Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh

HT Thch Minh Chu dịch

 

5. Kūṭadantasuttaṃ

 

5. Kūṭadantasuttavaṇṇanā

 

5. Kinh Ktadanta (Cứu-la-đn-đầu)
 

Khāṇumatakabrāhmaṇagahapatikā

323. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehi yena khāṇumataṃ nāma magadhānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaaṃ rājabhoggaṃ raā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Tena kho pana samayena kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyao upakkhaṭo hoti. Satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaatthāya.

 

323.Evaṃme sutaṃpe magadhesūti kūṭadantasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā. Magadhesūti magadhā nāma jānapadino rājakumārā, tesaṃ nivāso ekopi janapado rūḷhīsaddena magadhāti vuccati, tasmiṃ magadhesu janapade. Ito paraṃ purimasuttadvaye vuttanayameva. Ambalaṭṭhikā brahmajāle vuttasadisāva. Kūṭadantoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ. Upakkhaṭoti sajjito. Vacchatarasatānīti vacchasatāni. Urabbhāti taruṇameṇḍakā vuccanti. Ete tāva pāḷiyaṃ āgatāyeva. Pāḷiyaṃ pana anāgatānampi anekesaṃ migapakkhīnaṃ sattasattasatāni sampiṇḍitānevāti veditabbāni. Sabbasattasatikayāgaṃ kiresa yajitukāmo hoti. Thūṇūpanītānīti bandhitvā ṭhapanatthāya yūpasaṅkhātaṃ thūṇaṃ upanītāni. 1. Như vầy ti nghe. Một thời đức Thế Tn đang du hnh trong xứ Magadha (Ma-kiệt-đ) cng với đại chng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị v đến tại một lng B-la-mn ở Magadha tn l Khnumata (Khứ--nậu-b-đế). V tại đy, đức Thế Tn tr tại vườn Ambalatthik ở Khnumata. Lc bấy giờ B-la-mn Ktadanta ở tại Khnumata, một chỗ dn cư đng đc, cy cỏ, ao nước, la gạo ph nhiu, một vương địa do vua Bimbisra (Tần-b-ta-la) vua nước Magadha cấp, một n tứ của vua, một tịnh ấp. Lc bấy giờ, một đn tế lớn đang được thiết lập cho B-la-mn Ktadanta, bảy trăm con tru đực, bảy trăm con ngh đực lớn, v bảy trăm con ngh ci lớn, bảy trăm con d v bảy trăm con cừu đ được dắt đến trụ tế lễ, cho đn tế.
324. Assosuṃ kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti . So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyajanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotīti.   2. B-la-mn v gia chủ ở Khnumata được nghe: "Sa-mn Gotama, dng họ Thch-ca, xuất gia từ gia tộc Thch-ca, đang du hnh trong nước Magadha với đại chng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đ đến tại Khnumata v tr tại vườn Ambalatthik ở Khnumata. Tiếng đồn tốt đẹp sau đy được truyền đi về Thế Tn Gotama: "y l đức Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhn Sư,... Khi đ chứng ngộ, Ngi cn tuyn bố sự chứng ngộ ấy cho người khc. Ngi thuyết php sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa cụ tc, v giới thiệu đời sống phạm hạnh hon ton đầy đủ trong sạch. Tốt đẹp thay, sự chim ngưỡng một vị A-la-hn như vậy".

 

325. Atha kho khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamanti.   Rồi cc B-la-mn v gia chủ ở Khnumata, từng đon, từng đon, lũ lượt đi ra khỏi Khnumata v đến tại Ambalatthik.
326. Tena kho pana samayena kūṭadanto brāhmaṇo uparipāsāde divāseyyaṃ upagato hoti. Addasā kho kūṭadanto brāhmaṇo khāṇumatake brāhmaṇagahapatike khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūte yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamante. Disvā khattaṃ āmantesi kiṃ nu kho, bho khatte, khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā khāṇumatā nikkhamitvā saṅghasaṅghī gaṇībhūtā yena ambalaṭṭhikā tenupasaṅkamantīti?  

3. Lc bấy giờ, B-la-mn Ktadanta đi ln trn lầu để nghỉ trưa. B-la-mn Ktadanta thấy cc B-la-mn v gia chủ ở Khnumata từng đon, từng đon, lũ lượt đi ra khỏi Khnumata v đến tại Ambalatthik. Thấy vậy (B-la-mn Ktadanta) liền gọi người gc cửa:

- Ny người gc cửa, v sao cc B-la-mn v gia chủ ở Khnumata, từng đon, từng đon, lũ lượt đi ra khỏi Khnumata v đến tại Ambalatthik?

327. Atthi kho, bho, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pacamattehi bhikkhusatehi khāṇumataṃ anuppatto, khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Tamete bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamantīti.   - Tn giả, c Sa-mn Gotama, dng họ Thch-ca, xuất gia từ gia tộc Thch-ca, đang du hnh trong nước Magadha với đại chng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đến tại Khnumata, v tại đấy tr ở Ambalatthik. Tiếng đồn tốt đẹp sau đy được truyền đi về Thế Tn Gotama: "y l đức Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhn Sư, Phật, Thế Tn". Nay những người ấy đi đến yết kiến Tn giả Gotama.
328. Atha kho kūṭadantassa brāhmaṇassa etadahosi sutaṃ kho pana metaṃ samaṇo gotamo tividhaṃ yaasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātīti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaaṃ yajituṃ. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā tividhaṃ yaasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ puccheyyanti. 328.Tividhanti ettha vidhā vuccati ṭhapanā, tiṭṭhapananti attho. Soḷasaparikkhāranti soḷasaparivāraṃ. 4. B-la-mn Ktadanta liền suy nghĩ như sau: "Ta nghe ni: "Sa-mn Gotama am hiểu ba cch thức tế tự v mười su tế php". Ta khng biết ba cch thức tế tự v mười su tế php, v ta muốn cử hnh lễ đại tế. Vậy ta hy đến hỏi Sa-mn Gotama ba cch thức tế tự v mười su tế php".
329. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo khattaṃ āmantesi tena hi, bho khatte, yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkama. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike evaṃ vadehi kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha āgamentu kira bhavanto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatīti. Evaṃ, bhoti kho so khattā kūṭadantassa brāhmaṇassa paṭissutvā yena khāṇumatakā brāhmaṇagahapatikā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā khāṇumatake brāhmaṇagahapatike etadavoca kūṭadanto, bho, brāhmaṇo evamāha āgamentu kira bhonto, kūṭadantopi brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatīti.  

Rồi B-la-mn Ktadanta gọi người giữ cửa kia:

- Ny người giữ cửa, hy đi đến cc B-la-mn v gia chủ ở Khnumata, khi đến nơi, hy ni với những B-la-mn v gia chủ ở Khnumata như sau: "B-la-mn Ktadanta c ni: "Ny cc Hiền giả, hy chờ đợi, B-la-mn Ktadanta sẽ thn hnh đến yết kiến Sa-mn Gotama".

- Dạ vng.

Người gc cửa ấy vng theo lời bảo của B-la-mn Ktadanta, đi đến cc B-la-mn v gia chủ ở Khnumata, khi đến xong liền ni với B-la-mn v gia chủ ở Khnumata: "B-la-mn Ktadanta c ni như vầy: "Ny cc Hiền giả, hy chờ đợi B-la-mn Ktadanta sẽ tự thn hnh đến yết kiến Sa-mn Gotama".

Kūṭadantaguṇakathā

330. Tena kho pana samayena anekāni brāhmaṇasatāni khāṇumate paṭivasanti kūṭadantassa brāhmaṇassa mahāyaaṃ anubhavissāmāti. Assosuṃ kho te brāhmaṇā kūṭadanto kira brāhmaṇo samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatīti. Atha kho te brāhmaṇā yena kūṭadanto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu.

 

330-336.Paṭivasantīti yaānubhavanatthāya paṭivasanti. Bhūtapubbanti idaṃ bhagavā pathavīgataṃ nidhiṃ uddharitvā purato rāsiṃ karonto viya bhavapaṭicchannaṃ pubbacaritaṃ dassento āha. Mahāvijitoti so kira sāgarapariyantaṃ mahantaṃ pathavīmaṇḍalaṃ vijini, iti mahantaṃ vijitamassāti mahāvijito tveva saṅkhyaṃ agamāsi. Aḍḍhotiādīsu yo koci attano santakena vibhavena aḍḍho hoti, ayaṃ pana na kevalaṃ aḍḍhoyeva, mahaddhano mahatā aparimāṇasaṅkhyena dhanena samannāgato. Pacakāmaguṇavasena mahantā uḷārā bhogā assāti mahābhogo. Piṇḍapiṇḍavasena ceva suvaṇṇamāsakarajatamāsakādivasena ca jātarūparajatassa pahūtatāya pahūtajātarūparajato, anekakoṭisaṅkhyena jātarūparajatena samannāgatoti attho. Vittīti tuṭṭhi, vittiyā upakaraṇaṃ vittūpakaraṇaṃ tuṭṭhikāraṇanti attho. Pahūtaṃ nānāvidhālaṅkārasuvaṇṇarajatabhājanādibhedaṃ vittūpakaraṇamassāti pahūtavittūpakaraṇo. Sattaratanasaṅkhātassa nidahitvā ṭhapitadhanassa sabbapubbaṇṇāparaṇṇasaṅgahitassa dhaassa ca pahūtatāya pahūtadhanadhao. Athavā idamassa devasikaṃ paribbayadānaggahaṇādivasena parivattanadhanadhaavasena vuttaṃ.

Paripuṇṇakosakoṭṭhāgāroti koso vuccati bhaṇḍāgāraṃ, nidahitvā ṭhapitena dhanena paripuṇṇakoso, dhaena paripuṇṇakoṭṭhāgāro cāti attho. Athavā catubbidho koso hatthī, assā, rathā, pattīti. Koṭṭhāgāraṃ tividhaṃ dhanakoṭṭhāgāraṃ, vatthakoṭṭhāgāraṃ, dhaakoṭṭhāgāranti, taṃ sabbampi paripuṇṇamassāti paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Udapādīti uppajji. Ayaṃ kira rājā ekadivasaṃ ratanāvalokanacārikaṃ nāma nikkhanto. So bhaṇḍāgārikaṃ pucchi tāta, idaṃ evaṃ bahudhanaṃ kena saṅgharitanti? Tumhākaṃ pitupitāmahādīhi yāva sattamā kulaparivaṭṭāti. Idaṃ pana dhanaṃ saṅgharitvā te kuhiṃ gatāti? Sabbeva te, deva, maraṇavasaṃ pattāti. Attano dhanaṃ agahetvāva gatā, tātāti? Deva, kiṃ vadetha, dhanaṃ nāmetaṃ pahāya gamanīyameva, no ādāya gamanīyanti. Atha rājā nivattitvā sirīgabbhe nisinno adhigatā kho metiādīni cintesi. Tena vuttaṃ evaṃ cetaso parivitakko udapādīti.

337.Brāhmaṇaṃāmantetvāti kasmā āmantesi? Ayaṃ kirevaṃ cintesi dānaṃ dentena nāma ekena paṇḍitena saddhiṃ mantetvā dātuṃ vaṭṭati, anāmantetvā katakammahi pacchānutāpaṃ karotīti. Tasmā āmantesi. Atha brāhmaṇo cintesi ayaṃ rājā mahādānaṃ dātukāmo, janapade cassa bahū corā, te avūpasametvā dānaṃ dentassa khīradadhitaṇḍulādike dānasambhāre āharantānaṃ nippurisāni gehāni corā vilumpissanti janapado corabhayeneva kolāhalo bhavissati, tato rao dānaṃ na ciraṃ pavattissati, cittampissa ekaggaṃ na bhavissati, handa, naṃ etamatthaṃ saāpemīti tato tamatthaṃ saāpento bhoto, kho raotiādimāha.

 

5. Lc bấy giờ c khoảng vi trăm B-la-mn ở Khnumata với định: "Chng ti sẽ dự lễ ại tế đn của B-la-mn Ktadanta". Khi cc vị B-la-mn ny nghe: "B-la-mn Ktadanta sẽ đến yết kiến Sa-mn Gotama", những B-la-mn ny đến B-la-mn Ktadanta,

331. Upasaṅkamitvā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ saccaṃ kira bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissatīti? Evaṃ kho me, bho, hoti ahampi samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmīti.

Mā bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkami. Na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sace bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissati, bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati. Yampi bhoto kūṭadantassa yaso hāyissati, samaṇassa gotamassa yaso abhivaḍḍhissati, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ .

Bhavahi kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi bhavaṃ kūṭadanto ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo tveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

Bhavahi kūṭadanto aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtavittūpakaraṇo pahūtajātarūparajatope

Bhavahi kūṭadanto ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapacamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayope

Bhavahi kūṭadanto abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāyape

Bhavahi kūṭadanto sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgatope

Bhavahi kūṭadanto kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viāpaniyāpe

Bhavahi kūṭadanto bahūnaṃ ācariyapācariyo tīṇi māṇavakasatāni mante vāceti, bahū kho pana nānādisā nānājanapadā māṇavakā āgacchanti bhoto kūṭadantassa santike mantatthikā mante adhiyitukāmāpe

Bhavahi kūṭadanto jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto. Samaṇo gotamo taruṇo ceva taruṇapabbajito cape

Bhavahi kūṭadanto rao māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacitope

Bhavahi kūṭadanto brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacitope

Bhavahi kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaaṃ rājabhoggaṃ raā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ. Yampi bhavaṃ kūṭadanto khāṇumataṃ ajjhāvasati sattussadaṃ satiṇakaṭṭhodakaṃ sadhaaṃ rājabhoggaṃ, raā māgadhena seniyena bimbisārena dinnaṃ rājadāyaṃ brahmadeyyaṃ, imināpaṅgena na arahati bhavaṃ kūṭadanto samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇotveva gotamo arahati bhavantaṃ kūṭadantaṃ dassanāya upasaṅkamitunti.

 

khi đến nơi liền ni với B-la-mn Ktadanta:

- C phải Tn giả Ktadanta sẽ đến yết kiến Sa-mn Gotama?

- Ny cc Hiền Giả, đ l định của ta, ta sẽ đến yết kiến Sa-mn Gotama.

6. - Tn giả Ktadanta chớ c đến yết kiến Sa-mn Gotama. Thật khng xứng đng cho Tn giả Ktadanta đến yết kiến Sa-mn Gotama. Nếu Tn giả Ktadanta đến yết kiến Sa-mn Gotama, th danh tiếng của Tn giả Ktadanta bị hao tổn, danh tiếng của Sa-mn Gotama được tăng trưởng. V danh tiếng của Tn giả Ktadanta bị hao tổn v danh tiếng của Sa-mn Gotama được tăng trưởng, do điểm ny thật khng xứng đng cho Tn giả Ktadanta đến yết kiến Sa-mn Gotama. Tri lại thật xứng đng cho Sa-mn Gotama đến yết kiến Tn giả Ktadanta.

- Lại Tn giả Ktadanta thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, khng bị một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh. V Tn giả Ktadanta thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, khng bị một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sinh; do điểm ny, thật khng xứng đng cho Tn giả Ktadanta đến yết kiến Sa-mn Gotama, tri lại thật xứng đng cho Sa-mn Gotama đến yết kiến Tn giả Ktadanta.

Lại Tn giả Ktadanta l nh giu c, đại ph, sung tc...

Lại Tn giả Ktadanta l nh phng tụng, l nh tr ch, thng hiểu ba tập Ved với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyn, ch giải v lịch sử truyền thống l thứ năm, thng hiểu ngữ php v văn phạm, biệt ti về Thuận thế (tự nhin học) v tướng của vị đại nhn.

Lại Tn giả Ktadanta đẹp trai, khả i, lm đẹp lng mọi người, với mu da th thắng, khi ng, tuấn t, cử chỉ trang nh, dng điệu cao thượng.

Lại Tn giả Ktadanta c đức hạnh, đức độ cao dy, đầy đủ giới hạnh cao dy.

Lại Tn giả Ktadanta thiện ngn, dng lời thiện ngn, ni lời tao nh, nghĩa minh bạch, giọng ni khng bập bẹ phều pho, giải thch nghĩa l minh xc.

Lại Tn giả Ktadanta l bậc tn sư trong cc hng tn sư của nhiều người, dạy ba trăm thanh nin B-la-mn tụng đọc ch thuật, thanh nin B-la-mn từ nhiều phương, từ nhiều nước, thiết tha với ch thuật, đến với Tn giả Ktadanta để học thuộc lng cc ch thuật.

Tn giả Ktadanta nin cao lạp lớn, bậc lo thnh, đến tuổi trưởng thượng, cn Sa-mn Gotama th trẻ tuổi, xuất gia chưa được nhiều năm.

Tn giả Ktadanta được vua Seniya Bimbisra (Tần b ta la) xứ Mangadha (Ma kiệt đ) knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ, trọng vọng.

Tn giả Ktadanta được B-la-mn Pokkhatasdi knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ, trọng vọng.

Tn giả Ktadanta sống ở Khnumata, một địa phương dn chng đng đc, cỏ cy, ao nước ph nhiu, la gạo sung tc, một vương lnh địa, một tịnh th địa, một n tứ của vua Seniya Bimbisra xứ Magadha. V Tn giả Ktadanta sống ở Khnumata, một địa phương dn chng đng đc, cỏ cy, ao nước ph nhiu, la gạo sung tc, một vương lnh địa, một tịnh th địa, một n tứ của vua Seniya Bimbisra xứ Magadha, do điểm ny thật khng xứng đng cho Tn giả Ktadanta đến yết kiến Sa-mn Gotama, tri lại thật xứng đng cho Sa-mn Gotama đến yết kiến Tn giả Ktadanta.

Buddhaguṇakathā

332. Evaṃ vutte kūṭadanto brāhmaṇo te brāhmaṇe etadavoca

Tena hi, bho, mamapi suṇātha, yathā mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ, na tveva arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Samaṇo khalu, bho, gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Yampi, bho, samaṇo gotamo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, imināpaṅgena na arahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

Samaṇo khalu, bho, gotamo mahantaṃ ātisaṅghaṃ ohāya pabbajitope

Samaṇo khalu, bho, gotamo pahūtaṃ hiraasuvaṇṇaṃ ohāya pabbajito bhūmigataca vehāsaṭṭhaṃ cape

Samaṇo khalu, bho, gotamo daharova samāno yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitope

Samaṇo khalu, bho, gotamo akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitope

Samaṇo khalu, bho, gotamo abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya pe

Samaṇo khalu, bho, gotamo sīlavā ariyasīlī kusalasīlī kusalasīlena samannāgatope

Samaṇo khalu, bho, gotamo kalyāṇavāco kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viāpaniyāpe

Samaṇo khalu, bho, gotamo bahūnaṃ ācariyapācariyope

Samaṇo khalu, bho, gotamo khīṇakāmarāgo vigatacāpallope

Samaṇo khalu, bho, gotamo kammavādī kiriyavādī apāpapurekkhāro brahmaāya pajāyape

Samaṇo khalu, bho, gotamo uccā kulā pabbajito asambhinnakhattiyakulāpe

Samaṇo khalu, bho, gotamo aḍḍhā kulā pabbajito mahaddhanā mahābhogāpe

Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ tiroraṭṭhā tirojanapadā pahaṃ pucchituṃ āgacchantipe

Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ anekāni devatāsahassāni pāṇehi saraṇaṃ gatānipe

Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā tipe

Samaṇo khalu, bho, gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgatope

Samaṇo khalu, bho, gotamo ehisvāgatavādī sakhilo sammodako abbhākuṭiko uttānamukho pubbabhāsīpe

Samaṇo khalu, bho, gotamo catunnaṃ parisānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacitope

Samaṇe khalu, bho, gotame bahū devā ca manussā ca abhippasannāpe

Samaṇo khalu, bho, gotamo yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati na tasmiṃ gāme vā nigame vā amanussā manusse viheṭhentipe

Samaṇo khalu, bho, gotamo saṅghī gaṇī gaṇācariyo puthutitthakarānaṃ aggamakkhāyati, yathā kho pana, bho, etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ yathā vā tathā vā yaso samudāgacchati, na hevaṃ samaṇassa gotamassa yaso samudāgato. Atha kho anuttarāya vijjācaraṇasampadāya samaṇassa gotamassa yaso samudāgatope

Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā māgadho seniyo bimbisāro saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gatope

Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ rājā pasenadi kosalo saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gatope

Samaṇaṃ khalu, bho, gotamaṃ brāhmaṇo pokkharasāti saputto sabhariyo sapariso sāmacco pāṇehi saraṇaṃ gatope

Samaṇo khalu, bho, gotamo rao māgadhassa seniyassa bimbisārassa sakkato garukato mānito pūjito apacitope

Samaṇo khalu, bho, gotamo rao pasenadissa kosalassa sakkato garukato mānito pūjito apacitope

Samaṇo khalu, bho, gotamo brāhmaṇassa pokkharasātissa sakkato garukato mānito pūjito apacitope

Samaṇo khalu, bho, gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ. Ye kho pana, bho, keci samaṇā vā brāhmaṇā vā amhākaṃ gāmakhettaṃ āgacchanti, atithī no te honti. Atithī kho panamhehi sakkātabbā garukātabbā mānetabbā pūjetabbā apacetabbā. Yampi, bho, samaṇo gotamo khāṇumataṃ anuppatto khāṇumate viharati ambalaṭṭhikāyaṃ, atithimhākaṃ samaṇo gotamo. Atithi kho panamhehi sakkātabbo garukātabbo mānetabbo pūjetabbo apacetabbo. Imināpaṅgena nārahati so bhavaṃ gotamo amhākaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Atha kho mayameva arahāma taṃ bhavantaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Ettake kho ahaṃ, bho, tassa bhoto gotamassa vaṇṇe pariyāpuṇāmi, no ca kho so bhavaṃ gotamo ettakavaṇṇo. Aparimāṇavaṇṇo hi so bhavaṃ gotamoti.

 

7. Nghe ni vậy, B-la-mn Ktadanta ni với những vị B-la-mn ấy:

- Cc Hiền giả, hy nghe ta giải thch v sao thật xứng đng cho chng ta đến yết kiến Sa-mn Gotama, tri lại thật khng xứng đng cho Sa-mn Gotama đến yết kiến chng ta. Ny cc Hiền giả, thật vậy Sa-mn Gotama thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, khng bị một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh. Ny cc Hiền giả, v Sa-mn Gotama thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, khng bị một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh. V điểm ny, thật khng xứng đng cho Sa-mn Gotama đến yết kiến chng ta, tri lại thật xứng đng cho chng ta đến yết kiến Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, Sa-mn Gotama xuất gia từ bỏ rất nhiều vng bạc cả loại đang chn dưới đất lẫn loại trn mặt đất.

Ny cc Hiền giả, Sa-mn Gotama trong tuổi thanh nin tc cn đen nhnh, trong tuổi trẻ đẹp của thời nin thiếu, đ xuất gia từ bỏ gia đnh sống khng gia đnh.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama, dầu song thn khng đồng , khc than nước mắt thấm ướt cả mặt, vẫn cạo bỏ ru tc, khoc o c-sa, xuất gia từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama đẹp trai, khả i, lm đẹp lng mọi người, với mu da th thắng, khi ng tuấn t, cử chỉ trang nh, dng điệu cao thượng.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama c đức hạnh, gn giữ giới của bậc thnh, c thiện đức, dạy đủ thiện đức.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama thiện ngn, dng lời thiện ngn, ni lời tao nh, nghĩa minh bạch, giọng ni khng bập bẹ phều pho, giải thch nghĩa l minh xc.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama l bậc tn sư cc hng tn sư của nhiều người.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama đ diệt trừ tham dục, đ dứt bỏ mọi xao động của tm.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama chủ trương về nghiệp, chủ trương về hnh động, đặt trọng tm vo ch thiện khi thuyết php với chng B-la-mn.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama xuất gia từ chủng tộc cao qu, từ dng họ St-đế-lỵ thanh tịnh.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama xuất gia từ chủng tộc kh giả, đại ph, ti sản sung mn.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, dn chng băng ngn vượt biển (băng qua nhiều địa phương, băng qua nhiều quốc độ) đến hỏi đạo Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, c hng ngn thin nhn đến quy y Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, tiếng đồn tốt đẹp sau đy được truyền b đi về Sa-mn Gotama: "Ngi l bậc Thế Tn, A-la-hn, Chnh ẳng Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhn Sư, Phật, Thế Tn".

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama c đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhn.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama ni lời cho đn, thn thiện, tao nh, trang trọng, chn thực, thẳng thắn, lời ni c dẫn chứng.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama được bốn chng knh trọng tn sng, chim ngưỡng, knh lễ trọng vọng.

Ny cc Hiền giả, rất nhiều thin nhn tn ngưỡng Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, thật vậy ở tại lng no, thn ấp no, Sa-mn Gotama cư tr, tại lng ấy, tại thn ấp ấy, cc loi phi nhn khng lm hại loi người.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama l gio hội chủ, gio phi chủ, gio phi sư, được tn l tối thượng trong cc gio tổ.

Ny cc Hiền giả, danh tiếng của một số Sa-mn, B-la-mn dựa trn những bằng chứng khng đu, danh tiếng của Sa-mn Gotama dựa trn tr đức v thượng của Ngi.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, vua Seniya Bimbisra nước Magadha, cng với vương tử, cung phi, thị tng, đại thần đều quy y Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, vua Pasenadi nước Kosala cng với vương tử, cung phi, thị tng, cận thần đều quy y Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, B-la-mn Pokkharasdi cng với vương tử, cung phi, thị tng, cận thần đều quy y Sa-mn Gotama.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama được vua Seniya Bimbisra nước Magadha knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ, trọng vọng.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama được vua Pasenadi nước Kosala knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ, trọng vọng.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama được B-la-mn Pokkharasdi knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ trọng vọng.

Ny cc Hiền giả, thật vậy, Sa-mn Gotama đ đến Khnumata v đang ở tại Ambalatthik. Những Sa-mn, những B-la-mn no đến ruộng lng chng ta đều l khch của chng ta. ối với khch, chng ta phải knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ, trọng vọng.

Ny cc Hiền giả, nay Gotama đ đến Khnumata đang ở tại Ambalatthik, như vậy Sa-mn Gotama l khch của chng ta. V đ l khch, chng ta phải knh trọng, tn sng, chim ngưỡng, knh lễ, trọng vọng. Do điểm ny, thật khng xứng đng cho Tn giả Gotama đến yết kiến chng ta, thật xứng đng cho chng ta đến yết kiến Sa-mn Gotama. Ny cc Hiền giả, đ l những ưu điểm, m ta được biết về Tn giả Gotama. Tn giả Gotama khng phải c chừng ấy ưu điểm m thi. Tn giả Gotama c đến v lượng ưu điểm.

333. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ yathā kho bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa vaṇṇe bhāsati, ito cepi so bhavaṃ gotamo yojanasate viharati, alameva saddhena kulaputtena dassanāya upasaṅkamituṃ api puṭosenāti. Tena hi, bho, sabbeva mayaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissāmāti.

8. Khi nghe ni vậy, cc B-la-mn ấy ni với B-la-mn Ktadanta:

- Tn giả Ktadanta đ tn thn Sa-mn Gotama như vậy, dầu cho ai ở xa Tn giả Gotama đến một trăm do tuần cũng đủ cho người ấy cng gia tộc đi đến yết kiến Sa-mn Gotama, dầu phải đem theo lương thực. V vậy tất cả chng ti sẽ đi đến yết kiến Sa-mn Gotama.

 

Mahāvijitarājayaakathā

334. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo mahatā brāhmaṇagaṇena saddhiṃ yena ambalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi . Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Khāṇumatakāpi kho brāhmaṇagahapatikā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenajaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Lc bấy giờ B-la-mn Ktadanta cng với đại chng B-la-mn đi đến Ambalatthik, đến tại chỗ đức Thế Tn ở, khi đi đến, liền ni lời thn i, cho đn, chc tụng rồi ngồi xuống một bn. Cc B-la-mn v gia chủ ở Khnumata, c người đảnh lễ Sa-mn Gotama rồi ngồi xuống một bn, c người ni lời thn i cho đn, chc tụng với Sa-mn Gotama, rồi ngồi xuống một bn, c người chấp tay vi cho Sa-mn Gotama rồi ngồi xuống một bn, c người ni tn v dng họ rồi ngồi xuống một bn, c người yn lặng ngồi xuống một bn.

335. Ekamantaṃ nisinno kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ, bho gotama samaṇo gotamo tividhaṃ yaasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ jānātīti. Na kho panāhaṃ jānāmi tividhaṃ yaasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ. Icchāmi cāhaṃ mahāyaaṃ yajituṃ. Sādhu me bhavaṃ gotamo tividhaṃ yaasampadaṃ soḷasaparikkhāraṃ desetūti.

9. Sau khi ngồi xuống một bn, B-la-mn Ktadanta bạch đức Thế Tn:

- Tn giả Gotama, ti được nghe như sau: "Sa-mn am hiểu ba cch thức tế tự v mười su tế vật". Ti khng biết đến ba tế tự v mười su tế vật v ti muốn cử hnh đại tế tự. Tốt đẹp thay nếu Tn giả Gotama giảng cho ti ba cch thức tế tự v mười su tế vật.

336. Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi sādhukaṃ manasikarohi, bhāsissāmīti. Evaṃ, bhoti kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa , rājā mahāvijito nāma ahosi aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhao paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro. Atha kho, brāhmaṇa, rao mahāvijitassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā, mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi , yaṃnūnāhaṃ mahāyaaṃ yajeyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.

- Ny B-la-mn, vậy người hy nghe v suy nghĩ kỹ, ta sẽ ni:

- Dạ vng.

B-la-mn Ktadanta trả lời đức Thế Tn. ức Thế Tn thuyết như sau:

10. - Ny B-la-mn, thuở xưa c vị vua tn l Mahvijita, giu c, đại ph, ti sản sung mn, c nhiều vng bạc, c nhiều vật dụng, c nhiều ti vật ngũ cốc, kho tng sung mn. Ny B-la-mn, một hm trong khi vua Mahvijita đang ngồi yn lặng tại một tịnh xứ, sự suy tư sau đy được khởi ln: "Ta nay đặng v lượng ti sản thuộc nhn gian, chinh phục đại địa cầu v sống an tr như vậy. Ta hy tổ chức đại tế đn, v nhờ vậy ta sẽ hưởng được hạnh phc an lạc lu ngy".

 

337. Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca idha mayhaṃ, brāhmaṇa, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi adhigatā kho me vipulā mānusakā bhogā , mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasāmi. Yaṃnūnāhaṃ mahāyaaṃ yajeyyaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Icchāmahaṃ, brāhmaṇa, mahāyaaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.  

Ny B-la-mn, vua Mahvijita liền cho mời vị B-la-mn chủ tế v ni: "Ny B-la-mn, trong khi ta đang ngồi yn lặng tại một tinh xứ, sự suy tư sau đy khởi ln: "Ta nay đặng v lượng ti bảo thuộc nhn gian, chinh phục đại địa cầu v sống an tr như vậy. Ta hy tổ chức đại tế đn, v nhờ vậy ta sẽ được hưởng hạnh phc an lạc lu ngy". Ny B-la-mn, ta muốn tổ chức đại tế đn, khanh hy khuyn ta như thế no để ta được hưởng hạnh phc an lạc lu ngy?"

338. Evaṃ vutte, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rājānaṃ mahāvijitaṃ etadavoca bhoto kho rao janapado sakaṇṭako sauppīḷo, gāmaghātāpi dissanti, nigamaghātāpi dissanti, nagaraghātāpi dissanti , panthaduhanāpi dissanti. Bhavaṃ kho pana rājā evaṃ sakaṇṭake janapade sauppīḷe balimuddhareyya, akiccakārī assa tena bhavaṃ rājā. Siyā kho pana bhoto rao evamassa ahametaṃ dassukhīlaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā pabbājanāya vā samūhanissāmīti, na kho panetassa dassukhīlassa evaṃ sammā samugghāto hoti. Ye te hatāvasesakā bhavissanti, te pacchā rao janapadaṃ viheṭhessanti. Api ca kho idaṃ saṃvidhānaṃ āgamma evametassa dassukhīlassa sammā samugghāto hoti. Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rao janapade ussahanti kasigorakkhe, tesaṃ bhavaṃ rājā bījabhattaṃ anuppadetu. Ye bhoto rao janapade ussahanti vāṇijjāya, tesaṃ bhavaṃ rājā pābhataṃ anuppadetu. Ye bhoto rao janapade ussahanti rājaporise, tesaṃ bhavaṃ rājā bhattavetanaṃ pakappetu. Te ca manussā sakammapasutā rao janapadaṃ na viheṭhessanti; mahā ca rao rāsiko bhavissati. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā. Manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā mae viharissantīti. Evaṃ, bhoti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rao janapade ussahiṃsu kasigorakkhe, tesaṃ rājā mahāvijito bījabhattaṃ anuppadāsi. Ye ca rao janapade ussahiṃsu vāṇijjāya, tesaṃ rājā mahāvijito pābhataṃ anuppadāsi. Ye ca rao janapade ussahiṃsu rājaporise, tesaṃ rājā mahāvijito bhattavetanaṃ pakappesi. Te ca manussā sakammapasutā rao janapadaṃ na viheṭhiṃsu, mahā ca rao rāsiko ahosi. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā mae vihariṃsu. Atha kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitaṃ brāhmaṇaṃ āmantetvā etadavoca samūhato kho me bhoto dassukhīlo, bhoto saṃvidhānaṃ āgamma mahā ca me rāsiko. Khemaṭṭhitā janapadā akaṇṭakā anuppīḷā manussā mudā modamānā ure putte naccentā apārutagharā mae viharanti. Icchāmahaṃ brāhmaṇa mahāyaaṃ yajituṃ. Anusāsatu maṃ bhavaṃ yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.

338. Tattha sakaṇṭakoti corakaṇṭakehi sakaṇṭako. Panthaduhanāti panthaduhā, panthaghātakāti attho. Akiccakārī assāti akattabbakārī adhammakārī bhaveyya. Dassukhīlanti corakhīlaṃ. Vadhena vāti māraṇena vā koṭṭanena vā. Bandhanenāti addubandhanādinā. Jāniyāti hāniyā; sataṃ gaṇhatha, sahassaṃ gaṇhathāti evaṃ pavattitadaṇḍenāti attho. Garahāyāti pacasikhamuṇḍakaraṇaṃ, gomayasicanaṃ, gīvāya kudaṇḍakabandhananti evamādīni katvā garahapāpanena. Pabbājanāyāti raṭṭhato nīharaṇena. Samūhanissāmīti sammā hetunā nayena kāraṇena ūhanissāmi. Hatāvasesakāti matāvasesakā. Ussahantīti ussāhaṃ karonti. Anuppadetūti dinne appahonte puna aampi bījaca bhattaca kasiupakaraṇabhaṇḍaca sabbaṃ detūti attho. Pābhataṃ anuppadetūti sakkhiṃ akatvā paṇṇe anāropetvā mūlacchejjavasena bhaṇḍamūlaṃ detūti attho. Bhaṇḍamūlassa hi pābhatanti nāmaṃ. Yathāha

Appakenapi medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo;

Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhamanti. (jā. 1.1.4);

Bhattavetananti devasikaṃ bhattaceva māsikādiparibbayaca tassa tassa kusalakammasūrabhāvānurūpena ṭhānantaragāmanigamādidānena saddhiṃ detūti attho. Sakammapasutāti kasivāṇijjādīsu sakesu kammesu uyyuttā byāvaṭā. Rāsikoti dhanadhaānaṃ rāsiko. Khemaṭṭhitāti khemena ṭhitā abhayā. Akaṇṭakāti corakaṇṭakarahitā. Mudā modamānāti modā modamānā. Ayameva vā pāṭho, aamaaṃ pamuditacittāti adhippāyo. Apārutagharāti corānaṃ abhāvena dvārāni asaṃvaritvā vivaṭadvārāti attho. Etadavocāti janapadassa sabbākārena iddhaphītabhāvaṃ atvā etaṃ avoca.

 

11. Ny B-la-mn, khi nghe ni vậy, vị B-la-mn chủ tế tu với vua Mahvijita như sau: "ại vương, vương quốc (ny) chịu tai ương, chịu ch nạn, đầy rẫy bọn cướp lng, đầy rẫy bọn cướp ấp, đầy rẫy bọn cướp đ thị, đầy rẫy bọn cướp đường. Trong quốc độ chịu tai ương, chịu ch nạn như vậy, nếu Tn vương đnh thuế m mới, như vậy Tn vương c nghĩ: "Ta hy trừ diệt bọn giặc cỏ ny, hoặc bằng tử hnh, hoặc bằng cấm cố, hoặc bằng phạt vạ, hoặc bằng khiển trch, hoặc bằng tẩn xuất". Nhưng bọn giặc cỏ ny sẽ khng được trừ diệt một cch hon ton. Những bọn cn lại khng bị hnh phạt sau lại tiếp tục honh hnh vương quốc ny. Nhưng nếu theo phương php sau đy bọn giặc cỏ ấy sẽ được trừ diệt một cch hon ton: những vị no trong quốc độ nh vua nỗ lực về nng nghiệp v mục sc, Tn vương hy cấp cho những vị ấy hột giống v thực vật; những vị no trong quốc độ nh vua nỗ lực về thương nghiệp, Tn vương hy cấp cho những vị ấy vốn đầu tư; những vị no trong quốc độ nh vua nỗ lực về quan chức, Tn vương hy cấp cho những vị ấy vật thực v lương bổng. V những người ny chuyn tm vo nghề ring của mnh sẽ khng nhiễu hại quốc độ nh vua. V ngn quỹ nh vua sẽ được dồi do, quốc độ sẽ được an cư lạc nghiệp, khng c tai ương, ch nạn v dn chng hoan hỷ vui vẻ, cho con nhảy trn ngực, sống chẳng khc g với nh cửa mở rộng".

- "Vng, Tn giả".

- Ny B-la-mn, vua Mahvijita vng theo lời khuyn của vị B-la-mn chủ tế: những vị no trong quốc độ nh vua nỗ lực về nng nghiệp v mục sc, Tn vương Mahvijita cấp cho những vị ấy hột giống v thực vật; những vị no trong quốc độ nh vua nỗ lực về thương nghiệp, Tn vương Mahvijita cấp cho những vị ấy vốn đầu tư; những vị no trong quốc độ nh vua nỗ lực về quan chức, Tn vương Mahvijita cấp cho những vị ấy vật thực v lương bổng. V những người ny chuyn tm về nghề của mnh khng cn nhiễu hại quốc độ nh vua; ngn quỹ nh vua được dồi do, quốc độ được an cư lạc nghiệp khng c tai ương ch nạn v dn chng hoan hỷ vui vẻ, cho con nhảy trn ngực, sống chẳng khc g với nh cửa mở rộng.

12. Rồi ny B-la-mn, vua Mahvijita cho mời vị B-la-mn chủ tế v ni: "Ny khanh, ta đ trừ diệt bọn giặc cỏ nhờ p dụng phương php ny, ngn quỹ của ta được dồi do, quốc độ được an cư lạc nghiệp, khng c tai ương ch nạn, v dn chng hoan hỷ, vui vẻ, cho con nhảy trn ngực, sống chẳng khc g với nh cửa mở rộng. Ny B-la-mn, ta muốn tổ chức đại tế đn, khanh hy khuyn ta như thế no để ta được hưởng hạnh phc an lạc lu ngy?"

 

 

Catuparikkhāraṃ

339. Tena hi bhavaṃ rājā ye bhoto rao janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca te bhavaṃ rājā āmantayataṃ icchāmahaṃ, bho, mahāyaaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Ye bhoto rao janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā cape brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā cape gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te bhavaṃ rājā āmantayataṃ icchāmahaṃ, bho, mahāyaaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Evaṃ, bhoti kho, brāhmaṇa, rājā mahāvijito purohitassa brāhmaṇassa paṭissutvā ye rao janapade khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi  icchāmahaṃ, bho, mahāyaaṃ yajituṃ, anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Yajataṃ bhavaṃ rājā yaaṃ, yaakālo mahārājāti. Ye rao janapade amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā cape brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā cape gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, te rājā mahāvijito āmantesi icchāmahaṃ, bho , mahāyaaṃ yajituṃ. Anujānantu me bhavanto yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Yajataṃ bhavaṃ rājā yaaṃ, yaakālo mahārājāti. Itime cattāro anumatipakkhā tasseva yaassa parikkhārā bhavanti.

 

Catuparikkhāravaṇṇanā

339.Tena hi bhavaṃ rājāti brāhmaṇo kira cintesi ayaṃ rājā mahādānaṃ dātuṃ ativiya ussāhajāto. Sace pana attano anuyantā khattiyādayo anāmantetvā dassati. Nāssa te attamanā bhavissanti; yathā dānaṃ te attamanā honti, tathā karissāmīti. Tasmā tena hi bhavantiādimāha. Tattha negamāti nigamavāsino. Jānapadāti janapadavāsino . Āmantayatanti āmantetu jānāpetu. Yaṃ mama assāti yaṃ tumhākaṃ anujānanaṃ mama bhaveyya. Amaccāti piyasahāyakā. Pārisajjāti sesā āṇattikārakā. Yajataṃ bhavaṃ rājāti yajatu bhavaṃ, te kira ayaṃ rājā ahaṃ issaroti pasayha dānaṃ adatvā amhe āmantesi, ahonena suṭṭhu katanti attamanā evamāhaṃsu. Anāmantite panassa yaaṭṭhānaṃ dassanāyapi na gaccheyyuṃ. Yaakālo mahārājāti deyyadhammasmihi asati mahallakakāle ca evarūpaṃ dānaṃ dātuṃ na sakkā, tvaṃ pana mahādhano ceva taruṇo ca, etena te yaakāloti dassentā vadanti. Anumatipakkhāti anumatiyā pakkhā, anumatidāyakāti attho. Parikkhārā bhavantīti parivārā bhavanti. Ratho sīlaparikkhāro, jhānakkho cakkavīriyoti (saṃ. ni. 5.4) ettha pana alaṅkāro parikkhāroti vutto.

 

- "Vậy Tn vương hy cho mời tất cả những vị St-đế-lỵ trong quốc độ nh vua cng với cc chư hầu cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh v ni: "Ny cc khanh, ta muốn tổ chức đại tế đn. Cc khanh hy tn thnh để ta được hưởng hạnh phc an lạc lu ngy". ối với tất cả những đại thần trong quốc độ nh vua, cng với quyến thuộc cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh... tất cả những gia chủ ph ho cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh, Tn vương hy mời những vị ấy v ni: "Ny cc khanh, Ta muốn tổ chức đại tế đn. Cc khanh hy tn thnh để ta được hưởng an lạc hạnh phc lu di".

Ny B-la-mn, vua Mahvijita nghe theo vị B-la-mn chủ tế cho mời tất cả những vị St-đế-lỵ trong quốc độ nh vua cng với cc chư hầu cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh v ni: "Ny cc khanh, ta muốn tổ chức đại tế đn. Cc khanh hy tn thnh để ta được hưởng hạnh phc an lạc lu ngy". - "Tn vương hy tổ chức tế đn. ại vương, tế đn ny l hợp thời".

ối với tất cả những đại thần trong quốc độ nh vua cng với quyến thuộc cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh... tất cả những vị B-la-mn v đại gia chủ cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh... tất cả những gia chủ ph ho cả tại tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh, vua Mahvijita mời những vị ấy v ni: "Ny cc khanh ta muốn tổ chức đại tế đn. Cc khanh hy tn thnh để ta được hưởng hạnh phc an lạc lu ngy". - "ại vương hy tổ chức tế đn, ại vương, tế đn ny l hợp thời".

Như vậy bốn đại chng đ thừa nhận tế đn trở thnh những yếu kiện cho lễ tế đn ny.

Aṭṭha parikkhārā

340. Rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāya; aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhao paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro; balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati [patapati (sī. pī.), tapati (syā.)] mae paccatthike yasasā; saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puāni karoti; bahussuto tassa tassa sutajātassa, tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ayaṃ imassa bhāsitassa attho ayaṃ imassa bhāsitassa atthoti; paṇḍito, viyatto, medhāvī, paṭibalo, atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Rājā mahāvijito imehi aṭṭhahaṅgehi samannāgato. Iti imānipi aṭṭhaṅgāni tasseva yaassa parikkhārā bhavanti.

 

Aṭṭhaparikkhāravaṇṇanā

340.Aṭṭhahaṅgehīti ubhato sujātādīhi aṭṭhahi aṅgehi. Yasasāti āṇāṭhapanasamatthatāya. Saddhoti dānassa phalaṃ atthīti saddahati. Dāyakoti dānasūro. Na saddhāmattakeneva tiṭṭhati, pariccajitumpi sakkotīti attho. Dānapatīti yaṃ dānaṃ deti, tassa pati hutvā deti, na dāso, na sahāyo. Yo hi attanā madhuraṃ bhujati, paresaṃ amadhuraṃ deti, so dānasaṅkhātassa deyyadhammassa dāso hutvā deti. Yo yaṃ attanā bhujati, tadeva deti, so sahāyo hutvā deti. Yo pana attanā yena kenaci yāpeti, paresaṃ madhuraṃ deti, so pati jeṭṭhako sāmī hutvā deti, ayaṃ tādisoti attho. Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānanti ettha samitapāpā samaṇā, bāhitapāpā brāhmaṇā. Kapaṇāti duggatā daliddamanussā. Addhikāti pathāvino. Vaṇibbakāti ye iṭṭhaṃ dinnaṃ, kantaṃ, manāpaṃ, kālena anavajjaṃ dinnaṃ, dadaṃ cittaṃ pasādeyya, gacchatu bhavaṃ brahmalokantiādinā nayena dānassa vaṇṇaṃ thomayamānā vicaranti. Yācakāti ye pasatamattaṃ detha, sarāvamattaṃ dethātiādīni vatvā yācamānā vicaranti. Opānabhūtoti udapānabhūto. Sabbesaṃ sādhāraṇaparibhogo, catumahāpathe khatapokkharaṇī viya hutvāti attho. Sutajātassāti ettha sutameva sutajātaṃ. Atītānāgatapaccuppanne atthe cintetunti ettha atīte puassa katattāyeva me ayaṃ sampattīti, evaṃ cintento atītamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hoti. Idāni puaṃ katvāva anāgate sakkā sampattiṃ pāpuṇitunti cintento anāgatamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hoti. Idaṃ puakammaṃ nāma sappurisānaṃ āciṇṇaṃ, mayhaca bhogāpi saṃvijjanti, dāyakacittampi atthi; handāhaṃ puāni karomīti cintento paccuppannamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hotīti veditabbo. Iti imānīti evaṃ yathā vuttāni etāni. Etehi kira aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa dānaṃ sabbadisāhi mahājano upasaṅkamati. Ayaṃ dujjāto kittakaṃ kālaṃ dassati, idāni vippaṭisārī hutvā upacchindissatīti evamādīni cintetvā na koci upasaṅkamitabbaṃ maati. Tasmā etāni aṭṭhaṅgāni parikkhārā bhavantīti vuttāni.

 

13. Vua Mahvijita c tm đức tnh sau đy: Thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng một vết nhơ no, một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh. ẹp trai, khả i, lm đẹp lng mọi người, với mu da th thắng, khi ng tuấn t, cử chỉ trang nh, dng điệu cao thượng. L nh giu c, đại ph, sung tc ti sản, đầy rẫy vng v bạc, đầy rẫy ti bảo, đầy rẫy sản nghiệp, ngũ cốc, thương khố sung mn. C uy lực, đầy đủ bốn loại qun chủng, chinh phục địch qun như với oai danh (của mnh). Một vị c tn tm, c từ tm, một th chủ, cửa nh mở rộng, một giếng khơi cho Sa-mn, B-la-mn bần cng ngho kh, khất sĩ, một vị lm cc cng đức. Một vị bc học trong mọi vấn đề. Thng hiểu nghĩa của lời ni: "y l nghĩa của lời ni ny, đy l nghĩ của lời ni ny". Một nh bc học, tinh luyện, sng suốt v c thể suy tư về những vấn đề qu khứ, vị lai, hiện tại. Vua Mahvijita c đầy đủ tm đặc tnh ny. Chnh tm đặc tnh ny lm những yếu kiện cho tế đn ấy.

Catuparikkhāraṃ

341. Purohito [purohitopi (ka. sī. ka.)] brāhmaṇo catuhaṅgehi samannāgato. Ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapacamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo; sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgato; paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Purohito brāhmaṇo imehi catūhaṅgehi samannāgato. Iti imāni cattāri aṅgāni tasseva yaassa parikkhārā bhavanti.

 

Catuparikkhārādivaṇṇanā

341.Sujaṃpaggaṇhantānanti mahāyāgapaṭiggaṇhanaṭṭhāne dānakaṭacchuṃ paggaṇhantānaṃ. Imehi catūhīti etehi sujātādīhi. Etesu hi asati evaṃ dujjātassa saṃvidhānena pavattadānaṃ kittakaṃ kālaṃ pavattissatītiādīni vatvā upasaṅkamitāro na honti. Garahitabbābhāvato pana upasaṅkamantiyeva. Tasmā imānipi parikkhārā bhavantīti vuttāni.

 

14. Vị B-la-mn chủ tế c đầy đủ bốn đức tnh: Thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, một dm pha no, về vấn đề huyết thống thọ sanh - l nh phng tụng, l nh tr ch, thng hiểu ba tập Ved với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyn, ch giải v lịch sử truyền thống l thứ năm, thng hiểu ngữ php v văn phạm, biệt ti về Thuận thế (tự nhin học) v tướng của vị đại nhn, c đức hạnh, đức độ cao dy, đầy đủ giới hạnh cao dy - một vị bc học, tinh luyện, sng suốt, l nh cầm muỗng thứ nhất hay thứ hai. Vị B-la-mn chủ tế c đầy đủ bốn đức tnh ny, chnh bốn đức tnh ny lm những yếu kiện cho tế đn ấy.

Tisso vidhā

342. Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rao mahāvijitassa pubbeva yaā tisso vidhā desesi. Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yiṭṭhukāmassa [yiṭṭhakāmassa (ka.)] kocideva vippaṭisāro mahā vata me bhogakkhandho vigacchissatīti, so bhotā raā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vippaṭisāro mahā vata me bhogakkhandho vigacchatīti, so bhotā raā vippaṭisāro na karaṇīyo. Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yiṭṭhassa kocideva vippaṭisāro mahā vata me bhogakkhandho vigatoti, so bhotā raā vippaṭisāro na karaṇīyoti. Imā kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rao mahāvijitassa pubbeva yaā tisso vidhā desesi.

 

342.Tisso vidhā desesīti tīṇi ṭhapanāni desesi. So kira cintesi dānaṃ dadamānā nāma tiṇṇaṃ ṭhānānaṃ aatarasmiṃ calanti handāhaṃ imaṃ rājānaṃ tesu ṭhānesu paṭhamataraeva niccalaṃ karomīti. Tenassa tisso vidhā desesīti. So bhoto raoti idaṃ karaṇatthe sāmivacanaṃ. Bhotā raāti vā pāṭho. Vippaṭisāro na karaṇīyoti bhogānaṃ vigamahetuko pacchānutāpo na kattabbo, pubbacetanā pana acalā patiṭṭhapetabbā, evahi dānaṃ mahapphalaṃ hotīti dasseti. Itaresupi dvīsu ṭhānesu eseva nayo. Mucacetanāpi hi pacchāsamanussaraṇacetanā ca niccalāva kātabbā. Tathā akarontassa dānaṃ na mahapphalaṃ hoti, nāpi uḷāresu bhogesu cittaṃ namati, mahāroruvaṃ upapannassa seṭṭhigahapatino viya.

15. Ny B-la-mn, vị B-la-mn chủ tế trước khi lễ đn c giảng ba php cho vua Mahvijita: "Trước khi muốn lm lễ đại tế đn, nếu Tn vương c sự hối tiếc: "Thật vậy, một phần lớn ti sản của ta sẽ bị tiu hao", Tn vương khng nn c sự hối tiếc ny. Trong khi đang lm lễ đại tế đn, nếu Tn vương c sự hối tiếc: "Thật vậy, một phần lớn ti sản của ta bị tiu hao". Tn vương khng nn c sự hối tiếc ny. Khi đ lm lễ đại tế đn, nếu Tn vương c sự hối tiếc: "Thật vậy, một phần lớn ti sản của Ta bị tiu hao". Tn vương khng nn c sự hối tiếc ny".

Ny B-la-mn, vị B-la-mn chủ tế trước khi lễ đn c giảng ba php cho vua Mahvijita.

Dasa ākārā

343. Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rao mahāvijitassa pubbeva yaā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi. Āgamissanti kho bhoto yaaṃ pāṇātipātinopi pāṇātipātā paṭiviratāpi. Ye tattha pāṇātipātino, tesaeva tena. Ye tattha pāṇātipātā paṭiviratā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu. Āgamissanti kho bhoto yaaṃ adinnādāyinopi adinnādānā paṭiviratāpipe kāmesu micchācārinopi kāmesumicchācārā paṭiviratāpi musāvādinopi musāvādā paṭiviratāpi pisuṇavācinopi pisuṇāya vācāya paṭiviratāpi pharusavācinopi pharusāya vācāya paṭiviratāpi samphappalāpinopi samphappalāpā paṭiviratāpi  abhijjhālunopi anabhijjhālunopi byāpannacittāpi abyāpannacittāpi micchādiṭṭhikāpi sammādiṭṭhikāpi. Ye tattha micchādiṭṭhikā, tesaeva tena. Ye tattha sammādiṭṭhikā, te ārabbha yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetūti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rao mahāvijitassa pubbeva yaā dasahākārehi paṭiggāhakesu vippaṭisāraṃ paṭivinesi.

 

343.Dasahākārehīti dasahi kāraṇehi. Tassa kira evaṃ ahosi sacāyaṃ rājā dussīle disvā nassati vata me dānaṃ, yassa me evarūpā dussīlā bhujantīti sīlavantesupi vippaṭisāraṃ uppādessati, dānaṃ na mahapphalaṃ bhavissati. Vippaṭisāro ca nāma dāyakānaṃ paṭiggāhakatova uppajjati , handassa paṭhamameva taṃ vippaṭisāraṃ vinodemīti. Tasmā dasahākārehi upacchijjituṃ yuttaṃ paṭiggāhakesupi vippaṭisāraṃ vinodesīti. Tesaeva tenāti tesaeva tena pāpena aniṭṭho vipāko bhavissati, na aesanti dasseti. Yajataṃ bhavanti detu bhavaṃ. Sajjatanti vissajjatu. Antaranti abbhantaraṃ.

16. Ny B-la-mn, vị B-la-mn chủ tế trước lễ tế đn để ngăn chặn sự hối tiếc theo mười cch c thể khởi ln đối với người tham dự (lễ tế đn) đ ni với vua Mahvijita: "Tn vương, c những người st sanh đến tại lễ tế đn v c những người khng st sanh. Ở đy, đối với những người st sanh, hy để cho chng yn. Ở đy, đối với những người khng st sanh, hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm của chng được an vui hoan hỷ. Tn vương, c những người lấy của khng cho đến tại lễ tế đn v c những người khng lấy của khng cho... c những người t dm v c những người khng t dm, c những người ni lo v c những người khng ni lo, c những người ni hai lưỡi, v c những người khng ni hai lưỡi, c những người ni lời độc c v c những người khng ni lời độc c, c những người ni lời ph phiếm v c những người khng ni lời ph phiếm, c những người c lng tham v c những người khng c lng tham, c những người c lng sn v c những người khng c lng sn, c những người c t kiến v c những người c chnh kiến. Ở đy, đối với những người c t kiến hy để chng yn. ối với những người c chnh kiến, hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm của chng được an vui, hoan hỷ".

Ny B-la-mn, vị B-la-mn chủ tế trước lễ tế đn đ ngăn chận sự hối tiếc theo mười cch c thể khởi ln đối với những người tham dự (lễ tế đn).

Soḷasa ākārā

344. Atha kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rao mahāvijitassa mahāyaaṃ yajamānassa soḷasahākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vattā rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaaṃ yajatīti . Evampi bhoto rao vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raā āmantitā khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca . Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vattā rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati, no ca kho tassa āmantitā amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā cape brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā cape gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaaṃ yajatīti. Evampi bhoto rao vattā dhammato natthi. Bhotā kho pana raā āmantitā gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vattā rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati, no ca kho ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaaṃ yajatīti. Evampi bhoto rao vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vattā rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati no ca kho abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato brahmavaṇṇī brahmavacchasī akhuddāvakāso dassanāyape no ca kho aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhao paripuṇṇakosakoṭṭhāgārope no ca kho balavā caturaṅginiyā senāya samannāgato assavāya ovādapaṭikarāya sahati mae paccatthike yasasāpe no ca kho saddho dāyako dānapati anāvaṭadvāro samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ opānabhūto puāni karotipe no ca kho bahussuto tassa tassa sutajātassape no ca kho tassa tasseva kho pana bhāsitassa atthaṃ jānāti ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa atthotipe no ca kho paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaaṃ yajatīti . Evampi bhoto rao vattā dhammato natthi. Bhavaṃ kho pana rājā paṇḍito viyatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppanne atthe cintetuṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu , yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vattā rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena; atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaaṃ yajatīti. Evampi bhoto rao vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rao purohito brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetu.

Siyā kho pana bhoto rao mahāyaaṃ yajamānassa kocideva vattā rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati. No ca khvassa purohito brāhmaṇo ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapacamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayope no ca khvassa purohito brāhmaṇo sīlavā vuddhasīlī vuddhasīlena samannāgatope no ca khvassa purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ, atha ca pana bhavaṃ rājā evarūpaṃ mahāyaaṃ yajatīti. Evampi bhoto rao vattā dhammato natthi. Bhoto kho pana rao purohito brāhmaṇo paṇḍito viyatto medhāvī paṭhamo vā dutiyo vā sujaṃ paggaṇhantānaṃ. Imināpetaṃ bhavaṃ rājā jānātu, yajataṃ bhavaṃ, sajjataṃ bhavaṃ, modataṃ bhavaṃ, cittameva bhavaṃ antaraṃ pasādetūti. Imehi kho, brāhmaṇa, purohito brāhmaṇo rao mahāvijitassa mahāyaaṃ yajamānassa soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.

 

344.Soḷasahi ākārehi cittaṃ sandassesīti idha brāhmaṇo rao mahādānānumodanaṃ nāma āraddho. Tattha sandassesīti idaṃ dānaṃ dātā evarūpaṃ sampattiṃ labhatīti dassetvā dassetvā kathesi. Samādapesīti tadatthaṃ samādapetvā kathesi. Samuttejesīti vippaṭisāravinodanenassa cittaṃ vodāpesi. Sampahaṃsesīti sundaraṃ te kataṃ, mahārāja, dānaṃ dadamānenāti thutiṃ katvā kathesi. Vattā dhammato natthīti dhammena samena kāraṇena vattā natthi.

17. Ny B-la-mn, vị B-la-mn chủ tế khi vua đang lm lễ tế đn, đ khuyn gio, tưởng lệ,... kch thch v lm tm (của vua) hoan hỷ với mười su phương php: "Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn, nếu c người ni: "Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn nhưng khng mời cc vị St-đế-lỵ thn tộc ở tỉnh thnh v ở ngoi tỉnh thnh; Tn vương tổ chức lễ đại tế đn như vậy". Lời ni về Tn vương như vậy khng đng sự thật; Tn vương đ c mời cc vị St-đế-lỵ thn tộc ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh. Do vậy, Tn vương nn biết: "Hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm được an vui hoan hỷ". Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn, nếu c người ni: "Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn, nhưng khng mời cc vị đại thần quyến thuộc ở tỉnh thnh v ở ngoi tỉnh thnh... B-la-mn đại gia ở tỉnh thnh v ở ngoi tỉnh thnh... cư sĩ ph ho ở tỉnh thnh v ở ngoi tỉnh thnh. Tn vương tổ chức lễ đại tế đn như vậy". Lời ni về Tn vương như vậy khng đng sự thật; Tn vương đ c mời cc vị cư sĩ ph ho ở tỉnh thnh v ở ngoi tỉnh thnh; Do vậy Tn vương nn biết: "Hy tổ chức lễ tế đn một cch khiến nội tm được an vui, hoan hỷ". Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn, nếu c người ni: "Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn, nhưng khng thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh". Do vậy Tn vương nn biết: "Hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm được an vui, hoan hỷ". Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn nếu c người ni: "Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn, nhưng khng thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh". Do vậy Tn vương nn biết: "Hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm được an vui, hoan hỷ". Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn, nếu c người ni: "Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn nhưng khng đẹp trai khả i, lm đẹp lng mọi người, với mu da th thắng, khi ng, tuấn t, cử chỉ trang nh, dng điệu cao thượng... khng phải l nh giu c, đại ph, sung tc ti sản, đầy rẫy vng v bạc, đầy rẫy ti bảo, đầy rẫy sản nghiệp ngũ cốc, thương khố sung mn... khng c uy lực, đầy đủ bốn loại qun chủng, chinh phục địch qun như với oai danh của mnh... khng c tn tm, khng c từ tm, khng phải một th chủ, cửa nh mở rộng, một giếng khơi cho Sa-mn, B-la-mn, bần cng, ngho kh, khất sĩ, một vị lm cc cng đức... khng phải l vị bc học trong mọi vấn đề... khng thng hiểu nghĩa của lời ni: "y l nghĩa của lời ni ny, đy l nghĩa của lời ni ny... khng phải l nh bc học tinh luyện, sng suốt v c thể suy tư về những vấn đề qu khứ, vị lai, hiện tại... Tn vương tổ chức lễ đại tế đn như vậy". Lời ni về Tn vương như vậy khng đng sự thật. Tn vương l nh bc học, tinh luyện, sng suốt, v c thể suy tư về vấn đề qu khứ, vị lai, hiện tại... Do vậy, Tn vương nn biết: "Hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm được an vui, hoan hỷ". Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn, nếu c người ni: "Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn, nhưng vị B-la-mn chủ tế của vua khng thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh. Tn vương tổ chức lễ đại tế đn như vậy. "Lời ni về Tn vương như vậy khng đng sự thật. Vị B-la-mn chủ tế của vua thiện sanh cả từ mẫu hệ v phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, khng bị một vết nhơ no, một dm pha no về vấn đề huyết thống thọ sanh". Do vậy, Tn vương nn biết: "Hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm được an vui, hoan hỷ"... Trong khi Tn vương đang tổ chức đại tế đn... Nhưng vị B-la-mn chủ tế của vua khng phải l nh phng tụng, l nh tr ch, thng hiểu ba tập Ved với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyn, ch giải v lịch sử truyền thống l thứ năm, thng hiểu ngữ php v văn phạm, biệt ti về Thuận thế (tự nhin học) v tướng của vị đại nhn... Nhưng vị B-la-mn chủ tế của vua khng c đức hạnh, khng c đức độ cao dy, đầy đủ giới hạnh cao dy... Nhưng vị B-la-mn chủ tế của vua khng phải vị bc học, tinh luyện, sng suốt, l nh cầm muỗng thứ nhất hay thứ hai, Tn vương tổ chức lễ đại tế đn như vậy". Lời ni về Tn vương như vậy khng đng sự thật. Vị B-la-mn chủ tế của vua l nh bc học, tinh luyện, sng suốt, l nh cầm muỗng thứ nhất hay thứ hai. Do vậy Tn vương nn biết: "Hy tổ chức tế đn một cch khiến nội tm được an vui hoan hỷ".

Ny B-la-mn, vị B-la-mn chủ tế, khi vua đang lm lễ tế đn đ khuyến gio, tưởng lệ, kch thch v lm tm (của vua) được hoan hỷ bằng mười su phương php.

345. Tasmiṃ kho, brāhmaṇa, yae neva gāvo haiṃsu, na ajeḷakā haiṃsu, na kukkuṭasūkarā haiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya [parihiṃsatthāya (syā. ka. sī. ka.), parahiṃsatthāya (ka.)]. Yepissa ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yao niṭṭhānamagamāsi.

345.Narukkhā chijjiṃsu yūpatthāya na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāyāti ye yūpanāmake mahāthambhe ussāpetvā asukarājā asukāmacco asukabrāhmaṇo evarūpaṃ nāma mahāyāgaṃ yajatīti nāmaṃ likhitvā ṭhapenti. Yāni ca dabbhatiṇāni lāyitvā vanamālāsaṅkhepena yaasālaṃ parikkhipanti, bhūmiyaṃ vā pattharanti, tepi na rukkhā chijjiṃsu, na dabbhā lūyiṃsu. Kiṃ pana gāvo vā ajādayo vā haissantīti dasseti. Dāsāti antogehadāsādayo. Pessāti ye pubbameva dhanaṃ gahetvā kammaṃ karonti. Kammakarāti ye bhattavetanaṃ gahetvā karonti. Daṇḍatajjitā nāma daṇḍayaṭṭhimuggarādīni gahetvā kammaṃ karotha karothāti evaṃ tajjitā. Bhayatajjitā nāma sace kammaṃ karosi, kusalaṃ. No ce karosi, chindissāma vā bandhissāma vā māressāma vāti evaṃ bhayena tajjitā. Ete pana na daṇḍatajjitā, na bhayatajjitā, na assumukhā rodamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho piyasamudācāreneva samudācariyamānā akaṃsu. Na hi tattha dāsaṃ vā dāsāti, pessaṃ vā pessāti, kammakaraṃ vā kammakarāti ālapanti. Yathānāmavaseneva pana piyasamudācārena ālapitvā itthipurisabalavantadubbalānaṃ anurūpameva kammaṃ dassetvā idacidaca karothāti vadanti. Tepi attano rucivaseneva karonti. Tena vuttaṃ ye icchiṃsu, te akaṃsu; ye na icchiṃsu, na te akaṃsu. Yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu; yaṃ na icchiṃsu, na taṃ akaṃsūti. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yao niṭṭhānamagamāsīti rājā kira bahinagarassa catūsu dvāresu antonagarassa ca majjheti pacasu ṭhānesu mahādānasālāyo kārāpetvā ekekissāya sālāya satasahassaṃ satasahassaṃ katvā divase divase pacasatasahassāni vissajjetvā sūriyuggamanato paṭṭhāya tassa tassa kālassa anurūpehi sahatthena suvaṇṇakaṭacchuṃ gahetvā paṇītehi sappitelādisammisseheva yāgukhajjakabhattabyajanapānakādīhi mahājanaṃ santappesi. Bhājanāni pūretvā gaṇhitukāmānaṃ tatheva dāpesi. Sāyaṇhasamaye pana vatthagandhamālādīhi sampūjesi. Sappiādīnaṃ pana mahācāṭiyo pūrāpetvā yo yaṃ paribhujitukāmo, so taṃ paribhujatūti anekasatesu ṭhānesu ṭhapāpesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva so yao niṭṭhānamagamāsīti.

18. Ny B-la-mn, trong lễ tế đn ny, khng c tru b bị giết, khng c d cừu bị giết, khng c g heo bị giết, khng c cc loại sinh vật no khc vị st thương, khng c cy cối bị chặt để lm trụ cột tế lễ, khng c loại cỏ dabbha (cỏ ct tường) bị cắt để rải xung quanh đn tế. V những người gia bộc hay... người đem tin hay những người lm thu khng bị dọa nạt bởi hnh phạt, khng bị dọa nạt bởi sợ hi v khng lm việc trong than khc với nước mắt trn đầy mặt my. Chng muốn th chng lm, chng lm những g chng muốn. Tế đn nay được hon tất chỉ với dầu, sanh t, thục t, mật v đường miếng.

346. Atha kho, brāhmaṇa, khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca, amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca, brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca, gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāya rājānaṃ mahāvijitaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu idaṃ, deva, pahūtaṃ sāpateyyaṃ devaeva uddissābhataṃ, taṃ devo paṭiggaṇhātūti. Alaṃ, bho, mamāpidaṃ pahūtaṃ sāpateyyaṃ dhammikena balinā abhisaṅkhataṃ; taca vo hotu, ito ca bhiyyo harathāti. Te raā paṭikkhittā ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ na kho etaṃ amhākaṃ patirūpaṃ, yaṃ mayaṃ imāni sāpateyyāni punadeva sakāni gharāni paṭihareyyāma. Rājā kho mahāvijito mahāyaaṃ yajati, handassa mayaṃ anuyāgino homāti.

346.Pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāyāti bahuṃ dhanaṃ gahetvā. Te kira cintesuṃ ayaṃ rājā sappitelādīni janapadato anāharāpetvā attano santakameva nīharitvā mahādānaṃ deti. Amhehi pana rājā na kici āharāpetīti na yuttaṃ tuṇhī bhavituṃ. Na hi rao ghare dhanaṃ akkhayadhammameva, amhesu ca adentesu ko ao rao dassati, handassa dhanaṃ upasaṃharāmāti te gāmabhāgena ca nigamabhāgena ca nagarabhāgena ca sāpateyyaṃ saṃharitvā sakaṭāni pūretvā rao upahariṃsu. Taṃ sandhāya pahūtaṃ sāpateyyantiādimāha.

19. Ny B-la-mn, cc St-đế-lỵ thn tộc ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh, cc đại thần quyến thuộc ở tỉnh thnh v ở ngoi tỉnh thnh, cc B-la-mn đại gia ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh, cc cư sĩ ph ho ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh đem theo nhiều tiền bạc của cải đến Mahvijita v thưa: "ại vương, tiền bạc của cải rất nhiều ny được đem đến để ại vương dng, ại vương hy lấy dng".

- "Ny cc khanh, tiền bạc của cải rất nhiều được sc tch một cch chnh đng ny đối với ta đ vừa đủ. Cc khanh hy giữ cc của cải ấy cho cc khanh; cc khanh c thể đem theo nhiều hơn thế nữa !".

Cc vị bị vua từ khước như vậy đứng qua một bn v bn luận như sau: "Ti sản ny của chng ta, nếu chng ta đem về nh lại, thật khng phải. Vua Mahvijita tổ chức đại tế đn. Chng ta hy tổ chức một hậu tế đn".

 

347. Atha kho, brāhmaṇa, puratthimena yaavāṭassa [yaāvāṭassa (sī. pī. ka.)] khattiyā ānuyantā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaavāṭassa amaccā pārisajjā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Pacchimena yaavāṭassa brāhmaṇamahāsālā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ. Uttarena yaavāṭassa gahapatinecayikā negamā ceva jānapadā ca dānāni paṭṭhapesuṃ.

Tesupi kho, brāhmaṇa, yaesu neva gāvo haiṃsu, na ajeḷakā haiṃsu, na kukkuṭasūkarā haiṃsu, na vividhā pāṇā saṃghātaṃ āpajjiṃsu, na rukkhā chijjiṃsu yūpatthāya, na dabbhā lūyiṃsu barihisatthāya. Yepi nesaṃ ahesuṃ dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na daṇḍatajjitā na bhayatajjitā na assumukhā rudamānā parikammāni akaṃsu. Atha kho ye icchiṃsu, te akaṃsu, ye na icchiṃsu, na te akaṃsu; yaṃ icchiṃsu, taṃ akaṃsu, yaṃ na icchiṃsu na taṃ akaṃsu. Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena ceva te yaā niṭṭhānamagamaṃsu.

Iti cattāro ca anumatipakkhā, rājā mahāvijito aṭṭhahaṅgehi samannāgato, purohito brāhmaṇo catūhaṅgehi samannāgato; tisso ca vidhā ayaṃ vuccati brāhmaṇa tividhā yaasampadā soḷasaparikkhārāti.

 

 

 

347.Puratthimenayaavāṭassāti puratthimato nagaradvāre dānasālāya puratthimabhāge. Yathā puratthimadisato āgacchantā khattiyānaṃ dānasālāya yāguṃ pivitvā rao dānasālāya bhujitvā nagaraṃ pavisanti. Evarūpe ṭhāne paṭṭhapesuṃ. Dakkhiṇena yaavāṭassāti dakkhiṇato nagaradvāre dānasālāya vuttanayeneva dakkhiṇabhāge paṭṭhapesuṃ. Pacchimuttaresupi eseva nayo.

20. Ny B-la-mn, khi cc vị St-đế-lỵ thn tộc ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh đặt cc th vật pha ng hố tế đn; cc đại thần quyến thuộc ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh đặt cc th vật pha Nam hố tế đn; cc B-la-mn đại gia ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh đặt cc th vật pha Ty hố tế đn; cc cư sĩ ph ho ở tỉnh thnh v ngoi tỉnh thnh đặt cc th vật pha Bắc hố tế đn. Ny B-la-mn, trong tế đn của những vị ny cũng vậy, khng c tru b bị giết, khng c d cừu bị giết, khng c loại sinh vật no khc bị st thương, khng c cy cối bị chặt để lm cột trụ tế lễ, khng c loại cỏ dabbha (cỏ ct tường) bị cắt để rải xung quanh đn tế. V những người gia bộc hay những người đưa tin, hay những người lm thu khng bị dọa nạt bởi hnh phạt, khng bị dọa nạt bởi sợ hi v khng lm việc trong than khc với nước mắt trn đầy mặt my. Chng muốn th chng lm, chng khng muốn th chng khng lm, chng lm những g chng muốn, chng khng lm những g chng khng muốn. Những tế đn ny được hon tất chỉ với dầu, sanh t, thục t, mật v đường miếng.

Như vậy l bốn sự chấp thuận, vua Mahvijita thnh tựu tm php, B-la-mn chủ tế thnh tựu bốn php v cả ba tế php. Ny B-la-mn như vậy gọi l ba tế php v mười su tế vật.

348. Evaṃ vutte, te brāhmaṇā unnādino uccāsaddamahāsaddā ahesuṃ aho yao, aho yaasampadāti! Kūṭadanto pana brāhmaṇo tūṇhībhūtova nisinno hoti. Atha kho te brāhmaṇā kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ kasmā pana bhavaṃ kūṭadanto samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodatīti? Nāhaṃ, bho, samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodāmi. Muddhāpi tassa vipateyya, yo samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyya. Api ca me, bho, evaṃ hoti samaṇo gotamo na evamāha evaṃ me sutanti vā evaṃ arahati bhavitunti vā; api ca samaṇo gotamo evaṃ tadā āsi, itthaṃ tadā āsi tveva bhāsati. Tassa mayhaṃ bho evaṃ hoti addhā samaṇo gotamo tena samayena rājā vā ahosi mahāvijito yaassāmi purohito vā brāhmaṇo tassa yaassa yājetāti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamo evarūpaṃ yaaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitāti? Abhijānāmahaṃ, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaaṃ yajitvā vā yājetvā vā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjitā, ahaṃ tena samayena purohito brāhmaṇo ahosiṃ tassa yaassa yājetāti.

348.Aho yao, aho yaasampadāti brāhmaṇā sappiādīhi niṭṭhānagamanaṃ sutvā yaṃ loke madhuraṃ, tadeva samaṇo gotamo katheti, handassa yaaṃ pasaṃsāmāti tuṭṭhacittā pasaṃsamānā evamāhaṃsu. Tuṇhībhūtova nisinno hotīti upari vattabbamatthaṃ cintayamāno nissaddova nisinno hoti. Abhijānāti pana bhavaṃ gotamoti idaṃ brāhmaṇo parihārena pucchanto āha. Itarathā hi kiṃ pana tvaṃ, bho gotama, tadā rājā ahosi, udāhu purohito brāhmaṇoti evaṃ ujukameva pucchayamāno agāravo viya hoti.

21. Khi nghe ni như vậy những B-la-mn ấy la to ht lớn: "Cao qu thay lễ tế đn, vẻ vang thay sự thnh tựu của lễ tế đn!". Nhưng B-la-mn Ktadanta ngồi yn lặng. Cc vị B-la-mn ấy hỏi B-la-mn Ktadanta: "V sao Tn giả Ktadanta khng tn thnh l thiện thuyết lời thiện thuyết của Sa-mn Gotama?" - "Khng phải ta khng tn thn l thiện thuyết lời thiện thuyết của Sa-mn Gotama. Nếu ai khng tn thn l thiện thuyết lời thiện thuyết của Sa-mn Gotama th đầu người ấy sẽ bị tan nt. Nhưng ta hiện đang suy nghĩ: Sa-mn Gotama khng ni: "Như vậy ta nghe" hay "Như vậy đng phải l thế". Nhưng ngi chỉ ni: "Khi sự việc xảy ra như vậy?". "Khi ấy sự việc xảy ra như thế". V ta nghĩ: Chắc chắn lc bấy giờ, Sa-mn Gotama l vua Mahvijita chủ nhn của lễ tế đn, hay l vị B-la-mn chủ tế lễ tế đn". Tn giả Gotama c cng nhận l mnh đứng ra tổ chức lễ tế đn hay khiến người tổ chức lễ tế đn v sau khi thn hoại mạng chung được sanh ở thiện th ci trời, ở đời ny?"

Ny B-la-mn, ta cng nhận tự mnh đứng ra tổ chức lễ tế đn hay khiến người tổ chức lễ tế đn, v sau khi thn hoại mạng chung được sanh ở thiện th, ci trời ở đời ny. Lc bấy giờ ta l vị B-la-mn chủ tế đ đứng ra chủ lễ tế đn ny.

Niccadānaanukulayaaṃ

349. Atthi pana, bho gotama, ao yao imāya tividhāya yaasampadāya [tividhayaasampadāya (ka.)] soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro [appatthataro (syā. kaṃ.)] ca appasamārambhataro [appasamārabbhataro (sī. pī. ka.)] ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Atthi kho, brāhmaṇa, ao yao imāya tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

Katamo pana so, bho gotama, yao imāya tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yao imāya tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaaṃ imāya tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataraca appasamārambhataraca mahapphalataraca mahānisaṃsataracāti ?

Na kho, brāhmaṇa, evarūpaṃ yaaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Dissanti hettha, brāhmaṇa, daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaaṃ na upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Yāni kho pana tāni, brāhmaṇa, niccadānāni anukulayaāni sīlavante pabbajite uddissa diyyanti; evarūpaṃ kho, brāhmaṇa, yaaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Taṃ kissa hetu? Na hettha, brāhmaṇa, dissanti daṇḍappahārāpi galaggahāpi, tasmā evarūpaṃ yaaṃ upasaṅkamanti arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetu ayaṃ paccayo, yena taṃ niccadānaṃ anukulayaaṃ imāya tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya appaṭṭhataraca appasamārambhataraca mahapphalataraca mahānisaṃsataracāti.

Niccadānaanukulayaavaṇṇanā

349.Atthi pana, bho gotamāti idaṃ brāhmaṇo sakalajambudīpavāsīnaṃ uṭṭhāya samuṭṭhāya dānaṃ nāma dātuṃ garukaṃ sakalajanapado ca attano kammāni akaronto nassissati, atthi nu kho amhākampi imamhā yaā ao yao appasamārambhataro ceva mahapphalataro cāti etamatthaṃ pucchanto āha. Niccadānānīti dhuvadānāni niccabhattāni. Anukulayaānīti amhākaṃ pitupitāmahādīhi pavattitānīti katvā pacchā duggatapurisehipi vaṃsaparamparāya pavattetabbāni yāgāni, evarūpāni kira sīlavante uddissa nibaddhadānāni tasmiṃ kule daliddāpi na upacchindanti.

Tatridaṃvatthu  anāthapiṇḍikassa kira ghare paca niccabhattasatāni dīyiṃsu. Dantamayasalākāni pacasatāni ahesuṃ. Atha taṃ kulaṃ anukkamena dāliddiyena abhibhūtaṃ, ekā tasmiṃ kule dārikā ekasalākato uddhaṃ dātuṃ nāsakkhi. Sāpi pacchā setavāhanarajjaṃ gantvā khalaṃ sodhetvā laddhadhaena taṃ salākaṃ adāsi. Eko thero rao ārocesi. Rājā taṃ ānetvā aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi. Sā tato paṭṭhāya puna pacapi salākabhattasatāni pavattesi.

Daṇḍappahārāti paṭipāṭiyā tiṭṭhatha tiṭṭhathāti ujuṃ gantvā gaṇhatha gaṇhathāti ca ādīni vatvā dīyamānā daṇḍappahārāpi galaggāhāpi dissanti. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, hetupe mahānisaṃsataracāti. Ettha yasmā mahāyae viya imasmiṃ salākabhatte na bahūhi veyyāvaccakarehi vā upakaraṇehi vā attho atthi, tasmā etaṃ appaṭṭhataraṃ. Yasmā cettha na bahūnaṃ kammacchedavasena pīḷāsaṅkhāto samārambho atthi, tasmā appasamārambhataraṃ. Yasmā cetaṃ saṅghassa yiṭṭhaṃ pariccattaṃ, tasmā yaanti vuttaṃ, yasmā pana chaḷaṅgasamannāgatāya dakkhiṇāya mahāsamudde udakasseva na sukaraṃ puābhisandassa pamāṇaṃ kātuṃ, idaca tathāvidhaṃ. Tasmā taṃ mahapphalataraca mahānisaṃsataracāti veditabbaṃ. Idaṃ sutvā brāhmaṇo cintesi idampi niccabhattaṃ uṭṭhāya samuṭṭhāya dadato divase divase ekassa kammaṃ nassati. Navanavo ussāho ca janetabbo hoti, atthi nu kho itopi ao yao appaṭṭhataro ca appasamārambhataro cāti. Tasmā atthi pana, bho gotamātiādimāha. Tattha yasmā salākabhatte kiccapariyosānaṃ natthi, ekena uṭṭhāya samuṭṭhāya aaṃ kammaṃ akatvā saṃvidhātabbameva. Vihāradāne pana kiccapariyosānaṃ atthi. Paṇṇasālaṃ vā hi kāretuṃ koṭidhanaṃ vissajjetvā mahāvihāraṃ vā, ekavāraṃ dhanapariccāgaṃ katvā kāritaṃ sattaṭṭhavassānipi vassasatampi vassasahassampi gacchatiyeva. Kevalaṃ jiṇṇapatitaṭṭhāne paṭisaṅkharaṇamattameva kātabbaṃ hoti. Tasmā idaṃ vihāradānaṃ salākabhattato appaṭṭhataraṃ appasamārambhataraca hoti. Yasmā panettha suttantapariyāyena yāvadeva sītassa paṭighātāyāti ādayo navānisaṃsā vuttā, khandhakapariyāyena.

Sītaṃ uṇhaṃ paṭihanti, tato vāḷamigāni ca;

Siriṃsape ca makase ca, sisire cāpi vuṭṭhiyo.

Tato vātātapo ghoro, sajāto paṭihaati;

Leṇatthaca sukhatthaca, jhāyituca vipassituṃ.

Vihāradānaṃ saṅghassa, aggaṃ buddhena vaṇṇitaṃ;

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute.

Tasmā annaca pānaca, vatthasenāsanāni ca;

Dadeya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.

Te tassa dhammaṃ desenti, sabbadukkhāpanūdanaṃ;

Yaṃ so dhammaṃ idhaāya, parinibbāti anāsavoti. (cūḷava. 295);

Sattarasānisaṃsā vuttā. Tasmā etaṃ salākabhattato mahapphalataraca mahānisaṃsataracāti veditabbaṃ. Saṅghassa pana pariccattattāva yaoti vuccati. Idampi sutvā brāhmaṇo cintesi dhanapariccāgaṃ katvā vihāradānaṃ nāma dukkaraṃ, attano santakā hi kākaṇikāpi parassa duppariccajā, handāhaṃ itopi appaṭṭhataraca appasamārambhataraca yaaṃ pucchāmīti. Tato taṃ pucchanto atthi pana bhotiādimāha.

 

22. - Ny Tn giả Gotama, c tế đn no khc t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều quả bo hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php v mười su tế vật ny?

- Ny B-la-mn, c một tế đn khc t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều quả bo hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php v mười su tế vật ny.

- Tn giả Gotama, tế đn khc ấy l g m t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều quả bo, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php v mười su tế vật ny?

- Ny B-la-mn, chnh l những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, cng dường cho những vị xuất gia c giới đức. Tế đn ấy, ny B-la-mn t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php v mười su tế vật ny.

23. Tn giả Gotama, do nhn g, do duyn g m những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi cng dường cho những vị xuất gia c giới đức, tế đn ấy lại t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn, tế đn với ba tế php v mười su tế vật ny?

- Ny B-la-mn, cc vị A-la-hn hay những vị đ bước vo con đường A-la-hn khng đi đến tế đn như vậy. V cớ sao?

Ny B-la-mn, v tại đấy c thấy những sự đnh đập bằng roi gậy, c những sự tm cổ li ko. Do vậy cc vị A-la-hn hay những vị đ bước vo con đường A-la-hn khng đi đến tế đn như vậy. Những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, cng dường cho những vị xuất gia c giới đức, ny B-la-mn, cc vị A-la-hn hay những vị đ bước vo con đường A-la-hn đi đến những tế đn như vậy. V cớ sao? Ny B-la-mn v tại đấy khng thấy những sự đnh đập bằng roi gậy, khng c những sự tm cổ li ko. Do vậy cc vị A-la-hn hay những vị đ bước vo con đường A-la-hn đi đến tế đn như vậy. Ny B-la-mn, do nhn ấy, do duyn ấy, những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi cng dường cho những vị xuất gia c giới đức, tế đn ấy t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php v mười su tế vật ny.

350. Atthi pana, bho gotama, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Atthi kho, brāhmaṇa, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

Katamo pana so, bho gotama, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Yo kho, brāhmaṇa, cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ karoti, ayaṃ kho , brāhmaṇa, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

350-351. Tattha yasmā sakiṃ pariccattepi vihāre punappunaṃ chādanakhaṇḍaphullappaṭisaṅkharaṇādivasena kiccaṃ atthiyeva, saraṇaṃ pana ekabhikkhussa vā santike saṅghassa vā gaṇassa vā sakiṃ gahitaṃ gahitameva hoti, natthi tassa punappunaṃ kattabbatā, tasmā taṃ vihāradānato appaṭṭhataraca appasamārambhataraca hoti. Yasmā ca saraṇagamanaṃ nāma tiṇṇaṃ ratanānaṃ jīvitapariccāgamayaṃ puakammaṃ saggasampattiṃ deti, tasmā mahapphalataraca mahānisaṃsataracāti veditabbaṃ. Tiṇṇaṃ pana ratanānaṃ jīvitapariccāgavasena yaoti vuccati.

24. - Tn giả Gotama, c tế đn no khc t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật v những bố th thường xuyn những tế đn thuận lợi ny?

- Ny B-la-mn c một tế đn khc, t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật v những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi ny.

- Ny Tn giả Gotama, tế đn khc ấy l g, m t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật v những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi ny?

- Ny B-la-mn, chnh l sự xy dựng tinh x cho bốn phương Tăng. Tế đn ấy t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, v những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi ny.

351. Atthi pana, bho gotama, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Atthi kho, brāhmaṇa, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

Katamo pana so, bho gotama, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto buddhaṃ saraṇaṃ gacchati, dhammaṃ saraṇaṃ gacchati, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchati; ayaṃ kho, brāhmaṇa, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

 

25. Tn giả Gotama, c tế đn no khc, t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php mười su tế vật, những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi v sự cng dường tinh x ny?

- Ny B-la-mn, c một tế đn khc, t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi v sự cng dường tinh x ny.

- Tn giả Gotama, tế đn khc ấy l g, m t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều quả bo hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, những bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi v sự cng dường tinh x ny?

- Ny B-la-mn, một ai với tm thnh quy y Phật, quy y Php, quy y Tăng, ny B-la-mn, tế đn ấy t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều quả bo hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, đn th thuận lợi v sự cng dường tinh x ny.

352. Atthi pana, bho gotama, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Atthi kho, brāhmaṇa, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

Katamo pana so, bho gotama, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Yo kho, brāhmaṇa, pasannacitto sikkhāpadāni samādiyati pāṇātipātā veramaṇiṃ, adinnādānā veramaṇiṃ, kāmesumicchācārā veramaṇiṃ, musāvādā veramaṇiṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

352. Idaṃ sutvā brāhmaṇo cintesi attano jīvitaṃ nāma parassa pariccajituṃ dukkaraṃ, atthi nu kho itopi appaṭṭhataro yaoti tato taṃ pucchanto puna atthi pana, bho gotamātiādimāha. Tattha pāṇātipātā veramaṇītiādīsu veramaṇī nāma virati. Sā tividhā hoti sampattavirati, samādānavirati setughātaviratīti. Tattha yo sikkhāpadāni agahetvāpi kevalaṃ attano jātigottakulāpadesādīni anussaritvā na me idaṃ patirūpanti pāṇātipātādīni na karoti, sampattavatthuṃ pariharati. Tato ārakā viramati. Tassa sā virati sampattaviratīti veditabbā.

Ajjatagge jīvitahetupi pāṇaṃ na hanāmīti vā pāṇātipātā viramāmīti vā veramaṇiṃ samādiyāmīti vā evaṃ sikkhāpadāni gaṇhantassa pana virati samādānaviratīti veditabbā.

Ariyasāvakānaṃ pana maggasampayuttā virati setughātavirati nāma. Tattha purimā dve viratiyo yaṃ voropanādivasena vītikkamitabbaṃ jīvitindriyādivatthu, taṃ ārammaṇaṃ katvā pavattanti. Pacchimā nibbānārammaṇāva. Ettha ca yo paca sikkhāpadāni ekato gaṇhati, tassa ekasmiṃ bhinne sabbāni bhinnāni honti. Yo ekekaṃ gaṇhati, so yaṃ vītikkamati, tadeva bhijjati. Setughātaviratiyā pana bhedo nāma natthi, bhavantarepi hi ariyasāvako jīvitahetupi neva pāṇaṃ hanati na suraṃ pivati. Sacepissa suraca khīraca missetvā mukhe pakkhipanti, khīrameva pavisati, na surā. Yathā kiṃ? Kocasakuṇānaṃ khīramissake udake khīrameva pavisati? Na udakaṃ. Idaṃ yonisiddhanti ce, idaṃ dhammatāsiddhanti ca veditabbaṃ. Yasmā pana saraṇagamane diṭṭhiujukakaraṇaṃ nāma bhāriyaṃ. Sikkhāpadasamādāne pana viratimattakameva. Tasmā etaṃ yathā vā tathā vā gaṇhantassāpi sādhukaṃ gaṇhantassāpi appaṭṭhataraca appasamārambhataraca. Pacasīlasadisassa pana dānassa abhāvato ettha mahapphalatā mahānisaṃsatā ca veditabbā. Vuttahetaṃ

Pacimāni , bhikkhave, dānāni mahādānāni aggaāni rattaāni vaṃsaāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni na saṅkiyanti na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Katamāni paca? Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Pāṇātipātā paṭivirato, bhikkhave, ariyasāvako aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ deti, averaṃ deti abyāpajjhaṃ deti. Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ datvā averaṃ datvā abyāpajjhaṃ datvā aparimāṇassa abhayassa averassa abyāpajjhassa bhāgī hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ dānaṃ mahādānaṃpe viūhīti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako adinnādānaṃ pahāyape kāmesumicchācāraṃ pahāyape musāvādaṃ pahāyape surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāyape imāni kho, bhikkhave, paca dānāni mahādānāni aggaānipe viūhīti (a. ni. 8.39).

Idaca pana sīlapacakaṃ attasinehaca jīvitasinehaca pariccajitvā rakkhissāmīti samādinnatāya yaoti vuccati. Tattha kicāpi pacasīlato saraṇagamanameva jeṭṭhakaṃ, idaṃ pana saraṇagamaneyeva patiṭṭhāya rakkhitasīlavasena mahapphalanti vuttaṃ.

26. Tn giả Gotama, c tế đn no khc, t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x v những sự quy y ny?

- Ny B-la-mn, c một tế đn khc, t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x v những sự quy y ny.

- Tn giả Gotama, tế đn khc ấy l g, m t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều quả bo hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật ấy, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x v những sự quy y ấy?

- Ny B-la-mn, một ai với tm thnh thọ tr những giới luật khng st sanh, khng thu đạo, khng t dm, khng vọng ngữ, khng uống rượu.

Ny B-la-mn tế đn ấy t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x v những sự quy y ny.

353. Atthi pana, bho gotama, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Atthi kho, brāhmaṇa, ao yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti.

Katamo pana so, bho gotama, yao imāya ca tividhāya yaasampadāya soḷasaparikkhārāya iminā ca niccadānena anukulayaena iminā ca vihāradānena imehi ca saraṇagamanehi imehi ca sikkhāpadehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti?

Idha, brāhmaṇa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddhope (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, brāhmaṇa, bhikkhu sīlasampanno hotipe paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, yao purimehi yaehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cape dutiyaṃ jhānaṃpe tatiyaṃ jhānaṃpe catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayampi kho, brāhmaṇa, yao purimehi yaehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cāti. āṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmetipe ayampi kho, brāhmaṇa, yao purimehi yaehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro cape nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayampi kho, brāhmaṇa, yao purimehi yaehi appaṭṭhataro ca appasamārambhataro ca mahapphalataro ca mahānisaṃsataro ca. Imāya ca, brāhmaṇa, yaasampadāya aā yaasampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthīti.

353. Idampi sutvā brāhmaṇo cintesi pacasīlaṃ nāma rakkhituṃ garukaṃ, atthi nu kho aaṃ kici īdisameva hutvā ito appaṭṭhataraca mahapphalataracāti. Tato taṃ pucchanto punapi atthi pana, bho gotamātiādimāha. Athassa bhagavā tividhasīlapāripūriyaṃ ṭhitassa paṭhamajjhānādīnaṃ yaānaṃ appaṭṭhataraca mahapphalataraca dassetukāmo buddhuppādato paṭṭhāya desanaṃ ārabhanto idha brāhmaṇātiādimāha. Tattha yasmā heṭṭhā vuttehi guṇehi samannāgato paṭhamaṃ jhānaṃ, paṭhamajjhānādīsu ṭhito dutiyajjhānādīni nibbattento na kilamati, tasmā tāni appaṭṭhāni appasamārambhāni. Yasmā panettha paṭhamajjhānaṃ ekaṃ kappaṃ brahmaloke āyuṃ deti. Dutiyaṃ aṭṭhakappe. Tatiyaṃ catusaṭṭhikappe. Catutthaṃ pacakappasatāni. Tadeva ākāsānacāyatanādisamāpattivasena bhāvitaṃ vīsati, cattālīsaṃ, saṭṭhi, caturāsīti ca kappasahassāni āyuṃ deti; tasmā mahapphalataraca mahānisaṃsataraca. Nīvaraṇādīnaṃ pana paccanīkānaṃ dhammānaṃ pariccattattā taṃ yaanti veditabbaṃ.

Vipassanāāṇampi yasmā catutthajjhānapariyosānesu guṇesu patiṭṭhāya nibbattento na kilamati, tasmā appaṭṭhaṃ appasamārambhaṃ; vipassanāsukhasadisassa pana sukhassa abhāvā mahapphalaṃ. Paccanīkakilesapariccāgato yaoti. Manomayiddhipi yasmā vipassanāāṇe patiṭṭhāya nibbattento na kilamati, tasmā appaṭṭhā appasamārambhā; attano sadisarūpanimmānasamatthatāya mahapphalā. Attano paccanīkakilesapariccāgato yao. Iddhividhaāṇādīnipi yasmā manomayaāṇādīsu patiṭṭhāya nibbattento na kilamati, tasmā appaṭṭhāni appasamārambhāni, attano attano paccanīkakilesappahānato yao. Iddhividhaṃ panettha nānāvidhavikubbanadassanasamatthatāya. Dibbasotaṃ devamanussānaṃ saddasavanasamatthatāya; cetopariyaāṇaṃ paresaṃ soḷasavidhacittajānanasamatthatāya; pubbenivāsānussatiāṇaṃ icchiticchitaṭṭhānasamanussaraṇasamatthatāya; dibbacakkhu icchiticchitarūpadassanasamatthatāya; āsavakkhayaāṇaṃ atipaṇītalokuttaramaggasukhanipphādanasamatthatāya mahapphalanti veditabbaṃ. Yasmā pana arahattato visiṭṭhataro ao yao nāma natthi, tasmā arahattanikūṭeneva desanaṃ samāpento ayampi kho, brāhmaṇātiādimāha.

27. - Ny Tn giả Gotama, c tế đn no khc, t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x, những sự quy y v những giới luật ny?

- Ny B-la-mn, c một tế đn khc t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x, những sự quy y, những giới luật ny.

- Tn giả Gotama, tế đn ấy l g m t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn tế đn với ba tế php, mười su tế vật, sự bố th thường xuyn, những tế đn thuận lợi, sự cng dường tinh x, những sự quy y v những giới luật ny?

- Ny B-la-mn, ở đy đức Như Lai sanh ra đời, Ứng Cng, Chnh ẳng Gic... [tương tự như kinh "Sa-mn quả", đoạn kinh 40-98]. Như vậy, ny B-la-mn, vị Tỷ-kheo thnh tựu giới hạnh.

... chứng v an tr sơ thiền. Ny B-la-mn, tế đn ny t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn những tế đn trước.

... nhị thiền... tam thiền... chứng v an tr tứ thiền. Ny B-la-mn, tế đn ny t phiền tạp hơn, t nhiễu hại hơn, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn những tế đn trước... . khng cn một đời sống khc. Vị ấy biết như vậy. Ny B-la-mn, tế đn ny t phiền tạp hơn, t nhiễu hại, nhiều kết quả hơn, nhiều lợi ch hơn những tế đn trước. Ny B-la-mn, khng c một lễ tế đn no khc cao thượng hơn, th thắng hơn lễ tế đn ny.

Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanā

354. Evaṃ vutte, kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ. Esāhaṃ bho gotama satta ca usabhasatāni satta ca vacchatarasatāni satta ca vacchatarīsatāni satta ca ajasatāni satta ca urabbhasatāni mucāmi, jīvitaṃ demi, haritāni ceva tiṇāni khādantu, sītāni ca pānīyāni pivantu, sīto ca nesaṃ vāto upavāyatūti.

Kūṭadantaupāsakattapaṭivedanāvaṇṇanā

354-358.Evaṃvutteti evaṃ bhagavatā vutte desanāya pasīditvā saraṇaṃ gantukāmo kūṭadanto brāhmaṇo etaṃ abhikkantaṃ bho, gotamātiādikaṃ vacanaṃ avoca. Upavāyatūti upagantvā sarīradarathaṃ nibbāpento tanusītalo vāto vāyatūti. Idaca pana vatvā brāhmaṇo purisaṃ pesesi gaccha, tāta, yaavāṭaṃ pavisitvā sabbe te pāṇayo bandhanā mocehīti. So sādhūti paṭissuṇitvā tathā katvā āgantvā muttā bho, te pāṇayoti ārocesi. Yāva brāhmaṇo taṃ pavattiṃ na suṇi, na tāva bhagavā dhammaṃ desesi. Kasmā? Brāhmaṇassa citte ākulabhāvo atthīti. Sutvā panassa bahū vata me pāṇā mocitāti cittacāro vippasīdati. Bhagavā tassa vippasannamanataṃ atvā dhammadesanaṃ ārabhi. Taṃ sandhāya atha kho bhagavātiādi vuttaṃ. Puna kallacittantiādi ānupubbikathānubhāvena vikkhambhitanīvaraṇataṃ sandhāya vuttaṃ. Sesaṃ uttānatthamevāti.

Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ

Kūṭadantasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

 

 

28. Khi nghe ni vậy, B-la-mn Ktadanta thưa với đức Thế Tn:

- Thật vi diệu thay Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay Tn giả Gotama! Tn giả Gotama, như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy chnh php đ được Tn giả Gotama dng phương tiện trnh by giải thch. Vậy nay con xin quy y Thế Tn Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tn Giả Gotama nhận con lm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng Tn giả Gotama, con xin trả tự do v sự sống cho bảy trăm con b đực, bảy trăm con b ci, bảy trăm con d v bảy trăm con cừu. Mong chng được ăn cỏ xanh v uống nước mt, mong chng được hưởng gi mt.

Sotāpattiphalasacchikiriyā

355. Atha kho bhagavā kūṭadantassa brāhmaṇassa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ, dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aāsi kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā, taṃ pakāsesi dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva kūṭadantassa brāhmaṇassa tasmieva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi yaṃ kici samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti.

29. Lc bấy giờ, đức Thế Tn liền thứ lớp giảng php cho B-la-mn Ktadanta như l thuyết về bố th, thuyết về tr giới, thuyết về cc ci trời, trnh by sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm của dục lạc v sự lợi ch của xuất ly. Khi đức Thế Tn biết tm của B-la-mn Ktadanda đ sẵn sng, đ nhu thuận, khng cn chướng ngại, được phấn khởi, được tn thnh, liền thuyết php m chư Phật đ chứng ngộ, tức l khổ, tập, diệt, đạo. Cũng như tấm vải thuần bạch, được gột rửa cc vết đen sẽ rất dễ thấm mu nhuộm, cũng vậy chnh chỗ ngồi ny php nhn xa trần ly cấu khởi ln trong tm B-la-mn Ktadanta: "Phm php g được tập khởi ln đều bị tiu diệt".

356. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

30. Khi ấy B-la-mn Ktadanta thấy php, chứng php, ngộ php, thể nhập vo php, nghi ngờ tiu trừ, do dự diệt tận, chứng được tự tn, khng y cứ nơi người đối với đạo php của đức Bổn Sư, liền bạch đức Thế Tn: "Mong Tn giả Gotama ngy mai cng chng Tỷ-kheo nhận lời mời đến dng cơm do con mời".

ức Thế Tn im lặng nhận lời.

357. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo tassā rattiyā accayena sake yaavāṭe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi kālo, bho gotama; niṭṭhitaṃ bhattanti.

 Lc bấy giờ B-la-mn Ktadanta được biết đức Thế Tn đ nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tn, thn pha hữu hướng về đức Phật v từ biệt... Rồi B-la-mn Ktadanta khi đm vừa tn, liền lm cho sẵn sng tại nh cc mn thượng vị loại cứng v loại mềm, rồi bo th giờ cho đức Thế Tn: "Giờ đ đến, Tn giả Gotama, cơm đ sẵn sng".

 

358. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena kūṭadantassa brāhmaṇassa yaavāṭo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi.

Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho kūṭadanto brāhmaṇo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho kūṭadantaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

Kūṭadantasuttaṃ niṭṭhitaṃ pacamaṃ.

Khi ấy đức Thế Tn buổi sng đắp y, đem theo y bt v cng với chng Tỷ-kheo đi đến cư x của B-la-mn Ktadanta, khi đi đến liền ngồi trn chỗ đ được soạn sẵn. B-la-mn Ktadanta tự tay lm cho chng Tỷ-kheo với đức Phật l vị cầm đầu, thỏa mn với những mn thượng vị, loại cứng v loại mềm. Lc bấy giờ B-la-mn Ktadanta, sau khi được biết đức Thế Tn dng cơm đ xong, đ rửa tay v bt, liền lấy một ghế thấp khc v ngồi xuống một bn. Sau khi B-la-mn Ktadanta ngồi xuống một bn, đức Thế Tn với một thời thuyết php giảng dạy, khch lệ, kch thch v lm cho B-la-mn Ktadanta hoan hỷ rồi từ chỗ ngồi đứng dậy v từ biệt.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

 

Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh - Sớ Giải

Dīghanikāya

Dīgha nikāya (aṭṭhakathā)

Kinh Trường Bộ

 

Vi tnh: Nhị Tường // Cập nhật 30/9/2022