Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh

HT Thch Minh Chu dịch

Kinh Bố-s-b-lu (Potthapda Sutta)

 

9. Poṭṭhapādasuttaṃ

Poṭṭhapādaparibbājakavatthu

406. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ tiṃsamattehi paribbājakasatehi. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi.

9. Poṭṭhapādasuttavaṇṇanā

Poṭṭhapādaparibbājakavatthuvaṇṇanā

406.Evaṃme suttaṃpe sāvatthiyanti poṭṭhapādasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā. Sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāmeti sāvatthiṃ upanissāya yo jetassa kumārassa vane anāthapiṇḍikena gahapatinā ārāmo kārito, tattha viharati. Poṭṭhapādo paribbājakoti nāmena poṭṭhapādo nāma channaparibbājako. So kira gihikāle brāhmaṇamahāsālo kāmesuādīnavaṃ disvā cattālīsakoṭiparimāṇaṃ bhogakkhandhaṃ pahāya pabbajitvā titthiyānaṃ gaṇācariyo jāto. Samayaṃ pavadanti etthāti samayappavādako, tasmiṃ kira ṭhāne caṅkītārukkhapokkharasātippabhutayo brāhmaṇā nigaṇṭhaacelakaparibbājakādayo ca pabbajitā sannipatitvā attano attano samayaṃ vadanti kathenti dīpenti, tasmā so ārāmo samayappavādakoti vuccati. Sveva ca tindukācīrasaṅkhātāya timbarūrukkhapantiyā parikkhittattā tindukācīro. Yasmā panettha paṭhamaṃ ekāva sālā ahosi, pacchā mahāpuaṃ paribbājakaṃ nissāya bahū sālā katā. Tasmā tameva ekaṃ sālaṃ upādāya laddhanāmavasena ekasālakoti vuccati. Mallikāya pana pasenadirao deviyā uyyānabhūto so pupphaphalasampanno ārāmoti katvā mallikāya ārāmoti saṅkhyaṃ gato. Tasmiṃ samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme.

Paṭivasatīti nivāsaphāsutāya vasati. Athekadivasaṃ bhagavā paccūsasamaye sabbautaāṇaṃ pattharitvā lokaṃ pariggaṇhanto āṇajālassa antogataṃ paribbājakaṃ disvā ayaṃ poṭṭhapādo mayhaṃ āṇajāle paāyati, kinnu kho bhavissatīti upaparikkhanto addasa ahaṃ ajja tattha gamissāmi, atha maṃ poṭṭhapādo nirodhaca nirodhavuṭṭhānaca pucchissati, tassāhaṃ sabbabuddhānaṃ āṇena saṃsanditvā tadubhayaṃ kathessāmi, atha so katipāhaccayena cittaṃ hatthisāriputtaṃ gahetvā mama santikaṃ āgamissati, tesamahaṃ dhammaṃ desessāmi, desanāvasāne poṭṭhapādo maṃ saraṇaṃ gamissati, citto hatthisāriputto mama santike pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇissatīti. Tato pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā surattadupaṭṭaṃ nivāsetvā vijjulatāsadisaṃ kāyabandhanaṃ bandhitvā yugandharapabbataṃ parikkhipitvā ṭhitamahāmeghaṃ viya meghavaṇṇaṃ paṃsukūlaṃ ekaṃsavaragataṃ katvā paccagghaṃ selamayapattaṃ vāmaaṃsakūṭe laggetvā sāvatthiṃ piṇḍāya pavisissāmīti sīho viya himavantapādā vihārā nikkhami. Imamatthaṃ sandhāya atha kho bhagavātiādi vuttaṃ.

 

9. Kinh Potthapda (Bố-s-b-lu)
(Potthapda sutta)

1. Như vầy ti nghe. Một thời Thế Tn ở tại Svatthi (X-vệ), rừng Jetavana (Kỳ vin), vườn Anthapindika (Cấp C ộc). Lc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Potthapada (Bố-s-b-lu) cng với đại chng du sĩ ngoại đạo khoảng ba trăm vị, ở tại vườn của hong hậu Mallika (Mạt-l-vin) tn l Ekaslaka c hng ro cy tinduka, một hội thảo trường luận bn về chnh kiến, t kiến.

2. Lc bấy giờ Thế Tn, vo buổi sng đắp y cầm bt vo Svatthi khất thực.

407. Atha kho bhagavato etadahosi atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo, yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkameyyanti. Atha kho bhagavā yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo tenupasaṅkami.

407.Etadahosīti nagaradvārasamīpaṃ gantvā attano rucivasena sūriyaṃ oloketvā atippagabhāvameva disvā etaṃ ahosi. Yaṃnūnāhanti saṃsayaparidīpano viya nipāto, buddhānaca saṃsayo nāma natthi idaṃ karissāma, idaṃ na karissāma, imassa dhammaṃ desessāma, imassa na desessāmāti evaṃ parivitakkapubbabhāgo panesa sabbabuddhānaṃ labbhati. Tenāha yaṃnūnāhanti, yadi panāhanti attho.

 Rồi Thế Tn tự nghĩ: "Nay cn qu sớm để đi khất thực tại Svatthi, Ta hy đi đến vườn của hong hậu Mallika tn l Ekaslaka, c hng ro cy tinduka, một hội thảo trường luận bn chnh kiến, t kiến, để gặp du sĩ ngoại đạo Potthapda". V Thế Tn đi đến vườn của hong hậu Mallika, tn l Ekaslaka, c hng ro cy tinduka, một hội thảo trường luận về chnh kiến, t kiến.

408. Tena kho pana samayena poṭṭhapādo paribbājako mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṃ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyā. Seyyathidaṃ rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā.

408.Unnādiniyāti uccaṃ nadamānāya, evaṃ nadamānāya cassā uddhaṃ gamanavasena ucco, disāsu patthaṭavasena mahā saddoti uccāsaddamahāsaddāya, tesahi paribbājakānaṃ pātova vuṭṭhāya kattabbaṃ nāma cetiyavattaṃ vā bodhivattaṃ vā ācariyupajjhāyavattaṃ vā yoniso manasikāro vā natthi. Tena te pātova vuṭṭhāya bālātape nisinnā imassa hattho sobhano, imassa pādoti evaṃ aamaassa hatthapādādīni vā ārabbha, itthipurisadārakadārikādīnaṃ vaṇṇe vā, aaṃ vā kāmassādabhavassādādivatthuṃ ārabbha kathaṃ samuṭṭhāpetvā anupubbena rājakathādianekavidhaṃ tiracchānakathaṃ kathenti. Tena vuttaṃ unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ kathentiyāti.

Tato poṭṭhapādo paribbājako te paribbājake oloketvā ime paribbājakā ativiya aamaaṃ agāravā, mayaca samaṇassa gotamassa pātubhāvato paṭṭhāya sūriyuggamane khajjopanakūpamā jātā, lābhasakkāropi no parihīno. Sace panimaṃ ṭhānaṃ samaṇo gotamo vā gotamassa sāvako vā gihī upaṭṭhāko vā tassa āgaccheyya , ativiya lajjanīyaṃ bhavissati, parisadoso kho pana parisajeṭṭhakasseva upari ārohatīti itocito ca vilokento bhagavantaṃ addasa. Tena vuttaṃ addasā kho poṭṭhapādo paribbājakope tuṇhī ahesunti.

3. Lc bấy giờ du sĩ ngoại đạo Potthapda ngồi với đại chng du sĩ ngoại đạo, đang ồn o, la lối, lớn tiếng bn luận những vấn đề ph phiếm như cu chuyện về vua cha; cu chuyện về ăn trộm, cu chuyện về đại thần; cu chuyện về binh lnh; cc cu chuyện về hi hng; cu chuyện về chiến tranh; cu chuyện về đồ ăn; cu chuyện về đồ uống; cu chuyện về đồ mặc; cu chuyện về giường nằm; cu chuyện về vng hoa; cu chuyện về hương liệu; cu chuyện về b con; cu chuyện về xe cộ; cu chuyện về lng xm; cu chuyện về thị trấn; cu chuyện về thnh phố; cu chuyện về quốc độ; cu chuyện về đn b; cu chuyện về đn ng; cu chuyện về vị anh hng; cu chuyện bn lề đường; cu chuyện tại chỗ lấy nước; cu chuyện về người đ chết; cc cu chuyện tạp thoại; cu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương; cu chuyện về sự hiện hữu v sự khng hiện hữu.

409. Addasā kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna sakaṃ parisaṃ saṇṭhapesi appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha. Ayaṃ samaṇo gotamo āgacchati. Appasaddakāmo kho so āyasmā appasaddassa vaṇṇavādī. Appeva nāma appasaddaṃ parisaṃ viditvā upasaṅkamitabbaṃ maeyyāti. Evaṃ vutte te paribbājakā tuṇhī ahesuṃ.

409. Tattha saṇṭhapesīti sikkhāpesi, vajjamassā paṭicchādesi. Yathā susaṇṭhitā hoti, tathā naṃ ṭhapesi. Yathā nāma parisamajjhaṃ pavisanto puriso vajjapaṭicchādanatthaṃ nivāsanaṃ saṇṭhapeti, pārupanaṃ saṇṭhapeti, rajokiṇṇaṭṭhānaṃ puchati; evamassā vajjapaṭicchādanatthaṃ appasaddā bhontoti sikkhāpento yathā susaṇṭhitā hoti, tathā naṃ ṭhapesīti attho. Appasaddakāmoti appasaddaṃ icchati, eko nisīdati, eko tiṭṭhati, na gaṇasaṅgaṇikāya yāpeti. Upasaṅkamitabbaṃ maeyyāti idhāgantabbaṃ maeyya. Kasmā panesa bhagavato upasaṅkamanaṃ paccāsīsatīti? Attano vuddhiṃ patthayamāno. Paribbājakā kira buddhesu vā buddhasāvakesu vā attano santikaṃ āgatesu ajja amhākaṃ santikaṃ samaṇo gotamo āgato , sāriputto āgato, na kho pana te yassa vā tassa vā santikaṃ gacchanti, passatha amhākaṃ uttamabhāvanti attano upaṭṭhākānaṃ santike attānaṃ ukkhipanti, ucce ṭhāne ṭhapenti, bhagavatopi upaṭṭhāke gaṇhituṃ vāyamanti. Te kira bhagavato upaṭṭhāke disvā evaṃ vadanti tumhākaṃ satthā bhavaṃ gotamopi gotamasāvakāpi amhākaṃ santikaṃ āgacchanti, mayaṃ aamaaṃ samaggā. Tumhe pana amhe akkhīhipi passituṃ na icchatha, sāmīcikammaṃ na karotha, kiṃ vo amhehi aparaddhanti. Athekacce manussā buddhāpi etesaṃ santikaṃ gacchanti kiṃ amhākanti tato paṭṭhāya te disvā nappamajjanti. Tuṇhī ahesunti poṭṭhapādaṃ parivāretvā nissaddā nisīdiṃsu.

4. Du sĩ ngoại đạo Potthapda thấy Thế Tn từ xa đến, liền khuyến co chng của mnh: "Cc Tn giả hy nhỏ tiếng, cc Tn giả hy đừng lm ồn. Nay Sa-mn Gotama đang đến, Ngi ưa mến sự trầm lặng, vị ại đức ny tn thn sự trầm lặng. Nếu biết chng ny yn tịnh, Ngi c thể gh đến đy". Nghe ni vậy, cc du sĩ ngoại đạo liền im lặng.

 

 

410. Atha kho bhagavā yena poṭṭhapādo paribbājako tenupasaṅkami. Atha kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca etu kho, bhante, bhagavā. Svāgataṃ, bhante, bhagavato. Cirassaṃ kho, bhante, bhagavā imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīdatu, bhante, bhagavā, idaṃ āsanaṃ paattanti.

Nisīdi bhagavā paatte āsane. Poṭṭhapādopi kho paribbājako aataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho poṭṭhapādaṃ paribbājakaṃ bhagavā etadavoca kāya nuttha [kāya nottha (syā. ka.)], poṭṭhapāda, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatāti?

410.Svāgataṃ, bhanteti suṭṭhu āgamanaṃ, bhante, bhagavato; bhagavati hi no āgate ānando hoti, gate sokoti dīpeti. Cirassaṃ kho, bhanteti kasmā āha? Kiṃ bhagavā pubbepi tattha gatapubboti, na gatapubbo. Manussānaṃ pana kuhiṃ gacchantā, kuto āgatattha, kiṃ maggamūḷhattha, cirassaṃ āgatatthāti evamādayo piyasamudācārā honti, tasmā evamāha. Evaca pana vatvā na mānathaddho hutvā nisīdi, uṭṭhāyāsanā bhagavato paccuggamanamakāsi. Bhagavantahi upagataṃ disvā āsanena animantento vā apacitiṃ akaronto vā dullabho. Kasmā? Uccākulīnatāya. Ayampi paribbājako attano nisinnāsanaṃ papphoṭetvā bhagavantaṃ āsanena nimantento nisīdatu, bhante, bhagavā idamāsanaṃ paattanti āha. Antarākathā vippakatāti nisinnānaṃ vo ādito paṭṭhāya yāva mamāgamanaṃ, etasmiṃ antare kā nāma kathā vippakatā, mamāgamanapaccayā katamā kathā pariyantaṃ na gatā, vadatha, yāva naṃ pariyantaṃ netvā demīti sabbaupavāraṇaṃ pavāresi. Atha paribbājako niratthakakathā esā nissārā vaṭṭasannissitā, na tumhākaṃ purato vattabbataṃ arahatīti dīpento tiṭṭhatesā , bhantetiādimāha.

5. Rồi Thế Tn đến du sĩ ngoại đạo Potthapda. V du sĩ ngoại đạo Potthapda bạch Thế Tn: "Thiện tai Thế Tn! Hoan nghnh Thế Tn! lu Thế Tn khng qu bộ đến đy. Mời Thế Tn ngồi. y l chỗ ngồi đ soạn sẵn".

Thế Tn ngồi trn chỗ đ soạn sẵn. Du sĩ ngoại đạo Potthapda lấy một ghế thấp khc v ngồi xuống một bn. Rồi Thế Tn ni với du sĩ Potthapda đ ngồi một bn: "Ny Potthapda, vấn đề g cc vị đang ngồi thảo luận? Vấn đề g đang ni m bị gin đoạn?"

Abhisaānirodhakathā

411. Evaṃ vutte poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca tiṭṭhatesā, bhante, kathā, yāya mayaṃ etarahi kathāya sannisinnā. Nesā, bhante, kathā bhagavato dullabhā bhavissati pacchāpi savanāya. Purimāni, bhante, divasāni purimatarāni, nānātitthiyānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ kotūhalasālāya sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ abhisaānirodhe kathā udapādi kathaṃ nu kho, bho, abhisaānirodho hotīti? Tatrekacce evamāhaṃsu  ahetū appaccayā purisassa saā uppajjantipi nirujjhantipi. Yasmiṃ samaye uppajjanti, saī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye nirujjhanti, asaī tasmiṃ samaye hotīti. Ittheke abhisaānirodhaṃ paapenti.

Tamao evamāha na kho pana metaṃ [na kho nāmetaṃ (sī. pī.)], bho, evaṃ bhavissati. Saā hi, bho, purisassa attā. Sā ca kho upetipi apetipi. Yasmiṃ samaye upeti, saī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apeti, asaī tasmiṃ samaye hotīti. Ittheke abhisaānirodhaṃ paapenti.

Tamao evamāha na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Santi hi, bho, samaṇabrāhmaṇā mahiddhikā mahānubhāvā. Te imassa purisassa saaṃ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi. Yasmiṃ samaye upakaḍḍhanti, saī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apakaḍḍhanti, asaī tasmiṃ samaye hotīti. Ittheke abhisaānirodhaṃ paapenti.

Tamao evamāha na kho pana metaṃ, bho, evaṃ bhavissati. Santi hi, bho, devatā mahiddhikā mahānubhāvā. Tā imassa purisassa saaṃ upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipi. Yasmiṃ samaye upakaḍḍhanti, saī tasmiṃ samaye hoti. Yasmiṃ samaye apakaḍḍhanti, asaī tasmiṃ samaye hotīti. Ittheke abhisaānirodhaṃ paapenti.

Tassa mayhaṃ, bhante, bhagavantaṃyeva ārabbha sati udapādi aho nūna bhagavā, aho nūna sugato, yo imesaṃ dhammānaṃ sukusaloti. Bhagavā, bhante, kusalo, bhagavā pakataū abhisaānirodhassa. Kathaṃ nu kho, bhante, abhisaānirodho hotīti?

Abhisaānirodhakathāvaṇṇanā

411.Tiṭṭhatesābhanteti sace bhagavā sotukāmo bhavissati, pacchāpesā kathā na dullabhā bhavissati, amhākaṃ panimāya kathāya attho natthi. Bhagavato panāgamanaṃ labhitvā mayaṃ aadeva sukāraṇaṃ pucchāmāti dīpeti. Tato taṃ pucchanto purimāni, bhantetiādimāha. Tattha kotūhalasālāyanti kotūhalasālā nāma paccekasālā natthi. Yattha pana nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā nānāvidhaṃ kathaṃ pavattenti, sā bahūnaṃ ayaṃ kiṃ vadati, ayaṃ kiṃ vadatīti kotūhaluppattiṭṭhānato kotūhalasālāti vuccati. Abhisaānirodheti ettha abhīti upasaggamattaṃ. Saānirodheti cittanirodhe, khaṇikanirodhe kathā uppannāti attho. Idaṃ pana tassā uppattikāraṇaṃ. Yadā kira bhagavā jātakaṃ vā katheti, sikkhāpadaṃ vā paapeti tadā sakalajambudīpe bhagavato kittighoso pattharati, titthiyā taṃ sutvā bhavaṃ kira gotamo pubbacariyaṃ kathesi, mayaṃ kiṃ na sakkoma tādisaṃ kici kathetunti bhagavato paṭibhāgakiriyaṃ karontā ekaṃ bhavantarasamayaṃ kathenti bhavaṃ gotamo sikkhāpadaṃ paapesi, mayaṃ kiṃ na sakkoma paapetunti attano sāvakānaṃ kicideva sikkhāpadaṃ paapenti. Tadā pana bhagavā aṭṭhavidhaparisamajjhe nisīditvā nirodhakathaṃ kathesi. Titthiyā taṃ sutvā bhavaṃ kira gotamo nirodhaṃ nāma kathesi, mayampi taṃ kathessāmāti sannipatitvā kathayiṃsu. Tena vuttaṃ abhisaānirodhe kathā udapādīti.

Tatrekacceti tesu ekacce. Purimo cettha yvāyaṃ bāhire titthāyatane pabbajito cittappavattiyaṃ dosaṃ disvā acittakabhāvo santoti samāpattiṃ bhāvetvā ito cuto paca kappasatāni asaībhave ṭhatvā puna idha uppajjati. Tassa sauppāde ca nirodhe ca hetuṃ apassanto  ahetū appaccayāti āha.

Dutiyo naṃ nisedhetvā migasiṅgatāpasassa asaakabhāvaṃ gahetvā upetipi apetipīti āha. Migasiṅgatāpaso kira attantapo ghoratapo paramadhitindriyo ahosi. Tassa sīlatejena sakkavimānaṃ uṇhaṃ ahosi. Sakko devarājā sakkaṭṭhānaṃ nu kho tāpaso patthetīti alambusaṃ nāma devakaaṃ tāpasassa tapaṃ bhinditvā ehīti pesesi. Sā tattha gatā. Tāpaso paṭhamadivase taṃ disvāva palāyitvā paṇṇasālaṃ pāvisi. Dutiyadivase kāmacchandanīvaraṇena bhaggo taṃ hatthe aggahesi, so tena dibbaphassena phuṭṭho visaī hutvā tiṇṇaṃ saṃvaccharānaṃ accayena saaṃ paṭilabhi. Taṃ so diṭṭhigatiko tiṇṇaṃ saṃvaccharānaṃ accayena nirodhā vuṭṭhitoti maamāno evamāha.

Tatiyo naṃ nisedhetvā āthabbaṇapayogaṃ sandhāya upakaḍḍhantipi apakaḍḍhantipīti āha. Āthabbaṇikā kira āthabbaṇaṃ payojetvā sattaṃ sīsacchinnaṃ viya hatthacchinnaṃ viya mataṃ viya ca katvā dassenti. Tassa puna pākatikabhāvaṃ disvā so diṭṭhigatiko nirodhā vuṭṭhito ayanti maamāno evamāha.

Catuttho naṃ nisedhetvā yakkhadāsīnaṃ madaniddaṃ sandhāya santi hi bho devatātiādimāha. Yakkhadāsiyo kira sabbarattiṃ devatūpahāraṃ kurumānā naccitvā gāyitvā aruṇodaye ekaṃ surāpātiṃ pivitvā parivattitvā supitvā divā vuṭṭhahanti. Taṃ disvā so diṭṭhigatiko suttakāle nirodhaṃ samāpannā, pabuddhakāle nirodhā vuṭṭhitāti maamāno evamāha.

Ayaṃ pana poṭṭhapādo paribbājako paṇḍitajātiko. Tenassa taṃ kathaṃ sutvā vippaṭisāro uppajji. Imesaṃ kathā eḷamūgakathā viya cattāro hi nirodhe ete paapenti, iminā ca nirodhena nāma ekena bhavitabbaṃ, na bahunā. Tenāpi ekena aeneva bhavitabbaṃ, so pana aena ātuṃ na sakkā aatra sabbaunā. Sace bhagavā idha abhavissa ayaṃ nirodho ayaṃ na nirodhoti dīpasahassaṃ viya ujjāletvā ajjameva pākaṭaṃ akarissāti dasabalaeva anussari. Tasmā tassa mayhaṃ bhantetiādimāha. Tattha aho nūnāti anussaraṇatthe nipātadvayaṃ, tena tassa bhagavantaṃ anussarantassa etadahosi aho nūna bhagavā aho nūna sugatoti. Yo imesanti yo etesaṃ nirodhadhammānaṃ sukusalo nipuṇo cheko, so bhagavā aho nūna katheyya, sugato aho nūna katheyyāti ayamettha adhippāyo. Pakataūti ciṇṇavasitāya pakatiṃ sabhāvaṃ jānātīti pakataū. Kathaṃ nu khoti idaṃ paribbājako mayaṃ bhagavā na jānāma, tumhe jānātha, kathetha noti āyācanto vadati. Atha bhagavā kathento tatra poṭṭhapādātiādimāha.

6. Khi nghe ni vậy du sĩ ngoại đạo Potthapda bạch Thế Tn:

- Bạch Thế Tn, hy gc một bn cu chuyện chng ti đang ngồi bn luận, bạch Thế Tn, lt nữa Thế Tn nghe lại cũng khng kh khăn g. Bạch Thế Tn, thuở xưa xưa lắm, nhiều vị Sa-mn, B-la-mn ngoại đạo tụ họp, ngồi hội thảo trong giảng đường nu ln vấn đề sự diệt tận cc tăng thượng tưởng.

"Ny Tn giả, tăng thượng tưởng diệt tận như thế no?" Một vi vị trả lời: "Khng nhn, khng duyn, cc tưởng của con người sinh v diệt! Khi tưởng sanh con người c tưởng, khi tưởng diệt con người khng c tưởng". Như vậy, một vi vị giải thch sự diệt tận cc tăng thượng tưởng.

Về vấn đề ny, người khc lại ni như sau: "Cc Tn giả, sự kiện khng phải như vậy. Ny Tn giả, tưởng l tự ng của con người, chnh tưởng ấy đến v đi. Khi tưởng ấy đến th con người c tưởng, khi tưởng ấy đi th con người khng c tưởng". Như vậy một vi vị giải thch sự diệt tận cc tăng thượng tưởng.

Vấn đề ny, người khc lại ni như sau: "Cc Tn giả, sự kiện khng phải như vậy. Ny Tn giả, c những Sa-mn, B-la-mn c đại thần thng v đại oai lực. Chnh những vị ny khiến tưởng nhập vo trong người v cũng ko tưởng ra ngoi người ấy. Khi cc vị ny khiến tưởng nhập vo trong người, người ấy c tưởng, khi ko tưởng ra ngoi, người ấy khng c tưởng". Như vậy một vi vị giải thch sự diệt tận cc tăng thượng tưởng.

Về vấn đề ny, người khc lại ni như sau: "Cc Tn giả, sự kiện khng phải như vậy. Ny Tn giả, c những vị thin thần c đại thần thng, c đại oai lực, chnh những vị ny khiến tưởng nhập vo trong người v ko tưởng ra ngoi người ấy. Khi cc vị ny khiến tưởng nhập vo trong người, người ấy c tưởng, khi ko tưởng ra ngoi, người ấy khng c tưởng". Như vậy một vi vị giải thch sự diệt tận cc tăng thượng tưởng. Bạch Thế Tn, lc bấy giờ con tưởng niệm đến Thế Tn: "Mong Thế Tn c mặt ở đy! Mong Thiện thệ c mặt ở đy! Ngi rất tinh thng những php ny. Chắc chắn Thế Tn biết r sự diệt tận cc tăng thượng tưởng". Bạch Thế Tn, sự diệt tận cc tăng thượng tưởng như thế no?

Sahetukasauppādanirodhakathā

412. Tatra , poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu ahetū appaccayā purisassa saā uppajjantipi nirujjhantipīti, āditova tesaṃ aparaddhaṃ. Taṃ kissa hetu? Sahetū hi, poṭṭhapāda, sappaccayā purisassa saā uppajjantipi nirujjhantipi. Sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati.

Ahetukasauppādanirodhakathāvaṇṇanā

412. Tattha tatrāti tesu samaṇabrāhmaṇesu. Āditova tesaṃ aparaddhanti tesaṃ ādimhiyeva viraddhaṃ, gharamajjheyeva pakkhalitāti dīpeti. Sahetū sappaccayāti ettha hetupi paccayopi kāraṇasseva nāmaṃ, sakāraṇāti attho. Taṃ pana kāraṇaṃ dassento sikkhā ekāti āha. Tattha sikkhā ekā saā uppajjantīti sikkhāya ekaccā saā jāyantīti attho.

7. Ny Potthapda, những Sa-mn, B-la-mn no đ ni: "Khng nhn, khng duyn, cc tưởng của con người sinh v diệt". Những vị ny đ sai lạc ngay từ ban đầu. V sao vậy? Ny Potthapda, chnh v c nhn, c duyn, cc tưởng của con người sinh v diệt. Chnh do sự học tập, một loại tưởng sanh, chnh do sự học tập, một loại tưởng diệt.

413. Kā ca sikkhāti? Bhagavā avoca idha, poṭṭhapāda, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddhope (yathā 190-212 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ). Evaṃ kho, poṭṭhapāda, bhikkhu sīlasampanno hotipe tassime pacanīvaraṇe pahīne attani samanupassato pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. So vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā kāmasaā, sā nirujjhati. Vivekajapītisukhasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti, vivekajapītisukhasukhuma-saccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayaṃ sikkhāti bhagavā avoca.

Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā vivekajapītisukhasukhumasaccasaā, sā nirujjhati. Samādhijapītisukhasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti , samādhijapītisukhasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayampi sikkhāti bhagavā avoca.

Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhaca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā samādhijapītisukhasukhumasaccasaā, sā nirujjhati. Upekkhāsukhasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti, upekkhāsukhasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayampi sikkhāti bhagavā avoca.

Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā upekkhāsukhasukhumasaccasaā, sā nirujjhati. Adukkhamasukhasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti, adukkhamasukhasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayampi sikkhāti bhagavā avoca.

Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso rūpasaānaṃ samatikkamā paṭighasaānaṃ atthaṅgamā nānattasaānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānacāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā rūpasaā [purimasaā (ka.)], sā nirujjhati. Ākāsānacāyatanasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti, ākāsānacāyatanasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayampi sikkhāti bhagavā avoca.

Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso ākāsānacāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viāṇanti viāṇacāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā ākāsānacāyatanasukhumasaccasaā, sā nirujjhati. Viāṇacāyatanasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti, viāṇacāyatanasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayampi sikkhāti bhagavā avoca.

Puna caparaṃ, poṭṭhapāda, bhikkhu sabbaso viāṇacāyatanaṃ samatikkamma natthi kicīti ākicaāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa yā purimā viāṇacāyatanasukhumasaccasaā, sā nirujjhati. Ākicaāyatanasukhumasaccasaā tasmiṃ samaye hoti, ākicaāyatanasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hoti. Evampi sikkhā ekā saā uppajjati, sikkhā ekā saā nirujjhati. Ayampi sikkhāti bhagavā avoca.

413.Kā ca sikkhāti bhagavā avocāti katamā ca sā sikkhāti bhagavā vitthāretukamyatāpucchāvasena avoca. Atha yasmā adhisīlasikkhā adhicittasikkhā adhipaāsikkhāti tisso sikkhā honti. Tasmā tā dassento bhagavā saāya sahetukaṃ uppādanirodhaṃ dīpetuṃ buddhuppādato pabhuti tantidhammaṃ ṭhapento idha poṭṭhapāda, tathāgato loketiādimāha. Tattha adhisīlasikkhā adhicittasikkhāti dve eva sikkhā sarūpena āgatā, tatiyā pana ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho poṭṭhapāda mayā ekaṃsiko dhammo desitoti ettha sammādiṭṭhisammāsaṅkappavasena pariyāpannattā āgatāti veditabbā. Kāmasaāti pacakāmaguṇikarāgopi asamuppannakāmacāropi . Tattha pacakāmaguṇikarāgo anāgāmimaggena samugghātaṃ gacchati, asamuppannakāmacāro pana imasmiṃ ṭhāne vaṭṭati. Tasmā tassa yā purimā kāmasaāti tassa paṭhamajjhānasamaṅgino yā pubbe uppannapubbāya kāmasaāya sadisattā purimā kāmasaāti vucceyya, sā nirujjhati, anuppannāva nuppajjatīti attho.

Vivekajapītisukhasukhumasaccasaīyeva tasmiṃ samaye hotīti tasmiṃ paṭhamajjhānasamaye vivekajapītisukhasaṅkhātā sukhumasaā saccā hoti, bhūtā hotīti attho. Atha vā kāmacchandādioḷārikaṅgappahānavasena sukhumā ca sā bhūtatāya saccā ca saāti sukhumasaccasaā, vivekajehi pītisukhehi sampayuttā sukhumasaccasaāti vivekajapītisukhasukhumasaccasaā sā assa atthīti vivekajapītisukhasukhumasaccasaīti evamettha attho daṭṭhabbo. Esa nayo sabbattha. Evampi sikkhāti ettha yasmā paṭhamajjhānaṃ samāpajjanto adhiṭṭhahanto, vuṭṭhahanto ca sikkhati, tasmā taṃ evaṃ sikkhitabbato sikkhāti vuccati. Tenapi sikkhāsaṅkhātena paṭhamajjhānena evaṃ ekā vivekajapītisukhasukhumasaccasaā uppajjati. Evaṃ ekā kāmasaā nirujjhatīti attho. Ayaṃ sikkhāti bhagavā avocāti ayaṃ paṭhamajjhānasaṅkhātā ekā sikkhāti, bhagavā āha. Etenupāyena sabbattha attho daṭṭhabbo.

Yasmā pana aṭṭhamasamāpattiyā aṅgato sammasanaṃ buddhānaṃyeva hoti, sāvakesu sāriputtasadisānampi natthi, kalāpato sammasanaṃyeva pana sāvakānaṃ hoti, idaca saā saāti, evaṃ aṅgato sammasanaṃ uddhaṭaṃ. Tasmā ākicaāyatanaparamaṃyeva saaṃ dassetvā puna tadeva saagganti dassetuṃ yato kho poṭṭhapādape saaggaṃ phusatīti āha.

V Thế Tn ni:

- Sự học tập ấy l g? Ny Potthapda, nay ở đời Như Lai xuất hiện, l bậc A-la-hn, Chnh Biến Tri... (như kinh Sa-mn quả, đoạn kinh số 40-43 trừ đoạn kết của mỗi đoạn) thn nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh, mạng sống trong sạch, giới hạnh đầy đủ, hộ tr cc căn, chnh niệm tỉnh gic v biết tri tc. Ny Potthapda, thế no l Tỷ-kheo giới hạnh đầy đủ? Ở đy ny Potthapda, Tỷ-kheo từ bỏ st sanh, trnh xa st sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tm qu, c lng từ, sống thương xt hạnh phc của tất cả chng sanh v loi hữu tnh. Như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật ... (như kinh Sa-mn quả, đoạn kinh số 43-62)... như dng ảo thuật để yn ổn, để khỏi lm cc điều đ hứa... ngăn ngừa cng hiệu của thuốc. Cn vị ấy th trnh xa cc t mạng kể trn... như vậy l giới hạnh của vị ấy trong giới luật.

8. Ny Potthapda, v như vậy Tỷ-kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật nn khng thấy sợ hi từ một chỗ no về phương diện hộ tr giới luật. Ny Potthapda, như một St-đế-lỵ đ lm lễ qun đảnh, đ hng phục kẻ th địch, khng cn thấy sợ hi từ chỗ no nữa về phương diện th địch. Cũng vậy, ny Potthapda, Tỷ-kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật nn khng thấy sợ hi từ một chỗ no về phương diện hộ tr giới luật. Vị ấy nhờ đầy đủ giới luật cao qu ny, nn hưởng lạc thọ nội tm khng lỗi lầm. Như vậy, ny Potthapda, Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

9. Ny Potthapda, thế no l Tỷ-kheo hộ tr cc căn? Ny Potthapda, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo khng nắm giữ tướng chung, khng nắm giữ tướng ring. Những nguyn nhn g, v con mắt khng được chế ngự, khiến tham i ưu bi, cc c, bất thiện php khởi ln, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyn nhn ấy, hộ tr con mắt, thực hnh sự hộ tr con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thn cảm xc... nhận thức cc php, vị ấy khng nắm giữ tướng chung, khng nắm giữ tướng ring. Những nguyn nhn g, v căn khng được chế ngự, khiến tham i ưu bi, cc c bất thiện php khởi ln, Tỷ-kheo chế ngự nguyn nhn ấy, hộ tr căn, thực hnh sự hộ tr căn. Vị ấy, nhờ sự hộ tr cao qu cc căn ấy, nn hưởng lạc thọ, nội tm khng lỗi lầm. Như vậy, ny Potthapda, Tỷ-kheo hộ tr cc căn... (như kinh Sa-mn quả, đoạn kinh số 65-74)...

10. Khi qun tự thn đ xả ly năm triền ci ấy, hn hoan sanh; do hn hoan, nn hỷ sanh; do tm hoan hỷ, thn được khinh an; do thn khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tm được định tĩnh. Tỷ-kheo, ly dục, ly bất thiện php, chứng v tr thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh với tầm, với tứ. Dục tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ, v khi tưởng hỷ lạc vi diệu chn thật do ly dục sanh khởi ln, vị ấy c tưởng hỷ lạc vi diệu chn thật, do ly dục sanh. Như vậy do học tập, một tưởng khởi ln, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

11. Lại nữa, ny Potthapda, Tỷ-kheo diệt tầm, diệt tứ, chứng v tr thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm khng tứ, nội tĩnh nhất tm. Tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do ly dục sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. V khi tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do định sanh khởi ln, vị ấy c tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do định sanh. Như vậy do học tập, một tưởng khởi ln, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

12. "Lại nữa ny Potthapda, Tỷ-kheo ly hỷ tr xả, chnh niệm tỉnh gic, thn cảm sự lạc thọ m cc bậc Thnh gọi l "Xả niệm lạc tr", chứng v tr thiền thứ ba. Tưởng hỷ lạc chơn thật vi diệu do định sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. V khi tưởng xả lạc vi diệu chơn thật khởi ln, vị ấy c tưởng xả lạc vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi ln v cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

13. Lại nữa ny Potthapda, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ, ưu đ cảm thọ trước, chứng v tr thiền thứ tư khng khổ khng lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy xả lạc chơn thật vi diệu xưa kia của vị ấy được diệt trừ. V khi tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật khởi ln, vị ấy c tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập một tưởng khởi ln, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

14. Lại nữa ny Potthapda, với sự vượt thot mọi sắc tưởng, với sự diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, với sự khng tc đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư khng l v bin", chứng v tr Khng v bin xứ. Như vậy sắc tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ. V khi tưởng Khng v bin xứ vi diệu chơn thật khởi ln, vị ấy c tưởng Khng v bin xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do sự học tập, một tưởng khởi ln, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

15. Lại nữa ny Potthapda, với sự vượt thot mọi Khng v bin xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Thức l v bin", chứng v tr Thức v bin xứ. Như vậy tưởng Khng v bin xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ, v khi tưởng Thức v bin xứ vi diệu chơn thật khởi ln, vị ấy c tưởng Thức v bin xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi ln, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

16. Lại nữa ny Potthapda, với sự vượt thot mọi Thức v bin xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Khng c vật g" chứng v tr V sở hữu xứ. Như vậy tưởng Thức v bin xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ. V khi tưởng V sở hữu xứ vi diệu chơn thật khởi ln, vị ấy c tưởng V sở hữu xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi ln, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. V Thế Tn ni: " l sự học tập Thế Tn ni đến".

414. Yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saaggaṃ phusati. Tassa saagge ṭhitassa evaṃ hoti cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo. Ahaceva kho pana ceteyyaṃ, abhisaṅkhareyyaṃ, imā ca me saā nirujjheyyuṃ, aā ca oḷārikā saā uppajjeyyuṃ; yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ na ca abhisaṅkhareyyanti. So na ceva ceteti, na ca abhisaṅkharoti. Tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saā nirujjhanti, aā ca oḷārikā saā na uppajjanti. So nirodhaṃ phusati. Evaṃ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaānirodha-sampajāna-samāpatti hoti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, api nu te ito pubbe evarūpā anupubbābhisaānirodha-sampajāna-samāpatti sutapubbāti? No hetaṃ, bhante. Evaṃ kho ahaṃ , bhante, bhagavato bhāsitaṃ ājānāmi yato kho, poṭṭhapāda, bhikkhu idha sakasaī hoti, so tato amutra tato amutra anupubbena saaggaṃ phusati, tassa saagge ṭhitassa evaṃ hoti cetayamānassa me pāpiyo, acetayamānassa me seyyo. Ahaceva kho pana ceteyyaṃ abhisaṅkhareyyaṃ, imā ca me saā nirujjheyyuṃ, aā ca oḷārikā saā uppajjeyyuṃ; yaṃnūnāhaṃ na ceva ceteyyaṃ, na ca abhisaṅkhareyyanti. So na ceva ceteti, na cābhisaṅkharoti, tassa acetayato anabhisaṅkharoto tā ceva saā nirujjhanti, aā ca oḷārikā saā na uppajjanti . So nirodhaṃ phusati. Evaṃ kho, poṭṭhapāda, anupubbābhisaānirodha-sampajāna-samāpatti hotīti. Evaṃ, poṭṭhapādāti.

414. Tattha yato kho poṭṭhapāda bhikkhūti yo nāma poṭṭhapāda bhikkhu. Idha sakasaī hotīti idha sāsane sakasaī hoti, ayameva vā pāṭho, attano paṭhamajjhānasaāya saavā hotīti attho. So tato amutra tato amutrāti so bhikkhu tato paṭhamajjhānato amutra dutiyajjhāne, tatopi amutra tatiyajjhāneti evaṃ tāya tāya jhānasaāya sakasaī sakasaī hutvā anupubbena saaggaṃ phusati. Saagganti ākicaāyatanaṃ vuccati. Kasmā? Lokiyānaṃ kiccakārakasamāpattīnaṃ aggattā. Ākicaāyatanasamāpattiyahi ṭhatvā nevasaānāsaāyatanampi nirodhampi samāpajjanti. Iti sā lokiyānaṃ kiccakārakasamāpattīnaṃ aggattā saagganti vuccati, taṃ phusati pāpuṇātīti attho.

Idāni abhisaānirodhaṃ dassetuṃ tassa saagge ṭhitassātiādimāha. Tattha ceteyyaṃ, abhisaṅkhareyyanti padadvaye ca jhānaṃ samāpajjanto ceteti nāma, punappunaṃ kappetīti attho. Uparisamāpattiatthāya nikantiṃ kurumāno abhisaṅkharoti nāma. Imā ca me saā nirujjheyyunti imā ākicaāyatanasaā nirujjheyyuṃ. Aā ca oḷārikāti aā ca oḷārikā bhavaṅgasaā uppajjeyyuṃ. So na ceva ceteti na abhisaṅkharotīti ettha kāmaṃ cesa cetentova na ceteti, abhisaṅkharontova nābhisaṅkharoti. Imassa bhikkhuno ākicaāyatanato vuṭṭhāya nevasaānāsaāyatanaṃ samāpajjitvā ekaṃ dve cittavāre ṭhassāmīti ābhogasamannāhāro natthi. Uparinirodhasamāpattatthāya eva pana ābhogasamannāhāro atthi, svāyamattho puttagharācikkhaṇena dīpetabbo.

Pitugharamajjhena kira gantvā pacchābhāge puttassa gharaṃ hoti, tato paṇītaṃ bhojanaṃ ādāya āsanasālaṃ āgataṃ daharaṃ thero manāpo piṇḍapāto kuto ābhatoti pucchi. So asukassa gharatoti laddhagharameva ācikkhi. Yena panassa pitugharamajjhena gatopi āgatopi tattha ābhogopi natthi. Tattha āsanasālā viya ākicaāyatanasamāpatti daṭṭhabbā, pitugehaṃ viya nevasaānāsaāyatanasamāpatti, puttagehaṃ viya nirodhasamāpatti, āsanasālāya ṭhatvā pitugharaṃ amanasikaritvā puttagharācikkhaṇaṃ viya ākicaāyatanato vuṭṭhāya nevasaānāsaāyatanaṃ samāpajjitvā ekaṃ dve cittavāre ṭhassāmīti pitugharaṃ amanasikaritvāva uparinirodhasamāpattatthāya manasikāro, evamesa cetentova na ceteti, abhisaṅkharontova nābhisaṅkharoti. Tā ceva saāti tā jhānasaā nirujjhanti. Aā cāti aā ca oḷārikā bhavaṅgasaā nuppajjanti. So nirodhaṃ phusatīti so evaṃ paṭipanno bhikkhu saāvedayitanirodhaṃ phusati vindati paṭilabhati.

Anupubbābhisaānirodhasampajānasamāpattinti ettha abhīti upasaggamattaṃ, sampajānapadaṃ nirodhapadena antarikaṃ katvā vuttaṃ. Anupaṭipāṭiyā sampajānasaānirodhasamāpattīti ayaṃ panetthattho. Tatrāpi sampajānasaānirodhasamāpattīti sampajānantassa ante saā nirodhasamāpatti sampajānantassa vā paṇḍitassa bhikkhuno saānirodhasamāpattīti ayaṃ visesattho.

Idāni idha ṭhatvā nirodhasamāpattikathā kathetabbā. Sā panesā sabbākārena visuddhimagge paābhāvanānisaṃsādhikāre kathitā, tasmā tattha kathitatova gahetabbā.

Evaṃ bhagavā poṭṭhapādassa paribbājakassa nirodhakathaṃ kathetvā atha naṃ tādisāya kathāya aattha abhāvaṃ paṭijānāpetuṃ taṃ kiṃ maasītiādimāha. Paribbājakopi bhagavā ajja tumhākaṃ kathaṃ ṭhapetvā na mayā evarūpā kathā sutapubbāti paṭijānanto, no hetaṃ bhanteti vatvā puna sakkaccaṃ bhagavato kathāya uggahitabhāvaṃ dassento evaṃ kho ahaṃ bhantetiādimāha. Athassa bhagavā suuggahitaṃ tayāti anujānanto evaṃ poṭṭhapādāti āha.

17. Lại nữa ny Potthapda, khi Tỷ-kheo ở nơi đy tự mnh khởi tưởng, vị ny tiếp tục đi từ tưởng ny đến tưởng khc cho đến tưởng tột đỉnh. V vị ny khi đứng tại tưởng tột đỉnh c thể nghĩ: "Tm cn suy tưởng c hại cho ta, tm khng suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu ta cứ tiếp tục suy tưởng, khi những tưởng ny của ta diệt đi, cc th tưởng khc lại khởi ln, ta hy đừng c suy tưởng". Do khng c suy tưởng, cc tưởng kia diệt tận v cc th tưởng khc khng khởi ln, vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy, ny Potthapda, l sự chứng đạt tr tuệ diệt trừ dần dần cc tăng thượng tưởng.

18. Ny Potthapda, ngươi nghĩ thế no? Trước đy ngươi đ nghe sự chứng đạt tr tuệ diệt trừ dần dần cc tăng thượng tưởng ny khng?

- Bạch Thế Tn, con khng c nghe. Bạch Thế Tn, nhưng nay con hiểu lời ni của Thế Tn.

- Ny Potthapda, khi Tỷ-kheo ở đy tự mnh khởi tưởng, vị ny tiếp tục đi từ tưởng ny đến tưởng khc cho đến tưởng tột đỉnh. V vị ny, khi đứng lại tưởng tột đỉnh c thể nghĩ: "Tm cn suy tưởng, c hại cho ta, tm khng suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu ta cứ tiếp tục suy tưởng khi những tưởng ny của ta diệt đi, cc th tưởng khc lại khởi ln. Vậy ta hy đừng c suy tưởng". V vị ny khng c suy tưởng. Do khng c suy tưởng, cc tưởng kia diệt tận v cc th tưởng khc cũng khng khởi ln. Vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy ny Potthapda l sự chứng đạt tr tuệ diệt trừ dần dần cc tăng thượng tưởng.

- Như vậy l phải, ny Potthapda!

415. Ekaeva nu kho, bhante, bhagavā saaggaṃ paapeti, udāhu puthūpi saagge paapetīti? Ekampi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, saaggaṃ paapemi, puthūpi saagge paapemīti. Yathā kathaṃ pana, bhante, bhagavā ekampi saaggaṃ paapeti, puthūpi saagge paapetīti? Yathā yathā kho, poṭṭhapāda, nirodhaṃ phusati, tathā tathāhaṃ saaggaṃ paapemi. Evaṃ kho ahaṃ, poṭṭhapāda, ekampi saaggaṃ paapemi, puthūpi saagge paapemīti.

415. Atha paribbājako bhagavatā ākicaāyatanaṃ saagganti vuttaṃ. Etadeva nu kho saaggaṃ, udāhu avasesasamāpattīsupi saaggaṃ atthīti cintetvā tamatthaṃ pucchanto ekaeva nu khotiādimāha. Bhagavāpissa vissajjesi. Tattha puthūpīti bahūnipi. Yathā yathā kho, poṭṭhapāda, nirodhaṃphusatīti pathavīkasiṇādīsu yena yena kasiṇena, paṭhamajjhānādīnaṃ vā yena yena jhānena. Idaṃ vuttaṃ hoti sace hi pathavīkasiṇena karaṇabhūtena pathavīkasiṇasamāpattiṃ ekavāraṃ samāpajjanto purimasaānirodhaṃ phusati ekaṃ saaggaṃ, atha dve vāre, tayo vāre, vārasataṃ, vārasahassaṃ, vārasatasahassaṃ vā samāpajjanto purimasaānirodhaṃ phusati, satasahassaṃ, saaggāni. Esa nayo sesakasiṇesu. Jhānesupi sace paṭhamajjhānena karaṇabhūtena ekavāraṃ purimasaānirodhaṃ phusati ekaṃ saaggaṃ. Atha dve vāre , tayo vāre, vārasataṃ, vārasahassaṃ, vārasatasahassaṃ vā purimasaānirodhaṃ phusati, satasahassaṃ saaggāni. Esa nayo sesajjhānasamāpattīsupi. Iti ekavāraṃ samāpajjanavasena vā sabbampi sajānanalakkhaṇena saṅgahetvā vā ekaṃ saaggaṃ hoti, aparāparaṃ samāpajjanavasena bahūni.

19. - Bạch Thế Tn, Thế Tn chỉ ni đến một tưởng tuyệt đỉnh hay nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Ny Potthapda, Ta ni đến một tưởng tuyệt đỉnh v cũng ni đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh.

- Bạch Thế Tn, lm sao Thế Tn ni đến một tưởng tuyệt đỉnh v cũng ni đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Ny Potthapda, ty theo vị ấy cảm thọ sự diệt tận (của một tưởng) sau tưởng khc, vị ấy đạt tới nhiều tuyệt đỉnh sai khc, ci ny tiếp theo ci kia cho đến tuyệt đỉnh cuối cng m Ta ni đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh. Ny Potthapda như vậy Ta ni đến một tưởng tuyệt đỉnh v cũng ni đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh.

 

416. Saā nu kho, bhante, paṭhamaṃ uppajjati, pacchā āṇaṃ, udāhu āṇaṃ paṭhamaṃ uppajjati, pacchā saā, udāhu saā ca āṇaca apubbaṃ acarimaṃ uppajjantīti? Saā kho, poṭṭhapāda, paṭhamaṃ uppajjati, pacchā āṇaṃ, sauppādā ca pana āṇuppādo hoti. So evaṃ pajānāti idappaccayā kira me āṇaṃ udapādīti. Iminā kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā saā paṭhamaṃ uppajjati, pacchā āṇaṃ, sauppādā ca pana āṇuppādo hotīti.

416.Saā nu kho, bhanteti bhante nirodhasamāpajjanakassa bhikkhuno saā nu kho paṭhamaṃ uppajjatīti pucchati. Tassa bhagavā saā kho, poṭṭhapādāti byākāsi. Tattha saāti jhānasaā. āṇanti vipassanāāṇaṃ. Aparo nayo, saāti vipassanā saā. āṇanti maggaāṇaṃ. Aparo nayo, saāti maggasaā. āṇanti phalaāṇaṃ. Tipiṭakamahāsivatthero panāha

Kiṃ ime bhikkhū bhaṇanti, poṭṭhapādo heṭṭhā bhagavantaṃ nirodhaṃ pucchi. Idāni nirodhā vuṭṭhānaṃ pucchanto bhagavā nirodhā vuṭṭhahantassa kiṃ paṭhamaṃ arahattaphalasaā uppajjati, udāhu paccavekkhaṇaāṇanti vadati. Athassa bhagavā yasmā phalasaā paṭhamaṃ uppajjati, pacchā paccavekkhaṇaāṇaṃ . Tasmā saā kho poṭṭhapādāti āha. Tattha sauppādāti arahattaphalasaāya uppādā, pacchā idaṃ arahattaphalanti evaṃ paccavekkhaṇaāṇuppādo hoti. Idappaccayā kira meti phalasamādhisaāpaccayā kira mayhaṃ paccavekkhaṇaāṇaṃ uppannanti.

20. - Bạch Thế Tn, tưởng khởi trước, tr khởi sau; hay tr khởi trước tưởng khởi sau; hay tưởng v tr cng khởi một lần khng trước khng sau?

- Ny Potthapda, tưởng khởi trước tr mới khởi sau, do tưởng sanh, tr mới sanh. Vị ấy tuệ tri: "Do duyn tưởng, tr sanh ra nơi ta". Ny Potthapda, với lời dạy ny cần phải hiểu tưởng sanh trước tr sanh sau, tưởng sanh tr mới sanh.

 

Saāattakathā

417. Saā nu kho, bhante, purisassa attā, udāhu aā saā ao attāti? Kaṃ pana tvaṃ, poṭṭhapāda, attānaṃ paccesīti ? Oḷārikaṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi rūpiṃ cātumahābhūtikaṃ kabaḷīkārāhārabhakkhanti [kabaḷīkārabhakkhanti (syā. ka.)]. Oḷāriko ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho. Evaṃ santaṃ kho te, poṭṭhapāda, aāva saā bhavissati ao attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda , pariyāyena veditabbaṃ yathā aāva saā bhavissati ao attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ [tiṭṭhatevāyaṃ (sī. pī.)], poṭṭhapāda, oḷāriko attā rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho, atha imassa purisassa aā ca saā uppajjanti, aā ca saā nirujjhanti. Iminā kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aāva saā bhavissati ao attāti.

Saāattakathāvaṇṇanā

417. Idāni paribbājako yathā nāma gāmasūkaro gandhodakena nhāpetvā gandhehi anulimpitvā mālādāmaṃ piḷandhitvā sirisayane āropitopi sukhaṃ na vindati, vegena gūthaṭṭhānameva gantvā sukhaṃ vindati. Evameva bhagavatā saṇhasukhumatilakkhaṇabbhāhatāya desanāya nhāpitavilittamaṇḍitopi nirodhakathāsirisayanaṃ āropitopi tattha sukhaṃ na vindanto gūthaṭṭhānasadisaṃ attano laddhiṃ gahetvā tameva pucchanto saā nu kho, bhante, purisassa attātiādimāha. Athassānumatiṃ gahetvā byākātukāmo bhagavā kaṃ pana tvantiādimāha. Tato so arūpī attāti evaṃ laddhiko samānopi bhagavā desanāya sukusalo, so me āditova laddhiṃ mā viddhaṃsetūti cintetvā attano laddhiṃ pariharanto oḷārikaṃ khotiādimāha. Athassa bhagavā tattha dosaṃ dassento oḷāriko ca hi tetiādimāha . Tattha evaṃ santanti evaṃ sante. Bhummatthe hi etaṃ upayogavacanaṃ. Evaṃ santaṃ attānaṃ paccāgacchato tavāti ayaṃ vā ettha attho. Catunnaṃ khandhānaṃ ekuppādekanirodhattā kicāpi yā saā uppajjati, sāva nirujjhati. Aparāparaṃ upādāya pana aā ca saā uppajjanti, aā ca saā nirujjhantīti vuttaṃ.

21. - Bạch Thế Tn, tưởng c phải l tự ng của con người hay tưởng khc, tự ng khc?

- Ny Potthapda, ngươi hiểu tự ng như thế no?

- Bạch Thế Tn, con hiểu tự ng l th ph, c sắc, do bốn đại hnh thnh, v do đon thực nui dưỡng.

- Ny Potthapda, nếu tự ng l th ph, c sắc, do bốn đại hnh thnh v do đon thực nui dưỡng, như vậy ny Potthapda, tưởng khc v tự ng khc. Ny Potthapda, với sự nhận thức ny, cần phải hiểu, tưởng khc v tự ng khc. Ny Potthapda, giả sử tự ng ấy l th ph, c sắc, do bốn đại hnh thnh v do đon thực nui dưỡng, tuy vậy một vi tưởng khc của người ấy khởi ln, một vi tưởng khc diệt xuống. Ny Potthapda, với sự nhận thức ny cần phải hiểu tưởng khc, tự ng khc.

418. Manomayaṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyanti. Manomayo ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, evaṃ santampi kho te, poṭṭhapāda, aāva saā bhavissati ao attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aāva saā bhavissati ao attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, manomayo attā sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, atha imassa purisassa aā ca saā uppajjanti, aā ca saā nirujjhanti. Imināpi kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aāva saā bhavissati ao attāti.

418-420. Idāni aaṃ laddhiṃ dassento manomayaṃ kho ahaṃ, bhantetiādiṃ vatvā tatrāpi dose dinne yathā nāma ummattako yāvassa saā nappatiṭṭhāti, tāva aaṃ gahetvā aaṃ vissajjeti, saāpatiṭṭhānakāle pana vattabbameva vadati, evameva aaṃ gahetvā aaṃ vissajjetvā idāni attano laddhiṃyeva vadanto arūpī khotiādimāha. Tatrāpi yasmā so saāya uppādanirodhaṃ icchati, attānaṃ pana sassataṃ maati. Tasmā tathevassa dosaṃ dassento bhagavā evaṃ santampītiādimāha. Tato paribbājako micchādassanena abhibhūtattā bhagavatā vuccamānampi taṃ nānattaṃ ajānanto sakkā panetaṃ, bhante, mayātiādimāha. Athassa bhagavā yasmā so saāya uppādanirodhaṃ passantopi saāmayaṃ attānaṃ niccameva maati. Tasmā dujjānaṃ khotiādimāha.

Tatthāyaṃ saṅkhepattho tava aā diṭṭhi, aā khanti, aā ruci, aathāyeva te dassanaṃ pavattaṃ, aadeva ca te khamati ceva ruccati ca, aatra ca te āyogo, aissāyeva paṭipattiyā yuttapayuttatā, aattha ca te ācariyakaṃ, aasmiṃ titthāyatane ācariyabhāvo. Tena tayā evaṃ aadiṭṭhikena aakhantikena aarucikena aatrāyogena aatrācariyakena dujjānaṃ etanti. Atha paribbājako saā vā purisassa attā hotu, aā vā saā, taṃ sassatādi bhāvamassa pucchissanti puna kiṃ pana bhantetiādimāha.

Tattha lokoti attānaṃ sandhāya vadati. Na hetaṃ poṭṭhapāda atthasahitanti poṭṭhapāda etaṃ diṭṭhigataṃ na idhalokaparalokaatthanissitaṃ, na attatthaparatthanissitaṃ. Na dhammasaṃhitanti na navalokuttaradhammanissitaṃ. Nādibrahmacariyakanti sikkhattayasaṅkhātassa sāsanabrahmacariyakassa na ādimattaṃ, adhisīlasikkhāmattampi na hoti. Na nibbidāyāti saṃsāravaṭṭe nibbindanatthāya na saṃvattati. Navirāgāyāti vaṭṭavirāgatthāya na saṃvattati. Na nirodhāyāti vaṭṭassa nirodhakaraṇatthāya na saṃvattati. Na upasamāyāti vaṭṭassa vūpasamanatthāya na saṃvattati. Na abhiāyāti vaṭṭābhijānanāya paccakkhakiriyāya na saṃvattati. Na sambodhāyāti vaṭṭasambujjhanatthāya na saṃvattati. Na nibbānāyāti amatamahānibbānassa paccakkhakiriyāya na saṃvattati.

Idaṃ dukkhantiādīsu taṇhaṃ ṭhapetvā tebhūmakā pacakkhandhā dukkhanti, tasseva dukkhassa pabhāvanato sappaccayā taṇhā dukkhasamudayoti. Ubhinnaṃ appavatti dukkhanirodhoti, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadāti mayā byākatanti attho. Evaca pana vatvā bhagavā imassa paribbājakassa maggapātubhāvo vā phalasacchikiriyā vā natthi, mayhaca bhikkhācāravelāti cintetvā tuṇhī ahosi. Paribbājakopi taṃ ākāraṃ atvā bhagavato gamanakālaṃ ārocento viya evametantiādimāha.

22. - Bạch Thế Tn, con hiểu tự ng l do sở thnh, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ cc căn.

- Ny Potthapda, nếu tự ng l do sở thnh, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ cc căn, như vậy ny Potthapda, với sự nhận thức ny, cần phải hiểu tưởng khc, tự ng khc. Ny Potthapda, giả sử tự ng ấy l do sở thnh, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ cc căn, tuy vậy một vi tưởng khc của người ấy khởi ln, một vi tưởng khc diệt xuống. Ny Potthapda, với sự nhận thức ny, cần phải hiểu tưởng khc, tự ng khc.

- Bạch Thế Tn, con hiểu tự ng l v sắc, do tưởng sở thnh.

419. Arūpiṃ kho ahaṃ, bhante, attānaṃ paccemi saāmayanti. Arūpī ca hi te, poṭṭhapāda, attā abhavissa saāmayo, evaṃ santampi kho te, poṭṭhapāda, aāva saā bhavissati ao attā. Tadamināpetaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aāva saā bhavissati ao attā. Tiṭṭhateva sāyaṃ, poṭṭhapāda, arūpī attā saāmayo, atha imassa purisassa aā ca saā uppajjanti, aā ca saā nirujjhanti. Imināpi kho etaṃ, poṭṭhapāda, pariyāyena veditabbaṃ yathā aāva saā bhavissati ao attāti.

 

23. - Ny Potthapda, nếu tự ng l v sắc, do tưởng sở thnh, với sự nhận thức ny Potthapda, cần phải hiểu tưởng khc, tự ng khc. Ny Potthapda, giả sự tự ng l v sắc, do tưởng sở thnh, tuy vậy, một vi tưởng khc của người khởi ln, một vi tưởng khc diệt xuống. Ny Potthapda, với sự nhận thức ny, cần phải hiểu tưởng khc, tự ng khc.

420. Sakkā panetaṃ, bhante, mayā ātuṃ saā purisassa attāti vā aāva saā ao attāti vāti? Dujjānaṃ kho etaṃ [evaṃ (ka.)], poṭṭhapāda, tayā aadiṭṭhikena aakhantikena aarucikena aatrāyogena aatrācariyakena saā purisassa attāti vā, aāva saā ao attāti vāti.

Sace taṃ, bhante, mayā dujjānaṃ aadiṭṭhikena aakhantikena aarucikena aatrāyogena aatrācariyakena saā purisassa attāti vā, aāva saā ao attāti vā; kiṃ pana, bhante, sassato loko, idameva saccaṃ moghamaanti? Abyākataṃ kho etaṃ, poṭṭhapāda, mayā sassato loko, idameva saccaṃ moghamaanti.

Kiṃ pana, bhante, asassato loko, idameva saccaṃ moghamaanti ? Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṃ asassato loko, idameva saccaṃ moghamaanti.

Kiṃ pana, bhante, antavā lokope anantavā loko  taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ aaṃ jīvaṃ aaṃ sarīraṃ hoti tathāgato paraṃ maraṇā na hoti tathāgato paraṃ maraṇā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaanti? Etampi kho, poṭṭhapāda, mayā abyākataṃ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamaanti.

Kasmā panetaṃ, bhante, bhagavatā abyākatanti? Na hetaṃ, poṭṭhapāda, atthasaṃhitaṃ na dhammasaṃhitaṃ nādibrahmacariyakaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, tasmā etaṃ mayā abyākatanti.

Kiṃ pana, bhante, bhagavatā byākatanti? Idaṃ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā byākataṃ. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā byākatanti.

Kasmā panetaṃ, bhante, bhagavatā byākatanti? Etahi, poṭṭhapāda, atthasaṃhitaṃ, etaṃ dhammasaṃhitaṃ, etaṃ ādibrahmacariyakaṃ, etaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati; tasmā etaṃ mayā byākatanti. Evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata . Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maatīti. Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

 

24. - Bạch Thế Tn, con c thể hiểu được chăng "tưởng l tự ng của con người" hay "tưởng khc, tự ng khc"?

- Ny Potthapda, thật kh cho ngươi biết được "tưởng l tự ng của con người" hay "tưởng khc, tự ng khc", v ngươi c dị kiến, c tin tưởng khc, c l tưởng khc, c thin tư khc, c hạnh nguyện khc.

25. - Bạch Thế Tn, nếu thật kh cho con biết được "tưởng l tự ng của con người", hay "tưởng khc, tự ng khc" v con c dị kiến khc, c tin tưởng khc, c l tưởng khc, c thin tư khc, c hạnh nguyện khc, thời bạch Thế Tn, thế giới c phải l thường cn khng? Chỉ c quan niệm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Thế giới l thường cn, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải thế giới l v thường, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Thế giới l v thường, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải thế giới ny l hữu bin, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Thế giới l hữu bin, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải thế giới l v bin, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Thế giới l v bin, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

26. - Bạch Thế Tn, c phải sinh mạng v thn thể l một, chỉ c quan điểm ny l đng sự thật, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Thn thể v sinh mạng l một, chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải sinh mạng khc, thn thể khc? Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Sinh mạng khc, thn thể khc. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

27. - Bạch Thế Tn, c phải Như Lai tồn tại sau khi chết? Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Như Lai tồn tại sau khi chết. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải Như Lai khng tồn tại sau khi chết khng? Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Như Lai khng tồn tại sau khi chết. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải Như Lai tồn tại v khng tồn tại sau khi chết. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Như Lai tồn tại v khng tồn tại sau khi chết. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

- Bạch Thế Tn, c phải Như Lai khng tồn tại v khng khng tồn tại sau khi chết. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội khng?

- Ny Potthapda, Ta khng trả lời: "Như Lai khng tồn tại v khng khng tồn tại sau khi chết. Chỉ c quan điểm ny l đng sự thực, ngoi ra l m muội".

28. - Bạch Thế Tn, v sao Thế Tn khng trả lời?

- Ny Potthapda, cu hỏi ny khng thuộc về đch giải thot, khng thuộc về Php, khng thuộc căn bản của phạm hạnh, khng đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng tr, đến gic ngộ, đến Niết bn. V vậy, Ta khng trả lời.

29. - Bạch Thế Tn, vậy Thế Tn trả lời những g?

- Ny Potthapda, Ta trả lời: "y l khổ". Ta trả lời: "y l khổ tập". "Ta trả lời: "y l khổ diệt". Ta trả lời: "y l con đường đưa đến khổ diệt".

30. - Bạch Thế Tn, v sao Thế Tn trả lời?

- Ny Potthapda, cu hỏi ny thuộc về đch giải thot, thuộc về Php, thuộc căn bản của phạm hạnh, đưa đến yểm ly, đến ly tham,  đến tịch diệt, đến thắng tr, đến gic ngộ, đến Niết bn. V vậy Ta trả lời.

- Bạch Thế Tn, như vậy l phải. Bạch Thin Thệ, như vậy l phải. Bạch Thế Tn, nay đ đến thời Ngi lm g Ngi xem l phải lm.

V Thế Tn từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

421. Atha kho te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato poṭṭhapādaṃ paribbājakaṃ samantato vācā [vācāya (syā. ka.)] sannitodakena sajhabbharimakaṃsu evameva panāyaṃ bhavaṃ poṭṭhapādo yaadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṃ tadevassa abbhanumodati evametaṃ bhagavā evametaṃ, sugatāti. Na kho pana mayaṃ kici [kaci (pī.)] samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāma sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aaṃ jīvaṃ aaṃ sarīranti vā , hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti.

Evaṃ vutte poṭṭhapādo paribbājako te paribbājake etadavoca ahampi kho, bho, na kici samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi sassato lokoti vā, asassato lokoti vāpe neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; api ca samaṇo gotamo bhūtaṃ tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paapeti dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ. Bhūtaṃ kho pana tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paapentassa dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ, kathahi nāma mādiso viū samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyāti?

421.Vācāsannitodakenāti vacanapatodena. Sajhabbharimakaṃsūti sajhabbharitaṃ nirantaraṃ phuṭṭhaṃ akaṃsu, upari vijjhiṃsūti vuttaṃ hoti. Bhūtanti sabhāvato vijjamānaṃ. Tacchaṃ, tathanti tasseva vevacanaṃ. Dhammaṭṭhitatanti navalokuttaradhammesu ṭhitasabhāvaṃ. Dhammaniyāmatanti lokuttaradhammaniyāmataṃ. Buddhānahi catusaccavinimuttā kathā nāma natthi. Tasmā sā edisā hoti.

31. Thế Tn rời khỏi chưa bao lu, những du sĩ ngoại đạo ấy liền bao vy xung quanh du sĩ ngoại đạo Potthapda v tun ra những lời ni mỉa mai gay gắt: "Potthapda ny l như vậy, những g Sa-mn Gotama ni đều được Potthapda tn thnh: "Bạch Thế Tn, như vậy l phải. Bạch Thiện Thệ như vậy l phải". Chng ti khng được biết Sa-mn Gotama đ thuyết trnh dứt khot những vấn đề sau đy: "Thế giới l thường cn", hay "Thế giới l v thường", hay "Thế giới l hữu bin", hay "Thế giới l v bin", hay "Sinh mạng v thn thể l một", hay "Sinh mạng khc, thn thể khc", "hay Như Lai c tồn tại sau khi chết" hay "Như Lai khng tồn tại sau khi chết" hay "Như Lai tồn tại v cũng khng tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng tồn tại v cũng khng khng tồn tại sau khi chết".

Khi được ni vậy, du sĩ ngoại đạo Potthapda ni với cc du sĩ ngoại đạo kia:

- Ny cc Tn giả, ti cũng khng được biết Sa-mn Gotama đ thuyết trnh dứt khot những vấn đề sau đy: "Thế giới l thường cn", hay "Thế giới l v thường", hay "Thế giới l hữu bin", hay "Thế giới l v bin", hay "Sinh mạng v thn thể l một", hay "Sinh mạng khc, thn thể khc", hay "Như Lai c tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng c tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai c tồn tại v cũng khng tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng c tồn tại v cũng khng khng tồn tại sau khi chết". Sa-mn Gotama đ tuyn bố một phương php như thực, chơn chnh, chơn thật, dng Php lm cơ bản, dng Php lm quy tắc. V khi một vị tuyn bố một phương php như thực, chn chnh, chn thật, dng Php lm cơ bản, dng Php lm quy tắc th lm sao một người hiểu biết như ti lại khng tn thnh?

Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthu

422. Atha kho dvīhatīhassa accayena citto ca hatthisāriputto poṭṭhapādo ca paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā citto hatthisāriputto bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Poṭṭhapādo pana paribbājako bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca tadā maṃ, bhante, te paribbājakā acirapakkantassa bhagavato samantato vācāsannitodakena sajhabbharimakaṃsu evameva panāyaṃ bhavaṃ poṭṭhapādo yaadeva samaṇo gotamo bhāsati, taṃ tadevassa abbhanumodati evametaṃ bhagavā evametaṃ sugatāti. Na kho pana mayaṃ kici samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāma sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, aaṃ jīvaṃ aaṃ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vāti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te paribbājake etadavocaṃ ahampi kho, bho, na kici samaṇassa gotamassa ekaṃsikaṃ dhammaṃ desitaṃ ājānāmi sassato lokoti vā, asassato lokoti vāpe neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā; api ca samaṇo gotamo bhūtaṃ tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paapeti dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ. Bhūtaṃ kho pana tacchaṃ tathaṃ paṭipadaṃ paapentassa dhammaṭṭhitataṃ dhammaniyāmataṃ, kathahi nāma mādiso viū samaṇassa gotamassa subhāsitaṃ subhāsitato nābbhanumodeyyāti?

Cittahatthisāriputtapoṭṭhapādavatthuvaṇṇanā

422.Citto ca hatthisāriputtoti so kira sāvatthiyaṃ hatthiācariyassa putto bhagavato santike pabbajitvā tīṇi piṭakāni uggahetvā sukhumesu atthantaresu kusalo ahosi, pubbe katapāpakammavasena pana sattavāre vibbhamitvā gihi jāto. Kassapasammāsambuddhassa kira sāsane dve sahāyakā ahesuṃ, aamaaṃ samaggā ekatova sajjhāyanti. Tesu eko anabhirato gihibhāve cittaṃ uppādetvā itarassa ārocesi. So gihibhāve ādīnavaṃ pabbajjāya ānisaṃsaṃ dassetvā taṃ ovadi. So taṃ sutvā abhiramitvā punekadivasaṃ tādise citte uppanne taṃ etadavoca mayhaṃ āvuso evarūpaṃ cittaṃ uppajjati imāhaṃ pattacīvaraṃ tuyhaṃ dassāmīti. So pattacīvaralobhena tassa gihibhāve ānisaṃsaṃ dassetvā pabbajjāya ādīnavaṃ kathesi. Athassa taṃ sutvāva gihibhāvato cittaṃ virajjitvā pabbajjāyameva abhirami. Evamesa tadā sīlavantassa bhikkhuno gihibhāve ānisaṃsakathāya kathitattā idāni cha vāre vibbhamitvā sattame vāre pabbajito. Mahāmoggallānassa, mahākoṭṭhikattherassa ca abhidhammakathaṃ kathentānaṃ antarantarā kathaṃ opāteti. Atha naṃ mahākoṭṭhikatthero apasādeti. So mahāsāvakassa kathite patiṭṭhātuṃ asakkonto vibbhamitvā gihi jāto. Poṭṭhapādassa panāyaṃ gihisahāyako hoti. Tasmā vibbhamitvā dvīhatīhaccayena poṭṭhapādassa santikaṃ gato. Atha naṃ so disvā samma kiṃ tayā kataṃ, evarūpassa nāma satthu sāsanā apasakkantosi, ehi pabbajituṃ idāni te vaṭṭatīti taṃ gahetvā bhagavato santikaṃ agamāsi. Tena vuttaṃ citto ca hatthisāriputto poṭṭhapādo ca paribbājakoti.

32. Hai ba ngy sau, Citta Hatthisriputta v du sĩ ngoại đạo Potthapda đi đến chỗ Thế Tn. Khi đi đến nơi, Citta Hatthisriputta đảnh lễ Thế Tn v ngồi xuống một bn, cn du sĩ ngoại đạo Potthapda, ni những lời cho đn hỏi thăm x giao với Thế Tn v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi một bn, du sĩ ngoại đạo Potthapda bạch Thế Tn:

- Bạch Thế Tn, khi Thế Tn rời khỏi chưa bao lu những du sĩ ngoại đạo liền bao vy xung quanh con v tun ra những lời ni mỉa mai gay gắt: "Potthapda ny l như vậy. Những g Sa-mn Gotama ni đều được Potthapda tn thnh: "Bạch Thế Tn, như vậy l phải, Bạch Thiện Thệ như vậy l phải". Chng ti khng được biết Sa-mn Gotama đ thuyết trnh dứt khot những vấn đề sau đy: "Thế giới l thường cn", hay "Thế giới l v thường", hay "Thế giới l hữu bin", hay "Thế giới l v bin", hay "Sinh mạng v thn thể l một", hay "Sinh mạng khc, thn thể khc", hay "Như Lai c tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai c tồn tại v cũng khng tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng tồn tại v cũng khng khng tồn tại sau khi chết". Khi được ni vậy, con ni với cc du sĩ ngoại đạo kia: "Ny cc Tn giả, ti cũng khng được biết Sa-mn Gotama đ thuyết trnh dứt khot những vấn đề sau đy: "Thế giới l thường con", hay "Thế giới l v thường", hay "Thế giới l hưu bin", hay "Thế giới l v bin", hay "Sinh mạng v thn thể l một", hay "Sinh mạng khc, thn thể khc" hay "Như Lai c tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng c tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai c tồn tại v cũng khng tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai khng tồn tại v cũng khng khng tồn tại sau khi chết". Sa-mn Gotama đ tuyn bố một phương php như thực, chơn thnh, chơn thật, dng Php lm cơ bản, dng Php lm quy tắc. V khi một vị đ tuyn bố một phương php như thực, chơn chnh, chơn thật, dng Php lm cơ bản, dng Php lm quy tắc th lm sao một người hiểu biết như ti lại c thể khng tn thnh?"

423. Sabbeva kho ete, poṭṭhapāda, paribbājakā andhā acakkhukā; tvaṃyeva nesaṃ eko cakkhumā. Ekaṃsikāpi hi kho, poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paattā; anekaṃsikāpi hi kho , poṭṭhapāda, mayā dhammā desitā paattā.

Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsikā dhammā desitā paattā? Sassato lokoti [lokoti vā (sī. ka.)] kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paatto; asassato lokoti [lokoti vā (sī. ka.)] kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paatto; antavā lokoti [lokoti vā (sī. ka.)] kho poṭṭhapādape anantavā lokoti [lokoti vā (sī. ka.)] kho poṭṭhapāda taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti kho poṭṭhapāda aaṃ jīvaṃ aaṃ sarīranti kho poṭṭhapāda hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho poṭṭhapāda na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho poṭṭhapāda hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho poṭṭhapāda neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti kho, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsiko dhammo desito paatto.

Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā anekaṃsikā dhammā desitā paattā? Na hete, poṭṭhapāda, atthasaṃhitā na dhammasaṃhitā na ādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti. Tasmā te mayā anekaṃsikā dhammā desitā paattā.

423.Andhāti paācakkhuno natthitāya andhā, tasseva abhāvena acakkhukā. Tvaṃyeva nesaṃ eko cakkhumāti subhāsitadubbhāsitajānanabhāvamattena paācakkhunā cakkhumā. Ekaṃsikāti ekakoṭṭhāsā. Paattāti ṭhapitā. Anekaṃsikāti na ekakoṭṭhāsā ekeneva koṭṭhāsena sassatāti vā asassatāti vā na vuttāti attho.

 

 

33. - Ny Potthapda, những vị du sĩ ngoại đạo ấy l m, khng c mắt, chỉ c ngươi l người c mắt độc nhất giữa chng. Ny Potthapda, c những php được Ta truyền thuyết, trnh by một cch khng dứt khot. Ny Potthapda, c những php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot. Ny Potthapda, những php g được Ta tuyn thuyết trnh by một cch khng dứt khot? "Thế giới l thường cn", Ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch khng dứt khot. "Thế giới l v thường", ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch khng dứt khot. "Thế giới l hữu bin", ny Potthapda... "Thế giới l v bin", ny Potthapda... "Sinh mạng v thn thể l một", ny Potthapda... "Sinh mạng khc, thn thể khc", ny Potthapda... "Như Lai c tồn tại sau khi chết", ny Potthapda... "Như Lai khng c tồn tại sau khi chết", ny Potthapda... "Như Lai c tồn tại v cũng khng c tồn tại sau khi chết", ny Potthapda ... "Như Lai khng c tồn tại v cũng khng khng c tồn tại sau khi chết", ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch khng dứt khot.

Ekaṃsikadhammo

424. Katame ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsikā dhammā desitā paattā ? Idaṃ dukkhanti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paatto. Ayaṃ dukkhasamudayoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paatto. Ayaṃ dukkhanirodhoti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paatto. Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti kho, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsiko dhammo desito paatto.

Kasmā ca te, poṭṭhapāda, mayā ekaṃsikā dhammā desitā paattā? Ete, poṭṭhapāda, atthasaṃhitā , ete dhammasaṃhitā, ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti. Tasmā te mayā ekaṃsikā dhammā desitā paattā.

Ekaṃsikadhammavaṇṇanā

424-425.Santi poṭṭhapādāti idaṃ bhagavā kasmā ārabhi? Bāhirakehi paāpitaniṭṭhāya aniyyānikabhāvadassanatthaṃ. Sabbe hi titthiyā yathā bhagavā amataṃ nibbānaṃ, evaṃ attano attano samaye lokathupikādivasena niṭṭhaṃ paapenti, sā ca na niyyānikā. Yathā paattā hutvā na niyyāti na gacchati, aadatthu paṇḍitehi paṭikkhittā nivattati, taṃ dassetuṃ bhagavā evamāha. Tattha ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passanti puratthimāya disāya ekantasukho loko pacchimādīnaṃ vā aatarāyāti evaṃ jānantā evaṃ passantā viharatha. Diṭṭhapubbāni kho tasmiṃ loke manussānaṃ sarīrasaṇṭhānādīnīti. Appāṭihīrakatanti appāṭihīrakataṃ paṭiharaṇavirahitaṃ, aniyyānikanti vuttaṃ hoti.

 

Ny Potthapda, v sao những php ấy lại được Ta tuyn thuyết trnh by một cch khng dứt khot? Ny Potthapda, những php ny khng thuộc về đch giải thot, khng thuộc về php, khng thuộc căn bản của phạm hạnh, khng đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng tr, đến gic ngộ, đến Niết bn. V vậy những php ấy được Ta tuyn thuyết, trnh by một cch khng dứt khot. Ny Potthapda, những php g được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot? "y l khổ", ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot. "y l khổ tập", ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot. "y l khổ diệt", ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot. "y l con đường đưa đến khổ diệt", ny Potthapda, đ l php được Ta tuyn thuyết, trnh by một cch dứt khot.

Ny Potthapda, v sao những php ấy được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot? Ny Potthapda, những php ấy thuộc về đch giải thot, thuộc về Php, thuộc căn bản phạm hạnh, đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng tr, đến gic ngộ, đến Niết-bn. V vậy những php ấy được Ta tuyn thuyết trnh by một cch dứt khot.

425. Santi, poṭṭhapāda, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇāti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇāti? Te ce me evaṃ puṭṭhā āmāti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sajānāthāti [sampajānāthāti (sī. syā. ka.)]? Iti puṭṭhā noti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā, tāsaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃpaṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannāti ? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

34. Ny Potthapda, c một số Sa-mn, B-la-mn c chủ trương như thế ny, c chủ kiến như thế ny: "Sau khi chết, tự ng hon ton hạnh phc, v bệnh". Ta đến những vị ấy v hỏi: "C phải qu ại đức c chủ trương như thế ny, c chủ kiến như thế ny: "Sau khi chết, tự ng hon ton hạnh phc, v bệnh". Khi được Ta hỏi như vậy, những vị ấy cng nhận l phải. Ta ni: "Chư ại đức c sống v đ biết đ thấy thế giới ny l hon ton hạnh phc khng?". Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Vậy chư ại đức c tự thn cảm biết hon ton hạnh phc trong một đm hay trong một ngy, hay trong nửa đm hay trong nửa ngy khng?". Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Chư ại đức c biết một con đường no, một phương php no c thể đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hon ton hạnh phc khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng?

Ta ni với cc vị ấy: "Chư ại đức c nghe tiếng ni của chư thin, đ được sinh vo một thế giới hon ton hạnh phc. "Ny cc vị, hy cố gắng kho thực hnh. Ny cc vị hy thực chứng một thế giới hon ton hạnh phc. Ny cc vị, chng ti đ thực hnh, đ sanh vo một thế giới hon ton hạnh phc" khng? Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời khng. Ny Potthapda, ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy, thời c phải lời ni của những Sa-mn, B-la-mn kia l khng chnh xc hợp l?

 

426. Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso evaṃ vadeyya ahaṃ yā imasmiṃ janapade janapadakalyāṇī, taṃ icchāmi taṃ kāmemīti. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ ambho purisa, yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vāti? Iti puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ ambho purisa , yaṃ tvaṃ janapadakalyāṇiṃ icchasi kāmesi, jānāsi taṃ janapadakalyāṇiṃ evaṃnāmā evaṃgottāti vā, dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti, amukasmiṃ gāme vā nigame vā nagare vāti? Iti puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, taṃ tvaṃ icchasi kāmesīti? Iti puṭṭho āmāti vadeyya.

Taṃ kiṃ maasi , poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇāti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino  ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇāti? Te ce me evaṃ puṭṭhā āmāti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sajānāthāti? Iti puṭṭhā noti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā, tāsaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha, mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃpaṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

426-427.Janapadakalyāṇīti janapade aāhi itthīhi vaṇṇasaṇṭhānavilāsākappādīhi asadisā.

35. Như c một người ni: "Ti yu v i luyến một c gi đẹp trong nước ny". C người hỏi: "Ny bạn, c gi đẹp ng yu v i luyến ấy, ng c biết l người giai cấp no, l St-đế-lỵ, hay B-la-mn, hay Phệ-x, hay Thủ-đ?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời khng biết. C người hỏi: "Ny bạn, c gi đẹp ng yu v i luyến ấy, ng c biết tn g, lớn người, thấp người hay người bậc trung? Da đen sẫm, da ngăm ngăm đen hay da hồng ho? Ở tại lng no, hay thnh phố no?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời khng biết. C người hỏi: "Ny bạn, như vậy c phải ng đ yu v i luyến một người ng khng biết, ng khng thấy?" ược hỏi vậy vị ấy trả lời phải. Ny Potthapda, ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy, thời c phải lời ni của người kia l khng chnh xc hợp l?

- Vng phải, bạch Thế Tn! Sự kiện l như vậy, thời lời ni của người kia l khng chnh xc, hợp l.

36. - Như vậy ny Potthapda, những Sa-mn, B-la-mn c chủ trương như thế ny, c chủ kiến như thế ny: "Sau khi chết tự ng hon ton hạnh phc, v bệnh", Ta đến những vị ấy v hỏi: "C phải qu ại đức c chủ trương như thế ny, c chủ kiến như thế ny: "Sau khi chết, tự ng hon ton hạnh phc, v bệnh". Khi được hỏi như vậy, những vị ấy cng nhận l phải. Ta ni: "Chư ại đức c sống v đ biết, đ thấy thế giới ny l hon ton hạnh phc khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Vậy chư ại đức c tự nhận cảm biết hon ton hạnh phc trong một đm hay trong một ngy, hay trong nửa đm hay trong nửa ngy khng?". Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Chư ại đức c biết một con đường no, một phương php no đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hon ton hạnh phc khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng? Ta ni với cc vị ấy: "Chư ại đức c nghe tiếng ni của chư thin đ được sinh vo một thế giới hon ton hạnh phc: 'Ny cc vị, hy cố gắng kho thực hạnh! Ny cc vị, hy trực chứng một thế giới hon ton hạnh phc! Ny cc vị, chng ti đ thực hnh, đ sanh vo một thế giới hon ton hạnh phc' khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ny Potthapda, Ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy, thời c phải lời ni của những Sa-mn, B-la-mn kia l khng chnh xc, hợp l?

- Vng phải, bạch Thế Tn sự kiện l như vậy, theo lời ni của người kia l khng chnh xc, hợp l.

 

427. Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso cātumahāpathe nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ ambho purisa, yassa tvaṃ [yaṃ tvaṃ (sī. ka.)] pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vāti? Iti puṭṭho noti vadeyya. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ ambho purisa, yaṃ tvaṃ na jānāsi na passasi, tassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosīti? Iti puṭṭho āmāti vadeyya.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

Evameva kho, poṭṭhapāda, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇāti. Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino ekantasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇāti ? Te ce me evaṃ puṭṭhā āmāti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharathāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto ekaṃ vā rattiṃ ekaṃ vā divasaṃ upaḍḍhaṃ vā rattiṃ upaḍḍhaṃ vā divasaṃ ekantasukhiṃ attānaṃ sajānāthāti? Iti puṭṭhā noti vadanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto jānātha ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāyāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Tyāhaṃ evaṃ vadāmi api pana tumhe āyasmanto yā tā devatā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannā tāsaṃ devatānaṃ bhāsamānānaṃ saddaṃ suṇātha- suppaṭipannāttha, mārisā, ujuppaṭipannāttha , mārisā, ekantasukhassa lokassa sacchikiriyāya; mayampi hi, mārisā, evaṃ paṭipannā ekantasukhaṃ lokaṃ upapannāti? Iti puṭṭhā noti vadanti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ appāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

 

37. - Ny Potthapda, như một người muốn xy tại ng tư đường một ci thang để leo ln lầu. C người hỏi: "Ny bạn, ng muốn xy một ci thang để leo ln lầu, vậy ng c biết lầu ấy l về hướng ng, hay về hướng Ty, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nh lầu ấy cao hay thấp, hay trung bnh?" ược hỏi vậy, vị ấy trả lời khng biết. C người hỏi: "Ny bạn, như vậy c phải, ng xy một ci thang để leo ln một ci lầu m ng khng biết, khng thấy?" ược hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Ny Potthapda ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy thời c phải lời ni của người kia l khng chnh xc, hợp l?

- Vng phải, bạch Thế Tn! Sự kiện l như vậy, thời lời ni của người kia l khng chnh xc, hợp l.

38. - Như vậy ny Potthapda, những Sa-mn, B-la-mn c chủ trương như thế ny, c chủ kiến như thế ny: "Sau khi chết, tự ng hon ton hạnh phc, v bệnh". Ta đến những vị ấy v hỏi: "C phải qu ại đức c chủ trương như thế ny, c chủ kiến như thế ny: "Sau khi chết, tự ng hon ton hạnh phc, v bệnh". Khi được hỏi vậy, những vị ấy cng nhận l phải. Ta ni: "Chư ại đức c sống v đ biết, đ thấy thế giới ny l hon ton hạnh phc khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Chư ại đức c biết một con đường no, một phương php no c thể đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hon ton hạnh phc khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Vậy chư ại đức c tự tm cảm biết hon ton hạnh phc trong một đm hay trong một ngy, hay trong nửa đm hay trong nửa ngy khng?" Khi được hỏi vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ta ni với cc vị ấy: "Chư ại đức c nghe tiếng ni của chư thin đ được sinh vo một thế giới hon ton hạnh phc: 'Ny cc vị, hy cố gắng thực hnh! Ny cc vị, hy trực chứng một thế giới hon ton hạnh phc. Ny cc vị, chng ti đ thực hnh, đ sanh vo một thế giới hon ton hạnh phc' khng?" Khi được ni vậy, cc vị ấy trả lời l khng. Ny Potthapda, ngươi nghĩ như thế no? Sự kiện l như vậy, thời c phải lời ni của những Sa-mn, B-la-mn, kia l khng chnh xc, hợp l.

- Vng phải, bạch Thế Tn! Sự kiện l như vậy, thời lời ni của người kia khng chnh đng, hợp l.

 

Tayo attapaṭilābhā

428. Tayo kho me, poṭṭhapāda, attapaṭilābhā oḷāriko attapaṭilābho, manomayo attapaṭilābho, arūpo attapaṭilābho. Katamo ca, poṭṭhapāda, oḷāriko attapaṭilābho? Rūpī cātumahābhūtiko kabaḷīkārāhārabhakkho [kabaḷīkārabhakkho (syā. ka.)], ayaṃ oḷāriko attapaṭilābho. Katamo manomayo attapaṭilābho? Rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo, ayaṃ manomayo attapaṭilābho. Katamo arūpo attapaṭilābho? Arūpī saāmayo, ayaṃ arūpo attapaṭilābho.

Tayoattapaṭilābhavaṇṇanā

428. Evaṃ bhagavā paresaṃ niṭṭhāya aniyyānikattaṃ dassetvā attano niṭṭhāya niyyānikabhāvaṃ dassetuṃ tayo kho me poṭṭhapādātiādimāha. Tattha attapaṭilābhoti attabhāvapaṭilābho, ettha ca bhagavā tīhi attabhāvapaṭilābhehi tayo bhave dassesi. Oḷārikattabhāvapaṭilābhena avīcito paṭṭhāya paranimmitavasavattipariyosānaṃ kāmabhavaṃ dassesi. Manomayaattabhāvapaṭilābhena paṭhamajjhānabhūmito paṭṭhāya akaniṭṭhabrahmalokapariyosānaṃ rūpabhavaṃ dassesi. Arūpaattabhāvapaṭilābhena ākāsānacāyatanabrahmalokato paṭṭhāya nevasaānāsaāyatanabrahmalokapariyosānaṃ arūpabhavaṃ dassesi. Saṃkilesikā dhammā nāma dvādasa akusalacittuppādā. Vodāniyā dhammā nāma samathavipassanā.

 

 

 

39. - Ny Potthapda, c ba loại ng chấp: th ph ng chấp, sở thnh ng chấp, v sắc ng chấp. Ny Potthapda, thế no l th ph ng chấp? C sắc, do bốn đại hnh thnh, do đon thực nui dưỡng l th ph ng chấp. Thế no sở thnh ng chấp? C sắc, do sở thnh, đầy đủ chi tiết lớn nhỏ, cc căn đầy đủ, l sở thnh ng chấp. Thế no l v sắc ng chấp? Khng c sắc, do tưởng sở thnh l v sắc ng chấp.

429. Oḷārikassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāroti, na kho panetaṃ, poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaaca sukho ca vihāro.

429.Paāpāripūriṃvepullattanti maggapaāphalapaānaṃ pāripūriceva vipulabhāvaca. Pāmujjanti taruṇapīti. Pītīti balavatuṭṭhi. Kiṃ vuttaṃ hoti? Yaṃ avocumha sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihiratīti, tattha tassa evaṃ viharato taṃ pāmojjaceva bhavissati, pīti ca nāmakāyapassaddhi ca sati ca sūpaṭṭhitā uttamaāṇaca sukho ca vihāro. Sabbavihāresu ca ayameva vihāro sukhoti vattuṃ yutto upasanto paramamadhuroti. Tattha paṭhamajjhāne pāmojjādayo chapi dhammā labbhanti, dutiyajjhāne dubbalapītisaṅkhātaṃ pāmojjaṃ nivattati, sesā paca labbhanti. Tatiye pīti nivattati, sesā cattāro labbhanti. Tathā catutthe. Imesu catūsu jhānesu sampasādanasutte suddhavipassanā pādakajjhānameva kathitaṃ. Pāsādikasutte catūhi maggehi saddhiṃ vipassanā kathitā. Dasuttarasutte catutthajjhānikaphalasamāpatti kathitā. Imasmiṃ poṭṭhapādasutte pāmojjaṃ pītivevacanameva katvā dutiyajjhānikaphalasamāpattināma kathitāti veditabbā.

40. Ny Potthapda, Ta thuyết php để diệt th ph ng chấp. Nếu cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ, với thắng tr, chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn, quảng đại. Ny Potthapda, rất c thể cc người nghĩ: "Cc nhiễm php sẽ diệt trừ, cc tịnh php sẽ tăng trưởng, v ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr, chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn, quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Ny Potthapda, chớ c nghĩ như vậy. Khi nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr, chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn, quảng đại, thời hn hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chnh niệm, tỉnh gic v lạc tr sanh.

430. Manomayassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti . Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāroti, na kho panetaṃ, poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti , paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaaca sukho ca vihāro.

 

41. Ny Potthapda, Ta thuyết php cũng để diệt trừ sở thnh ng chấp. Nếu cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ v an tr tr tuệ sung mn quảng đại. Ny Potthapda, rất c thể cc ngươi nghĩ: "Cc nhiễm php sẽ diệt trừ, cc tịnh php sẽ tăng trưởng, v ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Ny Potthapda, chớ c nghĩ như vậy. Khi nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, khi ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn qung đại, thời hn hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chnh niệm tỉnh gic l lạc tr sanh.

431. Arūpassapi kho ahaṃ, poṭṭhapāda, attapaṭilābhassa pahānāya dhammaṃ desemi yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti. Siyā kho pana te, poṭṭhapāda, evamassa saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissati, dukkho ca kho vihāroti, na kho panetaṃ , poṭṭhapāda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Saṃkilesikā ceva dhammā pahīyissanti, vodāniyā ca dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissati, pāmujjaṃ ceva bhavissati pīti ca passaddhi ca sati ca sampajaaca sukho ca vihāro.

 

42. Ny Potthapda, Ta thuyết php cũng để diệt trừ v sắc ng chấp. Nếu cc ngươi thực hnh theo php ny, thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, v ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại. Ny Potthapda, rất c thể cc ngươi nghĩ: "Cc nhiễm php sẽ diệt trừ, cc tịnh php sẽ tăng trưởng, ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Ny Potthapda, chớ c nghĩ như vậy. Khi nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại, thời hn hoan sanh, hoan hỷ, chnh niệm, tỉnh gic v lạc tr sanh.

432. Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ katamo pana so, āvuso , oḷāriko attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma ayaṃ vā so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābho, yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti.

432-437.Ayaṃ vā soti ettha vā saddo vibhāvanattho hoti. Ayaṃ soti evaṃ vibhāvetvā pakāsetvā byākareyyāma. Yathāpare ekantasukhaṃ attānaṃ sajānāthāti puṭṭhā noti vadanti, na evaṃ vadāmāti attho. Sappāṭihīrakatanti sappāṭiharaṇaṃ, niyyānikanti attho. Mogho hotīti tuccho hoti, natthi so tasmiṃ samayeti adhippāyo. Sacco hotīti bhūto hoti, sveva tasmiṃ samaye sacco hotīti attho. Ettha panāyaṃ citto attano asabbautāya tayo attapaṭilābhe kathetvā attapaṭilābho nāma paattimattaṃ etanti uddharituṃ nāsakkhi, attapaṭilābho tveva niyyātesi. Athassa bhagavā rūpādayo cettha dhammā, attapaṭilābhoti pana nāmamattametaṃ, tesu tesu rūpādīsu sati evarūpā vohārā hontīti dassetukāmo tasseva kathaṃ gahetvā nāmapaattivasena niyyātanatthaṃ yasmiṃ citta samayetiādimāha.

43. Ny Potthapda, c những người ngoi hỏi chng ti: "Ny Hiền giả, th ph ng chấp ấy l g m Hiền giả thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng, v ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại?"

Khi được chng hỏi như vậy, chng ti trả lời "Ny Hiền giả, chnh th ph ng chấp ấy, chng ti thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny, thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại".

433. Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti? Tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma ayaṃ vā so, āvuso, manomayo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti , paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti.

44. Ny Potthapda, c những người ngoi hỏi: "Ny Hiền giả, sở thnh ng chấp ấy l g m Hiền giả thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php ny được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại tự mnh gic ngộ, với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn, quảng đại?"

Khi được hỏi vậy, chng ti trả lời: "Ny Hiền giả, chnh sở thnh ng chấp ấy chng ti thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại".

434. Pare ce, poṭṭhapāda, amhe evaṃ puccheyyuṃ katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha , yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma ayaṃ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

45. Ny Potthapda, c những người ngoi hỏi chng ti: "Ny Hiền giả, v sắc ng chấp ấy l g m Hiền giả thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại?". Khi được hỏi vậy, chng ti trả lời: "Ny Hiền giả, chnh v sắc ng chấp ấy, chng ti thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại".

Ny Potthapda, ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy, thời c phải lời ni ấy l chnh xc, hợp l?

435. Seyyathāpi, poṭṭhapāda, puriso nisseṇiṃ kareyya pāsādassa ārohaṇāya tasseva pāsādassa heṭṭhā. Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ ambho purisa, yassa tvaṃ pāsādassa ārohaṇāya nisseṇiṃ karosi, jānāsi taṃ pāsādaṃ, puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya ucco vā nīco vā majjhimo vāti? So evaṃ vadeyya ayaṃ vā so, āvuso, pāsādo, yassāhaṃ ārohaṇāya nisseṇiṃ karomi, tasseva pāsādassa heṭṭhāti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante tassa purisassa sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

46. Ny Potthapda, v như một người xy một ci thang để leo ln lầu, từ dưới chn lầu ấy. Người ấy được hỏi: "Ny bạn, ng xy ci thang để leo ln lầu, ci lầu ấy về hướng ng hay hướng Nam, hay hướng Ty, hay hướng Bắc? Nh lầu ấy cao, hay thấp, hay trung bnh? Nếu người ấy trả lời: "Ny Hiền giả, ci lầu m ti xy thang để leo ln chnh tại dưới chn lầu ny". Ny Potthapda, ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy thời c phải lời ni ấy l chnh xc, hợp chăng?

- Vng phải, bạch Thế Tn, sự kiện l như vậy, thời lời ni của người kia l chnh xc, hợp l!

436. Evameva kho, poṭṭhapāda, pare ce amhe evaṃ puccheyyuṃ katamo pana so, āvuso, oḷāriko attapaṭilābhope katamo pana so, āvuso, manomayo attapaṭilābhope katamo pana so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa tumhe pahānāya dhammaṃ desetha, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti, tesaṃ mayaṃ evaṃ puṭṭhā evaṃ byākareyyāma ayaṃ vā so, āvuso, arūpo attapaṭilābho, yassa mayaṃ pahānāya dhammaṃ desema, yathāpaṭipannānaṃ vo saṃkilesikā dhammā pahīyissanti, vodāniyā dhammā abhivaḍḍhissanti, paāpāripūriṃ vepullattaca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissathāti.

Taṃ kiṃ maasi, poṭṭhapāda, nanu evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti? Addhā kho, bhante, evaṃ sante sappāṭihīrakataṃ bhāsitaṃ sampajjatīti.

47. - Như vậy, ny Potthapda, v c những người ngoi hỏi chng ti: "Ny Hiền giả, th ph ng chấp l g?... Ny Hiền giả, sở thnh ng chấp l g?... Ny Hiền giả, v sắc ng chấp ấy l g m Hiền giả thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại?" Khi được hỏi vậy, chng ti trả lời: "Ny Hiền giả, chnh v sắc ng chấp ấy m chng ti thuyết php để diệt trừ, khiến cc người thực hnh theo php ny thời nhiễm php được diệt trừ, tịnh php được tăng trưởng v ngay hiện tại, tự mnh gic ngộ với thắng tr chứng đạt v an tr tr tuệ sung mn quảng đại".

- Ny Potthapda, ngươi nghĩ thế no? Sự kiện l như vậy, thời c phải lời ni ấy l chnh xc, hợp l?

- Vng phải, bạch Thế Tn, sự kiện l như vậy, thời lời ni của người kia l chnh xc, hợp l!

437. Evaṃ vutte citto hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca yasmiṃ, bhante, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti; oḷāriko vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti. Yasmiṃ, bhante, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho arūpo attapaṭilābho hoti; manomayo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hoti. Yasmiṃ, bhante, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, moghassa tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, mogho manomayo attapaṭilābho hoti; arūpo vāssa attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco hotīti.

Yasmiṃ, citta, samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati ; oḷāriko attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; manomayo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābhotveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati.

48. Khi nghe ni vậy, Citta Hatthisriputta bạch Thế Tn:

- Bạch Thế Tn, trong khi c th ph ng chấp, phải chăng khng c sở thnh ng chấp, khng c v sắc ng chấp? Th ph ng chấp khi ấy thật c tồn tại. Bạch Thế Tn, trong khi c sở thnh ng chấp, phải chăng khng c th ph ng chấp, khng c v sắc ng chấp? sở thnh ng chấp khi ấy thật c tồn tại. Bạch Thế Tn, trong khi c v sắc ng chấp, phải chăng khng c th ph ng chấp, khng c sở thnh ng chấp? V sắc ng chấp khi ấy thật c tồn tại.

49. - Ny Citta, trong khi c th ph ng chấp, thời ng chấp ấy khng thuộc sở thnh ng chấp, khng thuộc v sắc ng chấp, chnh khi ấy thuộc th ph ng chấp. Ny Citta, trong khi c sở thnh ng chấp, thời ng chấp ấy khng thuộc th ph ng chấp, khng thuộc v sắc ng chấp, chnh khi ấy thuộc sở thnh ng chấp. Ny Citta, trong khi c v sắc ng chấp, thời ng chấp ấy khng thuộc th ph ng chấp, khng thuộc sở thnh ng chấp, chnh khi ấy thuộc v sắc ng chấp. Ny Citta, nếu c người hỏi ngươi: "Ngươi đ c tồn tại ở qu khứ hay khng? Ngươi sẽ tồn tại ở tương lai hay khng? Ngươi c tồn tại ở hiện tại khng?" Ny Citta, được hỏi vậy, ngươi trả lời như thế no?

- Bạch Thế Tn, nếu c người hỏi con: "Ngươi đ c tồn tại ở qu khứ hay khng? Ngươi sẽ tồn tại ở tương lai hay khng? Ngươi c tồn tại ở hiện tại hay khng?" Bạch Thế Tn được hỏi vậy, con sẽ trả lời: "Ti đ c tồn tại ở qu khứ, khng phải khng tồn tại; ti sẽ tồn tại ở tương lai, khng phải khng tồn tại; ti tồn tại ở hiện tại, khng phải khng tồn tại". Bạch Thế Tn, nếu được hỏi như vậy, con sẽ trả lời như vậy.

 

 

438. Sace taṃ, citta, evaṃ puccheyyuṃ ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ, na tvaṃ nāhosi; bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ, na tvaṃ na bhavissasi; atthi tvaṃ etarahi, na tvaṃ natthīti, evaṃ puṭṭho tvaṃ, citta, kinti byākareyyāsīti?

Sace maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ ahosi tvaṃ atītamaddhānaṃ, na tvaṃ na ahosi; bhavissasi tvaṃ anāgatamaddhānaṃ, na tvaṃ na bhavissasi; atthi tvaṃ etarahi, na tvaṃ natthīti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ ahosāhaṃ atītamaddhānaṃ, nāhaṃ na ahosiṃ; bhavissāmahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nāhaṃ na bhavissāmi; atthāhaṃ etarahi, nāhaṃ natthīti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyanti.

Sace pana taṃ, citta, evaṃ puccheyyuṃ yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova [sveva (sī. pī.), soyeva (syā.)] te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno? Yo [yo vā (pī.)] te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno? Yo [yo vā (pī.)] te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova [so ca (ka.)] te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgatoti. Evaṃ puṭṭho tvaṃ, citta, kinti byākareyyāsīti?

Sace pana maṃ, bhante, evaṃ puccheyyuṃ yo te ahosi atīto attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho anāgato, mogho paccuppanno. Yo te bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho paccuppanno. Yo te etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova te attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgatoti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyaṃ yo me ahosi atīto attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco ahosi, mogho anāgato, mogho paccuppanno. Yo me bhavissati anāgato attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho tasmiṃ samaye sacco bhavissati, mogho atīto, mogho paccuppanno. Yo me etarahi paccuppanno attapaṭilābho, sova me attapaṭilābho sacco, mogho atīto, mogho anāgatoti. Evaṃ puṭṭho ahaṃ, bhante, evaṃ byākareyyanti.

 

438. Evaca pana vatvā paṭipucchitvā vinayanatthaṃ puna sace taṃ, citta, evaṃ puccheyyuntiādimāha . Tattha yo me ahosi atīto attapaṭilābho , sveva me attapaṭilābho, tasmiṃ samaye sacco ahosi, mogho anāgato mogho paccuppannoti ettha tāva imamatthaṃ dasseti yasmā ye te atītā dhammā, te etarahi natthi, ahesunti pana saṅkhyaṃ gatā, tasmā sopi me attapaṭilābho tasmiṃyeva samaye sacco ahosi. Anāgatapaccuppannānaṃ pana dhammānaṃ tadā abhāvā tasmiṃ samaye mogho anāgato, mogho paccuppannoti, evaṃ atthato nāmamattameva attapaṭilābhaṃ paṭijānāti. Anāgatapaccuppannesupi eseva nayo.

 

50. - Ny Citta, nếu c người hỏi lại ngươi: "Qu khứ ng chấp m Ngươi đ c, c phải ng chấp ấy đối với Ngươi l thật c, ng chấp tương lai khng tồn tại, ng chấp hiện tại khng tồn tại? Tương lai ng chấp m Ngươi sẽ c, c phải ng chấp ấy đối với Ngươi l thật c, ng chấp qu khứ khng tồn tại, ng chấp hiện tại khng tồn tại? Hiện tại ng chấp m Ngươi hiện c, c phải ng chấp ấy đối với Ngươi l thật c, ng chấp qu khứ khng tồn tại, ng chấp tương lai khng tồn tại?" Ny Citta, được hỏi vậy, Ngươi trả lời thế no?

- Bạch Thế Tn, nếu c người hỏi con: "Qu khứ ng chấp m Ngươi đ c, c phải ng chấp ấy đối với Ngươi l thật c, ng chấp tương lai khng tồn tại, ng chấp hiện tại khng tồn tại? Tương lai ng chấp m Ngươi sẽ c, c phải ng chấp ấy đối với Ngươi l thật c, ng chấp qu khứ khng tồn tại, ng chấp hiện tại khng tồn tại? Hiện tại ng chấp m Ngươi hiện c, c phải ng chấp ấy đối với Ngươi l thật c, ng chấp qu khứ khng tồn tại, ng chấp tương lai khng tồn tại?" Bạch Thế Tn, nếu được hỏi vậy, con sẽ trả lời: "Qu khứ ng chấp m ti đ c, ng chấp ấy đối với ti l thật c, ng chấp tương lai khng tồn tại, ng chấp hiện tại khng tồn tại? Tương lai ng chấp m ti sẽ c, ng chấp ấy đối với ti l thật c, ng chấp qu khứ khng tồn tại, ng chấp hiện tại khng tồn tại. Hiện tại ng chấp m ti hiện c, ng chấp ấy đối với ti l thật c, ng chấp qu khứ khng tồn tại, ng chấp tương lai khng tồn tại". Bạch Thế Tn, được hỏi vậy, con sẽ trả lời như vậy.

439. Evameva kho, citta, yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na arūpo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati. Oḷāriko attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hotipe yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati.

439-443. Atha bhagavā tassa byākaraṇena saddhiṃ attano byākaraṇaṃ saṃsandituṃ evameva kho cittātiādīni vatvā puna opammato tamatthaṃ sādhento seyyathāpi citta gavā khīrantiādimāha. Tatrāyaṃ saṅkhepattho, yathā gavā khīraṃ, khīrādīhi ca dadhiādīni bhavanti, tattha yasmiṃ samaye khīraṃ hoti, na tasmiṃ samaye dadhīti vā navanītādīsu vā aataranti saṅkhyaṃ niruttiṃ nāmaṃ vohāraṃ gacchati. Kasmā? Ye dhamme upādāya dadhītiādi vohārā honti, tesaṃ abhāvā. Atha kho khīraṃ tveva tasmiṃ samaye saṅkhyaṃ gacchati. Kasmā? Ye dhamme upādāya khīranti saṅkhyā nirutti nāmaṃ vohāro hoti, tesaṃ bhāvāti. Esa nayo sabbattha. Imā kho cittāti oḷāriko attapaṭilābho iti ca manomayo attapaṭilābho iti ca arūpo attapaṭilābho iti ca imā kho citta lokasamaā loke samaāmattakāni samanujānanamattakāni etāni. Tathā lokaniruttimattakāni vacanapathamattakāni vohāramattakāni nāmapaṇṇattimattakāni etānīti. Evaṃ bhagavā heṭṭhā tayo attapaṭilābhe kathetvā idāni sabbametaṃ vohāramattakanti vadati. Kasmā? Yasmā paramatthato satto nāma natthi, suo tuccho esa loko.

Buddhānaṃ pana dve kathā sammutikathā ca paramatthakathā ca. Tattha satto poso devo brahmātiādikā sammutikathā nāma. Aniccaṃ dukkhamanattā khandhā dhātuyo āyatanāni satipaṭṭhānā sammappadhānātiādikā paramatthakathā nāma. Tattha yo sammutidesanāya sattoti vā posoti vā devoti vā brahmāti vā vutte vijānituṃ paṭivijjhituṃ niyyātuṃ arahattajayaggāhaṃ gahetuṃ sakkoti, tassa bhagavā āditova sattoti vā posoti vā devoti vā brahmāti vā katheti, yo paramatthadesanāya aniccanti vā dukkhanti vātiādīsu aataraṃ sutvā vijānituṃ paṭivijjhituṃ niyyātuṃ arahattajayaggāhaṃ gahetuṃ sakkoti, tassa aniccanti vā dukkhanti vātiādīsu aatarameva katheti. Tathā sammutikathāya bujjhanakasattassāpi na paṭhamaṃ paramatthakathaṃ katheti. Sammutikathāya pana bodhetvā pacchā paramatthakathaṃ katheti. Paramatthakathāya bujjhanakasattassāpi na paṭhamaṃ sammutikathaṃ katheti. Paramatthakathāya pana bodhetvā pacchā sammutikathaṃ katheti. Pakatiyā pana paṭhamameva paramatthakathaṃ kathentassa desanā lūkhākārā hoti, tasmā buddhā paṭhamaṃ sammutikathaṃ kathetvā pacchā paramatthakathaṃ kathenti. Sammutikathaṃ kathentāpi saccameva sabhāvameva amusāva kathenti. Paramatthakathaṃ kathentāpi saccameva sabhāvameva amusāva kathenti.

Duve saccāni akkhāsi, sambuddho vadataṃ varo;

Sammutiṃ paramatthaca, tatiyaṃ nūpalabbhati.

Saṅketavacanaṃ saccaṃ, lokasammutikāraṇaṃ;

Paramatthavacanaṃ saccaṃ, dhammānaṃ bhūtalakkhaṇanti.

Yāhi tathāgato voharati aparāmasanti yāhi lokasamaāhi lokaniruttīhi tathāgato taṇhāmānadiṭṭhiparāmāsānaṃ abhāvā aparāmasanto voharatīti desanaṃ vinivaṭṭetvā arahattanikūṭena niṭṭhāpesi. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.

Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ

Poṭṭhapādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

51. - Như vậy ny Citta, trong khi c th ph ng chấp, thời ng chấp ấy khng thuộc sở thnh ng chấp, khng thuộc v sắc ng chấp, chnh khi ấy thuộc th ph ng chấp. Ny Citta, trong khi c sở thnh ng chấp, thời ng chấp ấy khng thuộc v sắc ng chấp, chnh khi ấy thuộc sở thnh ng chấp. Ny Citta, trong khi c v sắc ng chấp, thời ng chấp khng thuộc th ph ng chấp, khng thuộc sở thnh ng chấp, chnh khi ấy thuộc v sắc ng chấp.

440. Seyyathāpi, citta, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo. Yasmiṃ samaye khīraṃ hoti, neva tasmiṃ samaye dadhīti saṅkhaṃ gacchati, na navanītanti saṅkhaṃ gacchati, na sappīti saṅkhaṃ gacchati, na sappimaṇḍoti saṅkhaṃ gacchati; khīraṃ tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Yasmiṃ samaye dadhi hotipe navanītaṃ hoti sappi hoti sappimaṇḍo hoti, neva tasmiṃ samaye khīranti saṅkhaṃ gacchati, na dadhīti saṅkhaṃ gacchati, na navanītanti saṅkhaṃ gacchati, na sappīti saṅkhaṃ gacchati; sappimaṇḍo tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Evameva kho, citta, yasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābho hotipe yasmiṃ, citta, samaye manomayo attapaṭilābho hotipe yasmiṃ, citta, samaye arūpo attapaṭilābho hoti, neva tasmiṃ samaye oḷāriko attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati, na manomayo attapaṭilābhoti saṅkhaṃ gacchati; arūpo attapaṭilābho tveva tasmiṃ samaye saṅkhaṃ gacchati. Imā kho citta, lokasamaā lokaniruttiyo lokavohārā lokapaattiyo , yāhi tathāgato voharati aparāmasanti.

52. Ny Citta, v như từ b ci sanh ra sữa, từ sữa sinh ra lạc, từ lạc sanh ra sanh t, từ sanh t sanh ra thục t, từ thục t sanh ra đề hồ. Khi thnh sữa thời sữa ấy khng thuộc lạc, khng thuộc sanh t, khng thuộc thục t, khng thuộc đề hồ, chnh khi ấy thuộc sữa; khi thnh lạc... khi thnh sanh t... khi thnh thục t... khi thnh đề hồ thời đề hồ khng thuộc sữa, khng thuộc lạc, khng thuộc sanh t, khng thuộc thục t, chnh khi ấy thuộc đề hồ.

53. Như vậy ny Citta trong khi c th ph ng chấp... Ny Citta, trong khi c sở thnh ng chấp... Ny Citta, trong khi c v sắc ng chấp thời ng chấp ấy khng thuộc th ph ng chấp, khng thuộc sở thnh ng chấp, chnh khi ấy thuộc v sắc ng chấp. Ny Citta, chng chỉ l danh tự thế gian, ngn ngữ thế gian, danh xưng thế gian, k php thế gian. Như Lai dng chng nhưng khng chấp trước chng.

 

441. Evaṃ vutte, poṭṭhapādo paribbājako bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bhante! Abhikkantaṃ, bhante, seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

54. ược nghe ni vậy du sĩ ngoại đạo Potthapda bạch Thế Tn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Như người dựng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by những g bị che kn, chỉ đường cho những người lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy chnh php đ được Thế Tn dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. Bạch Thế Tn, con xin quy y Thế Tn, quy y Php v quy y chng Tỷ-kheo. Mong Thế Tn nhận con lm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

Cittahatthisāriputtaupasampadā

442. Citto pana hatthisāriputto bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bhante; abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti. Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadanti.

55. V Citta Hatthisriputta cũng bạch Thế Tn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho những người đi lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, chnh php đ được Thế Tn dng nhiều phương tiện trnh by giải thch. Con xin quy y Thế Tn, quy y Php v quy y chng Tăng. Mong Thế Tn cho con được xuất gia với Thế Tn, mong cho con thọ đại giới.

443. Alattha kho citto hatthisāriputto bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihāsi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro kho panāyasmā citto hatthisāriputto arahataṃ ahosīti.

Poṭṭhapādasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.

 

56. Citta Hatthisriputta được xuất gia với Thế Tn v được thọ đại giới. Thọ đại giới khng bao lu, ại đức Citta Hatthisriputta ở một mnh, an tịnh, khng phng dật, sống nhiệt tm, cần mẫn. V khng bao lu, vị ny chứng được mục đch tối cao m con chu cc lương gia đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh hướng đến. l v thượng phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr: sanh đ tận, phạm hạnh đ thnh, những g nn lm đ lm sau đời ny sẽ khng c đời sống khc nữa. ại đức Citta Hatthisriputta hiểu biết như vậy.

V đại đức Citta Hatthisriputta trở thnh một vị A-la-hn nữa.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

 

Dīghanikāya - Trường Bộ Kinh - Sớ Giải

Dīghanikāya

Dīgha nikāya (aṭṭhakathā)

Kinh Trường Bộ

Vi tnh: Nhị Tường // Cập nhật 4-2022