Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh

HT Thch Minh Chu dịch

 

Ambaṭṭhasuttaṃ

Ambaṭṭhasuttavaṇṇanā

3. KINH A-MA-TR


B-la-mn Pokkharasati sai đệ tử thanh nin Ambattha đến yết kiến đức Phật để xem những tiếng đồn tốt đẹp về đức Phật c đng hay khng, v đức Phật c đủ 32 tướng tốt hay khng. Ambattha đến yết kiến Thế Tn nhưng tỏ thi dộ ngạo nghễ v buộc tội dng họ Thch-ca khng chịu lễ bi cng dường dng họ B-la-mn. Đức Phật giải thch cho Ambattha r l nếu theo phụ mẫu hệ về qu khứ, thời dng họ Thch-ca l thầy của Ambattha, v Ambattha phải th nhận l đng. Đức Phật lại giải thch thm rằng ở x hội, d người thuộc dng họ St-đế-lỵ c bị đọa lạc tột cng, dng họ St-đế-lỵ vẫn giữ địa vị ưu thắng v dng họ B-la-mn phải ở địa vị hạ liệt; nhưng người c tr khng phn biệt giai cấp, m chỉ đnh gi con người bằng giới đức v tr đức m thi. V đứng về phương diện giới đức v tr tuệ m ni, thời tổ phụ, tổ sư bảy đời của Ambattha khng c g đng được người ta knh trọng. Cuối cng, Ambattha sau khi thấy đủ 32 tướng tốt của đức Phật liền co từ v về thuật lại cu chuyện cho Pokkharasati nghe. Vị ny tức giận mạt st Ambattha l người ngốc, đ cả gan chỉ trch Sa-mn Gottama. Pokkarasati tự thn hnh đến thỉnh đức Phật v Tăng chng về thọ trai. Sau khi nghe php, Pokkharasati chứng được php nhn v tn thn ca ngợi đức Thế Tn.

 

 

3. Ambaṭṭhasuttaṃ

3. Ambaṭṭhasuttavaṇṇanā

3. Kinh Ambattha (A-ma-tr)
(Ambattha sutta)

254. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehi yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

Addhānagamanavaṇṇanā

254. Evaṃ me sutaṃpe kosalesūti ambaṭṭhasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā. Kosalesūti kosalā nāma jānapadino rājakumārā. Tesaṃ nivāso ekopi janapado rūḷhīsaddena kosalāti vuccati, tasmiṃ kosalesu janapade. Porāṇā panāhu yasmā pubbe mahāpanādaṃ rājakumāraṃ nānānāṭakādīni disvā sitamattampi akarontaṃ sutvā rājā āha yo mama puttaṃ hasāpeti, sabbālaṅkārena naṃ alaṅkaromīti. Tato naṅgalānipi chaḍḍetvā mahājanakāye sannipatite manussā sātirekāni sattavassāni nānākīḷāyo dassetvāpi taṃ hasāpetuṃ nāsakkhiṃsu, tato sakko devarājā nāṭakaṃ pesesi, so dibbanāṭakaṃ dassetvā hasāpesi. Atha te manussā attano attano vasanokāsābhimukhā pakkamiṃsu. Te paṭipathe mittasuhajjādayo disvā paṭisanthāraṃ karontā kacci bho kusalaṃ, kacci bho kusalanti āhaṃsu. Tasmā taṃ kusalanti vacanaṃ upādāya so padeso kosalāti vuccatīti.

Cārikaṃ caramānoti addhānagamanaṃ gacchanto. Cārikā ca nāmesā bhagavato duvidhā hoti turitacārikā ca, aturitacārikā ca. Tattha dūrepi bodhaneyyapuggalaṃ disvā tassa bodhanatthāya sahasā gamanaṃ turitacārikānāma, sā mahākassapassa paccuggamanādīsu daṭṭhabbā. Bhagavā hi mahākassapattheraṃ paccuggacchanto muhuttena tigāvutaṃ maggaṃ agamāsi. Āḷavakassatthāya tiṃsayojanaṃ, tathā aṅgulimālassa. Pakkusātissa pana pacacattālīsayojanaṃ. Mahākappinassa vīsayojanasataṃ. Dhaniyassatthāya sattayojanasatāni agamāsi. Dhammasenāpatino saddhivihārikassa vanavāsītissasāmaṇerassa tigāvutādhikaṃ vīsayojanasataṃ.

Ekadivasaṃ kira thero tissasāmaṇerassa santikaṃ, bhante, gacchāmīti āha. Bhagavā  ahampi gamissāmīti vatvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi ānanda, vīsatisahassānaṃ chaḷabhiānaṃ ārocehi, bhagavā kira vanavāsissa tissasāmaṇerassa santikaṃ gamissatīti. Tato dutiyadivase vīsatisahassakhīṇāsavaparivāro ākāse uppatitvā vīsatiyojanasatamatthake tassa gocaragāmadvāre otaritvā cīvaraṃ pārupi. Taṃ kammantaṃ gacchamānā manussā disvā satthā no āgato, mā kammantaṃ agamitthāti vatvā āsanāni paapetvā yāguṃ datvā pātarāsabhattaṃ karontā kuhiṃ, bhante, bhagavā gacchatīti daharabhikkhū pucchiṃsu. Upāsakā na bhagavā aattha gacchati, idheva tissasāmaṇerassa dassanatthāyāgatoti. Te amhākaṃ kulūpakassa kira therassa dassanatthāya satthā āgato, no vata no thero oramattakoti somanassajātā ahesuṃ.

Atha kho bhagavato bhattakiccapariyosāne sāmaṇero gāme piṇḍāya caritvā upāsakā, mahābhikkhusaṅghoti pucchi. Athassa te satthā, bhante, āgatoti ārocesuṃ. So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā piṇḍapātena āpucchi. Satthā tassa pattaṃ hatthena gahetvā alaṃ, tissa, niṭṭhitaṃ bhattakiccanti āha. Tato upajjhāyaṃ āpucchitvā attano pattāsane nisīditvā bhattakiccamakāsi. Athassa bhattakiccapariyosāne satthā maṅgalaṃ vatvā nikkhamitvā gāmadvāre ṭhatvā kataro te, tissa, vasanaṭṭhānaṃ gatamaggoti āha. Ayaṃ bhagavāti. Maggaṃ desayamāno purato yāhi tissāti. Bhagavā kira sadevakassa lokassa maggadesakopi samāno sakale tigāvute magge sāmaṇeraṃ daṭṭhuṃlacchāmīti taṃ maggadesakaṃ akāsi.

So attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā bhagavato vattamakāsi. Atha naṃ bhagavā kataro te, tissa, caṅkamoti pucchitvā tattha gantvā sāmaṇerassa nisīdanapāsāṇe nisīditvā tissa, imasmiṃ ṭhāne sukhaṃ vasīti pucchi. So āha āma, bhante, imasmiṃ ṭhāne vasantassa sīhabyagghahatthimigamorādīnaṃ saddaṃ suṇato araasaā uppajjati, tāya sukhaṃ vasāmīti. Atha naṃ bhagavā tissa, bhikkhusaṅghaṃ sannipātehi, buddhadāyajjaṃ te dassāmīti vatvā sannipatite bhikkhusaṅghe upasampādetvā attano vasanaṭṭhānameva agamāsīti. Ayaṃ turitacārikā nāma. Yaṃ pana gāmanigamapaṭipāṭiyā devasikaṃ yojanadviyojanavasena piṇḍapātacariyādīhi lokaṃ anuggaṇhantassa gamanaṃ, ayaṃ aturitacārikā nāma.

Imaṃ pana cārikaṃ caranto bhagavā mahāmaṇḍalaṃ, majjhimamaṇḍalaṃ, antomaṇḍalanti imesaṃ tiṇṇaṃ maṇḍalānaṃ aatarasmiṃ carati. Tattha mahāmaṇḍalaṃ navayojanasatikaṃ, majjhimamaṇḍalaṃ chayojanasatikaṃ, antomaṇḍalaṃ tiyojanasatikaṃ. Yadā mahāmaṇḍale cārikaṃ caritukāmo hoti, mahāpavāraṇāya pavāretvā pāṭipadadivase mahābhikkhusaṅghaparivāro nikkhamati. Samantā yojanasataṃ ekakolāhalaṃ hoti. Purimaṃ purimaṃ āgatā nimantetuṃ labhanti. Itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro mahāmaṇḍale osarati. Tattha bhagavā tesu tesu gāmanigamesu ekāhaṃ dvīhaṃ vasanto mahājanaṃ āmisappaṭiggahena anuggaṇhanto dhammadānena cassa vivaṭṭasannissitaṃ kusalaṃ vaḍḍhento navahi māsehi cārikaṃ pariyosāpeti. Sace pana antovasse bhikkhūnaṃ samathavipassanā taruṇā honti, mahāpavāraṇāya apavāretvā pavāraṇāsaṅgahaṃ datvā kattikapuṇṇamāyaṃ pavāretvā migasirassa paṭhamapāṭipadadivase mahābhikkhusaṅghaparivāro nikkhamitvā majjhimamaṇḍale osarati. Aenapi kāraṇena majjhimamaṇḍale cārikaṃ caritukāmo catumāsaṃ vasitvāva nikkhamati. Vuttanayeneva itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro majjhimamaṇḍale osarati. Bhagavā purimanayeneva lokaṃ anuggaṇhanto aṭṭhahi māsehi cārikaṃ pariyosāpeti. Sace pana catumāsaṃ vutthavassassāpi bhagavato veneyyasattā aparipakkindriyā honti, tesaṃ indriyaparipākaṃ āgamayamāno aparampi ekamāsaṃ vā dviticatumāsaṃ vā tattheva vasitvā mahābhikkhusaṅghaparivāro nikkhamati. Vuttanayeneva itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro antomaṇḍale osarati. Bhagavā purimanayeneva lokaṃ anuggaṇhanto sattahi vā chahi vā pacahi vā catūhi vā māsehi cārikaṃ pariyosāpeti. Iti imesu tīsu maṇḍalesu yattha katthaci cārikaṃ caranto na cīvarādihetu carati. Atha kho ye duggatabālajiṇṇabyādhitā, te kadā tathāgataṃ āgantvā passissanti. Mayi pana cārikaṃ carante mahājano tathāgatassa dassanaṃ labhissati. Tattha keci cittāni pasādessanti , keci mālādīhi pūjessanti, keci kaṭacchubhikkhaṃ dassanti, keci micchādassanaṃ pahāya sammādiṭṭhikā bhavissanti. Taṃ nesaṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Evaṃ lokānukampakāya cārikaṃ carati.

Api ca catūhi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti, jaṅghavihāravasena sarīraphāsukatthāya, atthuppattikālābhikaṅkhanatthāya, bhikkhūnaṃ sikkhāpadapaāpanatthāya, tattha tattha paripākagatindriye bodhaneyyasatte bodhanatthāyāti. Aparehipi catūhi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti buddhaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā, dhammaṃ, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā, mahatā dhammavassena catasso parisā santappessāmīti vā. Aparehipi pacahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti pāṇātipātā viramissantīti vā, adinnādānā , kāmesumicchācārā, musāvādā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramissantīti vā. Aparehipi aṭṭhahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilabhissantīti vā, dutiyaṃ jhānaṃpe nevasaānāsaāyatanasamāpattiṃ paṭilabhissantīti vā. Aparehipi aṭṭhahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti sotāpattimaggaṃ adhigamissantīti vā, sotāpattiphalaṃpe arahattaphalaṃ sacchikarissantīti vāti. Ayaṃ aturitacārikā, idha cārikāti adhippetā. Sā panesā duvidhā hoti anibaddhacārikā ca nibaddhacārikā ca. Tattha yaṃ gāmanigamanagarapaṭipāṭivasena carati, ayaṃ anibaddhacārikā nāma. Yaṃ panekasseva bodhaneyyasattassatthāya gacchati, ayaṃ nibaddhacārikā nāma. Esā idha adhippetā.

Tadā kira bhagavato pacchimayāmakiccapariyosāne dasasahassilokadhātuyā āṇajālaṃ pattharitvā bodhaneyyabandhave olokentassa pokkharasātibrāhmaṇo sabbautaāṇajālassa anto paviṭṭho. Atha bhagavā ayaṃ brāhmaṇo mayhaṃ āṇajāle paāyati, atthi nu khvassa upanissayoti vīmaṃsanto sotāpattimaggassa upanissayaṃ disvā eso mayi etaṃ janapadaṃ gate lakkhaṇapariyesanatthaṃ ambaṭṭhaṃ antevāsiṃ pahiṇissati, so mayā saddhiṃ vādapaṭivādaṃ katvā nānappakāraṃ asabbhivākyaṃ vakkhati, tamahaṃ dametvā nibbisevanaṃ karissāmi. So ācariyassa kathessati, athassācariyo taṃ kathaṃ sutvā āgamma mama lakkhaṇāni pariyesissati, tassāhaṃ dhammaṃ desessāmi. So desanāpariyosāne sotāpattiphale patiṭṭhahissati. Desanā mahājanassa saphalā bhavissatīti pacabhikkhusataparivāro taṃ janapadaṃ paṭipanno. Tena vuttaṃ kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehīti.

Yena icchānaṅgalanti yena disābhāgena icchānaṅgalaṃ avasaritabbaṃ. Yasmiṃ vā padese icchānaṅgalaṃ. Ijjhānaṅgalantipi pāṭho. Tadavasarīti tena avasari, taṃ vā avasari. Tena disābhāgena gato, taṃ vā padesaṃ gatoti attho. Icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍeti icchānaṅgalaṃ upanissāya icchānaṅgalavanasaṇḍe sīlakhandhāvāraṃ bandhitvā samādhikontaṃ ussāpetvā sabbautaāṇasaraṃ parivattayamāno dhammarājā yathābhirucitena vihārena viharati.

Pokkharasātivatthuvaṇṇanā

Tụng phẩm thứ nhất

1. Như vầy ti nghe. Một thời Thế Tn đang du hnh tại nước Kosala (Cu-tt-la), cng với ại chng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị v đến tại một lng B-la-mn ở Kosala tn l Icchnankala. Tại đy, Thế Tn ở tại Icchnankala trong khu rừng tn l Icchnankala.

Pokkharasātivatthu

255. Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhaṃ [pokkharasātī (sī.), pokkharasādi (pī.)] ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaaṃ rājabhoggaṃ raā pasenadinā kosalena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Assosi kho brāhmaṇo pokkharasāti samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā [bhagavāti (syā. kaṃ.), uparisoṇadaṇḍasuttādīsupi buddhaguṇakathāyaṃ evameva dissati]. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ, sātthaṃ sabyajanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotīti.

255.Tena kho pana samayenāti yena samayena bhagavā tattha viharati, tena samayena, tasmiṃ samayeti ayamattho. Brahmaṃ aṇatīti brāhmaṇo, mante sajjhāyatīti attho. Idameva hi jātibrāhmaṇānaṃ niruttivacanaṃ. Ariyā pana bāhitapāpattā brāhmaṇāti vuccanti. Pokkharasātīti idaṃ tassa nāmaṃ. Kasmā pokkharasātīti vuccati. Tassa kira kāyo setapokkharasadiso, devanagare ussāpitarajatatoraṇaṃ viya sobhati. Sīsaṃ panassa kāḷavaṇṇaṃ indanīlamaṇimayaṃ viya. Massupi candamaṇḍale kāḷamegharāji viya khāyati. Akkhīni nīluppalasadisāni. Nāsā rajatapanāḷikā viya suvaṭṭitā suparisuddhā. Hatthapādatalāni ceva mukhadvāraca katalākhārasaparikammaṃ viya sobhati, ativiya sobhaggappatto brāhmaṇassa attabhāvo. Arājake ṭhāne rājānaṃ kātuṃ yuttamimaṃ brāhmaṇaṃ. Evamesa sassiriko. Iti naṃ pokkharasadisattā pokkharasātīti sajānanti.

Ayaṃ pana kassapasammāsambuddhakāle tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū dasabalassa dānaṃ datvā dhammadesanaṃ sutvā devaloke nibbatti. So tato manussalokamāgacchanto mātukucchivāsaṃ jigucchitvā himavantapadese mahāsare padumagabbhe nibbatti. Tassa ca sarassa avidūre tāpaso paṇṇasālāya vasati. So tīre ṭhito taṃ padumaṃ disvā idaṃ padumaṃ avasesapadumehi mahantataraṃ. Pupphitakāle naṃ gahessāmīti cintesi. Taṃ sattāhenāpi na pupphati. Tāpaso kasmā nu kho idaṃ sattāhenāpi na pupphati. Handa naṃ gahessāmīti otaritvā gaṇhi. Taṃ tena nāḷato chinnamattaṃyeva pupphitaṃ. Athassabbhantare suvaṇṇacuṇṇapijaraṃ viya rajatabimbakaṃ padumareṇupijaraṃ setavaṇṇaṃ dārakaṃ addasa. So mahāpuo esa bhavissati. Handa naṃ paṭijaggāmīti paṇṇasālaṃ netvā paṭijaggitvā sattavassakālato paṭṭhāya tayo vede uggaṇhāpesi. Dārako tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṃ gantvā paṇḍito byatto jambudīpe aggabrāhmaṇo ahosi. So aparena samayena rao kosalassa sippaṃ dassesi. Athassa sippe pasanno rājā ukkaṭṭhaṃ nāma mahānagaraṃ brahmadeyyaṃ adāsi. Iti naṃ pokkhare sayitattā pokkharasātīti sajānanti.

Ukkaṭṭhaṃ ajjhāvasatīti ukkaṭṭhanāmake nagare vasati. Abhibhavitvā vā āvasati. Tassa nagarassa sāmiko hutvā yāya mariyādāya tattha vasitabbaṃ, tāya mariyādāya vasi. Tassa kira nagarassa vatthuṃ ukkā ṭhapetvā ukkāsu jalamānāsu aggahesuṃ, tasmā taṃ ukkaṭṭhanti vuccati. Okkaṭṭhantipi pāṭho, soyevattho. Upasaggavasena panettha bhummatthe upayogavacanaṃ veditabbaṃ. Tassa anupayogattā ca sesapadesu. Tattha lakkhaṇaṃ saddasatthato pariyesitabbaṃ.

Sattussadanti sattehi ussadaṃ, ussannaṃ bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ. Posāvaniyahatthiassamoramigādianekasattasamākiṇṇacāti attho. Yasmā panetaṃ nagaraṃ bahi āvijjhitvā jātena hatthiassādīnaṃ ghāsatiṇena ceva gehacchādanatiṇena ca sampannaṃ. Tathā dārukaṭṭhehi ceva gehasambhārakaṭṭhehi ca. Yasmā cassabbhantare vaṭṭacaturassādisaṇṭhānā bahū pokkharaṇiyo jalajakusumavicittāni ca bahūni anekāni taḷākāni udakassa niccabharitāneva honti, tasmā satiṇakaṭṭhodakanti vuttaṃ. Saha dhaenātisadhaaṃ pubbaṇṇāparaṇṇādibhedaṃ bahudhaasannicayanti attho . Ettāvatā yasmiṃ nagare brāhmaṇo setacchattaṃ ussāpetvā rājalīlāya vasati, tassa samiddhisampatti dīpitā hoti.

Rājato laddhaṃ bhoggaṃ rājabhoggaṃ. Kena dinnanti ce? Raā pasenadinā kosalena dinnaṃ. Rājadāyanti rao dāyabhūtaṃ, dāyajjanti attho. Brahmadeyyanti seṭṭhadeyyaṃ, chattaṃ ussāpetvā rājasaṅkhepena bhujitabbanti attho. Atha vā rājabhogganti sabbaṃ chejjabhejjaṃ anusāsantena nadītitthapabbatādīsu suṅkaṃ gaṇhantena setacchattaṃ ussāpetvā raā hutvā bhujitabbaṃ. Raā pasenadinā kosalena dinnaṃ rājadāyanti ettha taṃ nagaraṃ raā dinnattā rājadāyaṃ dāyakarājadīpanatthaṃ panassa raā pasenadinā kosalena dinnanti idaṃ vuttaṃ. Brahmadeyyanti seṭṭhadeyyaṃ. Yathā dinnaṃ na puna gahetabbaṃ hoti, nissaṭṭhaṃ pariccattaṃ. Evaṃ dinnanti attho.

Assosīti suṇi upalabhi, sotadvārasampattavacananigghosānusārena aāsi. Khoti avadhāraṇatthe padapūraṇamatte vā nipāto. Tattha avadhāraṇatthena assosi eva, nāssa koci savanantarāyo ahosīti ayamattho veditabbo. Padapūraṇena pana padabyajanasiliṭṭhatāmattameva.

Idāni yamatthaṃ brāhmaṇo pokkharasāti assosi, taṃ pakāsento samaṇo khalu bho gotamotiādimāha. Tattha samitapāpattā samaṇoti veditabbo. Vuttahetaṃ samitāssa honti pāpakā akusalā dhammātiādi (ma. ni. 1.434). Bhagavā ca anuttarena ariyamaggena samitapāpo. Tenassa yathābhūtaguṇādhigatametaṃ nāmaṃ, yadidaṃ samaṇoti. Khalūti anussavanatthe nipāto. Bhoti brāhmaṇajātisamudāgataṃ ālapanamattaṃ. Vuttampi cetaṃ bhovādī nāma so hoti, sace hoti sakicanoti (dha. pa. 55). Gotamoti bhagavantaṃ gottavasena parikitteti. Tasmā samaṇo khalu bho gotamoti ettha samaṇo kira bho gotamagottoti evamattho daṭṭhabbo.

Sakyaputtoti idaṃ pana bhagavato uccākulaparidīpanaṃ . Sakyakulā pabbajitoti saddhāpabbajitabhāvaparidīpanaṃ. Kenaci pārijuena anabhibhūto aparikkhīṇaṃyeva taṃ kulaṃ pahāya saddhāya pabbajitoti vuttaṃ hoti. Tato paraṃ vuttatthameva. Taṃ kho panātiādi sāmaaphale vuttameva. Sādhu kho panāti sundaraṃ kho pana. Atthāvahaṃ sukhāvahanti vuttaṃ hoti. Tathārūpānaṃ arahatanti yathārūpo so bhavaṃ gotamo, evarūpānaṃ yathābhūtaguṇādhigamena loke arahantoti laddhasaddhānaṃ arahataṃ. Dassanaṃ hotīti pasādasommāni akkhīni ummīletvā dassanamattampi sādhu hotīti, evaṃ ajjhāsayaṃ katvā.

Lc bấy giờ, B-la-mn Pokkharasdi ở tại Ukkattha, một chỗ dn cư đng đc, cy cỏ, ao nước, ngũ cốc phong ph, vốn l đất đai của vua, sau vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) cấp cho để hưởng một phần lợi tức.

2. B-la-mn Pokkharasdi nghe đồn: Sa-mn Gotama l Thch tử, xuất gia từ dng họ Thch ca, nay đang du hnh tại nước Kosala, cng với ại chng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đ đến Icchnankala, ở tại Icchnankala trong khu rừng tn l Icchnankala. Những tiếng đồn tốt đẹp sau đy được truyền đi về Sa-mn Gotama: "Ngi l bậc Thế Tn, A-la-hn, Chnh ẳng Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhn Sư, Phật, Thế Tn. Ngi đ tự chứng ngộ thế giới ny với Thin giới, Ma giới, Phạm thin giới, với cc chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, tự chứng ngộ rồi hiển thị cho mọi loi được biết, Ngi thuyết php, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, trnh by phạm hạnh hon ton đầy đủ, thanh tịnh. Nếu được yết kiến một vị A-la-hn như vậy th rất qu".

Ambaṭṭhamāṇavo

256. Tena kho pana samayena brāhmaṇassa pokkharasātissa ambaṭṭho nāma māṇavo antevāsī hoti ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ [bedānaṃ (ka.)] pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapacamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo anuātapaṭiāto sake ācariyake tevijjake pāvacane  yamahaṃ jānāmi, taṃ tvaṃ jānāsi; yaṃ tvaṃ jānāsi tamahaṃ jānāmīti.

Ambaṭṭhamāṇavakathā

256.Ajjhāyakoti idaṃ na dānime jhāyanti, na dānime jhāyantīti kho, vāseṭṭha, ajjhāyakā ajjhāyakā tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattanti, evaṃ paṭhamakappikakāle jhānavirahitānaṃ brāhmaṇānaṃ garahavacanaṃ. Idāni pana taṃ ajjhāyatīti ajjhāyako. Mante parivattetīti iminā atthena pasaṃsāvacanaṃ katvā voharanti. Mante dhāretītimantadharo.

Tiṇṇaṃ vedānanti iruvedayajuvedasāmavedānaṃ. Oṭṭhapahatakaraṇavasena pāraṃ gatoti pāragū. Saha nighaṇḍunā ca keṭubhena ca sanighaṇḍukeṭubhānaṃ. Nighaṇḍūti nighaṇḍurukkhādīnaṃ vevacanapakāsakaṃ satthaṃ. Keṭubhanti kiriyākappavikappo kavīnaṃ upakārāvahaṃ satthaṃ. Saha akkharappabhedenasākkharappabhedānaṃ. Akkharappabhedoti sikkhā ca nirutti ca. Itihāsapacamānanti āthabbaṇavedaṃ catutthaṃ katvā itiha āsa, itiha āsāti īdisavacanapaṭisaṃyutto purāṇakathāsaṅkhāto itihāso pacamo etesanti itihāsapacamā, tesaṃ itihāsapacamānaṃ vedānaṃ.

Padaṃ tadavasesaca byākaraṇaṃ adhīyati vedeti cāti padako veyyākaraṇo. Lokāyataṃ vuccati vitaṇḍavādasatthaṃ. Mahāpurisalakkhaṇanti mahāpurisānaṃ buddhādīnaṃ lakkhaṇadīpakaṃ dvādasasahassaganthapamāṇaṃ satthaṃ. Yattha soḷasasahassagāthāparimāṇā buddhamantā nāma ahesuṃ, yesaṃ vasena iminā lakkhaṇena samannāgatā buddhā nāma honti, iminā paccekabuddhā, iminā dve aggasāvakā, asīti mahāsāvakā , buddhamātā, buddhapitā, aggupaṭṭhāko, aggupaṭṭhāyikā, rājā cakkavattīti ayaṃ viseso paāyati.

Anavayoti imesu lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anūno paripūrakārī, avayo na hotīti vuttaṃ hoti. Avayo nāma yo tāni atthato ca ganthato ca sandhāretuṃ na sakkoti. Anuātapaṭiātoti anuāto ceva paṭiāto ca. Ācariyenassa yaṃ ahaṃ jānāmi, taṃ tvaṃ jānāsītiādinā anuāto. Āma ācariyāti attanā tassa paṭivacanadānapaṭiāya paṭiātoti attho. Katarasmiṃ adhikāre? Sake ācariyake tevijjake pāvacane. Esa kira brāhmaṇo cintesi imasmiṃ loke ahaṃ buddho, ahaṃ buddhoti uggatassa nāmaṃ gahetvā bahū janā vicaranti. Tasmā na me anussavamatteneva upasaṅkamituṃ yuttaṃ. Ekaccahi upasaṅkamantassa apakkamanampi garu hoti, anatthopi uppajjati. Yaṃnūnāhaṃ mama antevāsikaṃ pesetvā buddho vā, no vāti jānitvāva upasaṅkameyyanti, tasmā māṇavaṃ āmantetvā ayaṃ tātātiādimāha.

3. Lc bấy giờ, thanh nin Ambattha (A-ma-tr) l đệ tử của B-la-mn Pokkharasdi, một vị đọc tụng Thnh điển, chấp tr ch thuật, tinh thng ba tập Vệ đ với tự vựng, lễ nghi, ngữ nguyn v thứ năm l cc cổ truyện, thng hiểu từ ngữ v văn phạm, thm hiểu Thuận thế luận v ại nhn tướng. Vị ny độc đo về ba minh v được cng nhận như vậy khiến cc thn gio sư phải ni: "iều g ta biết, ngươi cũng biết; điều g ngươi biết, ta cũng biết".
257. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ āmantesi ayaṃ, tāta ambaṭṭha, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehi icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā, arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ, sātthaṃ sabyajanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotīti. Ehi tvaṃ tāta ambaṭṭha, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ jānāhi, yadi vā taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathāsantaṃyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā. Yadi vā so bhavaṃ gotamo tādiso, yadi vā na tādiso, tathā mayaṃ taṃ bhavantaṃ gotamaṃ vedissāmāti. 257.Taṃ bhavantanti tassa bhoto gotamassa. Tathā santaṃ yevāti tathā satoyeva. Idhāpi hi itthambhūtākhyānatthavaseneva upayogavacanaṃ. 4. Lc bấy giờ B-la-mn Pokkharasdi ni với thanh nin Ambattha: "Ny Ambattha thn yu, Sa-mn Gotama l Thch tử, xuất gia từ dng họ Thch ca, nay đang du hnh tại nước Kosala, cng với đại chng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đ đến tại Icchnankala tr tại Icchnankala. Những tiếng đồn tốt đẹp sau đy được truyền đi về Sa-mn Gotama: "Ngi l bậc Thế Tn, A-la-hn, Chnh ẳng Gic, ... Phật, Thế Tn. Ngi đ chứng ngộ thế giới ny với Thin giới, Ma giới, Phạm thin giới, với cc chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, tự chứng ngộ rồi hiển thị cho mọi loi được biết. Ngi thuyết php, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, trnh by phạm hạnh hon ton đầy đủ, thanh tịnh. Nếu được yết kiến một vị A-la-hn như vậy th rất qu". Ny Ambattha thn yu, hy đi đến gặp Sa-mn Gotama, v tm hiểu lời đồn về Tn giả Gotama l như vậy hay khng phải như vậy. Nhờ vậy, chng ta sẽ được biết về Tn giả Gotama".

258. Yathā kathaṃ panāhaṃ, bho, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ jānissāmi yadi vā taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathāsantaṃyeva saddo abbhuggato, yadi vā no tathā. Yadi vā so bhavaṃ gotamo tādiso, yadi vā na tādisoti?

Āgatāni kho, tāta ambaṭṭha, amhākaṃ mantesu dvattiṃsa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveyeva gatiyo bhavanti anaā. Sace agāraṃ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato . Tassimāni satta ratanāni bhavanti. Seyyathidaṃ cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati , arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Ahaṃ kho pana, tāta ambaṭṭha, mantānaṃ dātā; tvaṃ mantānaṃ paṭiggahetāti.

258.Yathā kathaṃ panāhaṃ, bho, tanti ettha kathaṃ panāhaṃ bho taṃ bhavantaṃ gotamaṃ jānissāmi, yathā sakkā so ātuṃ, tathā me ācikkhāhīti attho. Yathāti vā nipātamattamevetaṃ. Kathanti ayaṃ ākārapucchā. Kenākārenāhaṃ taṃ bhavantaṃ gotamaṃ jānissāmīti attho. Evaṃ vutte kira naṃ upajjhāyo kiṃ tvaṃ, tāta, pathaviyaṃ ṭhito, pathaviṃ na passāmīti viya; candimasūriyānaṃ obhāse ṭhito, candimasūriye na passāmīti viya vadasītiādīni vatvā jānanākāraṃ dassento āgatāni kho, tātātiādimāha.

Tattha mantesūti vedesu. Tathāgato kira uppajjissatīti paṭikacceva suddhāvāsā devā vedesu lakkhaṇāni pakkhipitvā buddhamantā nāmeteti brāhmaṇaveseneva vede vācenti. Tadanusārena mahesakkhā sattā tathāgataṃ jānissantīti. Tena pubbe vedesu mahāpurisalakkhaṇāni āgacchanti. Parinibbute pana tathāgate anukkamena antaradhāyanti. Tenetarahi natthīti. Mahāpurisassāti paṇidhisamādānaāṇakaruṇādiguṇamahato purisassa.Dveyeva gatiyoti dveyeva niṭṭhā. Kāmacāyaṃ gatisaddo paca kho imā, sāriputta, gatiyotiādīsu (ma. ni. 1.153) bhavabhede vattati. Gati migānaṃ pavanantiādīsu (pari. 399) nivāsaṭṭhāne. Evaṃ adhimattagatimantotiādīsu paāyaṃ. Gatigatantiādīsu visaṭabhāve. Idha pana niṭṭhāyaṃ vattatīti veditabbo.

Tattha kicāpi yehi lakkhaṇehi samannāgato rājā cakkavattī hoti, na teheva buddho hoti; jātisāmaato pana tāniyeva tānīti vuccanti. Tena vuttaṃ yehi samannāgatassāti. Sace agāraṃ ajjhāvasatīti yadi agāre vasati.Rājā hoti cakkavattīti catūhi acchariyadhammehi, saṅgahavatthūhi ca lokaṃ rajanato rājā, cakkaratanaṃ vatteti, catūhi sampatticakkehi vattati, tehi ca paraṃ vatteti, parahitāya ca iriyāpathacakkānaṃ vatto etasmiṃ atthīti cakkavattī. Ettha ca rājāti sāmaaṃ. Cakkavattīti visesaṃ. Dhammena caratīti dhammiko. āyena samena vattatīti attho. Dhammena rajjaṃ labhitvā rājā jātoti dhammarājā. Parahitadhammakaraṇena vā dhammiko.Attahitadhammakaraṇena dhammarājā. Caturantāya issaroti cāturanto, catusamuddaantāya, catubbidhadīpavibhūsitāya pathaviyā issaroti attho. Ajjhattaṃ kopādipaccatthike bahiddhā ca sabbarājāno vijetītivijitāvī. Janapadatthāvariyappattoti janapade dhuvabhāvaṃ thāvarabhāvaṃ patto, na sakkā kenaci cāletuṃ. Janapado vā tamhi thāvariyappatto anuyutto sakammanirato acalo asampavedhīti janapadatthāvariyappatto.

Seyyathidanti nipāto, tassa cetāni katamānīti attho. Cakkaratanantiādīsu cakkaca, taṃ ratijananaṭṭhena ratanacāti cakkaratanaṃ. Esa nayo sabbattha. Imesu pana ratanesu ayaṃ cakkavattirājā cakkaratanena ajitaṃ jināti, hatthiassaratanehi vijite yathāsukhaṃ anucarati, pariṇāyakaratanena vijitamanurakkhati, avasesehi upabhogasukhamanubhavati. Paṭhamena cassa ussāhasattiyogo, pacchimena mantasattiyogo, hatthiassagahapatiratanehi pabhusattiyogo suparipuṇṇo hoti, itthimaṇiratanehi tividhasattiyogaphalaṃ. So itthimaṇiratanehi bhogasukhamanubhavati, sesehi issariyasukhaṃ. Visesato cassa purimāni tīṇi adosakusalamūlajanitakammānubhāvena sampajjanti, majjhimāni alobhakusalamūlajanitakammānubhāvena, pacchimamekaṃ amohakusalamūlajanitakammānubhāvenāti veditabbaṃ. Ayamettha saṅkhepo. Vitthāro pana bojjhaṅgasaṃyutte ratanasuttassa upadesato gahetabbo.

Parosahassanti atirekasahassaṃ. Sūrāti abhīrukajātikā. Vīraṅgarūpāti devaputtasadisakāyā. Evaṃ tāva eke vaṇṇayanti. Ayaṃ panettha sabbhāvo. Vīrāti uttamasūrā vuccanti, vīrānaṃ aṅgaṃ vīraṅgaṃ, vīrakāraṇaṃ vīriyanti vuttaṃ hoti. Vīraṅgarūpaṃ etesanti vīraṅgarūpā, vīriyamayasarīrā viyāti vuttaṃ hoti. Parasenappamaddanāti sace paṭimukhaṃ tiṭṭheyya parasenā taṃ parimaddituṃ samatthāti adhippāyo. Dhammenāti pāṇo na hantabbotiādinā pacasīladhammena . Arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchadoti ettha rāgadosamohamānadiṭṭhiavijjāduccaritachadanehi sattahi paṭicchanne kilesandhakāre loke taṃ chadanaṃ vivaṭṭetvā samantato sajātāloko hutvā ṭhitoti vivaṭṭacchado. Tattha paṭhamena padena pūjārahatā. Dutiyena tassā hetu, yasmā sammāsambuddhoti, tatiyena buddhattahetubhūtā vivaṭṭacchadatā vuttāti veditabbā. Atha vā vivaṭṭo ca vicchado cāti vivaṭṭacchado, vaṭṭarahito chadanarahito cāti vuttaṃ hoti. Tena arahaṃ vaṭṭābhāvena, sammāsambuddho chadanābhāvenāti evaṃ purimapadadvayasseva hetudvayaṃ vuttaṃ hoti, dutiyena vesārajjena cettha purimasiddhi, paṭhamena dutiyasiddhi, tatiyacatutthehi tatiyasiddhi hoti. Purimaca dhammacakkhuṃ, dutiyaṃ buddhacakkhuṃ, tatiyaṃ samantacakkhuṃ sādhetīti veditabbaṃ. Tvaṃ mantānaṃ paṭiggahetāti imināssa mantesu sūrabhāvaṃ janeti.

5. - Lm thế no con được biết về Tn giả Gotama, được biết lời đồn về Tn giả Gotama như vậy l đng hay khng, c phải Tn giả Gotama l như vậy, hay khng phải như vậy?

- Ambattha thn yu, theo truyền thống của chng ta về ba mươi hai tướng của vị đại nhn, những ai c ba mươi hai tướng ấy sẽ chọn trong hai con đường, khng c đường no khc. Nếu l tại gia, sẽ thnh vị Chuyển lun Thnh vương chinh phục mọi quốc độ, đầy đủ bảy chu bu. Bảy mn bu ny l xe bu, voi bu, ngựa bu, ma ni bu, ngọc nữ bu, cư sĩ bu v thứ bảy l tướng qun bu. V vị ny c hơn một ngn con trai, l những vị anh hng, oai phong lẫm liệt, chiến thắng ngoại qun. Vị ny sống, thống lnh quả đất cng tận cho đến đại dương, v trị v với chnh php, khng dng gậy, khng dng dao. Nếu vị ny xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, vị ny sẽ chứng quả A-la-hn, Chnh ẳng Gic, qut sạch m lầm ở đời. Ny Ambattha thn yu, ta đ cho con ch thuật. Con đ nhận những ch thuật ấy.

 

259. Evaṃ, bhoti kho ambaṭṭho māṇavo brāhmaṇassa pokkharasātissa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vaḷavārathamāruyha sambahulehi māṇavakehi saddhiṃ yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ārāmaṃ pāvisi.

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca kahaṃ nu kho, bho, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati? Tahi mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya idhūpasaṅkantāti.

259. Sopi tāya ācariyakathāya lakkhaṇesu vigatasammoho ekobhāsajāte viya buddhamante sampassamānoevaṃ bhoti āha. Tassattho yathā, bho, tvaṃ vadasi, evaṃ karissāmīti. Vaḷavārathamāruyhāti vaḷavāyuttaṃ rathaṃ abhirūhitvā. Brāhmaṇo kira yena rathena sayaṃ vicarati, tameva rathaṃ datvā māṇavaṃ pesesi. Māṇavāpi pokkharasātisseva antevāsikā. So kira tesaṃ ambaṭṭhena saddhiṃ gacchathāti saaṃ adāsi.

Yāvatikā yānassa bhūmīti yattakaṃ sakkā hoti yānena gantuṃ, ayaṃ yānassa bhūmi nāma. Yānā paccorohitvāti ayānabhūmiṃ, dvārakoṭṭhakasamīpaṃ gantvā yānato paṭiorohitvā.

Tena kho pana samayenāti yasmiṃ samaye ambaṭṭho ārāmaṃ pāvisi. Tasmiṃ pana samaye, ṭhitamajjhanhikasamaye. Kasmā pana tasmiṃ samaye caṅkamantīti? Paṇītabhojanapaccayassa thinamiddhassa vinodanatthaṃ, divāpadhānikā vā te. Tādisānahi pacchābhattaṃ caṅkamitvā nhāyitvā sarīraṃ utuṃ gāhāpetvā nisajja samaṇadhammaṃ karontānaṃ cittaṃ ekaggaṃ hoti. Yena te bhikkhūti so kira kuhiṃ samaṇo gotamoti pariveṇato pariveṇaṃ anāgantvā pucchitvāva pavisissāmīti vilokento araahatthī viya mahācaṅkame caṅkamamāne paṃsukūlike bhikkhū disvā tesaṃ santikaṃ agamāsi. Taṃ sandhāya yena te bhikkhūtiādi vuttaṃ. Dassanāyāti daṭṭhuṃ, passitukāmā hutvāti attho.

6. - Thưa vng.

Thanh nin Ambattha vng theo lời của B-la-mn Pokkharasdi, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ B-la-mn Pokkharasdi, hướng thn về pha hữu, cỡi xe ngựa ci v cng một số đng thanh nin khc đi đến khu rừng Icchnankala. i xe đến chỗ khng cn đi được xe, Ambattha liền xuống xe đi bộ v đến tại tịnh x.

7. Lc bấy giờ một số đng Tỷ-kheo đang đi kinh hnh ngoi trời. Thanh nin Ambattha liền đến cc Tỷ-kheo ấy v hỏi: "Cc Hiền giả, nay Tn gả Gotama ở tại chỗ no? Chng ti đến đy để yết kiến Tn giả Gotama".

260. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi ayaṃ kho ambaṭṭho māṇavo abhiātakolao ceva abhiātassa ca brāhmaṇassa pokkharasātissa antevāsī. Agaru kho pana bhagavato evarūpehi kulaputtehi saddhiṃ kathāsallāpo hotīti. Te ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavocuṃ eso ambaṭṭha vihāro saṃvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭehi, vivarissati te bhagavā dvāranti.

260.Abhiātakolaoti pākaṭakulajo. Tadā kira jambudīpe ambaṭṭhakulaṃ nāma pākaṭakulamahosi .Abhiātassāti rūpajātimantakulāpadesehi pākaṭassa. Agarūti abhāriko. Yo hi ambaṭṭhaṃ āpetuṃ na sakkuṇeyya, tassa tena saddhiṃ kathāsallāpo garu bhaveyya. Bhagavato pana tādisānaṃ māṇavānaṃ satenāpi sahassenāpipahaṃ puṭṭhassa vissajjane dandhāyitattaṃ natthīti maamānā agaru kho panāti cintayiṃsu. Vihāroti gandhakuṭiṃ sandhāya āhaṃsu.

Ataramānoti aturito, saṇikaṃ padappamāṇaṭṭhāne padaṃ nikkhipanto vattaṃ katvā susammaṭṭhaṃ muttādalasinduvārasantharasadisaṃ vālikaṃ avināsentoti attho. Āḷindanti pamukhaṃ. Ukkāsitvāti ukkāsitasaddaṃ katvā. Aggaḷanti dvārakavāṭaṃ. Ākoṭehīti agganakhehi saṇikaṃ kucikacchiddasamīpe ākoṭehīti vuttaṃ hoti. Dvāraṃ kira atiupari amanussā, atiheṭṭhā dīghajātikā koṭenti. Tathā anākoṭetvā majjhe chiddasamīpe koṭetabbanti idaṃ dvārākoṭanavattanti dīpentā vadanti.

 

8. Cc Tỷ-kheo liền nghĩ: "Thanh nin Ambattha ny thuộc một gia đnh c danh tiếng, l đệ tử của B-la-mn Pokkharasdi, một vị cũng c danh tiếng. Một cuộc đối thoại như vậy giữa Thế Tn v con một qu tộc như vậy, khng c kh khăn g". Những Tỷ-kheo ấy ni với thanh nin Ambattha: "Ny Ambattha, tịnh x đng cửa kia l chỗ ở của Ngi. Hy đến đ một cch yn lặng, khng vượt qua hnh lang, đằng hắng v g vo thanh cửa, Thế Tn sẽ mở cửa cho ng".

261. Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena so vihāro saṃvutadvāro, tena appasaddo upasaṅkamitvā ataramāno āḷindaṃ pavisitvā ukkāsitvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivari bhagavā dvāraṃ. Pāvisi ambaṭṭho māṇavo. Māṇavakāpi pavisitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ambaṭṭho pana māṇavo caṅkamantopi nisinnena bhagavatā kacikaci [kici kici (ka.)] kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāreti, ṭhitopi nisinnena bhagavatā kici kici kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāreti.

261.Vivari bhagavā dvāranti na bhagavā uṭṭhāya dvāraṃ vivari. Vivariyatūti pana hatthaṃ pasāresi. Tato bhagavā tumhehi anekāsu kappakoṭīsu dānaṃ dadamānehi na sahatthā dvāravivaraṇakammaṃ katanti sayameva dvāraṃ vivaṭaṃ. Taṃ pana yasmā bhagavato manena vivaṭaṃ, tasmā vivari bhagavā dvāranti vattuṃ vaṭṭati.

Bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsūti yathā khamanīyādīni pucchanto bhagavā tehi, evaṃ tepi bhagavatā saddhiṃ samappavattamodā ahesuṃ. Sītodakaṃ viya uṇhodakena sammoditaṃ ekībhāvaṃ agamaṃsu. Yāya ca kacci, bho gotama, khamanīyaṃ; kacci yāpanīyaṃ, kacci bhoto ca gotamassa sāvakānaca appābādhaṃ, appātaṅkaṃ, lahuṭṭhānaṃ, balaṃ, phāsuvihārotiādikāya kathāya sammodiṃsu, taṃ pītipāmojjasaṅkhātasammodajananato sammodituṃ yuttabhāvato ca sammodanīyaṃ, atthabyajanamadhuratāya sucirampi kālaṃ sāretuṃ nirantaraṃ pavattetuṃ arahabhāvato saritabbabhāvato ca sāraṇīyaṃ. Suyyamānasukhato sammodanīyaṃ, anussariyamānasukhato ca sāraṇīyaṃ. Tathā byajanaparisuddhatāya sammodanīyaṃ, atthaparisuddhatāya sāraṇīyaṃ. Evaṃ anekehi pariyāyehi sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā pariyosāpetvā niṭṭhapetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Ambaṭṭhopana māṇavoti so kira bhagavato rūpasampattiyaṃ cittappasādamattampi akatvā dasabalaṃapasādessāmīti udare baddhasāṭakaṃ mucitvā kaṇṭhe olambetvā ekena hatthena dussakaṇṇaṃ gahetvā caṅkamaṃ abhirūhitvā kālena bāhuṃ, kālena udaraṃ, kālena piṭṭhiṃ dassento, kālena hatthavikāraṃ, kālena bhamukavikāraṃ karonto, kacci te bho, gotama, dhātusamatā, kacci bhikkhāhārena na kilamatha, akilamathākāroyeva pana te paāyati; thūlāni hi te aṅgapaccaṅgāni, pāsādikattha gatagataṭṭhāne. te bahujanā rājapabbajitoti ca buddhoti ca uppannabahumānā paṇītaṃ ojavantamāhāraṃ denti. Passatha, bho, gehaṃ, cittasālā viya, dibbapāsādo viya. Imaṃ macaṃ passatha, bimbohanaṃ passatha, kiṃ evarūpe ṭhāne vasantassa samaṇadhammaṃ kātuṃ dukkaranti evarūpaṃ uppaṇḍanakathaṃ anācārabhāvasāraṇīyaṃ katheti, tena vuttaṃ ambaṭṭho pana māṇavo caṅkamantopi nisinnena bhagavatā kici kici kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāreti, ṭhitopi nisinnena bhagavatā kici kici kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretīti.

 

9. Thanh nin Ambattha liền đi đến tịnh x đng cửa ấy một cch yn lặng, khng vượt qu hnh lang, đằng hắng v g vo thanh cửa. Thế Tn mở cửa v thanh nin Ambattha bước vo. Cc thanh nin khc cũng bước theo, ni những lời cho đn hỏi thăm x giao với Thế Tn v ngồi xuống một bn, cn thanh nin Ambattha thời đi qua đi lại, thốt ra những lời hỏi thăm nht gừng trong khi Thế Tn đang ngồi, hay đứng lại thốt ra những lời hỏi thăm nht gừng trong khi Thế Tn đang ngồi.
262. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca evaṃ nu te, ambaṭṭha, brāhmaṇehi vuddhehi mahallakehi ācariyapācariyehi saddhiṃ kathāsallāpo hoti, yathayidaṃ caraṃ tiṭṭhaṃ nisinnena mayā kici kici kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretīti? 262.Atha kho bhagavāti atha bhagavā ayaṃ māṇavo hatthaṃ pasāretvā bhavaggaṃ gahetukāmo viya, pādaṃ pasāretvā avīciṃ vicaritukāmo viya, mahāsamuddaṃ taritukāmo viya, sineruṃ ārohitukāmo viya ca aṭṭhāne vāyamati, handa, tena saddhiṃ mantemīti ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca. Ācariyapācariyehīti ācariyehi ca tesaṃ ācariyehi ca. 10. Lc bấy giờ Thế Tn ni với thanh nin Ambattha:

- C phải, đối với cc bậc B-la-mn trưởng lo, đứng tuổi, cc bậc gio sư v tổ sư, ngươi cũng ni chuyện như vậy, như ngươi đ đi qua lại thốt ra những lời hỏi thăm nht gừng trong khi Ta đang ngồi, hay đứng lại thốt ra những lời hỏi thăm nht gừng trong khi Ta đang ngồi?

 

Paṭhamaibbhavādo

263. No hidaṃ, bho gotama. Gacchanto vā hi, bho gotama, gacchantena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati, ṭhito vā hi, bho gotama, ṭhitena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati, nisinno vā hi, bho gotama, nisinnena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati, sayāno vā hi, bho gotama, sayānena brāhmaṇo brāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati. Ye ca kho te, bho gotama, muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā [kiṇhā (ka. sī. pī.)] bandhupādāpaccā, tehipi me saddhiṃ evaṃ kathāsallāpo hoti, yathariva bhotā gotamenāti.

Atthikavato kho pana te, ambaṭṭha, idhāgamanaṃ ahosi, yāyeva kho panatthāya āgaccheyyātha[āgaccheyyātho (sī. pī.)], tameva atthaṃ sādhukaṃ manasi kareyyātha [manasikareyyātho (sī. pī.)]. Avusitavāyeva kho pana bho ayaṃ ambaṭṭho māṇavo vusitamānī kimaatra avusitattāti.

 

Paṭhamaibbhavādavaṇṇanā

263.Gacchanto vāti ettha kāmaṃ tīsu iriyāpathesu brāhmaṇo ācariyabrāhmaṇena saddhiṃ sallapitumarahati. Ayaṃ pana māṇavo mānathaddhatāya kathāsallāpaṃ karonto cattāropi iriyāpathe yojessāmīti sayāno vā hi, bho gotama, sayānenāti āha.

Tato kira taṃ bhagavā ambaṭṭha, gacchantassa vā gacchantena, ṭhitassa vā ṭhitena, nisinnassa vā nisinnenācariyena saddhiṃ kathā nāma sabbācariyesu labbhati. Tvaṃ pana sayāno sayānenācariyena saddhiṃ kathesi, kiṃ te ācariyo gorūpaṃ, udāhu tvanti āha. So kujjhitvā ye ca kho te, bho gotama, muṇḍakātiādimāha. Tattha muṇḍe muṇḍāti samaṇe ca samaṇāti vattuṃ vaṭṭeyya. Ayaṃ pana hīḷento muṇḍakā samaṇakāti āha. Ibbhāti gahapatikā. Kaṇhāti kaṇhā, kāḷakāti attho. Bandhupādāpaccāti ettha bandhūti brahmā adhippeto. Tahi brāhmaṇā pitāmahoti voharanti. Pādānaṃ apaccā pādāpaccā, brahmuno piṭṭhipādato jātāti adhippāyo. Tassa kira ayaṃ laddhi brāhmaṇā brahmuno mukhato nikkhantā, khattiyā urato, vessā nābhito, suddā jāṇuto, samaṇā piṭṭhipādatoti. Evaṃ kathento ca panesa kicāpi aniyametvā katheti. Atha kho bhagavantameva vadāmīti katheti.

Atha kho bhagavā ayaṃ ambaṭṭho āgatakālato paṭṭhāya mayā saddhiṃ kathayamāno mānameva nissāya kathesi, āsīvisaṃ gīvāyaṃ gaṇhanto viya, aggikkhandhaṃ āliṅganto viya, mattavāraṇaṃ soṇḍāya parāmasanto viya, attano pamāṇaṃ na jānāti. Handa naṃ jānāpessāmīti cintetvā atthikavato kho pana te, ambaṭṭhātiādimāha. Tattha āgantvā kattabbakiccasaṅkhāto attho, etassa atthīti atthikaṃ, tassa māṇavassa cittaṃ. Atthikamassa atthīti atthikavā, tassa atthikavato tava idhāgamanaṃ ahosīti attho.

Kho panāti nipātamattaṃ. Yāyeva kho panatthāyāti yeneva kho panatthena. Āgaccheyyāthāti mama vā aesaṃ vā santikaṃ yadā kadāci āgaccheyyātha. Tameva atthanti idaṃ purisaliṅgavaseneva vuttaṃ. Manasi kareyyāthāti citte kareyyātha. Idaṃ vuttaṃ hoti tvaṃ ācariyena attano karaṇīyena pesito, na amhākaṃ paribhavanatthāya, tasmā tameva kiccaṃ manasi karohīti. Evamassa aesaṃ santikaṃ āgatānaṃ vattaṃ dassetvā mānaniggaṇhanatthaṃ avusitavāyeva kho panātiādimāha. Tassattho passatha bho ayaṃ ambaṭṭho māṇavo ācariyakule avusitavā asikkhito appassutova samāno. Vusitamānīti ahaṃ vusitavā sikkhito bahussutoti attānaṃ maati. Etassa hi evaṃ pharusavacanasamudācāre kāraṇaṃ kimaatra avusitattāti ācariyakule asaṃvuddhā asikkhitā appassutāyeva hi evaṃ vadantīti.

- Khng phải vậy, ny Gotama. Phải đi m ni chuyện với một vị B-la-mn, ny Gotama, nếu vị ấy đang đi. Phải đứng m ni chuyện với một vị B-la-mn, ny Gotama, nếu vị ấy đang đứng. Phải ngồi m ni chuyện với một vị B-la-mn, ny Gotama, nếu vị ấy đang ngồi. Phải nằm m ni chuyện với một vị B-la-mn, ny Gotama, nếu vị ấy đang nằm. Chỉ với những vị Sa-mn hn hạ, trọc đầu, đ tiện, đen đủi, sanh từ nơi chn của b con ta, th ta mới ni chuyện như vậy, như với ngươi, Gotama".

11. - Ny Ambattha, hnh như ngươi đến đy với một định g? Ngươi hy kho tc đến mục đch đ đưa ngươi đến đy. Thanh nin Ambattha ny thật v gio dục, dầu n tự cho l c gio dục. Như vậy l v gio dục, c g khc nữa!

264. Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavatā avusitavādena vuccamāno kupito anattamano bhagavantaṃyeva khuṃsento bhagavantaṃyeva vambhento bhagavantaṃyeva upavadamāno samaṇo ca me, bho, gotamo pāpito bhavissatīti bhagavantaṃ etadavoca caṇḍā, bho gotama, sakyajāti; pharusā, bho gotama, sakyajāti; lahusā, bho gotama, sakyajāti; bhassā, bho gotama, sakyajāti; ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti [garukaronti (sī. syā. kaṃ. pī.)], na brāhmaṇemānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyanti. Tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantīti. Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṃ paṭhamaṃ sakyesu ibbhavādaṃ nipātesi.

264.Kupitoti kuddho. Anattamanoti asakamano, kiṃ pana bhagavā tassa kujjhanabhāvaṃ atvā evamāha udāhu aatvāti? atvā āhāti. Kasmā atvā āhāti? Tassa mānanimmadanatthaṃ. Bhagavā hi aāsi ayaṃ mayā evaṃ vutte kujjhitvā mama ātake akkosissati. Athassāhaṃ yathā nāma kusalo bhisakko dosaṃ uggiletvā nīharati, evameva gottena gottaṃ, kulāpadesena kulāpadesaṃ , uṭṭhāpetvā bhavaggappamāṇena viya uṭṭhitaṃ mānaddhajaṃ mūle chetvā nipātessāmīti. Khuṃsentoti ghaṭṭento. Vambhentoti hīḷento. Pāpito bhavissatīti caṇḍabhāvādidosaṃ pāpito bhavissati.

Caṇḍāti mānanissitakodhayuttā. Pharusāti kharā. Lahusāti lahukā. Appakeneva tussanti vā dussanti vā udakapiṭṭhe alābukaṭāhaṃ viya appakeneva uplavanti. Bhassāti bahubhāṇino. Sakyānaṃ mukhe vivaṭe aassa vacanokāso natthīti adhippāyeneva vadati. Samānāti idaṃ santāti purimapadassa vevacanaṃ. Na sakkarontīti na brāhmaṇānaṃ sundarenākārena karonti. Na garuṃ karontīti brāhmaṇesu gāravaṃ na karonti. Na mānentīti na manena piyāyanti. Na pūjentīti mālādīhi nesaṃ pūjaṃ na karonti. Na apacāyantīti abhivādanādīhi nesaṃ apacitikammaṃ nīcavuttiṃ na dassenti tayidanti taṃ idaṃ. Yadime sakyāti yaṃ ime sakyā na brāhmaṇe sakkarontipe na apacāyanti, taṃ tesaṃ asakkārakaraṇādi sabbaṃ na yuttaṃ, nānulomanti attho.

12. Thanh nin Ambattha bị Thế Tn gọi l v gio dục như vậy, liền phẫn nộ, tức tối, muốn nhục mạ Thế Tn, phỉ bng Thế Tn, cng kch Thế Tn, v nghĩ: "Sa-mn Gotama c c đối với ta", liền ni với Thế Tn:

- Ny Gotama, th bạo l dng họ Thch ca; ny Gotama, c độc l dng họ Thch ca; ny Gotama, khinh suất l dng họ Thch ca; ny Gotama hung dữ l dng họ Thch ca. L đ tiện, thuộc thnh phần đ tiện, dng họ Thch ca khng knh nhường B-la-mn, khng lễ bi B-la-mn, khng cng dường B-la-mn, khng tn trọng B-la-mn . Ny Gotama, như vậy thật khng phải lẽ, thật khng đng php, khi dng họ Thch ca ny, những hạng đ tiện, thuộc thnh phần đ tiện lại khng knh nhường B-la-mn, khng cung knh B-la-mn, khng lễ bi B-la-mn, khng cng dường B-la-mn, khng tn trọng B-la-mn .

Như vậy, thanh nin Ambattha lần đầu tin đ buộc tội dng họ Thch ca l đ tiện.

 

Dutiyaibbhavādo

265. Kiṃ pana te, ambaṭṭha, sakyā aparaddhunti? Ekamidāhaṃ, bho gotama, samayaṃ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa kenacideva karaṇīyena kapilavatthuṃ agamāsiṃ. Yena sakyānaṃ sandhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃ. Tena kho pana samayena sambahulā sakyā ceva sakyakumārā ca sandhāgāre [santhāgāre (sī. pī.)] uccesu āsanesu nisinnā honti aamaaṃ aṅgulipatodakehi[aṅgulipatodakena (pī.)] sajagghantā saṃkīḷantā, aadatthu mamaeva mae anujagghantā, na maṃ koci āsanenapi nimantesi. Tayidaṃ, bho gotama, nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantīti. Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṃ dutiyaṃ sakyesu ibbhavādaṃ nipātesi.

Dutiyaibbhavādavaṇṇanā

265.Aparaddhunti aparajjhiṃsu. Ekamidāhanti ettha idanti nipātamattaṃ. Ekaṃ ahanti attho. Sandhāgāranti rajjaanusāsanasālā. Sakyāti abhisittarājāno . Sakyakumārāti anabhisittā. Uccesūti yathānurūpesu pallaṅkapīṭhakavettāsanaphalakacittattharaṇādibhedesu. Sajagghantāti uppaṇḍanavasena mahāhasitaṃ hasantā.Saṃkīḷantāti hasitamatta karaṇaaṅgulisaṅghaṭṭanapāṇippahāradānādīni karontā. Mamaeva maeti evamahaṃ maāmi, mamaeva anuhasanti, na aanti.

Kasmā pana te evamakaṃsūti? Te kira ambaṭṭhassa kulavaṃsaṃ jānanti. Ayaca tasmiṃ samaye yāva pādantā olambetvā nivatthasāṭakassa ekena hatthena dussakaṇṇaṃ gahetvā khandhaṭṭhikaṃ nāmetvā mānamadena matto viya āgacchati. Tato passatha bho amhākaṃ dāsassa kaṇhāyanagottassa ambaṭṭhassa āgamanakāraṇanti vadantā evamakaṃsu. Sopi attano kulavaṃsaṃ jānāti. Tasmā mamaeva maeti takkayittha.

Āsanenāti idamāsanaṃ, ettha nisīdāhīti evaṃ āsanena nimantanaṃ nāma hoti, tathā na koci akāsi.

 

13. - Ny Ambattha, dng họ Thch ca đ lm g phật lng ngươi?

- Ny Gotama, một thời ta đi đến Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ) c việc phải lm cho thầy ta l B-la-mn Pokkharasdi, v đến tại cng hội trường của dng họ Thch. Lc bấy giờ một số đng dng họ Thch ca v thanh nin Thch ca đang ngồi trn ghế cao tại cng hội trường. Chng cười với nhau, dng ngn tay thọc c nn với nhau, ta nghĩ chắc chắn ta l mục tiu cho chng đa giỡn với nhau, lại khng ai mời ta ngồi. Ny Gotama, như vậy thật khng phải lẽ, thật khng đng php, khi chng Thch ca ny l những hạng đ tiện, thuộc thnh phần đ tiện lại khng knh nhường B-la-mn, khng cung knh B-la-mn, khng lễ bi B-la-mn, khng cng dường B-la-mn, khng tn trọng B-la-mn .

Như vậy thanh nin Ambattha lần thứ hai đ buộc tội dng họ Thch ca l đ tiện.

Tatiyaibbhavādo

266. Laṭukikāpi kho, ambaṭṭha, sakuṇikā sake kulāvake kāmalāpinī hoti. Sakaṃ kho panetaṃ, ambaṭṭha, sakyānaṃ yadidaṃ kapilavatthuṃ, nārahatāyasmā ambaṭṭho imāya appamattāya abhisajjitunti.

Cattārome, bho gotama, vaṇṇā khattiyā brāhmaṇā vessā suddā. Imesahi, bho gotama, catunnaṃ vaṇṇānaṃ tayo vaṇṇā khattiyā ca vessā ca suddā ca aadatthu brāhmaṇasseva paricārakā sampajjanti. Tayidaṃ, bho gotama , nacchannaṃ, tayidaṃ nappatirūpaṃ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṃ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantīti. Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṃ tatiyaṃ sakyesu ibbhavādaṃ nipātesi.

Tatiyaibbhavādavaṇṇanā

266.Laṭukikāti khettaleḍḍūnaṃ antarenivāsinī khuddakasakuṇikā. Kulāvaketi nivāsanaṭṭhāne. Kāmalāpinīti yadicchakabhāṇinī, yaṃ yaṃ icchati taṃ taṃ lapati, na taṃ koci haṃso vā koco vā moro vā āgantvā kiṃ tvaṃ lapasīti nisedheti. Abhisajjitunti kodhavasena laggituṃ.

Evaṃ vutte māṇavo ayaṃ samaṇo gotamo attano ātake laṭukikasadise katvā amhe haṃsakocamorasadise karoti, nimmāno dāni jātoti maamāno uttari cattāro vaṇṇe dasseti.

 

14. - Ny Ambattha, cũng như con chim cy, con chim cy con c thể tự ht thỏa thch trong tổ của n. Ny Ambattha, Kapilavatthu thuộc dng họ Thch ca. Thật khng xứng để cho Ambattha phải phật lng v một vấn đề nhỏ mọn ny.

15. - Ny Gotama, c bốn giai cấp: St đế lỵ, B-la-mn, Phệ-x v Thủ-đ-la. Ny Gotama, trong bốn giai cấp ny, ba giai cấp St-đế-lỵ, Phệ-x v Thủ-đ-la l để hầu hạ hạng B-la-mn . Ny Gotama, như vậy thật khng phải lẽ, thật khng đng php khi chng Thch-ca ny l những hạng đ tiện, thuộc thnh phần đ tiện, lại khng knh nhường B-la-mn, khng cung knh B-la-mn, khng lễ bi B-la-mn, khng tn trọng B-la-mn .

Như vậy, thanh nin Ambattha lần thứ ba đ buộc tội dng họ Thch ca l đ tiện.

 

Dāsiputtavādo

267. Atha kho bhagavato etadahosi atibāḷhaṃ kho ayaṃ ambaṭṭho māṇavo sakyesu ibbhavādena nimmādeti, yaṃnūnāhaṃ gottaṃ puccheyyanti. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca kathaṃ gottosi, ambaṭṭhāti? Kaṇhāyanohamasmi, bho gotamāti. Porāṇaṃ kho pana te ambaṭṭha mātāpettikaṃ nāmagottaṃ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti; dāsiputto tvamasi sakyānaṃ. Sakyā kho pana, ambaṭṭha, rājānaṃ okkākaṃ pitāmahaṃ dahanti.

Bhūtapubbaṃ, ambaṭṭha, rājā okkāko yā sā mahesī piyā manāpā, tassā puttassa rajjaṃ pariṇāmetukāmo jeṭṭhakumāre raṭṭhasmā pabbājesi okkāmukhaṃ karakaṇḍaṃ [ukkāmukhaṃ karakaṇḍuṃ (sī. syā.)] hatthinikaṃ sinisūraṃ [sinipuraṃ (sī. syā.)]. Te raṭṭhasmā pabbājitā himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo, tattha vāsaṃ kappesuṃ. Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesuṃ.

Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko amacce pārisajje āmantesi kahaṃ nu kho, bho, etarahi kumārā sammantīti? Atthi, deva, himavantapasse pokkharaṇiyā tīre mahāsākasaṇḍo , tatthetarahi kumārā sammanti. Te jātisambhedabhayā sakāhi bhaginīhi saddhiṃ saṃvāsaṃ kappentīti. Atha kho, ambaṭṭha, rājā okkāko udānaṃ udānesi sakyā vata, bho, kumārā, paramasakyā vata, bho, kumārāti. Tadagge kho pana ambaṭṭha sakyā paāyanti; so ca nesaṃ pubbapuriso.

Rao kho pana, ambaṭṭha, okkākassa disā nāma dāsī ahosi. Sā kaṇhaṃ nāma [sā kaṇhaṃ (pī.)] janesi. Jāto kaṇho pabyāhāsi dhovatha maṃ, amma, nahāpetha maṃ amma, imasmā maṃ asucismā parimocetha, atthāya vo bhavissāmīti. Yathā kho pana ambaṭṭha etarahi manussā pisāce disvā pisācāti sajānanti; evameva kho, ambaṭṭha, tena kho pana samayena manussā pisāce kaṇhāti sajānanti. Te evamāhaṃsu ayaṃ jāto pabyāhāsi, kaṇho jāto, pisāco jātoti. Tadagge kho pana, ambaṭṭha kaṇhāyanā paāyanti, so ca kaṇhāyanānaṃ pubbapuriso. Iti kho te , ambaṭṭha, porāṇaṃ mātāpettikaṃ nāmagottaṃ anussarato ayyaputtā sakyā bhavanti, dāsiputto tvamasi sakyānanti.

Dāsiputtavādavaṇṇanā

267.Nimmādetīti nimmadeti nimmāne karoti. Yaṃnūnāhanti yadi panāhaṃ. Kaṇhāyanohamasmi, bho gotamāti idaṃ kira vacanaṃ ambaṭṭho tikkhattuṃ mahāsaddena avoca. Kasmā avoca? Kiṃ asuddhabhāvaṃ na jānātīti? Āma jānāti. Jānantopi bhavapaṭicchannametaṃ kāraṇaṃ, taṃ anena na diṭṭhaṃ. Apassanto mahāsamaṇo kiṃ vakkhatīti maamāno mānathaddhatāya avoca. Mātāpettikanti mātāpitūnaṃ santakaṃ. Nāmagottanti paṇṇattivasena nāmaṃ, paveṇīvasena gottaṃ. Anussaratoti anussarantassa kulakoṭiṃ sodhentassa. Ayyaputtāti sāmino puttā. Dāsiputtoti gharadāsiyāva putto. Tasmā yathā dāsena sāmino upasaṅkamitabbā, evaṃ anupasaṅkamantaṃ taṃ disvā sakyā anujagghiṃsūti dasseti.

Ito paraṃ tassa dāsabhāvaṃ sakyānaca sāmibhāvaṃ pakāsetvā attano ca ambaṭṭhassa ca kulavaṃsaṃ āharanto sakyā kho panātiādimāha. Tattha dahantīti ṭhapenti, okkāko no pubbapurisoti, evaṃ karontīti attho. Tassa kira rao kathanakāle ukkā viya mukhato pabhā niccharati, tasmā taṃ okkākoti sajāniṃsūti. Pabbājesīti nīhari.

Idāni te nāmavasena dassento okkāmukhantiādimāha. Tatrāyaṃ anupubbī kathā paṭhamakappikānaṃ kira rao mahāsammatassa rojo nāma putto ahosi. Rojassa vararojo, vararojassa kalyāṇo, kalyāṇassa varakalyāṇo, varakalyāṇassa mandhātā, mandhātussa varamandhātā , varamandhātussa uposatho, uposathassa varo, varassa upavaro, upavarassa maghadevo, maghadevassa paramparāya caturāsītikhattiyasahassāni ahesuṃ. Tesaṃ pacchato tayo okkākavaṃsā ahesuṃ. Tesu tatiyaokkākassa paca mahesiyo ahesuṃ hatthā, cittā, jantu, jālinī, visākhāti. Ekekissā pacapacaitthisataparivārā. Sabbajeṭṭhāya cattāro puttā okkāmukho, karakaṇḍu, hatthiniko, sinisūroti. Paca dhītaro piyā, suppiyā, ānandā, vijitā, vijitasenāti. Iti sā nava putte vijāyitvā kālamakāsi.

Atha rājā aaṃ dahariṃ abhirūpaṃ rājadhītaraṃ ānetvā aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi. Sā jantuṃ nāma puttaṃ vijāyi. Atha naṃ pacamadivase alaṅkaritvā rao dassesi. Rājā tuṭṭho tassā varaṃ adāsi. Sā ātakehi saddhiṃ mantetvā puttassa rajjaṃ yāci. Rājā nassa, vasali, mama puttānaṃ antarāyaṃ icchasīti tajjesi. Sā punappunaṃ raho rājānaṃ paritosetvā mahārāja, musāvādo nāma na vaṭṭatītiādīni vatvā yācatiyeva. Atha rājā putte āmantesi ahaṃ tātā, tumhākaṃ kaniṭṭhaṃ jantukumāraṃ disvā tassa mātuyā sahasā varaṃ adāsiṃ , sā puttassa rajjaṃ pariṇāmetuṃ icchati. Tumhe ṭhapetvā maṅgalahatthiṃ maṅgalaassaṃ maṅgalarathaca yattake icchatha, tattake hatthiassarathe gahetvā gacchatha. Mamaccayena āgantvā rajjaṃ kareyyāthāti, aṭṭhahi amaccehi saddhiṃ uyyojesi.

Te nānappakāraṃ roditvā kanditvā tāta, amhākaṃ dosaṃ khamathāti rājānaceva rājorodhe ca khamāpetvā, mayampi bhātūhi saddhiṃ gacchāmāti rājānaṃ āpucchitvā nagarā nikkhantā bhaginiyo ādāya caturaṅginiyā senāya parivutā nagarā nikkhamiṃsu. Kumārā pituaccayena āgantvā rajjaṃ kāressanti, gacchāma ne upaṭṭhahāmāti cintetvā bahū manussā anubandhiṃsu. Paṭhamadivase yojanamattā senā ahosi, dutiye dviyojanamattā, tatiye tiyojanamattā. Kumārā mantayiṃsu mahā balakāyo, sace mayaṃ kaci sāmantarājānaṃ madditvā janapadaṃ gaṇheyyāma, sopi no nappasaheyya. Kiṃ paresaṃ pīḷāya katāya, mahā ayaṃ jambudīpo, arae nagaraṃ māpessāmāti himavantābhimukhā gantvā nagaravatthuṃ pariyesiṃsu.

Tasmica samaye amhākaṃ bodhisatto brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā kapilabrāhmaṇo nāma hutvā nikkhamma isipabbajjaṃ pabbajitvā himavantapasse pokkharaṇiyā tīre sākavanasaṇḍe paṇṇasālaṃ māpetvā vasati. So kira bhummajālaṃ nāma vijjaṃ jānāti, yāya uddhaṃ asītihatthe ākāse, heṭṭhā ca bhūmiyampi guṇadosaṃ passati. Etasmiṃ padese tiṇagumbalatā dakkhiṇāvaṭṭā pācīnābhimukhā jāyanti. Sīhabyagghādayo migasūkare sappabiḷārā ca maṇḍūkamūsike anubandhamānā taṃ padesaṃ patvā na sakkonti te anubandhituṃ. Tehi te aadatthu santajjitā nivattantiyeva. So ayaṃ pathaviyā aggapadesoti atvā tattha attano paṇṇasālaṃ māpesi.

Atha te kumāre nagaravatthuṃ pariyesamāne attano vasanokāsaṃ āgate disvā pucchitvā taṃ pavattiṃ atvā tesu anukampaṃ janetvā avoca imasmiṃ paṇṇasālaṭṭhāne māpitaṃ nagaraṃ jambudīpe agganagaraṃ bhavissati. Ettha jātapurisesu ekeko purisasatampi purisasahassampi abhibhavituṃ sakkhissati. Ettha nagaraṃ māpetha, paṇṇasālaṭṭhāne rao gharaṃ karotha. Imasmihi okāse ṭhatvā caṇḍālaputtopi cakkavattibalena atiseyyoti. Nanu, bhante, ayyassa vasanokāsoti? Mama vasanokāsoti mā cintayittha. Mayhaṃ ekapasse paṇṇasālaṃ katvā nagaraṃ māpetvā kapilavatthunti nāmaṃ karothāti. Te tathā katvā tattha nivāsaṃ kappesuṃ.

Athāmaccā ime dārakā vayappattā, sace nesaṃ pitā santike bhaveyya, so āvāhavivāhaṃ kareyya. Idāni pana amhākaṃ bhāroti cintetvā kumārehi saddhiṃ mantayiṃsu. Kumārā amhākaṃ sadisā khattiyadhītaro nāma na passāma, nāpi bhaginīnaṃ sadise khattiyakumārake, asadisasaṃyoge ca no uppannā puttā mātito vā pitito vā aparisuddhā jātisambhedaṃ pāpuṇissanti. Tasmā mayaṃ bhaginīhiyeva saddhiṃ saṃvāsaṃ rocemāti. Te jātisambhedabhayena jeṭṭhakabhaginiṃ mātuṭṭhāne ṭhapetvā avasesāhi saṃvāsaṃ kappesuṃ.

Tesaṃ puttehi ca dhītāhi ca vaḍḍhamānānaṃ aparena samayena jeṭṭhakabhaginiyā kuṭṭharogo udapādi, koviḷārapupphasadisāni gattāni ahesuṃ. Rājakumārā imāya saddhiṃ ekato nisajjaṭṭhānabhojanādīni karontānampi upari ayaṃ rogo saṅkamatīti cintetvā ekadivasaṃ uyyānakīḷaṃ gacchantā viya taṃ yāne āropetvā araaṃ pavisitvā bhūmiyaṃ pokkharaṇiṃ khaṇāpetvā tattha khādanīyabhojanīyena saddhiṃ taṃ pakkhipitvā gharasaṅkhepena upari padaraṃ paṭicchādetvā paṃsuṃ datvā pakkamiṃsu.

Tena ca samayena rāmo nāma bārāṇasirājā kuṭṭharogo nāṭakitthīhi ca orodhehi ca jigucchiyamāno tena saṃvegena jeṭṭhaputtassa rajjaṃ datvā araaṃ pavisitvā tattha paṇṇasālaṃ māpetvā mūlaphalāni paribhujanto nacirasseva arogo suvaṇṇavaṇṇo hutvā ito cito ca vicaranto mahantaṃ susirarukkhaṃ disvā tassabbhantare soḷasahatthappamāṇaṃ okāsaṃ sodhetvā dvāraca vātapānaca yojetvā nisseṇiṃ bandhitvā tattha vāsaṃ kappesi. So aṅgārakaṭāhe aggiṃ katvā rattiṃ migasūkarādīnaṃ sadde suṇanto sayati. So asukasmiṃ padese sīho saddamakāsi, asukasmiṃ byagghoti sallakkhetvā pabhāte tattha gantvā vighāsamaṃsaṃ ādāya pacitvā khādati.

Athekadivasaṃ tasmiṃ paccūsasamaye aggiṃ jāletvā nisinne rājadhītāya sarīragandhena āgantvā byaggho tasmiṃ padese paṃsuṃ viyūhanto padare vivaramakāsi, tena ca vivarena sā byagghaṃ disvā bhītā vissaramakāsi. So taṃ saddaṃ sutvā itthisaddo esoti ca sallakkhetvā pātova tattha gantvā ko etthāti āha. Mātugāmo sāmīti. Kiṃ jātikāsīti? Okkākamahārājassa dhītā sāmīti. Nikkhamāti? Na sakkā sāmīti. Kiṃ kāraṇāti? Chavirogo me atthīti. So sabbaṃ pavattiṃ pucchitvā khattiyamānena anikkhamantiṃ ahampi khattiyoti attano khattiyabhāvaṃ jānāpetvā nisseṇiṃ datvā uddharitvā attano vasanokāsaṃ netvā sayaṃ paribhuttabhesajjāniyeva datvā nacirasseva arogaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ katvā tāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappesi. Sā paṭhamasaṃvāseneva gabbhaṃ gaṇhitvā dve putte vijāyi, punapi dveti, evaṃ soḷasakkhattumpi vijāyi. Evaṃ dvattiṃsa bhātaro ahesuṃ. Te anupubbena vuḍḍhippatte pitā sabbasippāni sikkhāpesi.

Athekadivasaṃ eko rāmarao nagaravāsī vanacarako pabbate ratanāni gavesanto rājānaṃ disvā sajānitvā āha jānāmahaṃ, deva, tumheti. Tato naṃ rājā sabbaṃ pavattiṃ pucchi. Tasmiṃyeva ca khaṇe te dārakā āgamiṃsu. So te disvā ke imeti āha. Puttā meti ca vutte tesaṃ mātikavaṃsaṃ pucchitvā laddhaṃ dāni me pābhatanti nagaraṃ gantvā rao ārocesi. So pitaraṃ ānayissāmīti caturaṅginiyā senāya tattha gantvā pitaraṃ vanditvā rajjaṃ, deva, sampaṭicchāti yāci. So alaṃ, tāta, na tattha gacchāmi, idheva me imaṃ rukkhaṃ apanetvā nagaraṃ māpehīti āha. So tathā katvā tassa nagarassa kolarukkhaṃ apanetvā katattā kolanagaranti ca byagghapathe katattā byagghapathanti cāti dve nāmāni āropetvā pitaraṃ vanditvā attano nagaraṃ agamāsi.

Tato vayappatte kumāre mātā āha tātā, tumhākaṃ kapilavatthuvāsino sakyā mātulā santi. Mātuladhītānaṃ pana vo evarūpaṃ nāma kesaggahaṇaṃ hoti, evarūpaṃ dussagahaṇaṃ. Yadā tā nhānatitthaṃ āgacchanti, tadā gantvā yassa yā ruccati, so taṃ gaṇhatūti. Te tatheva gantvā tāsu nhatvā sīsaṃ sukkhāpayamānāsu yaṃ yaṃ icchiṃsu, taṃ taṃ gahetvā nāmaṃ sāvetvā agamiṃsu. Sakyarājāno sutvā hotu, bhaṇe, amhākaṃ ātakā eva teti tuṇhī ahesuṃ. Ayaṃ sakyakoliyānaṃ uppatti. Evaṃ tesaṃ sakyakoliyānaṃ aamaaṃ āvāhavivāhaṃ karontānaṃ yāva buddhakālā anupacchinnova vaṃso āgato. Tattha bhagavā sakyavaṃsaṃ dassetuṃ te raṭṭhasmā pabbājitā himavantapasse pokkharaṇiyā tīretiādimāha. Tattha sammantīti vasanti. Sakyā vata bhoti raṭṭhasmā pabbājitā arae vasantāpi jātisambhedamakatvā kulavaṃsaṃ anurakkhituṃ sakyā, samatthā, paṭibalāti attho. Tadaggeti taṃ aggaṃ katvā, tato paṭṭhāyāti attho. So ca nesaṃ pubbapurisoti so okkāko rājā etesaṃ pubbapuriso. Natthi etesaṃ gahapativaṃsena sambhedamattampīti.

Evaṃ sakyavaṃsaṃ pakāsetvā idāni ambaṭṭhavaṃsaṃ pakāsento rao kho panātiādimāha. Kaṇhaṃnāma janesīti kāḷavaṇṇaṃ antokucchiyaṃyeva sajātadantaṃ parūḷhamassudāṭhikaṃ puttaṃ vijāyi. Pabyāhāsīti yakkho jātoti bhayena palāyitvā dvāraṃ pidhāya ṭhitesu gharamānusakesu ito cito ca vicaranto dhovatha mantiādīni vadanto uccāsaddamakāsi.

16. Lc bấy giờ Thế Tn nghĩ: "Thanh nin Ambattha ny đ phỉ bng dng họ Thch-ca đ tiện một cch qu đng. Nay ta phải hỏi dng họ của n". Rồi Thế Tn hỏi thanh nin Ambattha:

- Dng họ ngươi l g?

- Ny Gotama, dng họ ta l Kanhyana.

- Ny Ambattha, nếu theo phụ mẫu hệ của ngươi về qu khứ, thời dng họ Thch ca l thầy của ngươi. V ngươi l con của một nữ tỳ của dng họ Thch ca. Ny thanh nin Ambattha, tổ tin của Thch ca l vua Okkka. Thuở xưa, ny Ambattha, vua Okkka muốn trao vương vị cho hong tử con b hong hậu chnh m vua thương yu, bn đuổi ra khỏi nước những người con đầu của mnh l Okkmukha, Karandu, Hatthiniya, Sinipura. Bị tẩn xuất khỏi nước, những hong tử ny đến sống tại một khu rừng lớn bn một hồ nước, trn sườn ni Hy-m-lạp sơn. V sợ huyết thống của mnh bị lẫn lộn với huyết thống khc, cc vị hong tử ny ăn nằm với những người chị của mnh.

- Ny Ambattha, một hm vua Okkka ni với vị đại thần ty tng: "Ny cc khanh, cc hong tử hiện nay ở đu?" - "Bạch ại vương, c một khu rừng lớn, bn một hồ nước trn sườn ni Hy-m-lạp-sơn. Nay cc hong tử ở tại chỗ ấy. Cc hong tử, v sợ huyết thống của mnh lẫn lộn huyết thống khc nn ăn nằm với những người chị của mnh".

- Ny Ambattha, vua Okkka liền cảm hứng thốt lời tụng hn hoan: "Cc hong tử thật l những Sakya (cứng như li cy sồi), cc hong tử thật l những Sakya xuất chng". Ny Ambattha, từ đ trở đi, cc hong tử được gọi l Sakya v vua Okkka l vua tổ của dng họ Thch-ca. Ny Ambattha, vua ấy c một nữ tỳ tn l Dis. Nữ tỳ ny sinh hạ một người con da đen. Vừa mới sinh, Kanha liền ni: "Ny mẹ, hy rửa cho con; ny mẹ hy tắm cho con; ny mẹ hy gội sạch đồ bất tịnh ny. V con sẽ gip ch cho mẹ". Ny Ambattha, v người ta gọi những c quỷ l c quỷ nn người ta cũng gọi Kanh l c quỷ. Chng ni như thế ny: "ứa trẻ ny, vừa mới sanh đ ni. Một Kanha vừa mới sanh". Ny Ambattha, từ đ trở đi chữ Kanhyan được biết đến. V Kanha l tổ phụ của dng họ Kanhyana. Ny Ambattha, nếu theo phụ mẫu hệ của ngươi về qu khứ, thời dng họ Thch-ca l thầy của ngươi, v ngươi l con một nữ tỳ của dng họ Thch ca.

 

268. Evaṃ vutte, te māṇavakā bhagavantaṃ etadavocuṃ mā bhavaṃ gotamo ambaṭṭhaṃ atibāḷhaṃ dāsiputtavādena nimmādesi. Sujāto ca, bho gotama ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetunti. 268.Temāṇavakā bhagavantaṃ etadavocunti attano upārambhamocanatthāya etaṃ mā bhavantiādivacanaṃ avocuṃ. Tesaṃ kira etadahosi ambaṭṭho amhākaṃ ācariyassa jeṭṭhantevāsī, sace mayaṃ evarūpe ṭhāne ekadvevacanamattampi na vakkhāma, ayaṃ no ācariyassa santike amhe paribhindissatīti upārambhamocanatthaṃ evaṃ avocuṃ. Cittena panassa nimmadabhāvaṃ ākaṅkhanti. Ayaṃ kira mānanissitattā tesampi appiyova. Kalyāṇavākkaraṇoti madhuravacano. Asmiṃ vacaneti attanā uggahite vedattayavacane.Paṭimantetunti pucchitaṃ pahaṃ paṭikathetuṃ, vissajjetunti attho. Etasmiṃ vā dāsiputtavacane. Paṭimantetunti uttaraṃ kathetuṃ. 17. Khi Thế Tn ni vậy, những thanh nin ni với Thế Tn:

- Ny Gotama, chớ c phỉ bng qu đng thanh nin Ambattha l con một nữ tỳ. Ny Gotama, thanh nin Ambattha sinh vo qu tộc, thanh nin Ambattha thuộc con nh danh gi, thanh nin Ambattha l bậc đa văn, thanh nin Ambattha l nh hng biện giỏi, thanh nin Ambattha l nh bc học, thanh nin Ambattha c thể biện luận với Tn giả Gotama về vấn đề ny.

269. Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca sace kho tumhākaṃ māṇavakānaṃ evaṃ hoti dujjāto ca ambaṭṭho māṇavo, akulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, appassuto ca ambaṭṭho māṇavo, akalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, duppao ca ambaṭṭho māṇavo, na ca pahoti ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetunti, tiṭṭhatu ambaṭṭho māṇavo, tumhe mayā saddhiṃ mantavho asmiṃ vacane. Sace pana tumhākaṃ māṇavakānaṃ evaṃ hoti sujāto ca ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo samaṇena gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetunti, tiṭṭhatha tumhe; ambaṭṭho māṇavo mayā saddhiṃ paṭimantetūti.

Sujāto ca, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, kulaputto ca ambaṭṭho māṇavo, bahussuto ca ambaṭṭho māṇavo, kalyāṇavākkaraṇo ca ambaṭṭho māṇavo, paṇḍito ca ambaṭṭho māṇavo, pahoti ca ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetuṃ, tuṇhī mayaṃ bhavissāma, ambaṭṭho māṇavo bhotā gotamena saddhiṃ asmiṃ vacane paṭimantetūti.

 

269.Atha kho bhagavāti atha kho bhagavā sace ime māṇavakā ettha nisinnā evaṃ uccāsaddaṃ karissanti, ayaṃ kathā pariyosānaṃ na gamissati. Handa, ne nissadde katvā ambaṭṭheneva saddhiṃ kathemīti te māṇavake etadavoca. Tattha mantavhoti mantayatha. Mayā saddhiṃ paṭimantetūti mayā saha kathetu. Evaṃ vutte māṇavakā cintayiṃsu ambaṭṭho tāva dāsiputtosīti vutte puna sīsaṃ ukkhipituṃ nāsakkhi. Ayaṃ kho jāti nāma dujjānā, sace aampi kici samaṇo gotamo tvaṃ dāsoti vakkhati, ko tena saddhiṃ aḍḍaṃ karissati. Ambaṭṭho attanā baddhaṃ puṭakaṃ attanāva mocetūti attānaṃ parimocetvā tasseva upari khipantā sujāto ca bho gotamātiādimāhaṃsu. 18. Thế Tn liền ni với những thanh nin ấy.

- Nếu những thanh nin cc ngươi nghĩ: "Thanh nin Ambattha khng được sanh vo qu tộc, thanh nin Ambattha khng thuộc con nh danh gi, thanh nin Ambattha khng phải l bậc đa văn, thanh nin Ambattha khng phải l nh hng biện giỏi, thanh nin Ambattha khng phải l nh bc học, thanh nin Ambattha khng thể biện luận với Tn giả Gotama về vấn đề ny", thời thanh nin Ambattha hy đứng ra một bn v để cc thanh nin biện luận với Ta về vấn đề ny. Nếu cc ngươi nghĩ: "Thanh nin Ambattha được sanh vo qu tộc, thanh nin Ambattha thuộc con nh danh gi, thanh nin Ambattha l bậc đa văn, thanh nin Ambattha l nh hng biện giỏi, thanh nin Ambattha l nh bc học, thanh nin Ambattha c thể biện luận với Gotama về vấn đề ny", thời cc ngươi hy đứng ra một bn v để thanh nin Ambattha biện luận với ta về vấn đề ny.

19. - Ny Gotama, thanh nin Ambattha được sanh vo qu tộc, thanh nin Ambattha thuộc con nh danh gi, thanh nin Ambattha l bậc đa văn, thanh nin Ambattha l nh hng biện giỏi, thanh nin Ambattha l nh bc học, thanh nin Ambattha c thể biện luận với Tn giả Gotama về vấn đề ny. Chng ti sẽ đứng im lặng. Thanh nin Ambattha sẽ cng với Gotama biện luận về vấn đề ny.

270. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca ayaṃ kho pana te, ambaṭṭha, sahadhammiko paho āgacchati, akāmā byākātabbo. Sace tvaṃ na byākarissasi, aena vā aaṃ paṭicarissasi, tuṇhī vā bhavissasi, pakkamissasi vā ettheva te sattadhā muddhā phalissati. Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṃ pubbapurisoti?

Evaṃ vutte, ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṃ pubbapurisoti? Dutiyampi kho ambaṭṭho māṇavo tuṇhī ahosi. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca byākarohi dāni ambaṭṭha, na dāni, te tuṇhībhāvassa kālo. Yo kho, ambaṭṭha, tathāgatena yāvatatiyakaṃ sahadhammikaṃ pahaṃ puṭṭho na byākaroti, etthevassa sattadhā muddhā phalissatīti.

270.Sahadhammikoti sahetuko sakāraṇo. Akāmā byākātabboti attanā anicchantenapi byākaritabbo, avassaṃ vissajjetabboti attho. Aenavā aaṃ paṭicarissasīti aena vacanena aaṃ vacanaṃ paṭicarissasi ajjhottharissasi, paṭicchādessasīti attho. Yo hi kiṃ gotto tvanti evaṃ puṭṭho ahaṃ tayo vede jānāmītiādīni vadati, ayaṃ aena aaṃ paṭicarati nāma. Pakkamissasi vāti pucchitaṃ pahaṃ jānantova akathetukāmatāya uṭṭhāyāsanā pakkamissasi vā.

Tuṇhīahosīti samaṇo gotamo maṃ sāmaṃyeva dāsiputtabhāvaṃ kathāpetukāmo, sāmaṃ kathite ca dāso nāma jātoyeva hoti. Ayaṃ pana dvatikkhattuṃ codetvā tuṇhī bhavissati, tato ahaṃ parivattitvā pakkamissāmīti cintetvā tuṇhī ahosi.

 

20. Thế Tn liền ni với thanh nin Ambattha:

- Ny Ambattha, cu hỏi hợp l ny được đem ra hỏi ngươi dầu khng muốn, ngươi cũng phải trả lời. Nếu ngươi khng trả lời, hoặc trả lời trnh qua một vấn đề khc, hoặc giữ im lặng, hoặc bỏ đi, thời ngay tại chỗ, đầu ngươi sẽ bị bể ra lm bảy mảnh. Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Ngươi c nghe cc B-la-mn, trưởng lo, tn tc, gio sư v tổ sư ni đến nguồn gốc của dng họ Kanhyan khng? Ai l tổ phụ của dng họ Kanhyan?

Nghe ni vậy thanh nin Ambattha giữ im lặng. Lần thứ hai Thế Tn ni với thanh nin Ambattha:

- Ny Ambattha, nh ngươi nghĩ thế no? Ngươi c nghe cc nguồn gốc của dng họ Kanhyan khng? Ai l tổ phụ của dng họ Kanhyan?

Lần thứ hai thanh nin Ambattha giữ im lặng. Thế Tn lại ni với thanh nin Ambattha:

- Ambattha, nay ngươi phải trả lời, nay khng phải thời ngươi giữ im lặng nữa. Ny Ambattha ai được Thế Tn hỏi đến lần thứ ba một cu hỏi hợp l m khng trả lời, thời đầu của người ấy sẽ bị bể ra lm bảy mảnh tại chỗ.

 

271. Tena kho pana samayena vajirapāṇī yakkho mahantaṃ ayokūṭaṃ ādāya ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ [sajotibhūtaṃ (syā.)] ambaṭṭhassa māṇavassa upari vehāsaṃ ṭhito hoti sacāyaṃ ambaṭṭho māṇavo bhagavatā yāvatatiyakaṃ sahadhammikaṃ pahaṃ puṭṭho na byākarissati, etthevassa sattadhā muddhaṃ phālessāmīti. Taṃ kho pana vajirapāṇiṃ yakkhaṃ bhagavā ceva passati ambaṭṭho ca māṇavo.

271. Vajiraṃ pāṇimhi assāti vajirapāṇi. Yakkhoti na yo vā so vā yakkho, sakko devarājāti veditabbo. Ādittanti aggivaṇṇaṃ. Sampajjalitanti suṭṭhu pajjalitaṃ. Sajotibhūtanti samantato jotibhūtaṃ, ekaggijālabhūtanti attho.Ṭhito hotīti mahantaṃ sīsaṃ, kandalamakuḷasadisā dāṭhā bhayānakāni akkhināsādīni evaṃ virūparūpaṃ māpetvā ṭhito.

Kasmā panesa āgatoti? Diṭṭhivissajjāpanatthaṃ. Api ca ahaceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ, pare ca me na ājāneyyunti evaṃ dhammadesanāya appossukkabhāvaṃ āpanne bhagavati sakko mahābrahmunā saddhiṃ āgantvā bhagavā dhammaṃ desetha, tumhākaṃ āṇāya avattamāne mayaṃ vattāpessāma, tumhākaṃ dhammacakkaṃ hotu, amhākaṃ āṇācakkanti paṭiaṃ akāsi. Tasmā ajja ambaṭṭhaṃ tāsetvā pahaṃ vissajjāpessāmīti āgato.

Bhagavā ceva passati ambaṭṭho cāti yadi hi taṃ aepi passeyyuṃ, taṃ kāraṇaṃ agaru assa, ayaṃ samaṇo gotamo ambaṭṭhaṃ attano vāde anotarantaṃ atvā yakkhaṃ āvāhetvā dassesi, tato ambaṭṭho bhayena kathesīti vadeyyuṃ. Tasmā bhagavā ceva passati ambaṭṭho ca. Tassa taṃ disvāva sakalasarīrato sedā mucciṃsu. Antokucchi viparivattamānā mahāravaṃ viravi . So aepi nu kho passantīti olokento kassaci lomahaṃsamattampi nāddasa. Tato idaṃ bhayaṃ mameva uppannaṃ, sacāhaṃ yakkhoti vakkhāmi, kiṃ tavameva akkhīni atthi, tvameva yakkhaṃ passasi, paṭhamaṃ yakkhaṃ adisvā samaṇena gotamena vādasaṅghaṭṭe pakkhittova yakkhaṃ passasīti vadeyyunti cintetvā na dāni me idha aaṃ paṭisaraṇaṃ atthi, aatra samaṇā gotamāti maamāno atha kho ambaṭṭho māṇavope bhagavantaṃ etadavoca.

21. Lc bấy giờ, thần Dạ xoa Vajirapni đang cầm một chy sắt to lớn, chy đỏ, sng chi đứng trn đầu của thanh nin Ambattha với định: "Nếu Thế Tn hỏi đến lần thứ ba, một cu hỏi hợp l m thanh nin Ambattha khng trả lời, thời ta sẽ đnh bể đầu n ra lm bảy mảnh". Chỉ c Thế Tn v thanh nin Ambattha mới thấy thần Dạ xoa Vajirapni.

 

272. Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto bhagavantaṃyeva tāṇaṃ gavesī bhagavantaṃyeva leṇaṃ gavesī bhagavantaṃyeva saraṇaṃ gavesī upanisīditvā bhagavantaṃ etadavoca kimetaṃ [kiṃ me taṃ (ka.)] bhavaṃ gotamo āha? Punabhavaṃ gotamo bravitūti [brūtu (syā.)].

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ kutopabhutikā kaṇhāyanā, ko ca kaṇhāyanānaṃ pubbapurisoti? Evameva me, bho gotama, sutaṃ yatheva bhavaṃ gotamo āha. Tatopabhutikā kaṇhāyanā; so ca kaṇhāyanānaṃ pubbapurisoti.

 

272.Tāṇaṃ gavesīti tāṇaṃ gavesamāno. Leṇaṃ gavesīti leṇaṃ gavesamāno. Saraṇaṃ gavesīti saraṇaṃ gavesamāno. Ettha ca tāyati rakkhatīti tāṇaṃ. Nilīyanti etthāti leṇaṃ. Saratīti saraṇaṃ, bhayaṃ hiṃsati, viddhaṃsetīti attho. Upanisīditvāti upagamma heṭṭhāsane nisīditvā. Bravitūti vadatu. Thanh nin Ambattha thấy vị thần ấy liền sợ hi, hoảng hốt, lng dựng ngược, chỉ tm sự che chở nơi Thế Tn, chỉ tm sự hỗ trợ nơi Thế Tn, liền ci rạp mnh xuống v bạch Thế Tn:

- Tn giả Gotama đ ni g? Mong Tn giả Gotama ni lại cho.

- Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Ngươi c nghe cc vị B-la-mn, trưởng lo, tn tc, gio sư v tổ sư ni đến nguồn gốc của dng họ Kanhyan khng? Ai l tổ phụ của dng họ Kanhyan?

- Tn giả Gotama, con đ c nghe, đng như Tn giả Gotama đ ni. Chnh từ đ nguồn gốc của dng họ Kanhyan. Vị ấy l tổ phụ của dng họ Kanhyan.

Ambaṭṭhavaṃsakathā

273. Evaṃ vutte, te māṇavakā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ dujjāto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; akulaputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo; dāsiputto kira, bho, ambaṭṭho māṇavo sakyānaṃ. Ayyaputtā kira, bho, ambaṭṭhassa māṇavassa sakyā bhavanti. Dhammavādiṃyeva kira mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ apasādetabbaṃ amaimhāti.

 

Ambaṭṭhavaṃsakathā

273-274.Dakkhiṇajanapadanti dakkhiṇāpathoti pākaṭaṃ. Gaṅgāya dakkhiṇato pākaṭajanapadaṃ. Tadā kira dakkhiṇāpathe bahū brāhmaṇatāpasā honti, so tattha gantvā ekaṃ tāpasaṃ vattapaṭipattiyā ārādhesi. So tassa upakāraṃ disvā āha ambho, purisa, mantaṃ te demi, yaṃ icchasi, taṃ mantaṃ gaṇhāhīti. So āha na me ācariya, aena mantena, kiccaṃ atthi, yassānubhāvena āvudhaṃ na parivattati, taṃ me mantaṃ dehīti. So bhadraṃ, bhoti tassa dhanuagamanīyaṃ ambaṭṭhaṃ nāma vijjaṃ adāsi, so taṃ vijjaṃ gahetvā tattheva vīmaṃsitvā idāni me manorathaṃ pūressāmīti isivesaṃ gahetvā okkākassa santikaṃ gato. Tena vuttaṃ dakkhiṇajanapadaṃ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṃ okkākaṃ upasaṅkamitvāti.

Ettha brahmamanteti ānubhāvasampannatāya seṭṭhamante. Ko nevaṃre ayaṃ mayhaṃ dāsiputtoti ko nu evaṃ are ayaṃ mama dāsiputto. Sotaṃ khurappanti so rājā taṃ māretukāmatāya sannahitaṃ saraṃ tassa mantānubhāvena neva khipituṃ na apanetuṃ sakkhi, tāvadeva sakalasarīre sajātasedo bhayena vedhamāno aṭṭhāsi.

Amaccāti mahāmaccā. Pārisajjāti itare parisāvacarā. Etadavocunti daṇḍakīrao kisavacchatāpase aparaddhassa āvudhavuṭṭhiyā sakalaraṭṭhaṃ vinaṭṭhaṃ . Nāḷikero pacasu tāpasasatesu ajjuno ca aṅgīrase aparaddho pathaviṃ bhinditvā nirayaṃ paviṭṭhoti cintayantā bhayena etaṃ sotthi, bhaddantetiādivacanaṃ avocuṃ.

Sotthi bhavissati raoti idaṃ vacanaṃ kaṇho ciraṃ tuṇhī hutvā tato anekappakāraṃ yācīyamāno tumhākaṃ raā mādisassa isino khurappaṃ sannayhantena bhāriyaṃ kammaṃ katantiādīni ca vatvā pacchā abhāsi. Undriyissatīti bhijjissati, thusamuṭṭhi viya vippakiriyissatīti. Idaṃ so janaṃ tāsessāmīti musā bhaṇati. Sarasanthambhanamatteyeva hissa vijjāya ānubhāvo, na aatra. Ito paresupi vacanesu eseva nayo.

Pallomoti pannalomo. Lomahaṃsanamattampissa na bhavissati. Idaṃ kira so sace me rājā taṃ dārikaṃ dassatīti paṭiaṃ kāretvā avaca. Kumāre khurappaṃ patiṭṭhapesīti tena saro otaratūti mante parivatti, te kumārassa nābhiyaṃ patiṭṭhapesi. Dhītaraṃ adāsīti sīsaṃ dhovitvā adāsaṃ bhujissaṃ katvā dhītaraṃ adāsi, uḷāre ca taṃ ṭhāne ṭhapesi. Mā kho tumhe māṇavakāti idaṃ pana bhagavā ekena pakkhena ambaṭṭho sakyānaṃ āti hotīti pakāsento tassa samassāsanatthaṃ āha. Tato ambaṭṭho ghaṭasatena abhisitto viya passaddhadaratho hutvā samassāsetvā samaṇo gotamo maṃ tosessāmīti ekena pakkhena ātiṃ karoti, khattiyo kirāhamasmīti cintesi.

 

22. Khi nghe ni vậy, cc thanh nin liền la ht lớn:

- Người ta ni thanh nin Ambattha l tiện sanh, người ta ni thanh nin Ambattha l con dng khng phải qu phi; người ta ni thanh nin Ambattha l con một nữ tỳ của dng họ Thch-ca; người ta ni dng họ Thch-ca l chủ của thanh nin Ambattha. Chng ti khng nghĩ rằng Sa-mn Gotama m lời ni bao giờ cũng chn thực, lại khng phải l người c thể tin được.

274. Atha kho bhagavato etadahosi atibāḷhaṃ kho ime māṇavakā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ dāsiputtavādena nimmādenti, yaṃnūnāhaṃ parimoceyyanti. Atha kho bhagavā te māṇavake etadavoca mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ atibāḷhaṃ dāsiputtavādena nimmādetha. Uḷāro so kaṇho isi ahosi. So dakkhiṇajanapadaṃ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṃ okkākaṃ upasaṅkamitvā maddarūpiṃ dhītaraṃ yāci. Tassa rājā okkāko ko nevaṃ re ayaṃ mayhaṃ dāsiputto samāno maddarūpiṃ dhītaraṃ yācatī ti, kupito anattamano khurappaṃ sannayhi [sannahi (ka.)]. So taṃ khurappaṃ neva asakkhi mucituṃ, no paṭisaṃharituṃ.

Atha kho, māṇavakā, amaccā pārisajjā kaṇhaṃ isiṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ sotthi, bhaddante [bhadante (sī. syā.)], hotu rao; sotthi, bhaddante, hotu raoti. Sotthi bhavissati rao, api ca rājā yadi adho khurappaṃ mucissati, yāvatā rao vijitaṃ, ettāvatā pathavī undriyissatīti. Sotthi, bhaddante, hotu rao, sotthi janapadassāti. Sotthi bhavissati rao, sotthi janapadassa, api ca rājā yadi uddhaṃ khurappaṃ mucissati, yāvatā rao vijitaṃ, ettāvatā satta vassāni devo na vassissatīti. Sotthi, bhaddante, hotu rao sotthi janapadassa devo ca vassatūti. Sotthi bhavissati rao sotthi janapadassa devo ca vassissati, api ca rājā jeṭṭhakumāre khurappaṃ patiṭṭhāpetu, sotthi kumāro pallomo bhavissatīti. Atha kho, māṇavakā, amaccā okkākassa ārocesuṃ okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṃ patiṭṭhāpetu. Sotthi kumāro pallomo bhavissatīti. Atha kho rājā okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṃ patiṭṭhapesi, sotthi kumāro pallomosamabhavi. Atha kho tassa rājā okkāko bhīto saṃviggo lomahaṭṭhajāto brahmadaṇḍena tajjito maddarūpiṃ dhītaraṃ adāsi. Mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ atibāḷhaṃ dāsiputtavādena nimmādetha, uḷāro so kaṇho isi ahosīti.

23. Lc bấy giờ Thế Tn nghĩ rằng: "Cc thanh nin đ phỉ bng qu đng thanh nin Ambattha l con một nữ tỳ rồi. Nay Ta hy giải tỏa cho Ambattha". Rồi Thế Tn ni với cc thanh nin:

- Cc thanh nin, cc ngươi chớ c phỉ bng qu đng thanh nin Ambattha l con một nữ tỳ. Kanha ấy trở thnh một tu sĩ vĩ đại. Vị ny đi về miền Nam, học cc ch thuật Phạm thin, rồi về yết kiến vua Okkka v yu cầu gả cng cha Khuddarpi cho mnh. Vua Okkka vừa giận, vừa tức, mắng rằng: "Ngươi l ai, con đứa nữ tỳ của ta m dm xin con gi Khuddarpi của ta", v vua liền lắp tn vo cung. Nhưng vua khng thể bắn tn đi, cũng khng thể cất mũi tn xuống. Khi bấy giờ, cc thanh nin thị giả, cc đại thần v ty tng đến thưa với ẩn sĩ Kanh: - "ại đức, hy để cho vua an ton! ại đức, hy để cho vua được an ton!" - "Nh vua sẽ được an ton, v nếu nh vua bắn mũi tn xuống đất, thời ton thể quốc độ nh vua sẽ bị hạn, kh ho!" - "ại đức hy để cho vua được an ton! Hy để cho quốc độ được an ton!" - "Nh vua sẽ được an ton, quốc độ sẽ được an ton! Nhưng nếu nh vua bắn tn ln trời, thời ton thể quốc độ sẽ khng mưa trong bảy năm!" - "ại đức, hy để cho nh vua được an ton, hy để cho quốc độ được an ton! V hy để cho trời mưa!" - "Nh vua sẽ được an ton, quốc độ sẽ được an ton v trời sẽ mưa. Nhưng vua hy nhắm cy cung đến pha thi tử. Một sợi lng của thi tử cũng sẽ được an ton!".

Khi bấy giờ, cc thị giả trẻ tuổi, cc đại thần ni với Okkka: "Okkka hy nhắm cy cung đến pha thi tử. Một sợi lng của thi tử sẽ được an ton".

Vua Okkka nhắm cy cung đến pha thi tử v một sợi lng của thi tử cũng được an ton. Vua Okkka hoảng sợ, khiếp đảm sự trừng phạt, thuận cho con gi Khuddrpi. Ny cc thanh nin, chớ c phỉ bng thanh nin Ambattha một cch qu đng l con của một nữ tỳ. Kanha l một vị ẩn sĩ vĩ đại.

Khattiyaseṭṭhabhāvo

275. Atha kho bhagavā ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ āmantesi

taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, idha khattiyakumāro brāhmaṇakaāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeyya, tesaṃ saṃvāsamanvāya putto jāyetha. Yo so khattiyakumārena brāhmaṇakaāya putto uppanno, api nu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vāti?

 Labhetha, bho gotama.

 Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yae vā pāhune vāti?

 Bhojeyyuṃ, bho gotama.

 Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vāti?

Vāceyyuṃ, bho gotama.

 Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vāti?

Anāvaṭaṃ hissa, bho gotama.

Apinu naṃ khattiyā khattiyābhisekena abhisiceyyunti? No hidaṃ, bho gotama. Taṃ kissa hetu? Mātito hi, bho gotama, anupapannoti.

 

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, idha brāhmaṇakumāro khattiyakaāya saddhiṃ saṃvāsaṃ kappeyya, tesaṃ saṃvāsamanvāya putto jāyetha. Yo so brāhmaṇakumārena khattiyakaāya putto uppanno, apinu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vāti?

Labhetha, bho gotama.

Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yae vā pāhune vāti?

 Bhojeyyuṃ, bho gotama.

Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vāti?

Vāceyyuṃ, bho gotama.

 Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vāti?

Anāvaṭaṃ hissa, bho gotama.

 Apinu naṃ khattiyā khattiyābhisekena abhisiceyyunti?

No hidaṃ, bho gotama.

Taṃ kissa hetu? Pitito hi, bho gotama, anupapannoti.

 

Khattiyaseṭṭhabhāvavaṇṇanā

275. Atha kho bhagavā ayaṃ ambaṭṭho khattiyosmīti saaṃ karoti, attano akhattiyabhāvaṃ na jānāti, handa naṃ jānāpessāmīti khattiyavaṃsaṃ dassetuṃ uttaridesanaṃ vaḍḍhento taṃ kiṃ maasi ambaṭṭhātiādimāha. Tattha idhāti imasmiṃ loke. Brāhmaṇesūti brāhmaṇānaṃ antare. Āsanaṃ vā udakaṃ vāti aggāsanaṃ vā aggodakaṃ vā. Saddheti matake uddissa katabhatte. Thālipāketi maṅgalādibhatte. Yaeti yaabhatte. Pāhuneti pāhunakānaṃ katabhatte paṇṇākārabhatte vā. Api nussāti api nu assa khattiyaputtassa.Āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vāti , brāhmaṇakaāsu nivāraṇaṃ bhaveyya vā no vā, brāhmaṇadārikaṃ labheyya vā na vā labheyyāti attho. Anupapannoti khattiyabhāvaṃ apatto, aparisuddhoti attho.

 

24. Khi bấy giờ, Như Lai ni với thanh nin Ambattha:

- Ambattha, nh ngươi nghĩ thế no? Một thanh nin St-đế-lỵ cưới một thiếu nữ B-la-mn . Do sự sum họp ấy, một người con trai được sinh. Một người sanh từ một thanh nin St-đế-lỵ v một thiếu nữ B-la-mn c thể thọ lnh chỗ ngồi hay nước giữa những người B-la-mn khng?

- Tn giả Gotama, c thể thọ lnh.

- V những người B-la-mn c mời người ấy dự tiệc cng cho người chết hay dng mn đồ ăn cng dường, hay đồ ăn cng cho thin thần hay đồ ăn gửi đến như một tặng phẩm khng?

- Tn giả Gotama, c mời.

- V những người B-la-mn c dạy cc ch thuật hay khng?

- Tn giả Gotama, c dạy.

- C đng cửa giữa người ấy với những người đn b của chng hay mở cửa?

- Tn giả Gotama, mở cửa.

- V những người St-đế-lỵ c qun đảnh cho người ấy để thnh một St-đế-lỵ khng?

- Tn giả Gotama, thưa khng.

- Tại sao khng?

- V n khng được sinh (l St đế lỵ) từ mẫu hệ.

 

25. - Ambattha, nh ngươi nghĩ thế no? Ở đy một thanh nin B-la-mn cưới một thiếu nữ St-đế-lỵ. Do sự sum họp ny, một người con trai được sanh. Một người sanh từ một thanh nin B-la-mn v một thiếu nữ St-đế-lỵ c thể thọ lnh chỗ ngồi hay nước giữa những B-la-mn hay khng?

- Tn giả Gotama, c thể thọ lnh.

- V những người B-la-mn c mời người ấy dự tiệc cng cho người chết hay dng cc mn ăn cng dường, hay đồ ăn cng theo thin thần hay đồ ăn gửi đến như một tặng phẩm khng?

- Tn giả Gotama, c mời.

- V những người B-la-mn c dạy người ấy cc ch thuật khng?

- Tn giả Gotama, c dạy.

- C đng cửa giữa người ấy với những người đn b của chng, hay mở cửa?

- Tn giả Gotama, chng mở cửa.

- V những người St-đế-lỵ c lm lễ qun đỉnh cho người ấy để thnh một St-đế-lỵ khng?

- Tn giả Gotama, thưa khng.

- Tại sao vậy?

- Tn giả Gotama, v khng được sinh (l St đế lỵ) từ phụ hệ.

276. Iti kho, ambaṭṭha, itthiyā vā itthiṃ karitvā purisena vā purisaṃ karitvā khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā. Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, idha brāhmaṇā brāhmaṇaṃ kismicideva pakaraṇe khuramuṇḍaṃ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṃ. Apinu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vāti?

No hidaṃ, bho gotama .

 Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yae vā pāhune vāti?

No hidaṃ, bho gotama.

Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vāti?

No hidaṃ, bho gotama.

Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vāti? Āvaṭaṃ hissa, bho gotama.

 

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, idha khattiyā khattiyaṃ kismicideva pakaraṇe khuramuṇḍaṃ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājeyyuṃ. Apinu so labhetha brāhmaṇesu āsanaṃ vā udakaṃ vāti?

 Labhetha, bho gotama.

Apinu naṃ brāhmaṇā bhojeyyuṃ saddhe vā thālipāke vā yae vā pāhune vāti?

Bhojeyyuṃ, bho gotama.

Apinu naṃ brāhmaṇā mante vāceyyuṃ vā no vāti?

 Vāceyyuṃ, bho gotama.

Apinussa itthīsu āvaṭaṃ vā assa anāvaṭaṃ vāti?

Anāvaṭaṃ hissa, bho gotama.

 

276.Itthiyāvā itthiṃ karitvāti itthiyā vā itthiṃ pariyesitvā. Kismicideva pakaraṇeti kismicideva dose brāhmaṇānaṃ ayutte akattabbakaraṇe. Bhassapuṭenāti bhasmapuṭena, sīse chārikaṃ okiritvāti attho. 26. - Ny Ambattha, nếu so snh đn b với đn b, đn ng với đn ng, th giai cấp St đế lỵ l ưu, B-la-mn l liệt. Ny Ambattha, nh ngươi nghĩ thế no? Ở đy, giả sử do một nguyn nhn g những người B-la-mn cạo đầu một người B-la-mn, đnh người ấy với một bị tro, tẩn xuất ngươi ấy ra khỏi nước hay thnh phố. Người ấy c được thọ lnh chỗ ngồi v nước giữa những người B-la-mn khng?

- Tn giả, khng được.

- V những người B-la-mn, c mời người ấy dự tiệc cng cho người chết hay dng cc mn ăn cng dường, hay đồ ăn cng cho thin thần hay đồ ăn gửi đến như một tặng phẩm khng?

- Tn giả Gotama, khng c mời.

- V những người B-la-mn c dạy người ấy cc ch thuật khng?

- Tn giả Gotama, khng dạy.

- C đng cửa giữa người ấy với những người đn b của chng, hay mở cửa?

- Tn giả Gotama, đng cửa.

 

 

27. - Ambattha, nh ngươi nghĩ thế no? Ở đy giả sử do một nguyn nhn g, những người St đế lỵ cạo đầu một người St đế lỵ, đnh người ấy với một bị tro, tẩn xuất người ấy ra khỏi nước hay thnh phố, người ấy c được thọ lnh chỗ ngồi v nước uống giữa những người B-la-mn khng?

- Tn giả Gotama, được thọ lnh.

- V những người B-la-mn c mời người ấy dự tiệc cng cho người chết, hay dng những mn ăn cng dường, hoặc đồ ăn cng cho thin thần, hay đồ ăn gửi đến như những tặng phẩm khng?

- Tn giả Gotama, c mời.

- V những người B-la-mn c dạy người ấy cc ch thuật khng?

- Tn giả Gotama, c dạy:

-C đng cửa giữa người ấy với những người đn b của chng, hay mở cửa?

- Tn giả Gotama, mở cửa.

277. Ettāvatā kho, ambaṭṭha, khattiyo paramanihīnataṃ patto hoti, yadeva naṃ khattiyā khuramuṇḍaṃ karitvā bhassapuṭena vadhitvā raṭṭhā vā nagarā vā pabbājenti. Iti kho, ambaṭṭha, yadā khattiyo paramanihīnataṃ patto hoti, tadāpi khattiyāva seṭṭhā, hīnā brāhmaṇā.

Brahmunā pesā, ambaṭṭha [brahmunāpi ambaṭṭha (ka.), brahmunāpi eso ambaṭṭha (pī.)], sanaṅkumārena gāthā bhāsitā

Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ,

Ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno,

So seṭṭho devamānuseti.

Sā kho panesā, ambaṭṭha, brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā no duggītā, subhāsitā no dubbhāsitā, atthasaṃhitā no anatthasaṃhitā, anumatā mayā. Ahampi hi, ambaṭṭha, evaṃ vadāmi

Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ,

Ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno,

So seṭṭho devamānuseti.

Bhāṇavāro paṭhamo.

 

277.Janetasminti janitasmiṃ, pajāyāti attho. Ye gottapaṭisārinoti ye janetasmiṃ gottaṃ paṭisaranti ahaṃ gotamo, ahaṃ kassapoti, tesu loke gottapaṭisārīsu khattiyo seṭṭho. Anumatā mayāti mama sabbautaāṇena saddhiṃ saṃsanditvā desitā mayā anuātā.

Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā.

 

 - Ny Ambattha, đến như vậy l sự đọa lạc tột cng của người St-đế-lỵ, đ bị những người St-đế-lỵ cạo đầu, đnh người ấy với một bị tro, tẩn xuất người ấy ra khỏi nước hay thnh phố, như vậy, ny Ambattha, khi người St-đế-lỵ bị đọa lạc tột cng, cc St đế lỵ vẫn giữ phần ưu thắng v cc B-la-mn vẫn ở địa vị hạ liệt.

28. - Ny Ambattha, bi kệ ny do Phạm thin Sanam Kumra thuyết:

"ối với chng sanh tin tưởng ở giai cấp, St-đế-lỵ chiếm địa vị tối thắng ở nhn gian.
Những vị no giới hạnh v tr tuệ đầy đủ, vị ny chiếm địa vị tối thắng giữa Người v chư Thin".

Vijjācaraṇakathā

278. Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, caraṇaṃ, katamā ca pana sā vijjāti? Na kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya jātivādo vā vuccati, gottavādo vā vuccati, mānavādo vā vuccati arahasi vā maṃ tvaṃ, na vā maṃ tvaṃ arahasīti. Yattha kho, ambaṭṭha, āvāho vā hoti, vivāho vā hoti, āvāhavivāho vā hoti, etthetaṃ vuccati jātivādo vā itipi gottavādo vā itipi mānavādo vā itipi arahasi vā maṃ tvaṃ, na vā maṃ tvaṃ arahasīti. Ye hi keci ambaṭṭha jātivādavinibaddhā vā gottavādavinibaddhā vā mānavādavinibaddhā vā āvāhavivāhavinibaddhā vā, ārakā te anuttarāya vijjācaraṇasampadāya. Pahāya kho, ambaṭṭha, jātivādavinibaddhaca gottavādavinibaddhaca mānavādavinibaddhaca āvāhavivāhavinibaddhaca anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sacchikiriyā hotīti.

Vijjācaraṇakathāvaṇṇanā

278. Imāya pana gāthāya vijjācaraṇasampannoti idaṃ padaṃ sutvā ambaṭṭho cintesi vijjā nāma tayo vedā, caraṇaṃ paca sīlāni, tayidaṃ amhākaṃyeva atthi, vijjācaraṇasampanno ce seṭṭho, mayameva seṭṭhāti niṭṭhaṃ gantvā vijjācaraṇaṃ pucchanto katamaṃ pana taṃ, bho gotama, caraṇaṃ, katamā ca pana sā vijjāti āha. Athassa bhagavā taṃ brāhmaṇasamaye siddhaṃ jātivādādipaṭisaṃyuttaṃ vijjācaraṇaṃ paṭikkhipitvā anuttaraṃ vijjācaraṇaṃ dassetukāmo na kho ambaṭṭhātiādimāha. Tattha jātivādoti jātiṃ ārabbha vādo, brāhmaṇassevidaṃ vaṭṭati, na suddassātiādi vacananti attho. Esa nayo sabbattha. Jātivādavinibaddhāti jātivāde vinibaddhā. Esa nayo sabbattha.

Tato ambaṭṭho yattha dāni mayaṃ laggissāmāti cintayimha, tato no samaṇo gotamo mahāvāte thusaṃ dhunanto viya dūrameva avakkhipi. Yattha pana mayaṃ na laggāma, tattha no niyojesi. Ayaṃ no vijjācaraṇasampadā ātuṃ vaṭṭatīti cintetvā puna vijjācaraṇasampadaṃ pucchi. Athassa bhagavā samudāgamato pabhuti vijjācaraṇaṃ dassetuṃ idha ambaṭṭha tathāgatotiādimāha.

Tụng phẩm thứ hai

1. - Tn giả Gotama, nghĩa chữ Giới hạnh trong bi kệ ấy l g? Nghĩa chữ Tuệ trong bi kệ ấy l g?

- Ny Ambattha, một vị đ thnh tựu v thượng tr đức khng c luận nghị đến sự thọ sanh, khng c luận nghị đến giai cấp hay khng c luận nghị đến ng mạn với lời ni: "Ngươi bằng ta hay ngươi khng bằng ta". Chỗ no ni đến cưới hỏi hay rước du đi, hay cả hai, chỗ đ mới c luận nghị đến sự thọ sanh, luận nghị đến giai cấp hay luận nghị đến ng mạn với lời ni: "Ngươi bằng ta hay khng bằng ta".

Ny Ambattha, những ai cn chấp trước l thuyết thọ sanh, cn chấp trước l thuyết giai cấp, cn chấp trước l thuyết kiu mạn, hoặc cn chấp trước cưới hỏi rước du, những người ấy cn rất xa sự thnh tựu v thượng tr đức. Ny Ambattha, khng chấp trước l thuyết thọ sanh, khng chấp trước l thuyết giai cấp, khng chấp trước l thuyết kiu mạn, khng chấp trước cưới hỏi, đưa du, người ấy tức chứng ngộ v thượng tr đức.

279. Katamaṃ pana taṃ, bho gotama, caraṇaṃ, katamā ca sā vijjāti? Idha, ambaṭṭha, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyajanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aatarasmiṃ vā kule paccājāto. So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisacikkhatipe (yathā 191 ādayo anucchedā, evaṃ vitthāretabbaṃ).

So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatipe idampissa hoti caraṇasmiṃ.

Puna caparaṃ, ambaṭṭha, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharatipe idampissa hoti caraṇasmiṃ.

Puna caparaṃ, ambaṭṭha, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhaca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharatipe idampissa hoti caraṇasmiṃ.

Puna caparaṃ, ambaṭṭha, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharatipe idampissa hoti caraṇasmiṃ. Idaṃ kho taṃ, ambaṭṭha, caraṇaṃ.

So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte āṇadassanāyacittaṃ abhinīharati abhininnāmetipe idampissa hoti vijjāyape nāparaṃ itthattāyāti pajānāti, idampissa hoti vijjāya. Ayaṃ kho sā, ambaṭṭha, vijjā.

Ayaṃ vuccati, ambaṭṭha, bhikkhu vijjāsampanno itipi, caraṇasampanno itipi, vijjācaraṇasampanno itipi. Imāya ca ambaṭṭha vijjāsampadāya caraṇasampadāya ca aā vijjāsampadā ca caraṇasampadā ca uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.

279. Ettha ca bhagavā caraṇapariyāpannampi tividhaṃ sīlaṃ vibhajanto idamassa hoti caraṇasmintianiyyātetvā idampissa hoti sīlasminti sīlavaseneva niyyātesi. Kasmā? Tassapi hi kici kici sīlaṃ atthi, tasmā caraṇavasena niyyātiyamāne mayampi caraṇasampannāti tattha tattheva laggeyya. Yaṃ pana tena supinepi na diṭṭhapubbaṃ, tasseva vasena niyyātento paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampissa hoti caraṇasmiṃpe catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, idampissa hoti caraṇasmintiādimāha. Ettāvatā aṭṭhapi samāpattiyo caraṇanti niyyātitā honti, vipassanā āṇato pana paṭṭhāya aṭṭhavidhāpi paā vijjāti niyyātitā. 2. - Tn giả Gotama, thế no l Giới đức trong bi kệ ấy? Thế no l Tr tuệ trong bi kệ ấy?

- Ở đy, ny Ambattha, Như Lai xuất hiện, l bậc A-la-hn, Chnh Biến Tri, Minh Hạnh Tc:

... (xin xem kinh "Sa-mn quả" - kinh số 2, từ đoạn số 40 đến số 98, tới cu: "Khng c đời sống no khc nữa" chỉ khc danh từ xưng h v cu kết từng đoạn. Như đoạn ny, cu kết l "Như vậy, ny Ambattha, l vị Tỷ-kheo thnh tựu giới hạnh".)

Ny Ambattha, như vậy gọi l Tỷ-kheo thnh tựu tr tuệ, thnh tựu giới đức, thnh tựu giới đức v tr tuệ. Ny Ambattha, khng c sự thnh tựu tr đức no khc siu việt hơn, cao thượng hơn sự thnh tựu tr đức ny.

 

Catuapāyamukhaṃ

280. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti. Katamāni cattāri? Idha, ambaṭṭha, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaeva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya[khārivividhamādāya (sī. syā. pī.)] araāyatanaṃ ajjhogāhati pavattaphalabhojano bhavissāmīti. So aadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ paṭhamaṃ apāyamukhaṃ bhavati.

Puna caparaṃ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṃ [kuddālapiṭakaṃ (sī. syā. pī.)] ādāya araavanaṃ ajjhogāhati kandamūlaphalabhojano bhavissāmīti. So aadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ dutiyaṃ apāyamukhaṃ bhavati.

Puna caparaṃ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṃ vā nigamasāmantaṃ vā agyāgāraṃ karitvā aggiṃ paricaranto acchati. So aadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ tatiyaṃ apāyamukhaṃ bhavati.

Puna caparaṃ, ambaṭṭha, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṃ ceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyaca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṃ agāraṃ karitvā acchati yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, tamahaṃ yathāsatti yathābalaṃ paṭipūjessāmīti. So aadatthu vijjācaraṇasampannasseva paricārako sampajjati.

Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya idaṃ catutthaṃ apāyamukhaṃ bhavati. Imāya kho, ambaṭṭha, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya imāni cattāri apāyamukhāni bhavanti.

 

Catuapāyamukhakathāvaṇṇanā

280.Apāyamukhānīti vināsamukhāni. Anabhisambhuṇamānoti asampāpuṇanto, avisahamāno vā.Khārividhamādāyāti ettha khārīti araṇī kamaṇḍalu sujādayo tāpasaparikkhārā. Vidhoti kājo. Tasmā khāribharitaṃ kājamādāyāti attho. Ye pana khārivividhanti paṭhanti, te khārīti kājassa nāmaṃ, vividhanti bahukamaṇḍaluādiparikkhāranti vaṇṇayanti. Pavattaphalabhojanoti patitaphalabhojano. Paricārakoti kappiyakaraṇapattapaṭiggahaṇapādadhovanādivattakaraṇavasena paricārako. Kāmaca guṇādhikopi khīṇāsavasāmaṇero puthujjanabhikkhuno vuttanayena paricārako hoti, ayaṃ pana na tādiso guṇavasenapi veyyāvaccakaraṇavasenapi lāmakoyeva.

Kasmā pana tāpasapabbajjā sāsanassa vināsamukhanti vuttāti? Yasmā gacchantaṃ gacchantaṃ sāsanaṃ tāpasapabbajjāvasena osakkissati. Imasmihi sāsane pabbajitvā tisso sikkhā pūretuṃ asakkontaṃ lajjino sikkhākāmā natthi tayā saddhiṃ uposatho vā pavāraṇā vā saṅghakammaṃ vāti jigucchitvā parivajjenti. So dukkaraṃ khuradhārūpamaṃ sāsane paṭipattipūraṇaṃ dukkhaṃ, tāpasapabbajjā pana sukarā ceva bahujanasammatā cāti vibbhamitvā tāpaso hoti. Ae taṃ disvā kiṃ tayā katanti pucchanti. So bhāriyaṃ tumhākaṃ sāsane kammaṃ, idha pana sachandacārino mayanti vadati. Sopi, yadi evaṃ ahampi ettheva pabbajāmīti tassa anusikkhanto tāpaso hoti. Evamaepi aepīti kamena tāpasāva bahukā honti. Tesaṃ uppannakāle sāsanaṃ osakkitaṃ nāma bhavissati. Loke evarūpo buddho nāma uppajji, tassa īdisaṃ nāma sāsanaṃ ahosīti sutamattameva bhavissati. Idaṃ sandhāya bhagavā tāpasapabbajjaṃ sāsanassa vināsamukhanti āha.

Kudālapiṭakanti kandamūlaphalaggahaṇatthaṃ kudālaceva piṭakaca. Gāmasāmantaṃ vāti vijjācaraṇasampadādīni anabhisambhuṇanto, kasikammādīhi ca jīvitaṃ nipphādetuṃ dukkhanti maamāno bahujanakuhāpanatthaṃ gāmasāmante vā nigamasāmante vā aggisālaṃ katvā sappiteladadhimadhuphāṇitatilataṇḍulādīhi ceva nānādārūhi ca homakaraṇavasena aggiṃ paricaranto acchati.

Catudvāraṃ agāraṃ karitvāti catumukhaṃ pānāgāraṃ katvā tassa dvāre maṇḍapaṃ katvā tattha pānīyaṃ upaṭṭhapetvā āgatāgate pānīyena āpucchati. Yampissa addhikā kilantā pānīyaṃ pivitvā parituṭṭhā bhattapuṭaṃ vā taṇḍulādīni vā denti, taṃ sabbaṃ gahetvā ambilayāguādīni katvā bahutaraṃ āmisagahaṇatthaṃ kesaci annaṃ deti, kesaci bhattapacanabhājanādīni. Tehipi dinnaṃ āmisaṃ vā pubbaṇṇādīni vā gaṇhati, tāni vaḍḍhiyā payojeti. Evaṃ vaḍḍhamānavibhavo gomahiṃsadāsīdāsapariggahaṃ karoti, mahantaṃ kuṭumbaṃ saṇṭhapeti. Imaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ catudvāraṃ agāraṃ karitvā acchatīti. Tamahaṃ yathāsatti yathābalaṃ paṭipūjessāmīti idaṃ panassa paṭipattimukhaṃ. Iminā hi mukhena so evaṃ paṭipajjatīti. Ettāvatā ca bhagavatā sabbāpi tāpasapabbajjā niddiṭṭhā honti.

Kathaṃ? Aṭṭhavidhā hi tāpasā  saputtabhariyā, uchācariyā, anaggipakkikā, asāmapākā, asmamuṭṭhikā, dantavakkalikā, pavattaphalabhojanā, paṇḍupalāsikāti. Tattha ye keṇiyajaṭilo viya kuṭumbaṃ saṇṭhapetvā vasanti, tesaputtabhariyā nāma.

Ye pana saputtadārabhāvo nāma pabbajitassa ayuttoti lāyanamaddanaṭṭhānesu vīhimuggamāsatilādīni saṅkaḍḍhitvā pacitvā paribhujanti, te uchācariyā nāma.

Ye khalena khalaṃ vicaritvā vīhiṃ āharitvā koṭṭetvā paribhujanaṃ nāma ayuttanti gāmanigamesu taṇḍulabhikkhaṃ gahetvā pacitvā paribhujanti, te anaggipakkikā nāma.

Ye pana kiṃ pabbajitassa sāmapākenāti gāmaṃ pavisitvā pakkabhikkhameva gaṇhanti , te asāmapākā nāma.

Ye divase divase bhikkhāpariyeṭṭhi nāma dukkhā pabbajitassāti muṭṭhipāsāṇena ambāṭakādīnaṃ rukkhānaṃ tacaṃ koṭṭetvā khādanti, te asmamuṭṭhikā nāma.

Ye pana pāsāṇena tacaṃ koṭṭetvā vicaraṇaṃ nāma dukkhanti danteheva ubbāṭetvā khādanti, tedantavakkalikā nāma.

Ye dantehi ubbāṭetvā khādanaṃ nāma dukkhaṃ pabbajitassāti leḍḍudaṇḍādīhi paharitvā patitāni phalāni paribhujanti, te pavattaphalabhojanā nāma.

Ye pana leḍḍudaṇḍādīhi pātetvā paribhogo nāma asāruppo pabbajitassāti sayaṃ patitāneva pupphaphalapaṇḍupalāsādīni khādantā yāpenti, te paṇḍupalāsikā nāma.

Te tividhā ukkaṭṭhamajjhimamudukavasena. Tattha ye nisinnaṭṭhānato anuṭṭhāya hatthena pāpuṇanaṭṭhāneva patitaṃ gahetvā khādanti, te ukkaṭṭhā. Ye ekarukkhato aaṃ rukkhaṃ na gacchanti, te majjhimā. Ye taṃ taṃ rukkhamūlaṃ gantvā pariyesitvā khādanti, te mudukā.

Imā pana aṭṭhapi tāpasapabbajjā imāhi catūhiyeva saṅgahaṃ gacchanti. Kathaṃ? Etāsu hi saputtabhariyā ca uchācariyā ca agāraṃ bhajanti. Anaggipakkikā ca asāmapākā ca agyāgāraṃ bhajanti. Asmamuṭṭhikā ca dantavakkalikā ca kandamūlaphalabhojanaṃ bhajanti. Pavattaphalabhojanā ca paṇḍupalāsikā ca pavattaphalabhojanaṃ bhajanti. Tena vuttaṃ ettāvatā ca bhagavatā sabbāpi tāpasapabbajjā niddiṭṭhā hontīti.

 

3. Ny Ambattha, c bốn nguyn nhn đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny. Thế no l bốn? Ny Ambattha, ở đấy c Sa-mn hay B-la-mn chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, lại mang dụng cụ của nh đạo sĩ, đi vo rừng su v nguyện: "Ta chỉ ăn tri cy rụng m sống". Nhất định người ny chỉ xứng đng l thị giả của vị đ thnh tựu tr đức. Ny Ambattha, đ l nguyn nhn thứ nhất đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny.

 

Lại nữa, ny Ambattha ở đy c vị Sa-mn hay B-la-mn chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, v chưa thấu đạt php ăn tri cy rụng để sống, lại mang theo cuốc v giỏ đi vo rừng su v nguyện: "Ta chỉ ăn củ, rễ v tri cy để sống". Nhất định người ny chỉ xứng đng l thị giả của vị đ thnh tựu tr đức. Ny Ambattha, đ l nguyn nhn thứ hai đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny.

 

Lại nữa, ny Ambattha, ở đy c Sa-mn hay B-la-mn chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, chưa thấu đạt php ăn tri cy để sống v chưa thấu đạt php ăn củ, rễ v tri cy để sống, lại nhen lửa tại cuối lng hay sống thờ lửa ấy. Nhất định người ny chỉ xứng đng l thị giả của vị đ thnh tựu tr đức. Ny Ambattha đ l nguyn nhn thứ ba đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny.

 

Lại nữa Ambattha, ở đy c Sa-mn hay B-la-mn chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, chưa thấu đạt được php ăn tri cy rụng để sống, chưa thấu đạt php ăn củ, rễ v tri cy để sống, chưa thấu đạt php tn thờ lửa, lại xy dựng một ngi nh c bốn cửa tại ng tư đường, sống v nguyện: "Từ bốn phương nếu c vị Sa-mn hay B-la-mn no lại, th ta sẽ cng dường, ty theo khả năng, ty theo sức lực của ta". Nhất định người ny chỉ xứng đng l thị giả của vị đ thnh tựu tr đức. Ny Ambattha, đ l nguyn nhn thứ tư đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny.

Ny Ambattha đ l bốn nguyn nhn đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny.

 

 

 

 

 

281. Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imāya anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sandissasi sācariyakoti? No hidaṃ, bho gotama. Kocāhaṃ, bho gotama, sācariyako, kā ca anuttarā vijjācaraṇasampadā? Ārakāhaṃ, bho gotama, anuttarāya vijjācaraṇasampadāya sācariyakoti.

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imaceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno khārividhamādāya araavanamajjhogāhasi sācariyako pavattaphalabhojano bhavissāmīti? No hidaṃ, bho gotama.

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imaceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno kudālapiṭakaṃ ādāya araavanamajjhogāhasi sācariyako kandamūlaphalabhojano bhavissāmīti? No hidaṃ, bho gotama.

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imaceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno gāmasāmantaṃ vā nigamasāmantaṃ vā agyāgāraṃ karitvā aggiṃ paricaranto acchasi sācariyakoti? No hidaṃ, bho gotama.

Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, apinu tvaṃ imaceva anuttaraṃ vijjācaraṇasampadaṃ anabhisambhuṇamāno pavattaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno kandamūlaphalabhojanataca anabhisambhuṇamāno aggipāricariyaca anabhisambhuṇamāno cātumahāpathe catudvāraṃ agāraṃ karitvā acchasi sācariyako yo imāhi catūhi disāhi āgamissati samaṇo vā brāhmaṇo vā, taṃ mayaṃ yathāsatti yathābalaṃ paṭipūjessāmāti? No hidaṃ, bho gotama.

 

281-282. Idāni bhagavā sācariyakassa ambaṭṭhassa vijjācaraṇasampadāya apāyamukhampi appattabhāvaṃ dassetuṃ taṃ kiṃ maasi ambaṭṭhātiādimāha. Taṃ uttānatthameva. Attanā āpāyikopi aparipūramānoti attanā vijjācaraṇasampadāya āpāyikenāpi aparipūramānena. 4. Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Ngươi v thầy ngươi c được xem l đ thnh tựu v thượng tr đức ny khng? - Bạch khng, Tn giả Gotama. Con v thầy con l g, Tn giả Gotama, để c thể so snh với sự thnh tựu v thượng tr đức. Tn giả Gotama, con v thầy con cn rất xa sự thnh tựu v thượng tr đức.

- Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Tuy ngươi v thầy ngươi chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, nh ngươi c đem theo dụng cụ của nh đạo sĩ, đi vo rừng su v nguyện: "Ta v thầy ta chỉ ăn tri cy rụng m sống?"

- Bạch khng, Tn giả Gotama.

- Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Tuy ngươi v thầy ngươi chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, chưa thấu đạt php ăn tri cy rụng để sống, ngươi c mang theo cuốc v giỏ đi vo rừng su v nguyện: "Ta v thầy ta chỉ ăn rễ v tri cy để sống khng?"

- Bạch khng, Tn giả Gotama.

- Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Tuy ngươi v thầy ngươi chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, chưa thấu đạt php ăn tri cy rụng để sống, chưa thấu đạt php ăn củ, rễ v tri cy để sống, ngươi c nhen lửa tại cuối lng hay cuối xm v sống thờ lửa ấy với thầy ngươi khng?"

- Bạch khng, Tn giả Gotama.

- Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Tuy ngươi v thầy ngươi chưa thấu đạt sự thnh tựu v thượng tr đức ny, chưa thấu đạt php ăn tri cy rụng để sống, chưa thấu đạt php ăn củ, rễ v tri cy để sống v chưa thấu đạt sự thờ lửa, ngươi v thầy ngươi c xy dựng một ngi nh c bốn cửa tại ng tư đường với lời nguyện: "Từ bốn phương, nếu c vị Sa-mn hay B-la-mn no lại - th ta sẽ cng dường ty theo khả năng, ty theo sức lực của ta khng?"

- Bạch khng, Tn giả Gotama.

 

 

282. Iti kho, ambaṭṭha, imāya ceva tvaṃ anuttarāya vijjācaraṇasampadāya parihīno sācariyako. Ye cime anuttarāya vijjācaraṇasampadāya cattāri apāyamukhāni bhavanti , tato ca tvaṃ parihīno sācariyako. Bhāsitā kho pana te esā, ambaṭṭha, ācariyena brāhmaṇena pokkharasātinā vācā ke ca muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā bandhupādāpaccā, kā ca tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ sākacchāti attanā āpāyikopi aparipūramāno. Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhaca te idaṃ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.   - Ny Ambattha, như vậy ngươi v thầy ngươi cn khiếm khuyết sự thnh tựu v thượng tr đức ny, cn khiếm khuyết bốn nguyn nhn đưa đến thất bại cho sự thnh tựu v thượng tr đức ny, Ambattha, thế m những lời ny lại do thầy của ngươi, B-la-mn Pokkharasdi thốt ra: "Những hạng Sa-mn giả hiệu, đầu trọc, đ tiện, đen đủi, sanh từ nơi chn b con ta l ai m c thể đm luận với những B-la-mn tinh thng ba tập Vệ đ". Một vị tự mnh chưa thnh tựu được những php đưa đến sự thất bại (cho những php cao thượng hơn). Ny Ambattha, ngươi xem, thầy của ngươi, B-la-mn Pokkharasdi đ lỗi lầm như thế no?

Pubbakaisibhāvānuyogo

283. Brāhmaṇo kho pana, ambaṭṭha, pokkharasāti rao pasenadissa kosalassa dattikaṃ bhujati. Tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadāti. Yadāpi tena manteti, tirodussantena manteti. Yassa kho pana, ambaṭṭha, dhammikaṃ payātaṃ bhikkhaṃ paṭiggaṇheyya, kathaṃ tassa rājā pasenadi kosalo sammukhībhāvampi na dadeyya. Passa, ambaṭṭha, yāva aparaddhaca te idaṃ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa.

Pubbakaisibhāvānuyogavaṇṇanā

283.Dattikanti dinnakaṃ. Sammukhībhāvampi na dadātīti kasmā na dadāti? So kira sammukhā āvaṭṭaniṃ nāma vijjaṃ jānāti. Yadā rājā mahārahena alaṅkārena alaṅkato hoti, tadā rao samīpe ṭhatvā tassa alaṅkārassa nāmaṃ gaṇhati. Tassa rājā nāme gahite na demīti vattuṃ na sakkoti. Datvā puna chaṇadivase alaṅkāraṃ āharathāti vatvā, natthi, deva, tumhehi brāhmaṇassa dinnoti vutto, kasmā me dinnoti pucchi. Te amaccā so brāhmaṇo sammukhā āvaṭṭanimāyaṃ jānāti. Tāya tumhe āvaṭṭetvā gahetvā gacchatīti āhaṃsu. Apare raā saha tassa atisahāyabhāvaṃ asahantā āhaṃsu deva, etassa brāhmaṇassa sarīre saṅkhaphalitakuṭṭhaṃ nāma atthi. Tumhe etaṃ disvāva āliṅgatha parāmasatha, idaca kuṭṭhaṃ nāma kāyasaṃsaggavasena anugacchati, mā evaṃ karothāti. Tato paṭṭhāya tassa rājā sammukhībhāvaṃ na deti.

Yasmā pana so brāhmaṇo paṇḍito khattavijjāya kusalo, tena saha mantetvā katakammaṃ nāma na virujjhati, tasmā sāṇipākārassa anto ṭhatvā bahi ṭhitena tena saddhiṃ manteti. Taṃ sandhāya vuttaṃ tiro dussantena mantetīti. Tattha tirodussantenāti tirodussena. Ayameva vā pāṭho. Dhammikanti anavajjaṃ. Payātanti abhiharitvā dinnaṃ. Kathaṃ tassa rājāti yassa rao brāhmaṇo īdisaṃ bhikkhaṃ paṭiggaṇheyya, kathaṃ tassa brāhmaṇassa so rājā sammukhībhāvampi na dadeyya. Ayaṃ pana adinnakaṃ māyāya gaṇhati, tenassa sammukhībhāvaṃ rājā na detīti niṭṭhamettha gantabbanti ayamettha adhippāyo. Idaṃ pana kāraṇaṃ ṭhapetvā rājānaceva brāhmaṇaca na ao koci jānāti. Tadetaṃ evaṃ rahassampi paṭicchannampi addhā sabbaū samaṇo gotamoti niṭṭhaṃ gamissatīti bhagavā pakāsesi.

6. Ny Ambattha, B-la-mn Pokkharasdi hưởng thọ sự cung cấp của vua Pasenadi nước Kosala. Vua Pasenadi nước Kosala cũng khng cho php thầy ngươi diện kiến. Nếu vua hội nghị với thầy ngươi thời chỉ ni thầy ngươi ngang qua một tấm mn. Ny Ambattha, tại sao vua Pasenadi nước Kosala lại khng cho php thầy ngươi diện kiến, người m vua cung cấp thực phẩm thuần tịnh chn chnh. Ny Ambattha, ngươi xem thầy của ngươi, B-la-mn Pokkharasdi đ lỗi lầm như thế no?
284. Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, idha rājā pasenadi kosalo hatthigīvāya vā nisinno assapiṭṭhe vā nisinno rathūpatthare vā ṭhito uggehi vā rājaehi vā kicideva mantanaṃ manteyya. So tamhā padesā apakkamma ekamantaṃ tiṭṭheyya. Atha āgaccheyya suddo vāsuddadāso vā, tasmiṃ padese ṭhito tadeva mantanaṃ manteyya evampi rājā pasenadi kosalo āha, evampi rājā pasenadi kosalo āhāti. Apinu so rājabhaṇitaṃ vā bhaṇati rājamantanaṃ vā manteti? Ettāvatā so assa rājā vā rājamatto vāti? No hidaṃ, bho gotama. 284. Idāni ayaca ambaṭṭho, ācariyo cassa mante nissāya atimānino. Tena tesaṃ mantanissitamānanimmadanatthaṃ uttari desanaṃ vaḍḍhento taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, idha rājātiādimāha. Tattha rathūpatthareti rathamhi rao ṭhānatthaṃ attharitvā sajjitapadese. Uggehi vāti uggatuggatehi vā amaccehi. Rājaehīti anabhisittakumārehi. Kicideva mantananti asukasmiṃ dese taḷākaṃ vā mātikaṃ vā kātuṃ vaṭṭati, asukasmiṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā nagaraṃ vā nivesetunti evarūpaṃ pākaṭamantanaṃ. Tadeva mantananti yaṃ raā mantitaṃ tadeva. Tādisehiyeva sīsukkhepabhamukkhepādīhi ākārehi manteyya. Rājabhaṇitanti yathā raā bhaṇitaṃ, tassatthassa sādhanasamatthaṃ. Sopi tassatthassa sādhanasamatthameva bhaṇitaṃ bhaṇatīti attho. 7. Ny Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Như vua Pasenadi nước Kosala hoặc ngồi trn cổ voi, hoặc ngồi trn lưng ngựa, hoặc đứng trn lưng ngựa, hoặc đứng trn tấm thảm xe cng cc vị đại thần hay vương tử, luận bn quốc sự. Nếu vua rời khỏi chỗ ấy hay đứng qua bn, một người Thủ đ hay đầy tớ của một người Thủ đ đến. Người ny cũng đứng tại chỗ ấy, cũng luận bn quốc sự v ni: "Vua Pasenadi nước Kosala đ ni như vậy". Dầu người ấy ni như lời ni của vua, luận bn như lời luận bn của vua, người ấy c thể l vua hay l bị ph vương khng?

- Khng thể được, Tn giả Gotama.

 

285. Evameva kho tvaṃ, ambaṭṭha, ye te ahesuṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi [yamadaggi (ka.)] aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu tyāhaṃ mante adhiyāmi sācariyakoti, tāvatā tvaṃ bhavissasi isi vā isitthāya vā paṭipannoti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

285.Pavattāroti pavattayitāro. Yesanti yesaṃ santakaṃ. Mantapadanti vedasaṅkhātaṃ mantameva . Gītanti aṭṭhakādīhi dasahi porāṇakabrāhmaṇehi sarasampattivasena sajjhāyitaṃ. Pavuttanti aesaṃ vuttaṃ, vācitanti attho. Samihitanti samupabyūḷhaṃ rāsikataṃ, piṇḍaṃ katvā ṭhapitanti attho. Tadanugāyantīti etarahi brāhmaṇā taṃ tehi pubbe gītaṃ anugāyanti anusajjhāyanti. Tadanubhāsantīti taṃ anubhāsanti, idaṃ purimasseva vevacanaṃ. Bhāsitamanubhāsantīti tehi bhāsitaṃ sajjhāyitaṃ anusajjhāyanti. Vācitamanuvācentīti tehi aesaṃ vācitaṃ anuvācenti.

Seyyathidanti te katamehi attho. Aṭṭhakotiādīni tesaṃ nāmāni. Te kira dibbena cakkhunā oloketvā parūpaghātaṃ akatvā kassapasammāsambuddhassa bhagavato pāvacanena saha saṃsanditvā mante ganthiṃsu. Aparāpare pana brāhmaṇā pāṇātipātādīni pakkhipitvā tayo vede bhinditvā buddhavacanena saddhiṃ viruddhe akaṃsu. Netaṃṭhānaṃ vijjatīti yena tvaṃ isi bhaveyyāsi, etaṃ kāraṇaṃ na vijjati. Idha bhagavā yasmā esa pucchiyamānopi, attano avattharaṇabhāvaṃ atvā paṭivacanaṃ na dassatīti jānāti, tasmā paṭiaṃ agahetvāva taṃ isibhāvaṃ paṭikkhipi.

8. - Ny Ambattha, nh ngươi cũng vậy. Thuở xưa, những vị ẩn sĩ giữa cc B-la-mn, những tc giả cc ch thuật, những nh tụng tn cc ch thuật, đ ht, đ ni ln, đ sưu tầm, những Thnh c m nay những B-la-mn hiện tại cũng ht ln, ni ln, đọc ln giống như cc vị trước đ lm. Những vị ẩn sĩ ấy tn l Atthaka (A s ca), Vmaka (B-ma), Vmadeva (B-ma -đề-b), Vessmitta (T-b-thẩm-s), Yamataggi (Gia-b -đề-b), Angirasa (Ương-kỳ-la), Bhradvja (Bạt-la-đ thẩm-x), Vsettha (B-ma-s) Kassapa (Ca-diếp), Bhagu (B-cửu). Dầu ngươi c thể ni: "Ta, một đệ tử, học thuộc lng những ch thuật của cc vị ấy", chỉ với điều kiện ny, ngươi c thể được xem l một vị ẩn sĩ hay đ chứng địa vị của một ẩn sĩ khng?

- Việc ny khng thể c được.

 

286. Taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭha, kinti te sutaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ ye te ahesuṃ brāhmaṇānaṃ pubbakā isayo mantānaṃ kattāro mantānaṃ pavattāro, yesamidaṃ etarahi brāhmaṇā porāṇaṃ mantapadaṃ gītaṃ pavuttaṃ samihitaṃ, tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti vācitamanuvācenti, seyyathidaṃ aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamataggi aṅgīraso bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu, evaṃ su te sunhātā suvilittā kappitakesamassū āmukkamaṇikuṇḍalābharaṇā [āmuttamālābharaṇā (sī. syā. pī.)] odātavatthavasanā pacahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyakoti? No hidaṃ, bho gotama.

Pe evaṃ su te sālīnaṃ odanaṃ sucimaṃsūpasecanaṃ vicitakāḷakaṃ anekasūpaṃ anekabyajanaṃ paribhujanti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyakoti ? No hidaṃ, bho gotama.

Pe evaṃ su te veṭhakanatapassāhi nārīhi paricārenti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyakoti? No hidaṃ, bho gotama.

Pe evaṃ su te kuttavālehi vaḷavārathehi dīghāhi patodalaṭṭhīhi vāhane vitudentā vipariyāyanti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyakoti? No hidaṃ, bho gotama.

Pe evaṃ su te ukkiṇṇaparikhāsu okkhittapalighāsu nagarūpakārikāsu dīghāsivudhehi [dīghāsibaddhehi (syā. pī.)] purisehi rakkhāpenti, seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyakoti? No hidaṃ, bho gotama.

Iti kho, ambaṭṭha, neva tvaṃ isi na isitthāya paṭipanno sācariyako. Yassa kho pana, ambaṭṭha, mayi kaṅkhā vā vimati vā so maṃ pahena, ahaṃ veyyākaraṇena sodhissāmīti.

286. Idāni yasmā te porāṇā dasa brāhmaṇā nirāmagandhā anitthigandhā rajojalladharā brahmacārino araāyatane pabbatapādesu vanamūlaphalāhārā vasiṃsu. Yadā katthaci gantukāmā honti, iddhiyā ākāseneva gacchanti, natthi tesaṃ yānena kiccaṃ. Sabbadisāsu ca nesaṃ mettādibrahmavihārabhāvanāva ārakkhā hoti, natthi tesaṃ pākārapurisaguttīhi attho. Iminā ca ambaṭṭhena sutapubbā tesaṃ paṭipatti; tasmā imassa sācariyakassa tesaṃ paṭipattito ārakabhāvaṃ dassetuṃ taṃ kiṃ maasi, ambaṭṭhātiādimāha.

Tattha vicitakāḷakanti vicinitvā apanītakāḷakaṃ. Veṭhakanatapassāhīti dussapaṭṭadussaveṇi ādīhi veṭhakehi namitaphāsukāhi. Kuttavālehīti sobhākaraṇatthaṃ kappetuṃ, yuttaṭṭhānesu kappitavālehi. Ettha ca vaḷavānaṃyeva vālā kappitā, na rathānaṃ, vaḷavapayuttattā pana rathāpi kuttavālāti vuttā. Ukkiṇṇaparikhāsūti khataparikhāsu.Okkhittapalighāsūti ṭhapitapalighāsu. Nagarūpakārikāsūti ettha upakārikāti paresaṃ ārohanivāraṇatthaṃ samantā nagaraṃ pākārassa adhobhāge katasudhākammaṃ vuccati. Idha pana tāhi upakārikāhi yuttāni nagarāneva nagarūpakārikāyoti adhippetāni. Rakkhāpentīti tādisesu nagaresu vasantāpi attānaṃ rakkhāpenti. Kaṅkhāti sabbaū, na sabbaūti evaṃ saṃsayo. Vimatīti tasseva vevacanaṃ, virūpā mati, vinicchinituṃ asamatthāti attho. Idaṃ bhagavā ambaṭṭhassa iminā attabhāvena maggapātubhāvo natthi, kevalaṃ divaso vītivattati, ayaṃ kho pana lakkhaṇapariyesanatthaṃ āgato, tampi kiccaṃ nassarati. Handassa satijananatthaṃ nayaṃ demīti āha.

 

9. Ambattha, ngươi nghĩ thế no? Ngươi c được nghe những vị B-la-mn, trưởng lo, tn tc, những vị gio sư v tổ sư ni đến khng? Thuở xưa những vị ẩn sĩ, giữa cc B-la-mn, những tc giả của ch thuật, những nh tụng tn cc ch thuật đ ht, đ ni ln, đ sưu tầm những Thnh c m nay những B-la-mn, cũng ht ln, ni ln, đọc ln giống như cc vị trước đ lm. Những vị ẩn sĩ ấy tn l Atthaka, Vmaka, Vmadeva, Vessmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhradvja, Vsettha, Kassapa, Bhagu. Những vị ấy c kho tắm, kho chải chuốt, tc v ru kho sửa soạn, trang điểm với vng hoa v ngọc, mặc ton đồ trắng, tận hưởng v tham đắm năm mn dục lạc, như người v thầy của ngươi hiện nay khng?

- Khng c vậy. Tn giả Gotama.

10. - Cc vị ẩn sĩ ấy c dng cơm nấu từ gạo trắng thượng hạng m cc hạt đen được gạn bỏ ra, dng cc mn canh, cc mn đồ ăn nhiều loại khng, như ngươi v thầy ngươi hiện nay khng?

- Khng c vậy, Tn giả Gotama.

- Hay cc vị ấy được những thiếu nữ c đường eo v thắt lưng c tua hầu hạ như ngươi v thầy ngươi hiện nay khng?

- Khng c vậy, Tn giả Gotama.

- Hay những vị ấy đi trn những xe do những con ngựa ci c bờm, đui được bện v dng những cy roi v gậy di như ngươi v thầy ngươi hiện nay khng?

- Khng c vậy, Tn giả Gotama.

- Hay những vị ấy sống được che chở trong những thnh lũy c những chiến ho bao bọc, c những cửa thnh hạ xuống, c những chiến sĩ mang gươm di hộ vệ như ngươi v thầy ngươi hiện nay khng?

- Khng c vậy, Tn giả Gotama.

- Như vậy, ny Ambattha, ngươi v thầy ngươi khng phải l một ẩn sĩ, khng giống đời sống của nh ẩn sĩ. Ny Ambattha, nếu c g nghi ngờ, c g phn vn về Ta, hy hỏi Ta v Ta sẽ trả lời.

Dvelakkhaṇādassanaṃ

287. Atha kho bhagavā vihārā nikkhamma caṅkamaṃ abbhuṭṭhāsi. Ambaṭṭhopi māṇavo vihārā nikkhamma caṅkamaṃ abbhuṭṭhāsi. Atha kho ambaṭṭho māṇavo bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamamāno bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi. Addasā kho ambaṭṭho māṇavo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve . Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.

Dvelakkhaṇadassanavaṇṇanā

287. Evaṃ vatvā pana yasmā buddhānaṃ nisinnānaṃ vā nipannānaṃ vā koci lakkhaṇaṃ pariyesituṃ na sakkoti, ṭhitānaṃ pana caṅkamantānaṃ vā sakkoti. Āciṇṇacetaṃ buddhānaṃ lakkhaṇapariyesanatthaṃ āgatabhāvaṃ atvā uṭṭhāyāsanā caṅkamādhiṭṭhānaṃ nāma, tena bhagavā uṭṭhāyāsanā bahi nikkhanto. Tasmā atha kho bhagavātiādi vuttaṃ.

Samannesīti gavesi, ekaṃ dveti vā gaṇayanto samānayi. Yebhuyyenāti pāyena, bahukāni addasa, appāni na addasāti attho. Tato yāni na addasa tesaṃ dīpanatthaṃ vuttaṃ ṭhapetvā dveti. Kaṅkhatīti aho vata passeyyanti patthanaṃ uppādeti. Vicikicchatīti tato tato tāni vicinanto kicchati na sakkoti daṭṭhuṃ.Nādhimuccatīti tāya vicikicchāya sanniṭṭhānaṃ na gacchati. Na sampasīdatīti tato paripuṇṇalakkhaṇo ayanti bhagavati pasādaṃ nāpajjati. Kaṅkhāya vā dubbalā vimati vuttā, vicikicchāya majjhimā, anadhimuccanatāya balavatī, asampasādena tehi tīhi dhammehi cittassa kālusiyabhāvo. Kosohiteti vatthikosena paṭicchanne. Vatthaguyheti aṅgajāte bhagavato hi varavāraṇasseva kosohitaṃ vatthaguyhaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ padumagabbhasamānaṃ. Taṃ so vatthapaṭicchannattā apassanto, antomukhagatāya ca jivhāya pahūtabhāvaṃ asallakkhento tesu dvīsu lakkhaṇesu kaṅkhī ahosi vicikicchī.

 

11. Lc bấy giờ, Thế Tn ra khỏi tịnh x v bắt đầu đi kinh hnh. Thanh nin Ambattha đi theo sau Thế Tn đang đi kinh hnh v tm đếm ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhn, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mn, chưa được hi lng, tức l tướng m m tng v tướng lưỡi rộng di.

 

 

288. Atha kho bhagavato etadahosi passati kho me ayaṃ ambaṭṭho māṇavo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cāti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā addasa ambaṭṭho māṇavo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ. Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi. Atha kho ambaṭṭhassa māṇavassa etadahosi samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehīti. Bhagavantaṃ etadavoca handa ca dāni mayaṃ, bho gotama, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyāti . Yassadāni tvaṃ, ambaṭṭha, kālaṃ maasīti. Atha kho ambaṭṭho māṇavo vaḷavārathamāruyha pakkāmi.

288.Tathārūpanti taṃ rūpaṃ. Kimettha aena vattabbaṃ? Vuttametaṃ nāgasenatthereneva milindaraā puṭṭhena dukkaraṃ, bhante, nāgasena, bhagavatā katanti. Kiṃ mahārājāti? Mahājanena hirikaraṇokāsaṃ brahmāyu brāhmaṇassa ca antevāsi uttarassa ca, bāvarissa antevāsīnaṃ soḷasabrāhmaṇānaca , selassa brāhmaṇassa ca antevāsīnaṃ tisatamāṇavānaca dassesi, bhanteti. Na, mahārāja, bhagavā guyhaṃ dassesi. Chāyaṃ bhagavā dassesi. Iddhiyā abhisaṅkharitvā nivāsananivatthaṃ kāyabandhanabaddhaṃ cīvarapārutaṃ chāyārūpakamattaṃ dassesi mahārājāti. Chāyaṃ diṭṭhe sati diṭṭhaṃyeva nanu, bhanteti? Tiṭṭhatetaṃ, mahārāja, hadayarūpaṃ disvābujjhanakasatto bhaveyya, hadayamaṃsaṃ nīharitvā dasseyya sammāsambuddhoti. Kallosi, bhante, nāgasenāti.

Ninnāmetvāti nīharitvā. Anumasīti kathinasūciṃ viya katvā anumajji, tathākaraṇena cettha mudubhāvo, kaṇṇasotānumasanena dīghabhāvo, nāsikasotānumasanena tanubhāvo, nalāṭacchādanena puthulabhāvo pakāsitoti veditabbo.

12. Khi bấy giờ, Thế Tn nghĩ rằng: "Thanh nin Ambattha ny thấy ở nơi ta gần đủ ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhn trừ hai tướng. ối với hai tướng tốt của vị đại nhn, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mn, chưa được hi lng, tức l tướng m m tng v tướng lưỡi rộng di".

Thế Tn liền dng thần thng khiến thanh nin Ambattha thấy tướng m m tng của Thế Tn. V Thế Tn le lưỡi, rờ đến, liếm đến hai lỗ tai, rờ đến, liếm đến hai lỗ mũi, v dng lưỡi che khắp cả vầng trn. Lc bấy giờ, thanh nin Ambattha liền nghĩ rằng: "Sa-mn Gotama đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhn, khng phải khng đầy đủ". V ni với Thế Tn: "Tn giả Gotama, nay chng ti xin đi, chng ti rất bận, c nhiều việc cần phải lm".

- Ny Ambattha, hy lm những g ngươi nghĩ l phải thời.

Rồi thanh nin Ambattha leo ln xe do ngựa ci ko v ra đi.

289. Tena kho pana samayena brāhmaṇo pokkharasāti ukkaṭṭhāya nikkhamitvā mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ sake ārāme nisinno hoti ambaṭṭhaṃyeva māṇavaṃ paṭimānento. Atha kho ambaṭṭho māṇavo yena sako ārāmo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova yena brāhmaṇo pokkharasāti tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. 289.Paṭimānentoti āgamento, āgamanamassa patthento udikkhantoti attho. 13. Lc bấy giờ B-la-mn Pokkharasdi ra khỏi Ukkattha với một đại chng B-la-mn, ngồi tại hoa vin của mnh v chờ đợi thanh nin Ambattha. Khi thanh nin Ambattha đi đến hoa vin, đi xe cho đến chỗ cn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ B-la-mn Pokkharasdi đang ngồi.
290. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ brāhmaṇo pokkharasāti etadavoca kacci, tāta ambaṭṭha, addasa taṃ bhavantaṃ gotamanti? Addasāma kho mayaṃ, bho, taṃ bhavantaṃ gotamanti. Kacci, tāta ambaṭṭha, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ tathā santaṃyeva saddo abbhuggato no aathā; kacci pana so bhavaṃ gotamo tādiso no aādisoti ? Tathā santaṃyeva, bho, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ saddo abbhuggato no aathā, tādisova so bhavaṃ gotamo no aādiso. Samannāgato ca so bhavaṃ gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehīti. Ahu pana te, tāta ambaṭṭha, samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti? Ahu kho me, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti. Yathā kathaṃ pana te, tāta ambaṭṭha, ahu samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti? Atha kho ambaṭṭho māṇavo yāvatako [yāvatiko (ka. pī.)] ahosi bhagavatā saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi.

290.Kathāsallāpoti kathā ca sallāpo ca, kathanaṃ paṭikathananti attho.

 

ến xong, thanh nin Ambattha đảnh lễ B-la-mn Pokkharasdi v ngồi xuống một bn. Sau khi thanh nin Ambattha ngồi xuống một bn, B-la-mn Pokkharasdi ni:

14. - Ny Ambattha thn mến, ngươi đ thấy Sa-mn Gotama chưa?

- Chng con thấy Tn giả Gotama rồi.

- Ny Ambattha thn mến, c phải Tn giả Gotama đng với tin đồn đ truyền đi, chớ khng phải khc?

- Tn giả Gotama đng với tin đồn đ truyền đi, chớ khng phải khc. Tn giả Gotama l như vậy, chớ khng phải khc. Tn giả Gotama đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhn, chớ khng phải thiếu.

- Ny Ambattha thn mến, con c cng với Tn giả Gotama đm luận khng?

- Con c đm luận với Tn giả Gotama.

- Ny Ambattha thn mến, cuộc đm luận ấy như thế no?

Thanh nin Ambattha liền thuật cho B-la-mn Pokkharasdi r tất cả cuộc hội đm với Tn giả Gotama.

 

291. Evaṃ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ etadavoca aho vata re amhākaṃ paṇḍitaka [paṇḍitakā], aho vata re amhākaṃ bahussutaka [bahussutakā], aho vata re amhākaṃ tevijjaka [tevijjakā], evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yadeva kho tvaṃ, ambaṭṭha, taṃ bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ āsajja āsajja avacāsi, atha kho so bhavaṃ gotamo amhepi evaṃ upaneyya upaneyya avaca. Aho vata re amhākaṃ paṇḍitaka, aho vata re amhākaṃ bahussutaka, aho vata re amhākaṃ tevijjaka, evarūpena kira, bho, puriso atthacarakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyāti, kupito [so kupito (pī.)] anattamano ambaṭṭhaṃ māṇavaṃ padasāyeva pavattesi. Icchati ca tāvadeva bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. 291.Aho vatāti garahavacanametaṃ. Reti idaṃ hīḷanavasena āmantanaṃ. Paṇḍitakāti tameva jigucchanto āha. Sesapadadvayepi eseva nayo. Evarūpena kira bho puriso atthacarakenāti idaṃ yādiso tvaṃ, edise atthacarake hitakārake sati puriso nirayaṃyeva gaccheyya, na aatrāti imamatthaṃ sandhāya vadati. Āsajja āsajjāti ghaṭṭetvā ghaṭṭetvā. Amhepi evaṃ upaneyya upaneyyāti brāhmaṇo kho pana ambaṭṭha pokkharasātītiādīni vatvā evaṃ upanetvā upanetvā paṭicchannaṃ kāraṇaṃ āvikaritvā suṭṭhu dāsādibhāvaṃ āropetvā avaca, tayā amhe akkosāpitāti adhippāyo. Padasāyeva pavattesīti pādena paharitvā bhūmiyaṃ pātesi. Yaca so pubbe ācariyena saddhiṃ rathaṃ āruhitvā sārathi hutvā agamāsi , tampissa ṭhānaṃ acchinditvā rathassa purato padasā yevassa gamanaṃ akāsi. 15. Nghe ni như vậy, B-la-mn Pokkharasdi ni với thanh nin Ambattha:

- Ngươi thật l nh học giả đốn mạt của chng ta! Ngươi thật l nh đa văn đốn mạt của chng ta! Ngươi thật l nh tinh thng ba quyển Vệ đ đốn mạt của chng ta. Người ta ni những ai c sự cư xử như vậy, khi thn hoại mạng chung, sẽ phải sanh vo ci c, đọa xứ, địa ngục. Ny Ambattha, ngươi cng cng kch Tn giả Gotama bao nhiu, lại cng bị Tn giả Gotama lật tẩy chng ta bấy nhiu. Ngươi thật l nh học giả đốn mạt của chng ta! Ngươi thật l nh đa văn đốn mạt của chng ta! Ngươi thật l nh tinh thng ba quyển Vệ đ đốn mạt của chng ta! Người ta ni, những ai c sự cư xử như vậy, khi thn hoại mạng chung, sẽ phải sanh vo ci c, đọa xứ, địa ngục.

B-la-mn Pokkharasdi tức giận, bực bội, dng chn đ thanh nin Ambattha bổ lộn nho rồi lập tức muốn đi gặp đến Thế Tn.

Pokkharasātibuddhupasaṅkamanaṃ

292. Atha kho te brāhmaṇā brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ etadavocuṃ ativikālo kho, bho, ajja samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Svedāni [dāni sve (sī. ka.)] bhavaṃ pokkharasāti samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatīti.

Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā yāne āropetvā ukkāsu dhāriyamānāsu ukkaṭṭhāya niyyāsi, yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tena pāyāsi. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā pattikova yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi.

Pokkharasātibuddhūpasaṅkamanavaṇṇanā

292-296.Ativikāloti suṭṭhu vikālo, sammodanīyakathāyapi kālo natthi. Āgamā nu khvidha bhoti āgamā nu kho idha bho. Adhivāsetūti sampaṭicchatu. Ajjatanāyāti yaṃ me tumhesu kāraṃ karoto ajja bhavissati puaca pītipāmojjaca tadatthāya. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvenāti bhagavā kāyaṅgaṃ vā vācaṅgaṃ vā acopetvā abbhantareyeva khantiṃ dhārento tuṇhībhāvena adhivāsesi. Brāhmaṇassa anuggahaṇatthaṃ manasāva sampaṭicchīti vuttaṃ hoti.

 

16. Khi ấy, những người B-la-mn ny thưa với B-la-mn Pokkharasdi: "Hm nay th giờ đ qu trễ để đi thăm Sa-mn Gotama. Ngy mai Tn giả Pokkharasdi hy đi thăm Sa-mn Gotama".

Tuy vậy, B-la-mn Pokkharasdi vẫn cho lm cc mn ăn thượng vị, loại cứng loại mềm tại nh ring, chở trn cc xe, v dưới nh sng của những ngọn đuốc từ Ukkattha đi ra v đi đến khm rừng Icchnankala. Vị ny đi xe cho đến chỗ cn đi xe được rồi xuống xe đi bộ đến Thế Tn.

Khi đi đến, liền ni với Thế Tn những lời hỏi thăm x giao, rồi ngồi xuống một bn.

 

293. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ etadavoca

āgamā nu kho idha, bho gotama, amhākaṃ antevāsī ambaṭṭho māṇavoti?

Āgamā kho te [tedha (syā.), te idha (pī.)], brāhmaṇa, antevāsī ambaṭṭho māṇavoti.

Ahu pana te, bho gotama, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti?

Ahu kho me, brāhmaṇa, ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti.

 Yathākathaṃ pana te, bho gotama, ahu ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti?

Atha kho bhagavā yāvatako ahosi ambaṭṭhena māṇavena saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ brāhmaṇassa pokkharasātissa ārocesi. Evaṃ vutte, brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ etadavoca

  bālo, bho gotama, ambaṭṭho māṇavo, khamatu bhavaṃ gotamo ambaṭṭhassa māṇavassāti.

Sukhī hotu, brāhmaṇa, ambaṭṭho māṇavoti.

 

  Khi ngồi xuống một bn, B-la-mn Pokkharasdi ni với Thế Tn:

17. - Tn giả Gotama, đệ tử của chng ti, thanh nin Ambattha c đến đy khng?

- Ny B-la-mn, đệ tử ngươi, thanh nin Ambattha c đến đy.

- Tn giả Gotama, Ngi c cng với thanh nin Ambattha đm luận khng?

- Ny B-la-mn, ta c đm luận với thanh nin Ambattha.

- Tn giả Gotama, cuộc đm luận của Ngi với thanh nin Ambattha như thế no?

Cuộc đm luận với thanh nin Ambattha như thế no, Thế Tn kể lại tất cả cho B-la-mn Pokkharasdi.

Nghe ni vậy, B-la-mn ni với Thế Tn:

- Tn giả Gotama, thanh nin Ambattha thật l ngu si! Tn giả Gotama, hy tha thứ cho thanh nin Ambattha!

- Ny B-la-mn, cầu cho thanh nin Ambattha được hạnh phc.

 

294. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi. Addasā kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya ca.   18. Lc bấy giờ, B-la-mn Pokkharasdi tm đếm ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhn trn thn Thế Tn. B-la-mn thấy gần đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhn trn thn Thế Tn, trừ hai tướng. ối với hai tướng tốt của bậc đại nhn, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mn, chưa được hi lng, hai tướng l tướng m m tng v tướng lưỡi rộng di.
295. Atha kho bhagavato etadahosi passati kho me ayaṃ brāhmaṇo pokkharasāti dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cāti.

Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā addasa brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ. Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi.

  19. Lc bấy giờ Thế Tn nghĩ: rằng: "B-la-mn Pokkharasdi thấy gần đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhn ở nơi Ta, trừ hai tướng. ối với hai tướng tốt của bậc đại nhn, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mn, chưa được hi lng, tức l tướng m m tng v tướng lưỡi rộng di". Thế Tn liền dng thần thng khiến B-la-mn Pokkharasdi thấy tướng m m tng của Thế Tn. V Thế Tn le lưỡi, rờ đến, liếm đến hai lỗ tai, rờ đến, liếm đến hai lỗ mũi, v dng lưỡi che khắp cả vầng trn.

 

 

296. Atha kho brāhmaṇassa pokkharasātissa etadahosi  samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehīti. Bhagavantaṃ etadavoca adhivāsetu me bhavaṃ gotamo ajjatanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.   Lc bấy giờ, B-la-mn Pokkharasdi nghĩ rằng: "Sa mn Gotama c đầy ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhn, khng phải khng đầy đủ", liền ni với Thế Tn: "Hm nay xin mời Tn giả Gotama cng chng Tỷ-kheo đến dng cơm với con. Thế Tn nhận lời với sự im lặng.
297. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavato adhivāsanaṃ viditvā bhagavato kālaṃ ārocesi kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhattanti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena brāhmaṇassa pokkharasātissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi, māṇavakāpi bhikkhusaṅghaṃ. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. 297.Paṇītenāti uttamena. Sahatthāti sahatthena. Santappesīti suṭṭhu tappesi paripuṇṇaṃ suhitaṃ yāvadatthaṃ akāsi. Sampavāresīti suṭṭhu pavāresi, alaṃ alanti hatthasaāya paṭikkhipāpesi. Bhuttāvinti bhuttavantaṃ. Onītapattapāṇinti pattato onītapāṇiṃ, apanītahatthanti vuttaṃ hoti. Onittapattapāṇintipi pāṭho. Tassattho onittaṃ nānābhūtaṃ vinābhūtaṃ pattaṃ pāṇito assāti onittapattapāṇi, taṃ onittapattapāṇiṃ. Hatthe ca pattaca dhovitvā ekamante pattaṃ nikkhipitvā nisinnanti attho. Ekamantaṃ nisīdīti bhagavantaṃ evaṃ bhūtaṃ atvā ekasmiṃ okāse nisīdīti attho. 20. Khi B-la-mn Pokkharasdi được biết Thế Tn đ nhận lời liền bo th giờ cho Thế Tn: Tn giả Gotama, cơm đ sẵn sng. Khi ấy Thế Tn buổi sng đắp y, đem theo y bt, v cng với chng Tỷ-kheo đi đến cư x của B-la-mn Pokkharasdi. Khi đi đến, liền ngồi trn chỗ soạn sẵn. B-la-mn Pokkharasdi tự tay lm cho Thế Tn thỏa mn với những mn ăn thượng vị, loại cứng v loại mềm, cn cc thanh nin B-la-mn th tiếp đại chng Tỷ-kheo. Lc bấy giờ, B-la-mn Pokkharasdi, sau khi biết Thế Tn dng cơm đ xong, đ rửa tay v bt, liền lấy một ghế ngồi thấp khc v ngồi xuống một bn.
298. Ekamantaṃ nisinnassa kho brāhmaṇassa pokkharasātissa bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aāsi brāhmaṇaṃ pokkharasātiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evameva brāhmaṇassa pokkharasātissa tasmieva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi yaṃ kici samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti. 298.Anupubbiṃ kathanti anupaṭipāṭikathaṃ. Ānupubbikathā nāma dānānantaraṃ sīlaṃ, sīlānantaraṃ saggo, saggānantaraṃ maggoti etesaṃ atthānaṃ dīpanakathā. Teneva seyyathidaṃ dānakathantiādimāha. Okāranti avakāraṃ lāmakabhāvaṃ. Sāmukkaṃsikāti sāmaṃ ukkaṃsikā, attanāyeva uddharitvā gahitā, sayambhūāṇena diṭṭhā, asādhāraṇā aesanti attho. Kā pana sāti? Ariyasaccadesanā. Tenevāha dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, magganti. Dhammacakkhunti ettha sotāpattimaggo adhippeto. Tassa uppattiākāradassanatthaṃ yaṃ kici samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti āha. Tahi nirodhaṃ ārammaṇaṃ katvā kiccavasena evaṃ sabbasaṅkhataṃ paṭivijjhantaṃ uppajjati. 21. Thế Tn liền thứ lớp giảng php cho B-la-mn Pokkharasdi đang ngồi một bn nghe, thuyết về bố th, thuyết về tr giới, thuyết về cc ci trời, trnh by sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm của dục lạc v sự lợi ch của xuất ly. Khi Thế Tn biết tm của B-la-mn Pokkharasdi đ sẵn sng, đ nhu thuận, khng cn chướng ngại, được phấn khởi, được tn thnh, liền thuyết php m chư Phật đ chứng ngộ, tức l khổ, tập, diệt, đạo. Cũng như tấm vải thuần bạch, được gột rửa cc vết đen, sẽ rất dễ thấm mu nhuộm, cũng vậy, chnh chỗ ngồi ny, php nhn xa trần ly cấu khởi ln trong tm B-la-mn Pokkharasdi: "Phm php g được tập khởi ln đều bị tiu diệt".

Pokkharasātiupāsakattapaṭivedanā

299. Atha kho brāhmaṇo pokkharasāti diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama. Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bho gotama, saputto sabhariyo sapariso sāmacco bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Yathā ca bhavaṃ gotamo ukkaṭṭhāya aāni upāsakakulāni upasaṅkamati, evameva bhavaṃ gotamo pokkharasātikulaṃ upasaṅkamatu. Tattha ye te māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṃ gotamaṃ abhivādessanti vā paccuṭṭhissanti [paccuṭṭhassanti (pī.)] vā āsanaṃ vā udakaṃ vā dassanti cittaṃ vā pasādessanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Kalyāṇaṃ vuccati, brāhmaṇāti.

Ambaṭṭhasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.

Pokkharasātiupāsakattapaṭivedanāvaṇṇanā

299. Diṭṭho ariyasaccadhammo etenāti diṭṭhadhammo. Esa nayo sesapadesupi. Tiṇṇā vicikicchā anenātitiṇṇavicikiccho. Vigatā kathaṃkathā assāti vigatakathaṃkatho. Vesārajjappattoti visāradabhāvaṃ patto. Kattha? Satthusāsane. Nāssa paro paccayo, na parassa saddhāya ettha vattatīti aparappaccayo. Sesaṃ sabbattha vuttanayattā uttānatthattā ca pākaṭamevāti.

Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ

Ambaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

 

22. Khi ấy B-la-mn Pokkharasdi, thấy php, chứng php, ngộ php, thể nhập vo php, nghi ngờ tiu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tn, khng y cứ nơi người đối với đạo php của đức Bổn sư. B-la-mn Pokkharasdi liền bạch Phật:

- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. Tn giả Gotama, con, con của con, vợ của con, ty tng của con, bạn hữu của con, xin quy y Thế Tn Gotama, quy y Php v quy y chng Tỷ kheo. Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng. Như Tn giả Gotama đến thăm cc gia đnh cư sĩ khc ở Ukkattha, mong Tn giả Gotama cũng đến thăm cc gia đnh Pokkharasdi. Tại đy, cc thanh nam hay thanh nữ B-la-mn sẽ đảnh lễ Thế Tn Gotama, hoặc đứng dậy, hoặc mời chỗ ngồi, hoặc mời nước, hoặc khiến tm hoan hỷ. Như vậy chng sẽ hưởng hạnh phc, lợi ch trong một thời gian lu di.

- Ny B-la-mn lời ngươi ni thật l ch thiện.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

 

 

Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh - Sớ Giải

Dīghanikāya

Dīgha nikāya (aṭṭhakathā)

Kinh Trường Bộ

Cập nhật 28-1-2020