaṃ ālopauddhāraṇaṃ mukhavivaraṇaca hoti, na koci kucikāya yantakena vā hanukaṭṭhīni vivarati. Cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva ālopassa mukhe ṭhapanaṃ, uparidantānaṃ musalakiccasādhanaṃ, heṭṭhimadantānaṃ udukkhalakiccasādhanaṃ, jivhāya hatthakiccasādhanaca hoti. Iti tattha aggajivhāya tanukakheḷo mūlajivhāya bahalakheḷo makkheti. Taṃ heṭṭhādantaudukkhale jivhāhatthaparivattakaṃ kheḷodakena temitaṃ uparidantamusalasacuṇṇitaṃ koci kaṭacchunā vā dabbiyā vā antopavesento nāma natthi, vāyodhātuyāva pavisati. Paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ koci palālasanthāraṃ katvā dhārento nāma natthi, vāyodhātuvaseneva tiṭṭhati. Ṭhitaṃ ṭhitaṃ koci uddhanaṃ katvā aggiṃ jāletvā pacanto nāma natthi, tejodhātuyāva paccati. Pakkaṃ pakkaṃ koci daṇḍakena vā yaṭṭhiyā vā bahi nīhārako nāma natthi, vāyodhātuyeva nīharati. Iti vāyodhātu paṭiharati ca, vītiharati ca, dhāreti ca, parivatteti ca, sacuṇṇeti ca, visoseti ca, nīharati ca. Pathavīdhātu dhāreti ca, parivatteti ca, sacuṇṇeti ca, visoseti ca. Āpodhātu sineheti ca, allattaca anupāleti. Tejodhātu antopaviṭṭhaṃ paripāceti. Ākāsadhātu ajaso hoti. Viāṇadhātu tattha tattha sammāpayogamanvāya ābhujatīti. Evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Api ca gamanato pariyesanato paribhogato āsayato nidhānato aparipakkato paripakkato phalato nissandato sammakkhanatoti, evaṃ dasavidhapaṭikūlabhāvapaccavekkhaṇato pettha asammohasampajaaṃ veditabbaṃ. Vitthārakathā panettha visuddhimagge āhārapaṭikūlasaāniddesato gahetabbā.

Uccārapassāvakammeti uccārassa ca passāvassa ca karaṇe. Tattha pattakāle uccārapassāvaṃ akarontassa sakalasarīrato sedā muccanti, akkhīni bhamanti, cittaṃ na ekaggaṃ hoti, ae ca rogā uppajjanti. Karontassa pana sabbaṃ taṃ na hotīti ayamettha attho. Tassa vasena sātthakasampajaaṃ veditabbaṃ.

Aṭṭhāne uccārapassāvaṃ karontassa pana āpatti hoti, ayaso vaḍḍhati, jīvitantarāyo hoti, patirūpe ṭhāne karontassa sabbaṃ taṃ na hotīti idamettha sappāyaṃ tassa vasena sappāyasampajaaṃ. Kammaṭṭhānāvijahanavaseneva ca gocarasampajaaṃ veditabbaṃ.

Abbhantare attā nāma uccārapassāvakammaṃ karonto natthi, cittakiriyavāyodhātuvipphāreneva pana uccārapassāvakammaṃ hoti . Yathā vā pana pakke gaṇḍe gaṇḍabhedena pubbalohitaṃ akāmatāya nikkhamati. Yathā ca atibharitā udakabhājanā udakaṃ akāmatāya nikkhamati. Evaṃ pakkāsayamuttavatthīsu sannicitā uccārapassāvā vāyuvegasamuppīḷitā akāmatāyapi nikkhamanti. So panāyaṃ evaṃ nikkhamanto uccārapassāvo neva tassa bhikkhuno attano hoti, na parassa, kevalaṃ sarīranissandova hoti. Yathā kiṃ? Yathā udakatumbato purāṇudakaṃ chaḍḍentassa neva taṃ attano hoti, na paresaṃ; kevalaṃ paṭijagganamattameva hoti; evaṃ pavattapaṭisaṅkhānavasenettha asammohasampajaaṃ veditabbaṃ.

Gatādīsu gateti gamane. Ṭhiteti ṭhāne. Nisinneti nisajjāya. Sutteti sayane. Jāgariteti jāgaraṇe. Bhāsiteti kathane. Tuṇhībhāveti akathane. Gacchanto vā gacchāmīti pajānāti, ṭhito vā ṭhitomhīti pajānāti, nisinno vā nisinnomhīti pajānāti, sayāno vā sayānomhīti pajānātīti imasmihi sutte addhānairiyāpathā kathitā. Abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samijite pasāriteti imasmiṃ majjhimā. Gate ṭhite nisinne sutte jāgariteti idha pana khuddakacuṇṇiyairiyāpathā kathitā. Tasmā tesupi vuttanayeneva sampajānakāritā veditabbā.

Tipiṭakamahāsivatthero panāha yo ciraṃ gantvā vā caṅkamitvā vā aparabhāge ṭhito iti paṭisacikkhati caṅkamanakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhāti . Ayaṃ gate sampajānakārī nāma.

Yo sajjhāyaṃ vā karonto, pahaṃ vā vissajjento, kammaṭṭhānaṃ vā manasikaronto ciraṃ ṭhatvā aparabhāge nisinno iti paṭisacikkhati ṭhitakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhāti. Ayaṃ ṭhite sampajānakārī nāma.

Yo sajjhāyādikaraṇavaseneva ciraṃ nisīditvā aparabhāge uṭṭhāya iti paṭisacikkhati nisinnakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhāti. Ayaṃ nisinne sampajānakārī nāma.

Yo pana nipannako sajjhāyaṃ vā karonto kammaṭṭhānaṃ vā manasikaronto niddaṃ okkamitvā aparabhāge uṭṭhāya iti paṭisacikkhati sayanakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhāti. Ayaṃ sutte jāgarite ca sampajānakārī nāma. Kiriyamayacittānahi appavattanaṃ soppaṃ nāma, pavattanaṃ jāgaritaṃ nāma.

Yo pana bhāsamāno ayaṃ saddo nāma oṭṭhe ca paṭicca, dante ca jivhaca tāluca paṭicca, cittassa ca tadanurūpaṃ payogaṃ paṭicca jāyatīti sato sampajānova bhāsati. Ciraṃ vā pana kālaṃ sajjhāyaṃ vā katvā, dhammaṃ vā kathetvā, kammaṭṭhānaṃ vā pavattetvā, pahaṃ vā vissajjetvā, aparabhāge tuṇhībhūto iti paṭisacikkhati bhāsitakāle uppannā rūpārūpadhammā ettheva niruddhāti. Ayaṃ bhāsite sampajānakārī nāma.

Yo tuṇhībhūto ciraṃ dhammaṃ vā kammaṭṭhānaṃ vā manasikatvā aparabhāge iti paṭisacikkhati tuṇhībhūtakāle pavattā rūpārūpadhammā ettheva niruddhāti. Upādārūpappavattiyahi sati bhāsati nāma, asati tuṇhī bhavati nāmāti. Ayaṃ tuṇhībhāve sampajānakārī nāmāti.

Tayidaṃ mahāsivattherena vuttaṃ asammohadhuraṃ mahāsatipaṭṭhānasutte adhippetaṃ. Imasmiṃ pana sāmaaphale sabbampi catubbidhaṃ sampajaaṃ labbhati. Tasmā vuttanayeneva cettha catunnaṃ sampajaānaṃ vasena sampajānakāritā veditabbā. Sampajānakārīti ca sabbapadesu satisampayuttasseva sampajaassa vasena attho veditabbo. Satisampajaena samannāgatoti etassa hi padassa ayaṃ vitthāro. Vibhaṅgappakaraṇe pana sato sampajāno abhikkamati, sato sampajāno paṭikkamatīti evaṃ etāni padāni vibhattāneva. Evaṃ, kho mahārājāti evaṃ satisampayuttassa sampajaassa vasena abhikkamādīni pavattento satisampajaena samannāgato nāma hotīti attho.

66. ại vương, thế no l Tỷ-kheo biết đủ? Ở đy Tỷ-kheo bằng lng với tấm y để che thn, với đồ ăn khất thực để nui bụng, đi tại chỗ no cũng mang theo (y v bnh bt). ại vương, cũng như con chim bay đến chỗ no cũng mang theo hai cnh; cũng vậy, ại vương, vị Tỷ-kheo bằng lng với tấm y để che thn, với đồ ăn khất thực để nui bụng, đi tại chỗ no cũng mang theo. Như vậy, ny ại vương, l Tỷ-kheo biết đủ.

 

Santoso

215. Kathaca, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti? Idha, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena . So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Seyyathāpi, mahārāja, pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti, sapattabhārova ḍeti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati, samādāyeva pakkamati. Evaṃ kho, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hoti.

Santosakathā

215.Idha, mahārāja, bhikkhu santuṭṭho hotīti ettha santuṭṭhoti itarītarapaccayasantosena samannāgato. So panesa santoso dvādasavidho hoti, seyyathidaṃ cīvare yathālābhasantoso, yathābalasantoso, yathāsāruppasantosoti tividho. Evaṃ piṇḍapātādīsu. Tassāyaṃ pabhedavaṇṇanā

Idha bhikkhu cīvaraṃ labhati, sundaraṃ vā asundaraṃ vā. So teneva yāpeti, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati. Ayamassa cīvare yathālābhasantoso. Atha pana pakatidubbalo vā hoti, ābādhajarābhibhūto vā, garucīvaraṃ pārupanto kilamati. So sabhāgena bhikkhunā saddhiṃ taṃ parivattetvā lahukena yāpentopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa cīvare yathābalasantoso. Aparo paṇītapaccayalābhī hoti. So pattacīvarādīnaṃ aataraṃ mahagghapattacīvaraṃ bahūni vā pana pattacīvarāni labhitvā idaṃ therānaṃ cirapabbajitānaṃ, idaṃ bahussutānaṃ anurūpaṃ, idaṃ gilānānaṃ, idaṃ appalābhīnaṃ hotūti datvā tesaṃ purāṇacīvaraṃ vā gahetvā saṅkārakūṭādito vā nantakāni uccinitvā tehi saṅghāṭiṃ katvā dhārentopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa cīvare yathāsāruppasantoso.

Idha pana bhikkhu piṇḍapātaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so teneva yāpeti, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati. Ayamassa piṇḍapāte yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā piṇḍapātaṃ labhati, yenassa paribhuttena aphāsu hoti. So sabhāgassa bhikkhuno taṃ datvā tassa hatthato sappāyabhojanaṃ bhujitvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa piṇḍapāte yathābalasantoso. Aparo bahuṃ paṇītaṃ piṇḍapātaṃ labhati. So taṃ cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā tesaṃ vā sesakaṃ piṇḍāya vā caritvā missakāhāraṃ bhujantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa piṇḍapāte yathāsāruppasantoso.

Idha pana bhikkhu senāsanaṃ labhati, manāpaṃ vā amanāpaṃ vā, so tena neva somanassaṃ, na domanassaṃ uppādeti; antamaso tiṇasanthārakenapi yathāladdheneva tussati. Ayamassa senāsane yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā senāsanaṃ labhati, yatthassa vasato aphāsu hoti, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa santake sappāyasenāsane vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa senāsane yathābalasantoso.

Aparo mahāpuo leṇamaṇḍapakūṭāgārādīni bahūni paṇītasenāsanāni labhati. So tāni cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā yattha katthaci vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa senāsane yathāsāruppasantoso. Yopi uttamasenāsanaṃ nāma pamādaṭṭhānaṃ, tattha nisinnassa thinamiddhaṃ okkamati, niddābhibhūtassa puna paṭibujjhato kāmavitakkā pātubhavantīti paṭisacikkhitvā tādisaṃ senāsanaṃ pattampi na sampaṭicchati. So taṃ paṭikkhipitvā abbhokāsarukkhamūlādīsu vasantopi santuṭṭhova hoti. Ayampissa senāsane yathāsāruppasantoso.

Idha pana bhikkhu bhesajjaṃ labhati, lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so yaṃ labhati, teneva tussati, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhati. Ayamassa gilānapaccaye yathālābhasantoso. Yo pana telena atthiko phāṇitaṃ labhati. So taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato telaṃ gahetvā aadeva vā pariyesitvā bhesajjaṃ karontopi santuṭṭhova hoti. Ayamassa gilānapaccaye yathābalasantoso.

Aparo mahāpuo bahuṃ telamadhuphāṇitādipaṇītabhesajjaṃ labhati. So taṃ cīvaraṃ viya theracirapabbajitabahussutaappalābhīgilānānaṃ datvā tesaṃ ābhatena yena kenaci yāpentopi santuṭṭhova hoti. Yo pana ekasmiṃ bhājane muttaharīṭakaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ catumadhuraṃ gaṇhāhi, bhante, yadicchasīti vuccamāno sacassa tesu aatarenapi rogo vūpasammati, atha muttaharīṭakaṃ nāma buddhādīhi vaṇṇitanti catumadhuraṃ paṭikkhipitvā muttaharīṭakeneva bhesajjaṃ karonto paramasantuṭṭhova hoti. Ayamassa gilānapaccaye yathāsāruppasantoso.

Iminā pana dvādasavidhena itarītarapaccayasantosena samannāgatassa bhikkhuno aṭṭha parikkhārā vaṭṭanti. Tīṇi cīvarāni, patto, dantakaṭṭhacchedanavāsi, ekā sūci, kāyabandhanaṃ parissāvananti. Vuttampi cetaṃ

Ticīvaraca patto ca, vāsi sūci ca bandhanaṃ;

Parissāvanena aṭṭhete, yuttayogassa bhikkhunoti.

Te sabbe kāyaparihārikāpi honti kucchiparihārikāpi. Kathaṃ? Ticīvaraṃ tāva nivāsetvā ca pārupitvā ca vicaraṇakāle kāyaṃ pariharati, posetīti kāyaparihārikaṃ hoti. Cīvarakaṇṇena udakaṃ parissāvetvā pivanakāle khāditabbaphalāphalagahaṇakāle ca kucchiṃ pariharati; posetīti kucchiparihārikaṃ hoti.

Pattopi tena udakaṃ uddharitvā nhānakāle kuṭiparibhaṇḍakaraṇakāle ca kāyaparihāriko hoti. Āhāraṃ gahetvā bhujanakāle kucchiparihāriko.

Vāsipi tāya dantakaṭṭhacchedanakāle macapīṭhānaṃ aṅgapādacīvarakuṭidaṇḍakasajjanakāle ca kāyaparihārikā hoti. Ucchuchedananāḷikerāditacchanakāle kucchiparihārikā.

Sūcipi cīvarasibbanakāle kāyaparihārikā hoti. Pūvaṃ vā phalaṃ vā vijjhitvā khādanakāle kucchiparihārikā.

Kāyabandhanaṃ bandhitvā vicaraṇakāle kāyaparihārikaṃ. Ucchuādīni bandhitvā gahaṇakāle kucchiparihārikaṃ.

Parissāvanaṃ tena udakaṃ parissāvetvā nhānakāle, senāsanaparibhaṇḍakaraṇakāle ca kāyaparihārikaṃ. Pānīyaṃ parissāvanakāle, teneva tilataṇḍulaputhukādīni gahetvā khādanakāle ca kucchiparihāriyaṃ. Ayaṃ tāva aṭṭhaparikkhārikassa parikkhāramattā. Navaparikkhārikassa pana seyyaṃ pavisantassa tatraṭṭhakaṃ paccattharaṇaṃ vā kucikā vā vaṭṭati. Dasaparikkhārikassa nisīdanaṃ vā cammakhaṇḍaṃ vā vaṭṭati. Ekādasaparikkhārikassa pana kattarayaṭṭhi vā telanāḷikā vā vaṭṭati. Dvādasaparikkhārikassa chattaṃ vā upāhanaṃ vā vaṭṭati. Etesu ca aṭṭhaparikkhārikova santuṭṭho, itare asantuṭṭhā mahicchā mahābhārāti na vattabbā. Etepi hi appicchāva santuṭṭhāva subharāva sallahukavuttinova. Bhagavā pana na yimaṃ suttaṃ tesaṃ vasena kathesi, aṭṭhaparikkhārikassa vasena kathesi. So hi khuddakavāsica sūcica parissāvane pakkhipitvā pattassa anto ṭhapetvā pattaṃ aṃsakūṭe laggetvā ticīvaraṃ kāyapaṭibaddhaṃ katvā yenicchakaṃ sukhaṃ pakkamati. Paṭinivattetvā gahetabbaṃ nāmassa na hoti. Iti imassa bhikkhuno sallahukavuttitaṃ dassento bhagavā santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarenātiādimāha. Tattha kāyaparihārikenāti kāyapariharaṇamattakena. Kucchiparihārikenāti kucchipariharaṇamattakena. Samādāyeva pakkamatīti aṭṭhaparikkhāramattakaṃ sabbaṃ gahetvāva kāyapaṭibaddhaṃ katvāva gacchati. Mama vihāro pariveṇaṃ upaṭṭhākoti āsaṅgo vā bandho vā na hoti. So jiyā mutto saro viya, yūthā apakkanto madahatthī viya ca icchiticchitaṃ senāsanaṃ vanasaṇḍaṃ rukkhamūlaṃ vanapabbhāraṃ paribhujanto ekova tiṭṭhati, ekova nisīdati. Sabbiriyāpathesu ekova adutiyo.

Cātuddiso appaṭigho ca hoti,

Santussamāno itarītarena;

Parissayānaṃ sahitā achambhī,

Eko care khaggavisāṇakappoti. (su. ni. 42);

Evaṃ vaṇṇitaṃ khaggavisāṇakappataṃ āpajjati.

Idāni tamatthaṃ upamāya sādhento seyyathāpītiādimāha. Tattha pakkhī sakuṇoti pakkhayutto sakuṇo. Ḍetīti uppatati. Ayaṃ panettha saṅkhepattho sakuṇā nāma asukasmiṃ padese rukkho paripakkaphaloti atvā nānādisāhi āgantvā nakhapattatuṇḍādīhi tassa phalāni vijjhantā vidhunantā khādanti. Idaṃ ajjatanāya, idaṃ svātanāya bhavissatīti tesaṃ na hoti. Phale pana khīṇe neva rukkhassa ārakkhaṃ ṭhapenti, na tattha pattaṃ vā nakhaṃ vā tuṇḍaṃ vā ṭhapenti. Atha kho tasmiṃ rukkhe anapekkho hutvā, yo yaṃ disābhāgaṃ icchati, so tena sapattabhārova uppatitvā gacchati. Evameva ayaṃ bhikkhu nissaṅgo nirapekkho yena kāmaṃ pakkamati. Tena vuttaṃ samādāyeva pakkamatīti.

67. Vị ấy, với giới uẩn cao qu ny, với sự hộ tr cc căn cao qu ny, với chnh niệm tỉnh gic cao qu ny, với hạnh biết đủ cao qu ny, lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch, như rừng, gốc cy, khe ni, hang đ, bi tha ma, lm cy, ngoi trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về v ăn xong, vị ấy ngồi kiết gi, lưng thẳng tại chỗ ni trn, v an tr chnh niệm trước mặt.

 

Nīvaraṇappahānaṃ

216. So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapujaṃ. So pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

Nīvaraṇappahānakathā

216.Soiminā cātiādinā kiṃ dasseti? Araavāsassa paccayasampattiṃ dasseti. Yassa hi ime cattāro paccayā natthi, tassa araavāso na ijjhati. Tiracchānagatehi vā vanacarakehi vā saddhiṃ vattabbataṃ āpajjati. Arae adhivatthā devatā kiṃ evarūpassa pāpabhikkhuno araavāsenāti bheravasaddaṃ sāventi, hatthehi sīsaṃ paharitvā palāyanākāraṃ karonti. Asuko bhikkhu araaṃ pavisitvā idacidaca pāpakammaṃ akāsīti ayaso pattharati. Yassa panete cattāro paccayā atthi, tassa araavāso ijjhati. So hi attano sīlaṃ paccavekkhanto kici kāḷakaṃ vā tilakaṃ vā apassanto pītiṃ uppādetvā taṃ khayavayato sammasanto ariyabhūmiṃ okkamati. Arae adhivatthā devatā attamanā vaṇṇaṃ bhaṇanti. Itissa udake pakkhittatelabindu viya yaso vitthāriko hoti.

Tattha vivittanti suaṃ, appasaddaṃ, appanigghosanti attho. Etadeva hi sandhāya vibhaṅge vivittanti santike cepi senāsanaṃ hoti, taca anākiṇṇaṃ gahaṭṭhehi pabbajitehi. Tena taṃ vivittanti vuttaṃ. Seti ceva āsati ca etthāti senāsanaṃ macapīṭhādīnametaṃ adhivacanaṃ. Tenāha senāsananti macopi senāsanaṃ , pīṭhampi, bhisipi, bimbohanampi, vihāropi, aḍḍhayogopi, pāsādopi, hammiyampi, guhāpi, aṭṭopi, māḷopi leṇampi, veḷugumbopi, rukkhamūlampi, maṇḍapopi, senāsanaṃ, yattha vā pana bhikkhū paṭikkamanti, sabbametaṃ senāsananti (vibha. 527).

Api ca vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhāti idaṃ vihārasenāsanaṃ nāma. Maco pīṭhaṃ bhisi bimbohananti idaṃ macapīṭhasenāsanaṃ nāma. Cimilikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāroti idaṃ santhatasenāsanaṃ nāma. Yattha vā pana bhikkhū paṭikkamantīti idaṃ okāsasenāsanaṃ nāmāti. Evaṃ catubbidhaṃ senāsanaṃ hoti, taṃ sabbaṃ senāsanaggahaṇena saṅgahitameva.

Idha panassa sakuṇasadisassa cātuddisassa bhikkhuno anucchavikasenāsanaṃ dassento araaṃ rukkhamūlantiādimāha. Tattha araanti nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ araanti. Idaṃ bhikkhunīnaṃ vasena āgataṃ. Āraakaṃ nāma senāsanaṃ pacadhanusatikaṃ pacchimanti (pārā. 654) idaṃ pana imassa bhikkhuno anurūpaṃ. Tassa lakkhaṇaṃ visuddhimagge dhutaṅganiddese vuttaṃ. Rukkhamūlanti yaṃ kici sandacchāyaṃ vivittarukkhamūlaṃ. Pabbatanti selaṃ. Tattha hi udakasoṇḍīsu udakakiccaṃ katvā sītāya rukkhacchāyāya nisinnassa nānādisāsu khāyamānāsu sītena vātena bījiyamānassa cittaṃ ekaggaṃ hoti. Kandaranti kaṃ vuccati udakaṃ, tena dāritaṃ, udakena bhinnaṃ pabbatapadesaṃ. Yaṃ nadītumbantipi, nadīkujantipi vadanti. Tattha hi rajatapaṭṭasadisā vālikā hoti, matthake maṇivitānaṃ viya vanagahaṇaṃ, maṇikhandhasadisaṃ udakaṃ sandati. Evarūpaṃ kandaraṃ oruyha pānīyaṃ pivitvā gattāni sītāni katvā vālikaṃ ussāpetvā paṃsukūlacīvaraṃ paapetvā nisinnassa samaṇadhammaṃ karoto cittaṃ ekaggaṃ hoti. Giriguhanti dvinnaṃ pabbatānaṃ antare, ekasmiṃyeva vā umaggasadisaṃ mahāvivaraṃ susānalakkhaṇaṃ visuddhimagge vuttaṃ. Vanapatthanti gāmantaṃ atikkamitvā manussānaṃ anupacāraṭṭhānaṃ, yattha na kasanti na vapanti, tenevāha vanapatthanti dūrānametaṃ senāsanānaṃ adhivacanantiādi. Abbhokāsanti acchannaṃ. Ākaṅkhamāno panettha cīvarakuṭiṃ katvā vasati. Palālapujanti palālarāsi. Mahāpalālapujato hi palālaṃ nikkaḍḍhitvā pabbhāraleṇasadise ālaye karonti, gacchagumbhādīnampi upari palālaṃ pakkhipitvā heṭṭhā nisinnā samaṇadhammaṃ karonti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

Pacchābhattanti bhattassa pacchato. Piṇḍapātapaṭikkantoti piṇḍapātapariyesanato paṭikkanto. Pallaṅkanti samantato ūrubaddhāsanaṃ. Ābhujitvāti bandhitvā. Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti uparimaṃ sarīraṃ ujuṃ ṭhapetvā aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhike koṭiyā koṭiṃ paṭipādetvā. Evahi nisinnassa cammamaṃsanhārūni na paṇamanti. Athassa yā tesaṃ paṇamanapaccayā khaṇe khaṇe vedanā uppajjeyyuṃ, tā nuppajjanti. Tāsu anuppajjamānāsu cittaṃ ekaggaṃ hoti, kammaṭṭhānaṃ na paripatati, vuḍḍhiṃ phātiṃ vepullaṃ upagacchati. Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti kammaṭṭhānābhimukhaṃ satiṃ ṭhapayitvā. Mukhasamīpe vā katvāti attho. Teneva vibhaṅge vuttaṃ ayaṃ sati upaṭṭhitā hoti sūpaṭṭhitā nāsikagge vā mukhanimitte vā, tena vuccati parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti (vibha. 537). Athavā parīti pariggahaṭṭho. Mukhanti niyyānaṭṭho. Satīti upaṭṭhānaṭṭho. Tena vuccati parimukhaṃ satinti. Evaṃ paṭisambhidāyaṃ vuttanayenapettha attho daṭṭhabbo. Tatrāyaṃ saṅkhepo pariggahitaniyyānasatiṃ katvāti.

68. Vị ấy từ bỏ tham i ở đời, sống với tm thot ly tham i, gột rửa tm hết tham i. Từ bỏ sn hận, vị ấy sống với tm khng sn hận, lng từ mẫn thương xt tất cả chng hữu tnh, gột rửa tm hết sn hận. Từ bỏ hn trầm, thụy min, vị ấy sống thot ly hn trầm v thụy min; với tm tưởng hướng về nh sng, chnh niệm tỉnh gic, gột rửa tm hết hn trầm, thụy min. Từ bỏ trạo cử hối tiếc, vị ấy sống khng trạo cử, nội tm trầm lặng, gột rửa tm hết trạo cử, hối tiếc. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thot khỏi nghi ngờ, khng phn vn lưỡng lự, gột rửa tm hết nghi ngờ đối với thiện php.

217. So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti. Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti. Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaī, sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti. Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati, ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti. Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati, akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti.

217.Abhijjhaṃ loketi ettha lujjanapalujjanaṭṭhena pacupādānakkhandhā loko, tasmā pacasu upādānakkhandhesu rāgaṃ pahāya kāmacchandaṃ vikkhambhetvāti ayametthattho. Vigatābhijjhenāti vikkhambhanavasena pahīnattā vigatābhijjhena, na cakkhuviāṇasadisenāti attho. Abhijjhāya cittaṃ parisodhetīti abhijjhāto cittaṃ parimoceti. Yathā taṃ sā mucati ceva, mucitvā ca na puna gaṇhati, evaṃ karotīti attho. Byāpādapadosaṃ pahāyātiādīsupi eseva nayo. Byāpajjati iminā cittaṃ pūtikummāsādayo viya purimapakatiṃ vijahatīti byāpādo. Vikārāpattiyā padussati, paraṃ vā padūseti vināsetīti padoso. Ubhayametaṃ kodhassevādhivacanaṃ . Thinaṃ cittagelaaṃ. Middhaṃ cetasikagelaaṃ, thinaca middhaca thinamiddhaṃ. Ālokasaīti rattimpi divādiṭṭhālokasajānanasamatthāya vigatanīvaraṇāya parisuddhāya saāya samannāgato. Sato sampajānoti satiyā ca āṇena ca samannāgato. Idaṃ ubhayaṃ ālokasaāya upakārattā vuttaṃ. Uddhaccaca kukkuccaca uddhaccakukkuccaṃ. Tiṇṇavicikicchoti vicikicchaṃ taritvā atikkamitvā ṭhito. Kathamidaṃ kathamidanti evaṃ nappavattatīti akathaṃkathī. Kusalesu dhammesūti anavajjesu dhammesu. Ime nu kho kusalā kathamime kusalāti evaṃ na vicikicchati. Na kaṅkhatīti attho. Ayamettha saṅkhepo. Imesu pana nīvaraṇesu vacanatthalakkhaṇādibhedato yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge vuttaṃ.

69. Ny ại vương, như một người mắc nợ, liền lm cc nghề nghiệp. Những nghề ny được pht đạt, người ấy khng những trả được nợ cũ, cn c tiền dư để nui dưỡng vợ. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia mắc nợ nn lm cc nghề nghiệp. Những nghề ny được pht đạt, ta khng những trả được nợ cũ, cn c tiền dư để nui dưỡng vợ". Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.

218. Seyyathāpi , mahārāja, puriso iṇaṃ ādāya kammante payojeyya. Tassa te kammantā samijjheyyuṃ. So yāni ca porāṇāni iṇamūlāni, tāni ca byantiṃ kareyya [byantīkareyya (sī. syā. kaṃ.)], siyā cassa uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāya. Tassa evamassa ahaṃ kho pubbe iṇaṃ ādāya kammante payojesiṃ. Tassa me te kammantā samijjhiṃsu. Sohaṃ yāni ca porāṇāni iṇamūlāni, tāni ca byantiṃ akāsiṃ, atthi ca me uttariṃ avasiṭṭhaṃ dārabharaṇāyāti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

218. Yā panāyaṃ seyyathāpi mahārājāti upamā vuttā. Tattha iṇaṃ ādāyāti vaḍḍhiyā dhanaṃ gahetvā. Byantiṃ kareyyāti vigatantaṃ kareyya , yathā tesaṃ kākaṇikamattopi pariyanto nāma nāvasissati, evaṃ kareyya; sabbaso paṭiniyyāteyyāti attho. Tato nidānanti āṇaṇyanidānaṃ. So hi aṇaṇomhīti āvajjanto balavapāmojjaṃ labhati, somanassaṃ adhigacchati, tena vuttaṃ  labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassanti.

70. Ny ại vương, như một người bị bệnh, đau đớn, trầm trọng, ăn uống khng tiu, thể lực suy yếu. Sau một thời gian người ấy khỏi bệnh, ăn uống tiu thng, thể lực khi phục. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia bị bệnh, đau đớn trầm trọng, ăn uống khng tiu, thể lực suy yếu. Nay ta khỏi bệnh, ăn uống tiu thng, thể lực khi phục". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

219. Seyyathāpi, mahārāja, puriso ābādhiko assa dukkhito bāḷhagilāno; bhattacassa nacchādeyya, na cassa kāye balamattā. So aparena samayena tamhā ābādhā mucceyya; bhattaṃ cassa chādeyya, siyā cassa kāye balamattā. Tassa evamassa ahaṃ kho pubbe ābādhiko ahosiṃ dukkhito bāḷhagilāno; bhattaca me nacchādesi, na ca me āsi [na cassa me (ka.)] kāye balamattā. Somhi etarahi tamhā ābādhā mutto; bhattaca me chādeti, atthi ca me kāye balamattāti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

219. Visabhāgavedanuppattiyā kakaceneva catuiriyāpathaṃ chindanto ābādhatīti ābādho, svāssa atthīti ābādhiko. Taṃ samuṭṭhānena dukkhena dukkhito. Adhimattagilānoti bāḷhagilāno. Nacchādeyyāti adhimattabyādhiparetatāya na rucceyya. Balamattāti balameva, balacassa kāye na bhaveyyāti attho. Tatonidānanti ārogyanidānaṃ. Tassa hi arogomhīti āvajjayato tadubhayaṃ hoti. Tena vuttaṃ  labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassanti.

71. Ny ại vương, như một người bị nhốt trong ngục. Người ấy sau một thời gian, được khỏi t tội, an lạc kiện ton, ti sản khng bị giảm tổn. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia bị nhốt trong ngục, nay ta được khỏi t tội, an lạc kiện ton, ti sản khng bị giảm tổn". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

220. Seyyathāpi, mahārāja, puriso bandhanāgāre baddho assa. So aparena samayena tamhā bandhanāgārā mucceyya sotthinā abbhayena [ubbayena (sī. ka.)], na cassa kici bhogānaṃ vayo. Tassa evamassa ahaṃ kho pubbe bandhanāgāre baddho ahosiṃ, somhi etarahi tamhā bandhanāgārā mutto sotthinā abbhayena. Natthi ca me kici bhogānaṃ vayoti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

220.Na cassa kici bhogānaṃ vayoti kākaṇikamattampi bhogānaṃ vayo na bhaveyya. Tatonidānanti bandhanāmokkhanidānaṃ. Sesaṃ vuttanayeneva sabbapadesu yojetabbaṃ.

72. Ny ại vương, như một người n lệ, khng được tự chủ, lệ thuộc người khc, khng được tự do đi lại. Người ấy, sau một thời gian, thot khỏi cảnh n lệ, được tự chủ, khng lệ thuộc người khc, một người được giải thot, được tự do đi lại. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia bị cảnh n lệ, khng được tự chủ, lệ thuộc người khc, khng được tự do đi lại. Nay ta thot cảnh n lệ, được tự chủ, khng lệ thuộc người khc, một người được giải thot, được tự do đi lại". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

221. Seyyathāpi, mahārāja, puriso dāso assa anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. So aparena samayena tamhā dāsabyā mucceyya attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamo. Tassa evamassa ahaṃ kho pubbe dāso ahosiṃ anattādhīno parādhīno na yenakāmaṃgamo. Somhi etarahi tamhā dāsabyā mutto attādhīno aparādhīno bhujisso yenakāmaṃgamoti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

221-222.Anattādhīnoti na attani adhīno, attano ruciyā kici kātuṃ na labhati. Parādhīnoti paresu adhīno parasseva ruciyā vattati. Na yena kāmaṃ gamoti yena disābhāgenassa gantukāmatā hoti, icchā uppajjati gamanāya, tena gantuṃ na labhati. Dāsabyāti dāsabhāvā. Bhujissoti attano santako. Tatonidānanti bhujissanidānaṃ. Kantāraddhānamagganti kantāraṃ addhānamaggaṃ, nirudakaṃ dīghamagganti attho. Tatonidānanti khemantabhūminidānaṃ.

73. Ny ại vương, như một người giu c, nhiều ti sản, đang đi qua bi sa mạc, thiếu lương thực, đầy những nguy hiểm. Người ấy, sau một thời gian đ đi khỏi sa mạc, đến đầu lng v sự, yn ổn, khng c nguy hiểm. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia giu c, nhiều ti sản, đi qua bi sa mạc thiếu lương thực, đầy những nguy hiểm. Nay ta đ đi qua khỏi bi sa mạc ấy, đến đầu lng v sự, yn ổn, khng c nguy hiểm". Người ấy nhờ vậy được sung sướng hoan hỷ.

222. Seyyathāpi, mahārāja, puriso sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjeyya dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. So aparena samayena taṃ kantāraṃ nitthareyya sotthinā, gāmantaṃ anupāpuṇeyya khemaṃ appaṭibhayaṃ. Tassa evamassa ahaṃ kho pubbe sadhano sabhogo kantāraddhānamaggaṃ paṭipajjiṃ dubbhikkhaṃ sappaṭibhayaṃ. Somhi etarahi taṃ kantāraṃ nitthiṇṇo sotthinā, gāmantaṃ anuppatto khemaṃ appaṭibhayanti. So tatonidānaṃ labhetha pāmojjaṃ, adhigaccheyya somanassaṃ.

74. Như vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo tự mnh qun năm triền ci chưa xả ly, như mn nợ, như bệnh hoạn, như ngục t, như cảnh n lệ, như con đường sa mạc.

 

223. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu yathā iṇaṃ yathā rogaṃ yathā bandhanāgāraṃ yathā dāsabyaṃ yathā kantāraddhānamaggaṃ, evaṃ ime paca nīvaraṇe appahīne attani samanupassati.

223.Ime paca nīvaraṇe appahīneti ettha bhagavā appahīnakāmacchandanīvaraṇaṃ iṇasadisaṃ, sesāni rogādisadisāni katvā dasseti. Tatrāyaṃ sadisatā. Yo hi paresaṃ iṇaṃ gahetvā vināseti, so tehi iṇaṃ dehīti vuccamānopi pharusaṃ vuccamānopi bajjhamānopi vadhīyamānopi kici paṭibāhituṃ na sakkoti, sabbaṃ titikkhati. Titikkhākāraṇaṃ hissa taṃ iṇaṃ hoti. Evameva yo yamhi kāmacchandena rajjati, taṇhāsahagatena taṃ vatthuṃ gaṇhati, so tena pharusaṃ vuccamānopi bajjhamānopi vadhīyamānopi sabbaṃ titikkhati, titikkhākāraṇaṃ hissa so kāmacchando hoti, gharasāmikehi vadhīyamānānaṃ itthīnaṃ viyāti, evaṃ iṇaṃ viya kāmacchando daṭṭhabbo.

Yathā pana pittarogāturo madhusakkarādīsupi dinnesu pittarogāturatāya tesaṃ rasaṃ na vindati, tittakaṃ tittakanti uggiratiyeva. Evameva byāpannacitto hitakāmehi ācariyupajjhāyehi appamattakampi ovadiyamāno ovādaṃ na gaṇhati. Ati viya me tumhe upaddavethātiādīni vatvā vibbhamati. Pittarogāturatāya so puriso madhusakkarādīnaṃ viya kodhāturatāya jhānasukhādibhedaṃ sāsanarasaṃ na vindatīti. Evaṃ rogo viya byāpādo daṭṭhabbo.

Yathā pana nakkhattadivase bandhanāgāre baddho puriso nakkhattassa neva ādiṃ na majjhaṃ na pariyosānaṃ passati. So dutiyadivase mutto aho hiyyo nakkhattaṃ manāpaṃ, aho naccaṃ, aho gītantiādīni sutvāpi paṭivacanaṃ na deti. Kiṃ kāraṇā? Nakkhattassa ananubhūtattā. Evameva thinamiddhābhibhūto bhikkhu vicittanayepi dhammassavane pavattamāne neva tassa ādiṃ na majjhaṃ na pariyosānaṃ jānāti. Sopi uṭṭhite dhammassavane aho dhammassavanaṃ, aho kāraṇaṃ, aho upamāti dhammassavanassa vaṇṇaṃ bhaṇamānānaṃ sutvāpi paṭivacanaṃ na deti. Kiṃ kāraṇā? Thinamiddhavasena dhammakathāya ananubhūtattā. Evaṃ bandhanāgāraṃ viya thinamiddhaṃ daṭṭhabbaṃ.

Yathā pana nakkhattaṃ kīḷantopi dāso idaṃ nāma accāyikaṃ karaṇīyaṃ atthi, sīghaṃ tattha gacchāhi. No ce gacchasi, hatthapādaṃ vā te chindāmi kaṇṇanāsaṃ vāti vutto sīghaṃ gacchatiyeva . Nakkhattassa ādimajjhapariyosānaṃ anubhavituṃ na labhati, kasmā? Parādhīnatāya, evameva vinaye apakataunā vivekatthāya araaṃ paviṭṭhenāpi kismicideva antamaso kappiyamaṃsepi akappiyamaṃsasaāya uppannāya vivekaṃ pahāya sīlavisodhanatthaṃ vinayadharassa santikaṃ gantabbaṃ hoti, vivekasukhaṃ anubhavituṃ na labhati, kasmā? Uddhaccakukkuccābhibhūtatāyāti. Evaṃ dāsabyaṃ viya uddhaccakukkuccaṃ daṭṭhabbaṃ.

Yathā pana kantāraddhānamaggappaṭipanno puriso corehi manussānaṃ viluttokāsaṃ pahatokāsaca disvā daṇḍakasaddenapi sakuṇasaddenapi corā āgatāti ussaṅkitaparisaṅkitova hoti, gacchatipi tiṭṭhatipi nivattatipi, gataṭṭhānato agataṭṭhānameva bahutaraṃ hoti. So kicchena kasirena khemantabhūmiṃ pāpuṇāti vā na vā pāpuṇāti. Evameva yassa aṭṭhasu ṭhānesu vicikicchā uppannā hoti, so buddho nu kho, no nu kho buddhotiādinā nayena vicikicchanto adhimuccitvā saddhāya gaṇhituṃ na sakkoti. Asakkonto maggaṃ vā phalaṃ vā na pāpuṇātīti. Yathā kantāraddhānamagge corā atthi natthīti punappunaṃ āsappanaparisappanaṃ apariyogāhanaṃ chambhitattaṃ cittassa uppādento khemantapattiyā antarāyaṃ karoti, evaṃ vicikicchāpi buddho nu kho, na buddhotiādinā nayena punappunaṃ āsappanaparisappanaṃ apariyogāhanaṃ chambhitattaṃ cittassa uppādayamānā ariyabhūmippattiyā antarāyaṃ karotīti kantāraddhānamaggo viya vicikicchā daṭṭhabbā.

Ny ại vương, cũng như khng mắc nợ, như khng bệnh tật, như được khỏi t tội, như được tự do, như đất lnh yn ổn, ny ại vương, Tỷ-kheo qun năm triền ci khi diệt trừ chng.

 

224. Seyyathāpi, mahārāja, yathā āṇaṇyaṃ yathā ārogyaṃ yathā bandhanāmokkhaṃ yathā bhujissaṃ yathā khemantabhūmiṃ; evameva kho, mahārāja, bhikkhu ime paca nīvaraṇe pahīne attani samanupassati.

224. Idāni  seyyathāpi, mahārāja, āṇaṇyanti ettha bhagavā pahīnakāmacchandanīvaraṇaṃ āṇaṇyasadisaṃ, sesāni ārogyādisadisāni katvā dasseti. Tatrāyaṃ sadisatā, yathā hi puriso iṇaṃ ādāya kammante payojetvā samiddhataṃ patto idaṃ iṇaṃ nāma palibodhamūlanti cintetvā savaḍḍhikaṃ iṇaṃ niyyātetvā paṇṇaṃ phālāpeyya. Athassa tato paṭṭhāya neva koci dūtaṃ peseti, na paṇṇaṃ. So iṇasāmike disvāpi sace icchati, āsanā uṭṭhahati, no ce na uṭṭhahati, kasmā? Tehi saddhiṃ nillepatāya alaggatāya. Evameva bhikkhu ayaṃ kāmacchando nāma palibodhamūlanti cintetvā cha dhamme bhāvetvā kāmacchandanīvaraṇaṃ pajahati. Te pana cha dhamme mahāsatipaṭṭhāne vaṇṇayissāma. Tassevaṃ pahīnakāmacchandassa yathā iṇamuttassa purisassa iṇassāmike disvā neva bhayaṃ na chambhitattaṃ hoti. Evameva paravatthumhi neva saṅgo na baddho hoti. Dibbānipi rūpāni passato kileso na samudācarati. Tasmā bhagavā āṇaṇyamiva kāmacchandappahānaṃ āha.

Yathā pana so pittarogāturo puriso bhesajjakiriyāya taṃ rogaṃ vūpasametvā tato paṭṭhāya madhusakkarādīnaṃ rasaṃ vindati. Evameva bhikkhu ayaṃ byāpādo nāma mahā anatthakaroti cha dhamme bhāvetvā byāpādanīvaraṇaṃ pajahati. Sabbanīvaraṇesu cha dhamme mahāsatipaṭṭhāneyeva vaṇṇayissāma. Na kevalaca teyeva, yepi thinamiddhādīnaṃ pahānāya bhāvetabbā, tepi sabbe tattheva vaṇṇayissāma. So evaṃ pahīnabyāpādo yathā pittarogavimutto puriso madhusakkarādīnaṃ rasaṃ sampiyāyamāno paṭisevati, evameva ācārapaṇṇattiādīni sikkhāpadāni sirasā sampaṭicchitvā sampiyāyamāno sikkhati. Tasmā bhagavā ārogyamiva byāpādappahānaṃ āha.

Yathā so nakkhattadivase bandhanāgāraṃ pavesito puriso aparasmiṃ nakkhattadivase pubbepi ahaṃ pamādadosena baddho, tena nakkhattaṃ nānubhaviṃ. Idāni appamatto bhavissāmīti yathāssa paccatthikā okāsaṃ na labhanti, evaṃ appamatto hutvā nakkhattaṃ anubhavitvā aho nakkhattaṃ, aho nakkhattanti udānaṃ udānesi, evameva bhikkhu idaṃ thinamiddhaṃ nāma mahāanatthakaranti cha dhamme bhāvetvā thinamiddhanīvaraṇaṃ pajahati, so evaṃ pahīnathinamiddho yathā bandhanā mutto puriso sattāhampi nakkhattassa ādimajjhapariyosānaṃ anubhavati, evameva dhammanakkhattassa ādimajjhapariyosānaṃ anubhavanto saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇāti. Tasmā bhagavā bandhanā mokkhamiva thinamiddhappahānaṃ āha.

Yathā pana dāso kicideva mittaṃ upanissāya sāmikānaṃ dhanaṃ datvā attānaṃ bhujissaṃ katvā tato paṭṭhāya yaṃ icchati, taṃ karoti. Evameva bhikkhu idaṃ uddhaccakukkuccaṃ nāma mahā anatthakaranti cha dhamme bhāvetvā uddhaccakukkuccaṃ pajahati. So evaṃ pahīnauddhaccakukkucco yathā bhujisso puriso yaṃ icchati, taṃ karoti, na taṃ koci balakkārena tato nivatteti , evameva yathā sukhaṃ nekkhammapaṭipadaṃ paṭipajjati, na taṃ uddhaccakukkuccaṃ balakkārena tato nivatteti. Tasmā bhagavā bhujissaṃ viya uddhaccakukkuccappahānaṃ āha.

Yathā balavā puriso hatthasāraṃ gahetvā sajjāvudho saparivāro kantāraṃ paṭipajjeyya, taṃ corā dūratova disvā palāyeyyuṃ. So sotthinā taṃ kantāraṃ nittharitvā khemantaṃ patto haṭṭhatuṭṭho assa. Evameva bhikkhu ayaṃ vicikicchā nāma mahā anatthakārikāti cha dhamme bhāvetvā vicikicchaṃ pajahati . So evaṃ pahīnavicikiccho yathā balavā puriso sajjāvudho saparivāro nibbhayo core tiṇaṃ viya agaṇetvā sotthinā nikkhamitvā khemantabhūmiṃ pāpuṇāti, evameva bhikkhu duccaritakantāraṃ nittharitvā paramaṃ khemantabhūmiṃ amataṃ mahānibbānaṃ pāpuṇāti. Tasmā bhagavā khemantabhūmiṃ viya vicikicchāpahānaṃ āha.

75. Khi qun tự thn đ xả ly năm triền ci ấy, hn hoan sanh; do hn hoan nn hỷ sanh; do tm hoan hỷ, thn được khinh an; do thn khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tm được định tĩnh.

 

 

 

 

 

 

225. Tassime paca nīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati.

225.Pāmojjaṃ jāyatīti tuṭṭhākāro jāyati. Pamuditassa pīti jāyatīti tuṭṭhassa sakalasarīraṃ khobhayamānā pīti jāyati. Pītimanassa kāyo passambhatīti pītisampayuttacittassa puggalassa nāmakāyo passambhati, vigatadaratho hoti. Sukhaṃ vedetīti kāyikampi cetasikampi sukhaṃ vedayati. Cittaṃ samādhiyatīti iminā nekkhammasukhena sukhitassa upacāravasenapi appanāvasenapi cittaṃ samādhiyati.
Tỷ-kheo ly dục, ly c php, chứng v tr thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, lm cho sung mn, trn đầy thn mnh với hỷ lạc do ly dục sanh, khng một chỗ no trn ton thn khng được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Paṭhamajjhānaṃ

226. So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kici sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

Paṭhamajjhānakathā

226.So vivicceva kāmehipe paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatītiādi pana upacārasamādhinā samāhite citte uparivisesadassanatthaṃ appanāsamādhinā samāhite citte tassa samādhino pabhedadassanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ. Imameva kāyanti imaṃ karajakāyaṃ. Abhisandetīti temeti sneheti, sabbattha pavattapītisukhaṃ karoti. Parisandetīti samantato sandeti. Paripūretīti vāyunā bhastaṃ viya pūreti. Parippharatīti samantato phusati. Sabbāvato kāyassāti assa bhikkhuno sabbakoṭṭhāsavato kāyassa kici upādinnakasantatipavattiṭṭhāne chavimaṃsalohitānugataṃ aṇumattampi ṭhānaṃ paṭhamajjhānasukhena aphuṭaṃ nāma na hoti.

 76. Ny ại vương, như một người hầu tắm lo luyện hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, nho trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoi với nước, nhưng khng chảy thnh giọt. Cũng vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, lm cho sung mn, trn đầy thn hnh với hỷ lạc do ly dục sanh, khng một chỗ no trn ton thn khng được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

 

 

227. Seyyathāpi , mahārāja, dakkho nhāpako vā nhāpakantevāsī vā kaṃsathāle nhānīyacuṇṇāni ākiritvā udakena paripphosakaṃ paripphosakaṃ sanneyya, sāyaṃ nhānīyapiṇḍi snehānugatā snehaparetā santarabāhirā phuṭā snehena, na ca paggharaṇī; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ vivekajena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kici sabbāvato kāyassa vivekajena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca. 227.Dakkhoti cheko paṭibalo nhānīyacuṇṇāni kātuceva payojetuca sannetuca. Kaṃsathāleti yena kenaci lohena katabhājane. Mattikabhājanaṃ pana thiraṃ na hoti. Sannentassa bhijjati. Tasmā taṃ na dasseti. Paripphosakaṃparipphosakanti sicitvā sicitvā. Sanneyyāti vāmahatthena kaṃsathālaṃ gahetvā dakkhiṇahatthena pamāṇayuttaṃ udakaṃ sicitvā sicitvā parimaddanto piṇḍaṃ kareyya. Snehānugatāti udakasinehena anugatā. Snehaparetāti udakasinehena pariggahitā. Santarabāhirāti saddhiṃ antopadesena ceva bahipadesena ca sabbatthakameva udakasinehena phuṭāti attho. Na ca paggharaṇīti na ca bindu bindu udakaṃ paggharati, sakkā hoti hatthenapi dvīhipi tīhipi aṅgulīhi gahetuṃ ovaṭṭikāyapi kātunti attho.

77. Lại nữa, ny ại vương, Tỷ-kheo ấy diệt tầm v tứ, chứng v tr thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm khng tứ, nội tĩnh nhất tm Tỷ-kheo ấy thấm nhuần, tẩm ướt lm cho sung mn, trn đầy thn mnh với hỷ lạc do định sanh, khng một chỗ no trn ton thn khng được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

 

 

Dutiyajjhānaṃ

228. Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kici sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti.

Dutiyajjhānakathā

228-229. Dutiyajjhānasukhūpamāyaṃ ubbhidodakoti ubbhinnaudako, na heṭṭhā ubbhijjitvā uggacchanakaudako. Antoyeva pana ubbhijjanakaudakoti attho. Āyamukhanti āgamanamaggo. Devoti megho. Kālena kālanti kāle kāle, anvaddhamāsaṃ vā anudasāhaṃ vāti attho. Dhāranti vuṭṭhiṃ. Na anuppaveccheyyāti na ca paveseyya, na vasseyyāti attho. Sītā vāridhārā ubbhijjitvāti sītaṃ dhāraṃ uggantvā rahadaṃ pūrayamānaṃ ubbhijjitvā. Heṭṭhā uggacchanaudakahi uggantvā uggantvā bhijjantaṃ udakaṃ khobheti, catūhi disāhi pavisanaudakaṃ purāṇapaṇṇatiṇakaṭṭhadaṇḍakādīhi udakaṃ khobheti, vuṭṭhiudakaṃ dhārānipātapubbuḷakehi udakaṃ khobheti. Sannisinnameva pana hutvā iddhinimmitamiva uppajjamānaṃ udakaṃ imaṃ padesaṃ pharati, imaṃ padesaṃ na pharatīti natthi, tena aphuṭokāso nāma na hotīti. Tattha rahado viya karajakāyo. Udakaṃ viya dutiyajjhānasukhaṃ. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.

 

78. Ny ại vương, v như một hồ nước, nước tự trong dng ln, phương ng khng c lỗ nước chảy ra, phương Ty khng c lỗ nước chảy ra, phương Bắc khng c lỗ nước chảy ra, phương Nam khng c lỗ nước chảy ra, v thỉnh thoảng trời lại mưa lớn. Suối nước mt từ hồ nước ấy phun ra thấm nhuần, tẩm ướt, lm cho sung mn trn đầy hồ nước ấy, với nước mt lạnh, khng một chỗ no của hồ nước ấy khng được nước mt lạnh thấm nhuần. Cũng vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần tẩm ướt, lm cho sung mn trn đầy thn mnh với hỷ lạc do định sanh, khng một chỗ no trn ton thn, khng được hỷ lạc do định sanh ấy thấm nhuần.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

 

 

229. Seyyathāpi, mahārāja, udakarahado gambhīro ubbhidodako [ubbhitodako (syā. kaṃ. ka.)] tassa nevassa puratthimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na dakkhiṇāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na pacchimāya disāya udakassa āyamukhaṃ, na uttarāya disāya udakassa āyamukhaṃ, devo ca na kālenakālaṃ sammādhāraṃ anuppaveccheyya. Atha kho tamhāva udakarahadā sītā vāridhārā ubbhijjitvā tameva udakarahadaṃ sītena vārinā abhisandeyya parisandeyya paripūreyya paripphareyya, nāssa kici sabbāvato udakarahadassa sītena vārinā apphuṭaṃ assa.

Evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ samādhijena pītisukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kici sabbāvato kāyassa samādhijena pītisukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

79. Lại nữa, ny ại vương, Tỷ-kheo ly hỷ tr xả, chnh niệm tỉnh gic, thn cảm sự lạc thọ m cc bậc Thnh gọi l "Xả niệm lạc tr", chứng v an tr thiền thứ ba. Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, lm cho sung mn trn đầy thn mnh với lạc thọ khng c hỷ ấy, khng một chỗ no trn ton thn, khng được lạc thọ khng c hỷ ấy thấm nhuần.

 

Tatiyajjhānaṃ

230. Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato sampajāno, sukhaca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kici sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti.

Tatiyajjhānakathā

230-231. Tatiyajjhānasukhūpamāyaṃ uppalāni ettha santīti uppalinī. Sesapadadvayepi eseva nayo. Ettha ca setarattanīlesu yaṃ kici uppalaṃ uppalameva. Ūnakasatapattaṃ puṇḍarīkaṃ, satapattaṃ padumaṃ. Pattaniyamaṃ vā vināpi setaṃ padumaṃ, rattaṃ puṇḍarīkanti ayamettha vinicchayo. Udakānuggatānīti udakato na uggatāni. Anto nimuggaposīnīti udakatalassa anto nimuggāniyeva hutvā posīni, vaḍḍhīnīti attho. Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.

 

80. Ny ại vương, v như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, c những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những bng sen ấy sanh trong nước, lớn ln trong nước, khng vượt khỏi nước, nui sống dưới nước, từ đầu ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần tẩm ướt, đầy trn thấu suốt bởi nước mt lạnh ấy, khng một chỗ no của ton thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng khng được nước mt lạnh ấy thấm nhuần. Cũng vậy, ny ại vương Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, lm cho sung mn, trn đầy thn mnh với lạc thọ khng c hỷ ấy, khng một chỗ no trn ton thn khng được lạc thọ khng c hỷ ấy thấm nhuần.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

231. Seyyathāpi, mahārāja, uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, tāni yāva caggā yāva ca mūlā sītena vārinā abhisannāni parisannāni [abhisandāni parisandāni (ka.)] paripūrāni paripphuṭāni [paripphuṭṭhāni (pī.)], nāssa kici sabbāvataṃ uppalānaṃ vā padumānaṃ vā puṇḍarīkānaṃ vā sītena vārinā apphuṭaṃ assa; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ nippītikena sukhena abhisandeti parisandeti paripūreti parippharati, nāssa kici sabbāvato kāyassa nippītikena sukhena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

81. Lại nữa, ny ại vương, Tỷ-kheo, xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đ cảm thọ trước, chứng v tr vo thiền thứ tư, khng khổ, khng lạc, xả niệm thanh tịnh. Tỷ-kheo ấy thấm nhuần ton thn mnh với tm thuần tịnh trong sng, khng một chỗ no trn ton thn khng được tm thuần tịnh trong sng ấy thấm nhuần.

Catutthajjhānaṃ

232. Puna caparaṃ, mahārāja, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, so imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kici sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti.

Catutthajjhānakathā

232-233. Catutthajjhānasukhūpamāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātenāti ettha nirupakkilesaṭṭhena parisuddhaṃ, pabhassaraṭṭhena pariyodātanti veditabbaṃ. Odātena vatthenāti idaṃ utupharaṇatthaṃ vuttaṃ. Kiliṭṭhavatthena hi utupharaṇaṃ na hoti, taṅkhaṇadhotaparisuddhena utupharaṇaṃ balavaṃ hoti. Imissāya hi upamāya vatthaṃ viya karajakāyo, utupharaṇaṃ viya catutthajjhānasukhaṃ. Tasmā yathā sunhātassa purisassa parisuddhaṃ vatthaṃ sasīsaṃ pārupitvā nisinnassa sarīrato utu sabbameva vatthaṃ pharati. Na koci vatthassa aphuṭokāso hoti. Evaṃ catutthajjhānasukhena bhikkhuno karajakāyassa na koci okāso aphuṭo hotīti. Evamettha attho daṭṭhabbo. Imesaṃ pana catunnaṃ jhānānaṃ anupadavaṇṇanā ca bhāvanānayo ca visuddhimagge vuttoti idha na vitthārito.

Ettāvatā cesa rūpajjhānalābhīyeva, na arūpajjhānalābhīti na veditabbo. Na hi aṭṭhasu samāpattīsu cuddasahākārehi ciṇṇavasībhāvaṃ vinā upari abhiādhigamo hoti. Pāḷiyaṃ pana rūpajjhānāniyeva āgatāni. Arūpajjhānāni āharitvā kathetabbāni.

 

82. Ny ại vương, v như một người ngồi, dng tấm vải trắng trm đầu, khng một chỗ no trn ton thn khng được vải trắng ấy che thấu. Cũng vậy, ny ại vương, Tỷ-kheo thấm nhuần ton thn mnh với tm thuần tịnh, trong sng, khng một chỗ no trn ton thn khng được tm thuần tịnh trong sng ấy thấm nhuần.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu, th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

233. Seyyathāpi , mahārāja, puriso odātena vatthena sasīsaṃ pārupitvā nisinno assa, nāssa kici sabbāvato kāyassa odātena vatthena apphuṭaṃ assa; evameva kho, mahārāja, bhikkhu imameva kāyaṃ parisuddhena cetasā pariyodātena pharitvā nisinno hoti, nāssa kici sabbāvato kāyassa parisuddhena cetasā pariyodātena apphuṭaṃ hoti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

83. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến chnh tr, chnh kiến. Vị ấy biết: Thn ny của ta l sắc php, do bốn đại thnh, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cho nui dưỡng, v thường, biến hoại, phấn toi, đoạn tuyệt, hoại diệt, trong thn ấy thức ta lại nương tựa v bị tri buộc.

 

 

 

Vipassanāāṇaṃ

234. So [puna caparaṃ mahārāja bhikkhu so (ka.)] evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte āṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādana-parimaddana-bhedana-viddhaṃsana-dhammo; idaca pana me viāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddhanti.

Vipassanāāṇakathā

234.So evaṃ samāhite cittepe ānejappatteti so cuddasahākārehi aṭṭhasu samāpattīsu ciṇṇavasībhāvo bhikkhūti dasseti . Sesamettha visuddhimagge vuttanayena veditabbaṃ. āṇadassanāya cittaṃ abhinīharatīti ettha āṇadassananti maggaāṇampi, vuccati phalaāṇampi, sabbautaāṇampi, paccavekkhaṇaāṇampi, vipassanāāṇampi. Kiṃ nu kho, āvuso, āṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti (mahāni. 1.257) ettha hi maggaāṇaṃ āṇadassananti vuttaṃ. Ayamao uttarimanussadhammo alamariyaāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti (ma. ni. 1.328) ettha phalaāṇaṃ. Bhagavatopi kho āṇadassanaṃ udapādi sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmoti (mahāva. 10) ettha sabbautaāṇaṃ. āṇaca pana me dassanaṃ udapādi akuppā me vimutti, ayamantimā jātīti (mahāva. 16) ettha paccavekkhaṇaāṇaṃ idha pana āṇadassanāya cittanti idaṃ vipassanāāṇaṃ āṇadassananti vuttanti.

Abhinīharatīti vipassanāāṇassa nibbattanatthāya tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti. Rūpīti ādīnamattho vuttoyeva. Odanakummāsūpacayoti odanena ceva kummāsena ca upacito vaḍḍhito. Aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammoti hutvā abhāvaṭṭhena aniccadhammo. Duggandhavighātatthāya tanuvilepanena ucchādanadhammo. Aṅgapaccaṅgābādhavinodanatthāya khuddakasambāhanena parimaddanadhammo. Daharakāle vā ūrūsu sayāpetvā gabbhāvāsena dussaṇṭhitānaṃ tesaṃ tesaṃ aṅgānaṃ saṇṭhānasampādanatthaṃ achanapīḷanādivasena parimaddanadhammo. Evaṃ pariharitopi bhedanaviddhaṃsanadhammo bhijjati ceva vikirati ca, evaṃ sabhāvoti attho. Tattha rūpī cātumahābhūtikotiādīsu chahi padehi samudayo kathito. Aniccapadena saddhiṃ pacchimehi dvīhi atthaṅgamo. Ettha sitaṃ ettha paṭibaddhanti ettha cātumahābhūtike kāye nissitaca paṭibaddhaca.

84. Ny ại vương, v như một hn lưu ly bảo chu, đẹp đẽ, trong suốt, c tm mặt, kho dũa, kho mi, sng chi, khng uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. V một sợi giy được xu qua hn ngọc ấy, sợi giy mu xanh, mu vng, mu đỏ, mu trắng hay mu vng nhạt. Một người c mắt cầm hn ngọc ấy trn tay sẽ thấy: Hn lưu ly bảo chu ny, đẹp đẽ, trong suốt, c tm mặt, kho dũa, kho mi, sng chi, khng uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. V sợi giy ny được xu qua hn ngọc ấy, sợi giy mu xanh, mu vng, mu đỏ, mu trắng hay mu vng nhạt. Cũng vậy, ny ại vương, với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy. Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến chnh tr, chnh kiến. Vị ấy biết: Thn ny của ta l sắc php, do bốn đại thnh, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cho nui dưỡng, v thường, biến hoại, phấn toi, đoạn tuyệt, hoại diệt. Trong thn ấy thức ta lại nương tựa v bị tri buộc.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu v th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

 

235. Seyyathāpi, mahārāja, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā [pītakaṃ vā lohitakaṃ vā (ka.)] odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vā. Tamenaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya ayaṃ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno; tatridaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā pītaṃ vā lohitaṃ vā odātaṃ vā paṇḍusuttaṃ vāti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte āṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So evaṃ pajānāti ayaṃ kho me kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammo; idaca pana me viāṇaṃ ettha sitaṃ ettha paṭibaddhanti. Idampi kho, mahārāja , sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

235.Subhoti sundaro. Jātimāti parisuddhākarasamuṭṭhito. Suparikammakatoti suṭṭhu kataparikammo apanītapāsāṇasakkharo. Acchoti tanucchavi. Vippasannoti suṭṭhu pasanno. Sabbākārasampannoti dhovanavedhanādīhi sabbehi ākārehi sampanno. Nīlantiādīhi vaṇṇasampattiṃ dasseti. Tādisahi āvutaṃ pākaṭaṃ hoti. Evameva khoti ettha evaṃ upamāsaṃsandanaṃ veditabbaṃ. Maṇi viya hi karajakāyo. Āvutasuttaṃ viya vipassanāāṇaṃ. Cakkhumā puriso viya vipassanālābhī bhikkhu, hatthe karitvā paccavekkhato ayaṃ kho maṇīti maṇino āvibhūtakālo viya vipassanāāṇaṃ, abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno cātumahābhūtikakāyassa āvibhūtakālo, tatridaṃ suttaṃ āvutanti suttassāvibhūtakālo viya vipassanāāṇaṃ, abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tadārammaṇānaṃ phassapacamakānaṃ vā sabbacittacetasikānaṃ vā vipassanāāṇasseva vā āvibhūtakāloti.

Idaca vipassanāāṇaṃ maggaāṇānantaraṃ. Evaṃ santepi yasmā abhiāvāre āraddhe etassa antarāvāro natthi tasmā idheva dassitaṃ. Yasmā ca aniccādivasena akatasammasanassa dibbāya sotadhātuyā bheravaṃ saddaṃ suṇato, pubbenivāsānussatiyā bherave khandhe anussarato, dibbena cakkhunā bheravampi rūpaṃ passato bhayasantāso uppajjati, na aniccādivasena katasammasanassa tasmā abhiaṃ pattassa bhayavinodanahetusampādanatthampi idaṃ idheva dassitaṃ. Api ca yasmā vipassanāsukhaṃ nāmetaṃ maggaphalasukhasampādakaṃ pāṭiyekkaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ tasmāpi āditova idaṃ idha dassitanti veditabbaṃ.

85. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo ch tm, hướng tm đến sự ha hiện một thn do lm ra. Vị ấy tạo một thn khc từ nơi thn ny, cũng l sắc php, do lm ra, đầy đủ cc chi tiết lớn nhỏ, khng thiếu một căn no.

 

Manomayiddhiāṇaṃ

236. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ.

Manomayiddhiāṇakathā

236-237.Manomayanti manena nibbattitaṃ. Sabbaṅgapaccaṅginti sabbehi aṅgehi ca paccaṅgehi ca samannāgataṃ. Ahīnindriyanti saṇṭhānavasena avikalindriyaṃ. Iddhimatā nimmitarūpahi sace iddhimā odāto tampi odātaṃ. Sace aviddhakaṇṇo tampi aviddhakaṇṇanti evaṃ sabbākārehi tena sadisameva hoti. Mujamhā īsikantiādi upamāttayampi hi sadisabhāvadassanatthameva vuttaṃ. Mujasadisā eva hi tassa anto īsikā hoti. Kosisadisoyeva asi, vaṭṭāya kosiyā vaṭṭaṃ asimeva pakkhipanti, patthaṭāya patthaṭaṃ . Karaṇḍāti idampi ahikacukassa nāmaṃ, na vilīvakaraṇḍakassa. Ahikacuko hi ahinā sadisova hoti. Tattha kicāpi puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyyāti hatthena uddharamāno viya dassito, atha kho cittenevassa uddharaṇaṃ veditabbaṃ. Ayahi ahi nāma sajātiyaṃ ṭhito, kaṭṭhantaraṃ vā rukkhantaraṃ vā nissāya, tacato sarīraṃ nikkaḍḍhanappayogasaṅkhātena thāmena, sarīraṃ khādayamānaṃ viya purāṇatacaṃ jigucchantoti imehi catūhi kāraṇehi sayameva kacukaṃ pajahati, na sakkā tato aena uddharituṃ, tasmā cittena uddharaṇaṃ sandhāya idaṃ vuttanti veditabbaṃ. Iti mujādisadisaṃ imassa bhikkhuno sarīraṃ, īsikādisadisaṃ nimmitarūpanti. Idamettha opammasaṃsandanaṃ. Nimmānavidhānaṃ panettha parato ca iddhividhādipacaabhiākathā sabbākārena visuddhimagge vitthāritāti tattha vuttanayeneva veditabbā. Upamāmattameva hi idha adhikaṃ.

86. Ny ại vương, v như mọt người rt một cy lau ra ngoi vỏ. Người ấy nghĩ: y l vỏ, đy l cy lau; vỏ khc, cy lau khc v cy lau từ vỏ rt ra. Ny ại vương, v như một người rt thanh kiếm từ bao kiếm; thanh kiếm khc, bao kiếm khc, v thanh kiếm từ nơi bao kiếm rt ra. Ny ại vương, v như một người lột xc một con rắn. Người ấy nghĩ: y l con rắn, đy l xc rắn, con rắn khc, xc rắn khc, v con rắn từ nơi xc rắn được lột ra. Cũng vậy, ny ại vương, với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến sự hiện ha một thn do lm ra. Vị ấy tạo một thn khc từ nơi thn ny, cũng l sắc php, do tạo thnh, đầy đủ cc chi tiết lớn nhỏ, khng thiếu một căn no.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

 

 

237. Seyyathāpi, mahārāja, puriso mujamhā īsikaṃ pavāheyya [pabbāheyya (syā. ka.)]. Tassa evamassa ayaṃ mujo, ayaṃ īsikā, ao mujo, aā īsikā, mujamhā tveva īsikā pavāḷhāti [pabbāḷhāti (syā. ka.)]. Seyyathā vā pana, mahārāja, puriso asiṃ kosiyā pavāheyya. Tassa evamassa ayaṃ asi, ayaṃ kosi, ao asi, aā kosi, kosiyā tveva asi pavāḷhoti. Seyyathā vā pana, mahārāja, puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyya. Tassa evamassa ayaṃ ahi, ayaṃ karaṇḍo. Ao ahi, ao karaṇḍo, karaṇḍā tveva ahi ubbhatoti [uddharito (syā. kaṃ.)]. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte manomayaṃ kāyaṃ abhinimmānāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So imamhā kāyā aaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ.

Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

87. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến cc thần thng. Vị ấy chứng được cc loại thần thng, một thn hiện ra nhiều thn, nhiều thn hiện ra một thn; hiện hnh, biến hnh đi ngang qua vch, qua tường, qua ni như đi ngang hư khng; độn thổ, trồi ln ngang qua đất liền, như ở trong nước; đi trn nước khng chm như trn đất liền; ngồi kiết gi đi trn hư khng như con chim; với bn tay, chạm v rờ mặt trăng v mặt trời, những vật c đại oai lực, đại oai thần như vậy; c thể tự thn bay đến ci Phạm thin.

 

Iddhividhaāṇaṃ

238. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti . So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati [abhijjamāno (sī. ka.)] seyyathāpi pathaviyā . Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

Iddhividhaāṇādikathā

238-239. Tattha chekakumbhakārādayo viya iddhividhaāṇalābhī bhikkhu daṭṭhabbo. Suparikammakatamattikādayo viya iddhividhaāṇaṃ daṭṭhabbaṃ. Icchiticchitabhājanavikatiādikaraṇaṃ viya tassa bhikkhuno vikubbanaṃ daṭṭhabbaṃ.

 

88. Ny ại vương, v như một người thợ gốm kho tay, hay đệ tử người thợ gốm, với đất st kho nhồi nhuyễn, c thể lm cc loại đồ gốm ty theo sở thch. Ny ại vương, v như một người thợ ng kho tay, hay đệ tử người thợ ng, với ng kho đẽo dũa c thể lm cc loại đồ ng ty theo sở thch. Ny ại vương, v như người thợ vng kho tay hay đệ tử người thợ vng, với vng kho tinh nhuyễn c thể lm cc loại đồ vng ty theo sở thch. Cũng vậy ny ại vương, với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm hướng tm đến cc thần thng. Vị ấy chứng được cc thần thng một thn hiện ra nhiều thn, nhiều thn hiện ra một thn; hiện hnh biến hnh, đi ngang qua vch, qua tường, qua ni, như đi ngang qua hư khng; độn thổ trồi ln, ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trn nước khng chm như đi trn đất liền; ngồi kiết gi đi trn hư khng như cn chim; với bn tay chạm v rờ mặt trời v mặt trăng, những vật c đại oai lực, đại oai thần như vậy; c thể tự thn bay đến ci Phạm thin.

Ny ại vương đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

239. Seyyathāpi, mahārāja, dakkho kumbhakāro vā kumbhakārantevāsī vā suparikammakatāya mattikāya yaṃ yadeva bhājanavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, mahārāja, dakkho dantakāro vā dantakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ dantasmiṃ yaṃ yadeva dantavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Seyyathā vā pana, mahārāja, dakkho suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā suparikammakatasmiṃ suvaṇṇasmiṃ yaṃ yadeva suvaṇṇavikatiṃ ākaṅkheyya, taṃ tadeva kareyya abhinipphādeyya. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati seyyathāpi pathaviyā. Ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

89. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến thin nhĩ thng. Tỷ-kheo với thin nhĩ thanh tịnh siu nhn c thể nghe hai loại tiếng, chư Thin v Người, xa v gần.

Dibbasotaāṇaṃ

240. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca.

240-241. Dibbasotadhātuupamāyaṃ yasmā kantāraddhānamaggo sāsaṅko hoti sappaṭibhayo. Tattha ussaṅkitaparisaṅkitena ayaṃ bherisaddo, ayaṃ mudiṅgasaddoti na sakkā vavatthapetuṃ, tasmā kantāraggahaṇaṃ akatvā khemamaggaṃ dassento addhānamaggappaṭipannoti āha. Appaṭibhayahi khemamaggaṃ sīse sāṭakaṃ katvā saṇikaṃ paṭipanno vuttappakāre sadde sukhaṃ vavatthapeti. Tassa savanena tesaṃ tesaṃ saddānaṃ āvibhūtakālo viya yogino dūrasantikabhedānaṃ dibbānaceva mānussakānaca saddānaṃ āvibhūtakālo veditabbo.

 

90. Ny ại vương, v như một người đang đi qua đường, nghe tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng loa, tiếng xập xa v tiếng kiểng. Người ấy nghĩ: "y l tiếng trống lớn, đy l tiếng trống nhỏ, đy l tiếng loa, tiếng xập xa, tiếng kiểng". Cũng vậy, ny ại vương, với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến thin nhĩ thng. Tỷ-kheo với thin nhĩ thanh tịnh siu nhn, c thể nghe hai loại tiếng, chư Thin v Người, xa v gần.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

 

241. Seyyathāpi , mahārāja, puriso addhānamaggappaṭipanno. So suṇeyya bherisaddampi mudiṅgasaddampi [mutiṅgasaddampi (sī. pī.)] saṅkhapaṇavadindimasaddampi [saṅkhapaṇavadeṇḍimasaddampi (sī. pī.), saṅkhasaddaṃpi paṇavasaddaṃpi dendimasaddaṃpi (syā. kaṃ.)]. Tassa evamassa bherisaddo itipi, mudiṅgasaddo itipi, saṅkhapaṇavadindimasaddo itipi [saṅkhasaddo itipi paṇavasaddo itipi dendimasaddo itipi (syā. kaṃ.)]. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte dibbāya sotadhātuyā cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

91. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến tha tm thng. Tỷ-kheo sau khi đi su vo tm của chng sanh, của loi người với tm của mnh, vị ấy biết được như sau:

Tm c tham, biết l tm c tham. Tm khng c tham, biết l tm khng c tham.
Tm c sn, biết l tm c sn. Tm khng c sn, biết l tm khng c sn.
Tm c si, biết l tm c si. Tm khng c si, biết l tm khng c si.
Tm chuyn ch, biết l tm chuyn ch. Tm tn loạn, biết l tm tn loạn.
ại hnh tm, biết l đại hnh tm. Khng phải đại hnh tm, biết khng phải l đại hnh tm.
Tm chưa v thượng, biết l tm chưa v thượng, Tm v thượng, biết l tm v thượng.
Tm thiền định, biết l tm thiền định. Tm khng thiền định, biết l tm khng thiền định.
Tm giải thot, biết l tm giải thot. Tm khng giải thot, biết l tm khng giải thot.

 

Cetopariyaāṇaṃ

242. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte cetopariyaāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti, saṅkhittaṃ vā cittaṃ saṅkhittaṃ cittanti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānāti , vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti.

242-243. Cetopariyaāṇūpamāyaṃ daharoti taruṇo. Yuvāti yobbannena samannāgato. Maṇḍanakajātikoti yuvāpi samāno na ālasiyo na kiliṭṭhavatthasarīro, atha kho maṇḍanapakatiko, divasassa dve tayo vāre nhāyitvā suddhavatthaparidahanaalaṅkārakaraṇasīloti attho. Sakaṇikanti kāḷatilakavaṅgamukhadūsipīḷakādīnaṃ aatarena sadosaṃ. Tattha yathā tassa mukhanimittaṃ paccavekkhato mukhe doso pākaṭo hoti, evaṃ cetopariyaāṇāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno paresaṃ soḷasavidhaṃ cittaṃ pākaṭaṃ hotīti veditabbaṃ.

92. Ny ại vương, v như một người đn b, một người đn ng, một thiếu nin trẻ hay một thanh nin ưa trang sức, nhn mặt của mnh trong tấm gương trong sạch, sng suốt hay một chậu nước trong. Nếu mặt c tỳ vết, liền biết mặt c tỳ vết; nếu mặt khng c tỳ vết, liền biết mặt khng c tỳ vết. Cũng vậy, ny ại vương, với tm định tĩnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến tha tm thng. Tỷ-kheo sau khi đi su vo tm của chng sanh, của mọi người với tm của mnh, vị ấy biết được như sau:

Tm c tham, biết tm c tham. Tm khng c tham, biết tm khng c tham.
Tm c sn biết tm c sn. Tm khng c sn, biết tm khng c sn.
Tm c si, biết tm c si. Tm khng c si, biết tm khng c si.
Tm chuyn ch, biết l tm chuyn ch. Tm tn loạn, biết l tm tn loạn.
ại hnh tm, biết l đại hnh tm; khng phải l đại hnh tm, biết khng phải l đại hnh tm.
Tm chưa v thượng, biết l tm chưa v thượng. Tm v thượng, biết l tm v thượng.
Tm thiền định, biết l tm thiền định. Tm khng thiền định, biết l tm khng thiền định.
Tm giải thot, biết l tm giải thot. Tm khng giải thot biết l tm khng giải thot.

 

243. Seyyathāpi , mahārāja, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sakaṇikaṃ vā sakaṇikanti jāneyya, akaṇikaṃ vā akaṇikanti jāneyya; evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte cetopariyaāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānāti, samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti, saṅkhittaṃ vā cittaṃ saṅkhittaṃ cittanti pajānāti, vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti, mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānāti, sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti, samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānāti, vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

 

 

93. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến tc mạng minh. Vị ấy nhớ đến cc đời sống qu khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngn đời, một trăm ngn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thnh kiếp, nhiều hoại v thnh kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đy". Như vậy Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời sống qu khứ cng với cc nt đại cương v cc chi tiết.

Pubbenivāsānussatiāṇaṃ

244. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte pubbenivāsānussatiāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pacapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

244-245. Pubbenivāsaāṇūpamāyaṃ taṃ divasaṃ katakiriyā pākaṭā hotīti taṃ divasaṃ gatagāmattayameva gahitaṃ. Tattha gāmattayagatapuriso viya pubbenivāsaāṇalābhī daṭṭhabbo, tayo gāmā viya tayo bhavā daṭṭhabbā, tassa purisassa tīsu gāmesu taṃ divasaṃ katakiriyāya āvibhāvo viya pubbenivāsāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tīsu bhavesu katakiriyāya pākaṭabhāvo daṭṭhabbo.

94. Ny ại vương, v như một người đi từ lng mnh đến lng khc, từ lng ấy đi đến một lng khc nữa, v từ lng ny lại trở về lng của mnh. Người ấy nghĩ: "Ta từ lng của mnh đi đến lng kia, nơi đy ta đ đứng như thế ny, đ ngồi như thế ny, đ ni như thế ny, đ yn lặng như thế ny. Từ nơi lng nọ, ta đ trở về lng của ta". Như vậy, ny ại vương, với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến tc mạng minh. Vị ấy nhớ đến cc đời sống qu khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngn đời, một trăm ngn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thnh kiếp, nhiều hoại kiếp v thnh kiếp. Vị ấy nhớ: "Tại chỗ kia, ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, ăn uống như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra chỗ nọ, tại đy, ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, ăn uống như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đy". Như vậy, Tỷ-kheo nhớ đến nhiều đời sống qu khứ cng với cc nt đại cương v cc chi tiết.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu, th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

245. Seyyathāpi, mahārāja, puriso sakamhā gāmā aaṃ gāmaṃ gaccheyya, tamhāpi gāmā aaṃ gāmaṃ gaccheyya. So tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgaccheyya. Tassa evamassa ahaṃ kho sakamhā gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ [agachiṃ (syā. kaṃ.)], tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ, evaṃ nisīdiṃ, evaṃ abhāsiṃ, evaṃ tuṇhī ahosiṃ, tamhāpi gāmā amuṃ gāmaṃ agacchiṃ, tatrāpi evaṃ aṭṭhāsiṃ, evaṃ nisīdiṃ, evaṃ abhāsiṃ, evaṃ tuṇhī ahosiṃ, somhi tamhā gāmā sakaṃyeva gāmaṃ paccāgatoti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte pubbenivāsānussatiāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pacapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe, amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

95. Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến tr huệ về sanh tử của chng sanh. Vị ấy với thin nhn thuần tịnh, siu nhn, thấy sự sống v chết của chng sanh. Vị ấy biết r rằng, chng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ th xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chng: "Ny cc Hiền giả, những Tn giả ny lm những điều c hạnh về thn, lời v , phỉ bng cc bậc Thnh, theo t kiến, tạo cc nghiệp theo t kiến. Những người ny sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục. Ny cc Hiền giả, cn những chng sanh no lm những thiện hạnh về thn, lời v , khng phỉ bng cc bậc Thnh, theo chnh kiến, tạo cc nghiệp theo chnh kiến, những người ny, sau khi thn hoại mạng chung, được sanh ln cc thiện th, ci trời, trn đời ny. Như vậy vị ấy với thin nhn thuần tịnh siu nhn thấy sự sống chết của chng sanh. Vị ấy biết r rằng chng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ th xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chng.

Dibbacakkhuāṇaṃ

246. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte sattānaṃ cutūpapātaāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.

 

246-247. Dibbacakkhūpamāyaṃ vīthiṃ sacaranteti aparāparaṃ sacarante. Vīthiṃ carantetipi pāṭho. Ayamevattho. Tattha nagaramajjhe siṅghāṭakamhi pāsādo viya imassa bhikkhuno karajakāyo daṭṭhabbo, pāsāde ṭhito cakkhumā puriso viya ayameva dibbacakkhuṃ patvā ṭhito bhikkhu, gehaṃ pavisantā viya paṭisandhivasena mātukucchiyaṃ pavisantā, gehā nikkhamantā viya mātukucchito nikkhamantā, rathikāya vīthiṃ sacarantā viya aparāparaṃ sacaraṇakasattā, purato abbhokāsaṭṭhāne majjhe siṅghāṭake nisinnā viya tīsu bhavesu tattha tattha nibbattasattā, pāsādatale ṭhitapurisassa tesaṃ manussānaṃ āvibhūtakālo viya dibbacakkhuāṇāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tīsu bhavesu nibbattasattānaṃ āvibhūtakālo daṭṭhabbo. Idaca desanāsukhatthameva vuttaṃ. Āruppe pana dibbacakkhussa gocaro natthīti.

96. Ny ại vương, v như một ta lầu c thượng đi, giữa ng tư đường, một người c mắt đứng trn ấy, sẽ thấy những người đi vo nh, đi từ nh ra, đi qua lại trn đường, ngồi ở giữa ng tư hay trn đi thượng. Người ấy nghĩ: "Những người ny đi vo nh, những người ny đi từ nh ra, những người ny đi qua lại trn đường, những người ny ngồi giữa ng tư, trn đi thượng". Cũng vậy, ny ại vương với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến tr tuệ về sanh tử của chng sanh. Vị ấy với thin nhn thuần tịnh, siu nhn, thấy sự sống v chết của chng sanh.

Vị ấy biết r rằng, chng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ th xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chng: Ny cc Hiền giả, những chng sanh ny lm những c hạnh về thn, lời v , phỉ bng cc bậc Thnh, theo t kiến, tạo cc nghiệp theo t kiến, những người ny sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục. Ny cc Hiền giả, cn những chng sanh no lm cc thiện hạnh về thn, lời v , khng phỉ bng cc bậc Thnh, theo chnh kiến, tạo cc nghiệp theo chnh kiến, những người ny, sau khi thn hoại mạng chung, được sanh ln cc thiện th, ci trời, trn đời ny. Như vậy, với thin nhn thuần tịnh, siu nhn, thấy sự sống chết của chng sanh, vị ấy biết r rằng chng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ th xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của chng. Ny ại vương, đ l quả thiết thực, hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước.

247. Seyyathāpi, mahārāja, majjhe siṅghāṭake pāsādo. Tattha cakkhumā puriso ṭhito passeyya manusse gehaṃ pavisantepi nikkhamantepi rathikāyapi vīthiṃ sacarante [rathiyāpī rathiṃ sacarante (sī.), rathiyāya vithiṃ sacarantepi (syā.)] majjhe siṅghāṭake nisinnepi. Tassa evamassa ete manussā gehaṃ pavisanti, ete nikkhamanti, ete rathikāya vīthiṃ sacaranti, ete majjhe siṅghāṭake nisinnāti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte sattānaṃ cutūpapātaāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate; yathākammūpage satte pajānāti. Idampi kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca.

97. "Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến lậu tận tr. Vị ấy biết như thật "đy l khổ", biết như thật "đy l nguyn nhn của khổ", biết như thật "đy l khổ diệt", biết như thật "đy l con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật "đy l những lậu hoặc", biết như thật "đy l nguyn nhn của lậu hoặc", biết như thật "đy l sự diệt trừ cc lậu hoặc", biết như thật "đy l con đường đưa đến sự diệt trừ cc lậu hoặc". Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tm của vị ấy thot khỏi dục lậu, thot khỏi hữu lậu, thot khỏi v minh lậu. ối với tự thn đ giải thot như vậy, khởi ln sự hiểu biết: Ta đ giải thot. Vị ấy biết: Sanh đ tận, phạm hạnh đ thnh, việc cần lm đ lm; sau đời hiện tại, khng c đời sống no khc nữa.

Āsavakkhayaāṇaṃ

248. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte āsavānaṃ khayaāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti , ayaṃ dukkhasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti, khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāti.

Āsavakkhayaāṇakathā

248.So evaṃ samāhite citteti idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabbaṃ. Āsavānaṃ khayaāṇāyāti āsavānaṃ khayaāṇanibbattanatthāya. Ettha ca āsavānaṃ khayo nāma maggopi phalampi nibbānampi bhaṅgopi vuccati. Khaye āṇaṃ, anuppāde āṇanti ettha hi maggo āsavānaṃ khayoti vutto. Āsavānaṃ khayā samaṇo hotīti (ma. ni. 1.438) ettha phalaṃ.

Paravajjānupassissa, niccaṃ ujjhānasaino;

Āsavā tassa vaḍḍhanti, ārā so āsavakkhayāti. (dha. pa. 253);

Ettha nibbānaṃ. Āsavānaṃ khayo vayo bhedo aniccatā antaradhānanti ettha bhaṅgo. Idha pana nibbānaṃ adhippetaṃ. Arahattamaggopi vaṭṭatiyeva.

Cittaṃabhinīharatīti vipassanā cittaṃ tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti. So idaṃ dukkhantiādīsu ettakaṃ dukkhaṃ, na ito bhiyyoti sabbampi dukkhasaccaṃ sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho. Tassa ca dukkhassa nibbattikaṃ taṇhaṃ ayaṃ dukkhasamudayoti. Tadubhayampi yaṃ ṭhānaṃ patvā nirujjhati, taṃ tesaṃ appavattiṃ nibbānaṃ ayaṃ dukkhanirodhoti; tassa ca sampāpakaṃ ariyamaggaṃ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho.

Evaṃ sarūpato saccāni dassetvā puna kilesavasena pariyāyato dassento ime āsavātiādimāha. Tassa evaṃ jānato evaṃ passatoti tassa bhikkhuno evaṃ jānantassa evaṃ passantassa, saha vipassanāya koṭippattaṃ maggaṃ kathesi. Kāmāsavāti kāmāsavato. Vimuccatīti iminā maggakkhaṇaṃ dasseti. Vimuttasminti iminā phalakkhaṇaṃ. Vimuttamiti āṇaṃ hotīti iminā paccavekkhaṇaāṇaṃ. Khīṇā jātītiādīhi tassa bhūmiṃ. Tena hi āṇena khīṇāsavo paccavekkhanto khīṇā jātītiādīni pajānāti.

Katamā panassa jāti khīṇā? Kathaca naṃ pajānātīti? Na tāvassa atītā jāti khīṇā, pubbeva khīṇattā. Na anāgatā, anāgate vāyāmābhāvato. Na paccuppannā, vijjamānattā. Yā pana maggassa abhāvitattā uppajjeyya ekacatupacavokārabhavesu ekacatupacakkhandhappabhedā jāti, sā maggassa bhāvitattā āyatiṃ anuppādadhammataṃ āpajjanena khīṇā. Taṃ so maggabhāvanāya pahīnakilese paccavekkhitvā kilesābhāve vijjamānampi kammaṃ āyatiṃ appaṭisandhikaṃva hotīti jānanto pajānāti.

Vusitanti vutthaṃ parivutthaṃ. Brahmacariyanti maggabrahmacariyaṃ. Puthujjanakalyāṇakena hi saddhiṃ satta sekkhā brahmacariyavāsaṃ vasanti nāma, khīṇāsavo vutthavāso, tasmā so attano brahmacariyavāsaṃ paccavekkhanto vusitaṃ brahmacariyanti pajānāti. Kataṃkaraṇīyanti catūsu saccesu catūhi maggehi pariāpahānasacchikiriyābhāvanāvasena soḷasavidhaṃ kiccaṃ niṭṭhāpitaṃ. Tena tena maggena pahātabbakilesā pahīnā, dukkhamūlaṃ samucchinnanti attho. Puthujjanakalyāṇakādayo hi taṃ kiccaṃ karonti, khīṇāsavo katakaraṇīyo. Tasmā so attano karaṇīyaṃ paccavekkhanto kataṃ karaṇīyanti pajānāti. Nāparaṃ itthattāyāti idāni puna itthabhāvāya evaṃ soḷasakiccabhāvāya kilesakkhayabhāvāya vā kattabbaṃ maggabhāvanākiccaṃ me natthīti pajānāti. Atha vā itthattāyāti itthabhāvato imasmā evaṃ pakārā. Idāni vattamānakhandhasantānā aparaṃ khandhasantānaṃ mayhaṃ natthi. Ime pana pacakkhandhā pariātā tiṭṭhanti chinnamūlakā rukkhā viya, te carimakacittanirodhena anupādāno viya jātavedo nibbāyissanti apaṇṇattikabhāvaca gamissantīti pajānāti.

98. Ny ại vương, v như tại dy ni lớn c một hồ nước, thuần tịnh, trong sng, khng cấu nhiễm. Một người c mắt, đứng trn bờ sẽ thấy con hến, con s, những hn đ, hn sạn, những đn c bơi qua lại hay đứng một chỗ. Vị ấy nghĩ: "y l hồ nước thuần tịnh, trong sng, khng cấu nhiễm. y l những con hến, con s, những hn đ, hn sạn, những đn c đang bơi qua lại hay đứng yn một chỗ". Cũng vậy, ny ại vương, với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy. Tỷ-kheo dẫn tm, hướng tm đến lậu tận tr. Vị ấy biết như thật: "y l khổ", biết như thật "đy l nguyn nhn của khổ", biết như thật "đy l khổ diệt", biết như thật "đy l con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật "đy l những lậu hoặc", biết như thật "đy l nguyn nhn của lậu hoặc", biết như thật "đy l sự diệt trừ cc lậu hoặc", biết như thật "đy l con đường đưa đến sự diệt trừ cc lậu hoặc". Nhờ hiểu biết như vậy, nhờ nhận thức như vậy, tm của vị ấy thot khỏi dục lậu, thot khỏi hữu lậu, thot khỏi v minh lậu. ối với tự thn đ giải thot, vị ấy biết: Sanh đ tận, phạm hạnh đ thnh, những việc cần lm đ lm; sau đời hiện tại, khng c đời sống no khc nữa.

Ny ại vương, đ l quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn, cn vi diệu th thắng hơn những quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn trước. Ny ại vương, khng c một quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn no vi diệu v th thắng hơn quả thiết thực hiện tại của hạnh Sa-mn ny.

249. Seyyathāpi, mahārāja, pabbatasaṅkhepe udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tattha cakkhumā puriso tīre ṭhito passeyya sippisambukampi sakkharakathalampi macchagumbampi carantampi tiṭṭhantampi. Tassa evamassa ayaṃ kho udakarahado accho vippasanno anāvilo. Tatrime sippisambukāpi sakkharakathalāpi macchagumbāpi carantipi tiṭṭhantipīti. Evameva kho, mahārāja, bhikkhu evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte āsavānaṃ khayaāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti , ayaṃ dukkhanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Ime āsavāti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavasamudayoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati, vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti, khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Idaṃ kho, mahārāja, sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ purimehi sandiṭṭhikehi sāmaaphalehi abhikkantataraca paṇītataraca. Imasmā ca pana, mahārāja, sandiṭṭhikā sāmaaphalā aaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaaphalaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā natthīti.

249.Pabbatasaṅkhepeti pabbatamatthake. Anāviloti nikkaddamo. Sippiyo ca sambukā ca sippisambukaṃ. Sakkharā ca kathalāni ca sakkharakathalaṃ. Macchānaṃ gumbā ghaṭāti macchagumbaṃ. Tiṭṭhantampi carantampīti ettha sakkharakathalaṃ tiṭṭhatiyeva, itarāni carantipi tiṭṭhantipi. Yathā pana antarantarā ṭhitāsupi nisinnāsupi vijjamānāsupi etā gāvo carantīti carantiyo upādāya itarāpi carantīti vuccanti. Evaṃ tiṭṭhantameva sakkharakathalaṃ upādāya itarampi dvayaṃ tiṭṭhantanti vuttaṃ. Itaraca dvayaṃ carantaṃ upādāya sakkharakathalampi carantanti vuttaṃ. Tattha cakkhumato purisassa tīre ṭhatvā passato sippikasambukādīnaṃ vibhūtakālo viya āsavānaṃ khayāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno catunnaṃ saccānaṃ vibhūtakālo daṭṭhabboti.

Ettāvatā vipassanāāṇaṃ, manomayaāṇaṃ, iddhividhaāṇaṃ, dibbasotaāṇaṃ, cetopariyaāṇaṃ, pubbenivāsaāṇaṃ, dibbacakkhuvasena nipphannaṃ anāgataṃsaāṇayathākammūpagaāṇadvayaṃ, dibbacakkhuāṇaṃ, āsavakkhayaāṇanti dasa āṇāni niddiṭṭhāni honti. Tesaṃ ārammaṇavibhāgo jānitabbo tattha vipassanāāṇaṃ parittamahaggataatītānāgatapaccuppannaajjhattabahiddhāvasena sattavidhārammaṇaṃ. Manomayaāṇaṃ nimmitabbarūpāyatanamattameva ārammaṇaṃ karotīti parittapaccuppannabahiddhārammaṇaṃ. Āsavakkhayaāṇaṃ appamāṇabahiddhānavattabbārammaṇaṃ. Avasesānaṃ ārammaṇabhedo visuddhimagge vutto. Uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vāti yena kenaci pariyāyena ito seṭṭhataraṃ sāmaaphalaṃ nāma natthīti bhagavā arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi.

99. ược nghe ni vậy, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tn: "Thật l vi diệu thay, bạch Thế Tn! Thật l vi diệu thay, bạch Thế Tn! Bạch Thế Tn, như người dựng đứng lại những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, Chnh php đ được Thế Tn dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. V nay con xin quy y Thế Tn, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tn nhận con lm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chng, con trọn đời quy ngưỡng. Bạch Thế Tn, con đ phạm một trọng tội. V ngu si, v v minh, v bất thiện, con đ hại mạng phụ vương con, một vị vua chơn chnh, để đạt vương quyền. Mong Thế Tn nhận cho con tội ấy l một tội để con ngăn chận về tương lai".

 

 

 

 

 

 

 

Ajātasattuupāsakattapaṭivedanā

250. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ, bhante, bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito . Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yohaṃ pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ issariyakāraṇā jīvitā voropesiṃ. Tassa me, bhante bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyāti.

Ajātasattuupāsakattapaṭivedanākathā

250. Rājā tattha tattha sādhukāraṃ pavattento ādimajjhapariyosānaṃ sakkaccaṃ sutvā ciraṃ vatamhi ime pahe puthū samaṇabrāhmaṇe pucchanto, thuse koṭṭento viya kici sāraṃ nālatthaṃ, aho vata bhagavato guṇasampadā, yo me dīpasahassaṃ jālento viya mahantaṃ ālokaṃ katvā ime pahe vissajjesi. Suciraṃ vatamhi dasabalassa guṇānubhāvaṃ ajānanto vacitoti cintetvā buddhaguṇānussaraṇasambhūtāya pacavidhāya pītiyā phuṭasarīro attano pasādaṃ āvikaronto upāsakattaṃ paṭivedesi. Taṃ dassetuṃ evaṃ vutte rājātiādi āraddhaṃ.

Tattha abhikkantaṃ, bhanteti ayaṃ abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanesu dissati. Abhikkantā bhante, ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅghotiādīsu (a. ni. 8.20) hi khaye dissati. Ayaṃ me puggalo khamati, imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cātiādīsu (a. ni. 4.100) sundare.

Ko me vandati pādāni, iddhiyā yasasā jalaṃ;

Abhikkantena vaṇṇena, sabbā obhāsayaṃ disāti. (vi. va. 857);

Ādīsu abhirūpe. Abhikkantaṃ bho, gotamātiādīsu (pārā. 15) abbhanumodane. Idhāpi abbhanumodaneyeva. Yasmā ca abbhanumodane, tasmā sādhu sādhu bhanteti vuttaṃ hotīti veditabbo.

Bhaye kodhe pasaṃsāyaṃ, turite kotūhalacchare;

Hāse soke pasāde ca, kare āmeḍitaṃ budhoti.

Iminā ca lakkhaṇena idha pasādavasena, pasaṃsāvasena cāyaṃ dvikkhattuṃ vuttoti veditabbo. Athavā abhikkantanti abhikantaṃ atiiṭṭhaṃ atimanāpaṃ atisundaranti vuttaṃ hoti.

Ettha ekena abhikkantasaddena desanaṃ thometi, ekena attano pasādaṃ. Ayahettha adhippāyo, abhikkantaṃ bhante, yadidaṃ bhagavato dhammadesanā, abhikkantaṃ yadidaṃ bhagavato dhammadesanaṃ āgamma mama pasādoti. Bhagavatoyeva vā vacanaṃ dve dve atthe sandhāya thometi. Bhagavato vacanaṃ abhikkantaṃ dosanāsanato, abhikkantaṃ guṇādhigamanato. Tathā saddhājananato, paājananato, sātthato, sabyajanato, uttānapadato, gambhīratthato, kaṇṇasukhato, hadayaṅgamato, anattukkaṃsanato , aparavambhanato, karuṇāsītalato, paāvadātato, āpātharamaṇīyato, vimaddakkhamato, suyyamānasukhato, vīmaṃsiyamānahitatoti evamādīhi yojetabbaṃ.

Tato parampi catūhi upamāhi desanaṃyeva thometi. Tattha nikkujjitanti adhomukhaṭhapitaṃ heṭṭhāmukhajātaṃ vā. Ukkujjeyyāti upari mukhaṃ kareyya. Paṭicchannanti tiṇapaṇṇādichāditaṃ. Vivareyyāti ugghāṭeyya. Mūḷhassa vāti disāmūḷhassa. Maggaṃ ācikkheyyāti hatthe gahetvā esa maggoti vadeyya, andhakāreti kāḷapakkhacātuddasī aḍḍharattaghanavanasaṇḍameghapaṭalehi caturaṅge tame. Ayaṃ tāva anuttānapadattho. Ayaṃ pana sādhippāyayojanā. Yathā koci nikkujjitaṃ ukkujjeyya, evaṃ saddhammavimukhaṃ asaddhamme patitaṃ maṃ asaddhammā vuṭṭhāpentana. Yathā paṭicchannaṃ vivareyya, evaṃ kassapassa bhagavato sāsanantaradhānā pabhuti micchādiṭṭhigahanapaṭicchannaṃ sāsanaṃ vivarantena, yathā mūḷhassa maggaṃ ācikkheyya, evaṃ kummaggamicchāmaggappaṭipannassa me saggamokkhamaggaṃ āvikarontena, yathā andhakāre telapajjotaṃ dhāreyya, evaṃ mohandhakāranimuggassa me buddhādiratanarūpāni apassato tappaṭicchādakamohandhakāraviddhaṃsakadesanāpajjotadhārakena mayhaṃ bhagavatā etehi pariyāyehi pakāsitattā anekapariyāyena dhammo pakāsitoti.

Evaṃ desanaṃ thometvā imāya desanāya ratanattaye pasannacitto pasannākāraṃ karonto esāhantiādimāha. Tattha esāhanti eso ahaṃ . Bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmīti bhagavā me saraṇaṃ, parāyanaṃ, aghassa tātā, hitassa ca vidhātāti. Iminā adhippāyena bhagavantaṃ gacchāmi bhajāmi sevāmi payirupāsāmi, evaṃ vā jānāmi bujjhāmīti. Yesahi dhātūnaṃ gatiattho, buddhipi tesaṃ attho. Tasmā gacchāmīti imassa jānāmi bujjhāmīti ayampi attho vutto. Dhammaca bhikkhusaṅghacāti ettha pana adhigatamagge sacchikatanirodhe yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamāne catūsu apāyesu apatamāne dhāretīti dhammo, so atthato ariyamaggo ceva nibbānaca. Vuttacetaṃ yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyatīti (a. ni. 4.34) vitthāro. Na kevalaca ariyamaggo ceva nibbānaca. Api ca kho ariyaphalehi saddhiṃ pariyattidhammopi . Vuttahetaṃ chattamāṇavakavimāne

Rāgavirāgamanejamasokaṃ, dhammamasaṅkhatamappaṭikūlaṃ;

Madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattaṃ, dhammamimaṃ saraṇatthamupehīti. (vi. va. 887);

Ettha hi rāgavirāgoti maggo kathito. Anejamasokanti phalaṃ. Dhammamasaṅkhatanti nibbānaṃ. Appaṭikūlaṃ madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattanti piṭakattayena vibhattā dhammakkhandhāti. Diṭṭhisīlasaṃghātena saṃhatoti saṅgho, so atthato aṭṭha ariyapuggalasamūho. Vuttahetaṃ tasmieva vimāne

Yattha ca dinnamahapphalamāhu, catūsu sucīsu purīsayugesu;

Aṭṭha ca puggaladhammadasā te, saṅghamimaṃ saraṇatthamupehīti. (vi. va. 888);

Bhikkhūnaṃ saṅgho bhikkhusaṅgho. Ettāvatā rājā tīṇi saraṇagamanāni paṭivedesi.

Saraṇagamanakathā

Idāni tesu saraṇagamanesu kosallatthaṃ saraṇaṃ, saraṇagamanaṃ, yo ca saraṇaṃ gacchati, saraṇagamanappabhedo, saraṇagamanaphalaṃ, saṅkileso, bhedoti, ayaṃ vidhi veditabbo. Seyyathidaṃ saraṇatthato tāva hiṃsatīti saraṇaṃ. Saraṇagatānaṃ teneva saraṇagamanena bhayaṃ santāsaṃ dukkhaṃ duggatiparikilesaṃ hanati vināsetīti attho, ratanattayassevetaṃ adhivacanaṃ.

Atha vā hite pavattanena ahitā ca nivattanena sattānaṃ bhayaṃ hiṃsati buddho. Bhavakantārā uttāraṇena assāsadānena ca dhammo; appakānampi kārānaṃ vipulaphalapaṭilābhakaraṇena saṅgho . Tasmā imināpi pariyāyena ratanattayaṃ saraṇaṃ. Tappasādataggarutāhi vihatakileso tapparāyaṇatākārappavatto cittuppādo saraṇagamanaṃ. Taṃ samaṅgīsatto saraṇaṃ gacchati. Vuttappakārena cittuppādena etāni me tīṇi ratanāni saraṇaṃ, etāni parāyaṇanti evaṃ upetīti attho. Evaṃ tāva saraṇaṃ, saraṇagamanaṃ, yo ca saraṇaṃ gacchati, idaṃ tayaṃ veditabbaṃ.

Saraṇagamanappabhede pana duvidhaṃ saraṇagamanaṃ lokuttaraṃ lokiyaca. Tattha lokuttaraṃ diṭṭhasaccānaṃ maggakkhaṇe saraṇagamanupakkilesasamucchedena ārammaṇato nibbānārammaṇaṃ hutvā kiccato sakalepi ratanattaye ijjhati. Lokiyaṃ puthujjanānaṃ saraṇagamanupakkilesavikkhambhanena ārammaṇato buddhādiguṇārammaṇaṃ hutvā ijjhati. Taṃ atthato buddhādīsu vatthūsu saddhāpaṭilābho saddhāmūlikā ca sammādiṭṭhi dasasu puakiriyavatthūsu diṭṭhijukammanti vuccati. Tayidaṃ catudhā vattati attasanniyyātanena, tapparāyaṇatāya, sissabhāvūpagamanena, paṇipātenāti.

Tattha attasanniyyātanaṃ nāma ajjādiṃ katvā ahaṃ attānaṃ buddhassa niyyātemi, dhammassa, saṅghassāti evaṃ buddhādīnaṃ attapariccajanaṃ. Tapparāyaṇatā nāma ajjādiṃ katvā ahaṃ buddhaparāyaṇo, dhammaparāyaṇo, saṅghaparāyaṇoti. Maṃ dhārethāti evaṃ tapparāyaṇabhāvo. Sissabhāvūpagamanaṃ nāma ajjādiṃ katvā ahaṃ buddhassa antevāsiko, dhammassa, saṅghassa antevāsikoti maṃ dhārethāti evaṃ sissabhāvūpagamo. Paṇipāto nāma ajjādiṃ katvā ahaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaajalikammasāmīcikammaṃ buddhādīnaṃyeva tiṇṇaṃ vatthūnaṃ karomīti maṃ dhārethāti evaṃ buddhādīsu paramanipaccākāro. Imesahi catunnaṃ ākārānaṃ aatarampi karontena gahitaṃyeva hoti saraṇaṃ.

Api ca bhagavato attānaṃ pariccajāmi, dhammassa, saṅghassa, attānaṃ pariccajāmi, jīvitaṃ pariccajāmi, pariccattoyeva me attā, pariccattaṃyeva jīvitaṃ, jīvitapariyantikaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, buddho me saraṇaṃ leṇaṃ tāṇanti ; evampi attasanniyyātanaṃ veditabbaṃ. Satthāraca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyaṃ, sugataca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyaṃ, sammāsambuddhaca vatāhaṃ passeyyaṃ, bhagavantameva passeyyanti (saṃ. ni. 2.154). Evampi mahākassapassa saraṇagamanaṃ viya sissabhāvūpagamanaṃ veditabbaṃ.

So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammatanti. (su. ni. 194);

Evampi āḷavakādīnaṃ saraṇagamanaṃ viya tapparāyaṇatā veditabbā. Atha kho brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmaca sāveti brahmāyu ahaṃ, bho gotama brāhmaṇo, brahmāyu ahaṃ, bho gotama brāhmaṇoti (ma. ni. 2.394) evampi paṇipāto daṭṭhabbo.

So panesa ātibhayācariyadakkhiṇeyyavasena catubbidho hoti. Tattha dakkhiṇeyyapaṇipātena saraṇagamanaṃ hoti, na itarehi. Seṭṭhavaseneva hi saraṇaṃ gaṇhāti, seṭṭhavasena ca bhijjati. Tasmā yo sākiyo vā koliyo vā buddho amhākaṃ ātakoti vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo vā samaṇo gotamo rājapūjito mahānubhāvo avandīyamāno anatthampi kareyyāti bhayena vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo vā bodhisattakāle bhagavato santike kici uggahitaṃ saramāno buddhakāle vā

Catudhā vibhaje bhoge, paṇḍito gharamāvasaṃ;

Ekena bhogaṃ bhujeyya, dvīhi kammaṃ payojaye;

Catutthaca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatīti. (dī. ni. 3.265);

Evarūpaṃ anusāsaniṃ uggahetvā ācariyo meti vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo pana ayaṃ loke aggadakkhiṇeyyoti vandati, teneva gahitaṃ hoti saraṇaṃ.

Evaṃ gahitasaraṇassa ca upāsakassa vā upāsikāya vā aatitthiyesu pabbajitampi ātiṃ ātako me ayanti vandato saraṇagamanaṃ na bhijjati, pageva apabbajitaṃ. Tathā rājānaṃ bhayavasena vandato. So hi raṭṭhapūjitattā avandīyamāno anatthampi kareyyāti. Tathā yaṃ kici sippaṃ sikkhāpakaṃ titthiyampi ācariyo me ayanti vandatopi na bhijjati, evaṃ saraṇagamanappabhedo veditabbo.

Ettha ca lokuttarassa saraṇagamanassa cattāri sāmaaphalāni vipākaphalaṃ, sabbadukkhakkhayo ānisaṃsaphalaṃ. Vuttahetaṃ

Yo ca buddhaca dhammaca, saṅghaca saraṇaṃ gato;

Cattāri ariyasaccāni, sammappaāya passati.

Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;

Ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.

Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ;

Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatīti. (dha. pa. 192);

Api ca niccādito anupagamanādivasena petassa ānisaṃsaphalaṃ veditabbaṃ. Vuttahetaṃ aṭṭhānametaṃ anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kaci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyyape kaci saṅkhāraṃ sukhatope kaci dhammaṃ attato upagaccheyyape mātaraṃ jīvitā voropeyyape pitaraṃpe arahantaṃpe paduṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyyape. saṅghaṃ bhindeyyape aaṃ satthāraṃ uddiseyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatīti (a. ni. 1.290). Lokiyassa pana saraṇagamanassa bhavasampadāpi bhogasampadāpi phalameva. Vuttahetaṃ

Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ;

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantīti. (saṃ. ni. 1.37);

Aparampi vuttaṃ atha kho sakko devānamindo asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkamipe ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sakkaṃ devānamindaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca sādhu kho, devānaminda, buddhaṃ saraṇagamanaṃ hoti. Buddhaṃ saraṇagamanahetu kho, devānaminda, evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantipe te ae deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhanti dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena ādhipateyyena, dibbehi rūpehi saddehi gandhehi rasehi phoṭṭhabbehīti (saṃ. ni. 4.341). Esa nayo dhamme ca saṅghe ca. Api ca velāmasuttādīnaṃ vasenāpi saraṇagamanassa phalaviseso veditabbo. Evaṃ saraṇagamanassa phalaṃ veditabbaṃ.

Tattha ca lokiyasaraṇagamanaṃ tīsu vatthūsu aāṇasaṃsayamicchāāṇādīhi saṃkilissati, na mahājutikaṃ hoti, na mahāvipphāraṃ. Lokuttarassa natthi saṃkileso. Lokiyassa ca saraṇagamanassa duvidho bhedo sāvajjo ca anavajjo ca. Tattha sāvajjo aasatthārādīsu attasanniyyātanādīhi hoti, so ca aniṭṭhaphalo hoti. Anavajjo kālakiriyāya hoti, so avipākattā aphalo. Lokuttarassa pana nevatthi bhedo. Bhavantarepi hi ariyasāvako aaṃ satthāraṃ na uddisatīti. Evaṃ saraṇagamanassa saṃkileso ca bhedo ca veditabboti.

Upāsakaṃ maṃ bhante bhagavā dhāretūti maṃ bhagavā upāsako ayanti evaṃ dhāretu, jānātūti attho. Upāsakavidhikosallatthaṃ panettha ko upāsako? Kasmā upāsakoti vuccati ? Kimassa sīlaṃ? Ko ājīvo? Kā vipatti? Kā sampattīti? Idaṃ pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ.

Tattha ko upāsakoti yo koci saraṇagato gahaṭṭho. Vuttahetaṃ yato kho, mahānāma, buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako hotīti (saṃ. ni. 5.1033).

Kasmā upāsakoti ratanattayaṃ upāsanato. So hi buddhaṃ upāsatīti upāsako, tathā dhammaṃ saṃghaṃ.

Kimassasīlanti paca veramaṇiyo. Yathāha yato kho, mahānāma, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā kāmesumicchācārā musāvādā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti, ettāvatā kho, mahānāma, upāsako sīlavā hotīti (saṃ. ni. 5.1033).

Koājīvoti paca micchāvaṇijjā pahāya dhammena samena jīvitakappanaṃ. Vuttahetaṃ pacimā, bhikkhave, vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā. Katamā paca? Satthavaṇijjā, sattavaṇijjā, maṃsavaṇijjā, majjavaṇijjā, visavaṇijjā. Imā kho, bhikkhave, paca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyāti (a. ni. 5.177).

Kā vipattīti yā tasseva sīlassa ca ājīvassa ca vipatti, ayamassa vipatti. Api ca yāya esa caṇḍālo ceva hoti, malaca patikuṭṭho ca, sāpissa vipattīti veditabbā. Te ca atthato assaddhiyādayo paca dhammā honti. Yathāha pacahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti, upāsakamalaca, upāsakapatikuṭṭho ca. Katamehi pacahi? Assaddho hoti, dussīlo hoti, kotūhalamaṅgaliko hoti, maṅgalaṃ pacceti, no kammaṃ, ito ca bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ pariyesati, tattha ca pubbakāraṃ karotīti (a. ni. 5.175).

Kā sampattīti yā cassa sīlasampadā ceva ājīvasampadā ca, sā sampatti; ye cassa ratanabhāvādikarā saddhādayo paca dhammā. Yathāha pacahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanaca hoti, upāsakapadumaca, upāsakapuṇḍarīkaca. Katamehi pacahi? Saddho hoti, sīlavā hoti, na kotūhalamaṅgaliko hoti, kammaṃ pacceti, no maṅgalaṃ, na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati, idha ca pubbakāraṃ karotīti (a. ni. 5.175).

Ajjataggeti etthāyaṃ aggasaddo ādikoṭikoṭṭhāsaseṭṭhesu dissati. Ajjatagge, samma dovārika, āvarāmi dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnantiādīsu (ma. ni. 2.70) hi ādimhi dissati. Teneva aṅgulaggena taṃ aṅgulaggaṃ parāmaseyya . Ucchaggaṃ veḷaggantiādīsu (kathā. 281) koṭiyaṃ. Ambilaggaṃ vā madhuraggaṃ vā tittakaggaṃ vā vihāraggena vā pariveṇaggena vā bhājetuntiādīsu (cūḷava. 317) koṭṭhāse. Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vāpe tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatītiādīsu (a. ni. 4.34) seṭṭhe. Idha panāyaṃ ādimhi daṭṭhabbo. Tasmā ajjataggeti ajjataṃ ādiṃ katvāti evametthattho veditabbo. Ajjatanti ajjabhāvaṃ. Ajjadaggeti vā pāṭho, dakāro padasandhikaro. Ajja agganti attho.

Pāṇupetanti pāṇehi upetaṃ. Yāva me jīvitaṃ pavattati, tāva upetaṃ anaasatthukaṃ tīhi saraṇagamanehi saraṇaṃ gataṃ upāsakaṃ kappiyakārakaṃ maṃ bhagavā dhāretu jānātu. Ahahi sacepi me tikhiṇena asinā sīsaṃ chindeyya, neva buddhaṃ na buddhoti vā, dhammaṃ na dhammoti vā, saṅghaṃ na saṅghoti vā vadeyyanti.

Evaṃ attasanniyyātanena saraṇaṃ gantvā attanā kataṃ aparādhaṃ pakāsento accayo maṃ, bhantetiādimāha. Tattha accayoti aparādho. Maṃ accagamāti maṃ atikkamma abhibhavitvā pavatto. Dhammikaṃ dhammarājānanti ettha dhammaṃ caratīti dhammiko. Dhammeneva rājā jāto, na pitughātanādinā adhammenāti dhammarājā. Jīvitā voropesinti jīvitā viyojesiṃ. Paṭiggaṇhātūti khamatu. Āyatiṃ saṃvarāyāti anāgate saṃvaratthāya. Puna evarūpassa aparādhassa dosassa khalitassa akaraṇatthāya.

100. - ại vương, thật l một trọng tội. V ngu si, v v minh, v bất thiện, ại vương đ hại mạng phụ vương, một vị vua chơn chnh, để đoạt vương quyền. V ại vương đ thấy tội ấy l một tội, đ th tội đng với Chnh php, Ta nhận tội ấy cho ại vương. l một sự tiến bộ, ny ại vương, trong luật php của bậc Thnh, những ai thấy tội l tội, th tội đng với Chnh php, v ngăn chận ở tương lai.

251. Taggha tvaṃ, mahārāja, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yaṃ tvaṃ pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ jīvitā voropesi. Yato ca kho tvaṃ, mahārāja, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuddhihesā, mahārāja, ariyassa vinaye, yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatīti.

251.Tagghāti ekaṃse nipāto. Yathā dhammaṃ paṭikarosīti yathā dhammo ṭhito tatheva karosi, khamāpesīti vuttaṃ hoti. Taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāmāti taṃ tava aparādhaṃ mayaṃ khamāma. Vuḍḍhihesā, mahārāja ariyassa vinayeti esā, mahārāja, ariyassa vinaye buddhassa bhagavato sāsane vuḍḍhi nāma. Katamā? Yāyaṃ accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaritvā āyatiṃ saṃvarāpajjanā, desanaṃ pana puggalādhiṭṭhānaṃ karonto yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti, āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatīti āha.

101. ược nghe ni vậy, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha bạch Thế Tn: "Bạch Thế Tn, nay chng con phải co từ, chng con c nhiều bổn phận, nhiều việc phải lm".

- ại vương hy lm những g ại vương nghĩ ra l phải thời.

Lc bấy giờ, Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha hoan hỷ tn thn lời dạy của Thế Tn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn pha hữu hướng về Thế Tn v từ biệt.

252. Evaṃ vutte, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṃ etadavoca handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyāti. Yassadāni tvaṃ, mahārāja, kālaṃ maasīti. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

252.Evaṃ vutteti evaṃ bhagavatā vutte. Handa ca dāni mayaṃ bhanteti ettha handāti vacasāyatthe nipāto. So hi gamanavacasāyaṃ katvā evamāha. Bahukiccāti balavakiccā. Bahukaraṇīyāti tasseva vevacanaṃ. Yassadāni tvanti yassa idāni tvaṃ mahārāja gamanassa kālaṃ maasi jānāsi, tassa kālaṃ tvameva jānāsīti vuttaṃ hoti. Padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā dasanakhasamodhānasamujjalaṃ ajaliṃ sirasi patiṭṭhapetvā yāva dassanavisayaṃ bhagavato abhimukhova paṭikkamitvā dassanavijahanaṭṭhānabhūmiyaṃ pacapatiṭṭhitena vanditvā pakkāmi.

102. Lc bấy giờ, khi Ajtasattu, con b Videhi, vua nước Magadha đi chưa bao lu, Thế Tn liền bảo cc Tỷ-kheo:

- Ny cc Tỷ-kheo, tm vua ấy rất ăn năn, ny cc Tỷ-kheo, tm vua ấy rất hối lỗi. Nếu vua ấy khng hại mạng vua cha, một vị vua rất chn chnh, th tại ngay chỗ ngồi ny, vua ấy đ chứng được php nhn, khng trần cấu, khng uế.

Thế Tn thuyết php như vậy. Cc Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy.

253. Atha kho bhagavā acirapakkantassa rao māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa bhikkhū āmantesi khatāyaṃ, bhikkhave, rājā. Upahatāyaṃ, bhikkhave, rājā. Sacāyaṃ, bhikkhave, rājā pitaraṃ dhammikaṃ dhammarājānaṃ jīvitā na voropessatha, imasmieva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ uppajjissathāti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Sāmaaphalasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.

253.Khatāyaṃ, bhikkhave, rājāti khato ayaṃ, bhikkhave, rājā. Upahatāyanti upahato ayaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti ayaṃ, bhikkhave, rājā khato upahato bhinnapatiṭṭho jāto, tathānena attanāva attā khato, yathā attano patiṭṭhā na jātāti. Virajanti rāgarajādivirahitaṃ. Rāgamalādīnaṃyeva vigatattā vītamalaṃ. Dhammacakkhunti dhammesu vā cakkhuṃ, dhammamayaṃ vā cakkhuṃ, aesu ṭhānesu tiṇṇaṃ maggānametaṃ adhivacanaṃ. Idha pana sotāpattimaggasseva. Idaṃ vuttaṃ hoti sace iminā pitā ghātito nābhavissa, idāni idhevāsane nisinno sotāpattimaggaṃ patto abhavissa, pāpamittasaṃsaggena panassa antarāyo jāto. Evaṃ santepi yasmā ayaṃ tathāgataṃ upasaṅkamitvā ratanattayaṃ saraṇaṃ gato, tasmā mama sāsanamahantatāya yathā nāma koci purisassa vadhaṃ katvā pupphamuṭṭhimattena daṇḍena mucceyya, evameva lohakumbhiyaṃ nibbattitvā tiṃsavassasahassāni adho patanto heṭṭhimatalaṃ patvā tiṃsavassasahassāni uddhaṃ gacchanto punapi uparimatalaṃ pāpuṇitvā muccissatīti idampi kira bhagavatā vuttameva, pāḷiyaṃ pana na ārūḷhaṃ.

Idaṃ pana suttaṃ sutvā raā koci ānisaṃso laddhoti? Mahāānisaṃso laddho. Ayahi pitu māritakālato paṭṭhāya neva rattiṃ na divā niddaṃ labhati, satthāraṃ pana upasaṅkamitvā imāya madhurāya ojavantiyā dhammadesanāya sutakālato paṭṭhāya niddaṃ labhi. Tiṇṇaṃ ratanānaṃ mahāsakkāraṃ akāsi. Pothujjanikāya saddhāya samannāgato nāma iminā raā sadiso nāhosi. Anāgate pana vijitāvī nāma paccekabuddho hutvā parinibbāyissatīti . Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ

Sāmaaphalasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

 

 

 

Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh - Sớ Giải

Dīghanikāya

Dīgha nikāya (aṭṭhakathā)

Kinh Trường Bộ

 

Vi tnh: Nhị Tường // Cập nhật 30/9/2022