MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

Majjhimanikāyo

Majjhimanikāye

Trung Bộ Kinh

3. Dhammadāyādasuttaṃ

3. Dhammadāyādasuttavaṇṇanā

3. Kinh thừa tự Php
(Dhammadyda sutta)

29. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

29.Evaṃme sutanti dhammadāyādasuttaṃ. Yasmā panassa aṭṭhuppattiko nikkhepo, tasmā taṃ dassetvā vassa apubbapadavaṇṇanaṃ karissāma. Katarāya ca panidaṃ aṭṭhuppattiyā nikkhittanti. Lābhasakkāre. Bhagavato kira mahālābhasakkāro uppajji. Yathā taṃ cattāro asaṅkhyeyye pūritadānapāramīsacayassa. Sabbadisāsu yamakamahāmegho vuṭṭhahitvā mahoghaṃ viya sabbapāramiyo ekasmiṃ attabhāve vipākaṃ dassāmāti sampiṇḍitā viya lābhasakkāramahoghaṃ nibbattayiṃsu. Tato tato annapānayānavatthamālāgandhavilepanādihatthā khattiyabrāhmaṇādayo āgantvā kahaṃ buddho, kahaṃ bhagavā, kahaṃ devadevo, narāsabho, purisasīhoti bhagavantaṃ pariyesanti. Sakaṭasatehipi paccaye āharitvā okāsaṃ alabhamānā samantā gāvutappamāṇampi sakaṭadhurena sakaṭadhuramāhaccatiṭṭhanti ceva anubandhanti ca. Andhakavindabrāhmaṇādayo viya. Sabbaṃ khandhake tesu tesu suttesu ca āgatanayeneva veditabbaṃ. Yathā ca bhagavato, evaṃ bhikkhusaṅghassāpi.

Vuttampi cetaṃ tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅghopi kho sakkato hotipe parikkhārānanti (udā. 14). Tathā yāvatā kho, cunda, etarahi saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno, nāhaṃ, cunda, aaṃ ekasaṅghampi samanupassāmi, evaṃ lābhaggayasaggapattaṃ, yathariva, cunda, bhikkhusaṅghoti (dī. ni. 3.176).

Svāyaṃ bhagavato ca bhikkhusaṅghassa ca uppanno lābhasakkāro ekato hutvā dvinnaṃ mahānadīnaṃ udakamiva appameyyo ahosi. Kamena bhikkhū paccayagarukā paccayabāhulikā ahesuṃ. Pacchābhattampi telamadhuphāṇitādīsu āhaṭesu gaṇḍiṃyeva paharitvā amhākaṃ ācariyassa detha, upajjhāyassa dethāti uccāsaddamahāsaddaṃ karonti. Sā ca nesaṃ pavatti bhagavatopi pākaṭā ahosi. Tato bhagavā ananucchavikanti dhammasaṃvegaṃ uppādetvā cintesi

Paccayā akappiyāti na sakkā sikkhāpadaṃ paapetuṃ. Paccayapaṭibaddhā hi kulaputtānaṃ samaṇadhammavutti. Handāhaṃ dhammadāyādapaṭipadaṃ desemi. Sā sikkhākāmānaṃ kulaputtānaṃ sikkhāpadapaatti viya bhavissati nagaradvāre ṭhapitasabbakāyikaādāso viya ca, yathā hi nagaradvāre ṭhapite sabbakāyike ādāse cattāro vaṇṇā attano chāyaṃ disvā vajjaṃ pahāya niddosā honti, evameva sikkhākāmā kulaputtā payogamaṇḍanena attānaṃ maṇḍetukāmā imaṃ sabbakāyikādāsūpamaṃ desanaṃ āvajjitvā āmisadāyādapaṭipadaṃ vajjetvā dhammadāyādapaṭipadaṃ pūrentā khippameva jātijarāmaraṇassa antaṃ karissantīti. Imissā aṭṭhuppattiyā idaṃ suttaṃ abhāsi.

Tattha dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādāti dhammassa me dāyādā, bhikkhave, bhavatha, mā āmisassa. Yo mayhaṃ dhammo, tassa paṭiggāhakā bhavatha, yaca kho mayhaṃ āmisaṃ, tassa mā paṭiggāhakā bhavathāti vuttaṃ hoti. Tattha dhammopi duvidho nippariyāyadhammo, pariyāyadhammoti. Āmisampi duvidhaṃ nippariyāyāmisaṃ, pariyāyāmisanti. Kathaṃ? Maggaphalanibbānabhedo hi navavidhopi lokuttaradhammo nippariyāyadhammo nibbattitadhammo, na yena kenaci pariyāyena kāraṇena vā lesena vā dhammo. Yaṃ panidaṃ vivaṭṭūpanissitaṃ kusalaṃ, seyyathidaṃ, idhekacco vivaṭṭaṃ patthento dānaṃ deti, sīlaṃ samādiyati, uposathakammaṃ karoti, gandhamālādīhi vatthupūjaṃ karoti, dhammaṃ suṇāti deseti jhānasamāpattiyo nibbatteti, evaṃ karonto anupubbena nippariyāyadhammaṃ amataṃ nibbānaṃ paṭilabhati, ayaṃ pariyāyadhammo. Tathā cīvarādayo cattāro paccayā nippariyāyāmisameva, na aena pariyāyena kāraṇena vā lesena vā āmisaṃ. Yaṃ panidaṃ vaṭṭagāmikusalaṃ, seyyathidaṃ, idhekacco vaṭṭaṃ patthento sampattibhavaṃ icchamāno dānaṃ detipe samāpattiyo nibbatteti, evaṃ karonto anupubbena devamanussasampattiṃ paṭilabhati, idaṃ pariyāyāmisaṃ nāma.

Tattha nippariyāyadhammopi bhagavatoyeva santako. Bhagavatā hi kathitattā bhikkhū maggaphalanibbānāni adhigacchanti. Vuttampi cetaṃ so hi brāhmaṇa bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asajātassa maggassa sajanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaū maggavidū maggakovido. Maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatāti (ma. ni. 3.79) ca so hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati cakkhubhūto āṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgatoti (ma. ni. 1.203) ca. Pariyāyadhammopi bhagavatoyeva santako. Bhagavatā hi kathitattā evaṃ jānanti vivaṭṭaṃ patthetvā dānaṃ dentope samāpattiyo nibbattento anukkamena amataṃ nibbānaṃ paṭilabhatīti. Nippariyāyāmisampi ca bhagavatoyeva santakaṃ. Bhagavatā hi anuātattāyeva bhikkhūhi jīvakavatthuṃ ādiṃ katvā paṇītacīvaraṃ laddhaṃ. Yathāha anujānāmi, bhikkhave, gahapaticīvaraṃ. Yo icchati, paṃsukūliko hotu, yo icchati, gahapaticīvaraṃ sādiyatu. Itarītarenapāhaṃ, bhikkhave, santuṭṭhiṃyeva vaṇṇemīti (mahāva. 337).

Pubbe ca bhikkhū paṇītapiṇḍapātaṃ nālatthuṃ. Sapadānapiṇḍiyālopabhojanā evāhesuṃ. Tehi rājagahe viharantena bhagavatā anujānāmi, bhikkhave, saṅghabhattaṃ uddesabhattaṃ nimantanaṃ salākabhattaṃ pakkhikaṃ uposathikaṃ pāṭipadikanti (cūḷava. 325) evaṃ anuātattāyeva paṇītabhojanaṃ laddhaṃ. Tathā senāsanaṃ. Pubbe hi akatapabbhārarukkhamūlādisenāsanāyeva bhikkhū ahesuṃ. Te anujānāmi, bhikkhave, paca leṇānīti (cūḷava. 294) evaṃ bhagavatā anuātattāyeva vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhāti imāni senāsanāni labhiṃsu. Pubbe ca muttaharītakeneva bhesajjaṃ akaṃsu. Te bhagavatāyeva anujānāmi, bhikkhave, paca bhesajjāni, seyyathidaṃ, sappi, navanītaṃ, telaṃ, madhu, phāṇitanti (mahāva. 260) evamādinā nayena anuātattā nānābhesajjāni labhiṃsu.

Pariyāyāmisampi bhagavatoyeva santakaṃ. Bhagavatā hi kathitattā yeva jānanti sampattibhavaṃ patthento dānaṃ datvā sīlaṃpe samāpattiyo nibbattetvā anukkamena pariyāyāmisaṃ dibbasampattiṃ manussasampattiṃ paṭilabhatīti. Tadeva, yasmā nippariyāyadhammopi pariyāyadhammopi nippariyāyāmisampi pariyāyāmisampi bhagavatoyeva santakaṃ, tasmā tattha attano sāmibhāvaṃ dassento āha dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha mā āmisadāyādāti.

Yo mayhaṃ santako duvidhopi dhammo, tassa dāyādā bhavatha. Yaca kho etaṃ mayhameva santakaṃ āmisaṃ, tassa dāyādā mā bhavatha. Dhammakoṭṭhāsasseva sāmino bhavatha, mā āmisakoṭṭhāsassa. Yo hi jinasāsane pabbajitvā paccayaparamo viharati catūsu taṇhuppādesu sandissamāno nikkhittadhuro dhammānudhammappaṭipattiyaṃ, ayaṃ āmisadāyādo nāma. Tādisā mā bhavatha. Yo pana anuātapaccayesu appicchatādīni nissāya paṭisaṅkhā sevamāno paṭipattiparamo viharati catūsu ariyavaṃsesu sandissamāno, ayaṃ dhammadāyādo nāma. Tādisā bhavathāti vuttaṃ hoti.

Idāni yesaṃ tattha etadahosi, bhavissati vā anāgatamaddhānaṃ kiṃ nu kho bhagavā sāvakānaṃ alābhatthiko evamāhāti, tesaṃ atipaṇītalābhatthiko ahaṃ evaṃ vadāmīti dassetumāha atthi me tumhesupe no āmisadāyādāti.

Tassāyamattho atthi me tumhesu anukampā anuddayā hitesitā, kena nu kho kāraṇena kena upāyena sāvakā dhammadāyādā assu dhammakoṭṭhāsasāmino, no āmisadāyādāti. Ayaṃ pana adhippāyo, passati kira bhagavā āmisagarukānaṃ āmise upakkhalitānaṃ atītakāle tāva kapilassa bhikkhuno, saṅghāṭipi ādittā hotītiādinā (pārā. 230; saṃ. ni. 2.218) nayena āgatapāpabhikkhubhikkhunīsikkhamānādīnaca anekasatānaṃ apāyaparipūraṇattaṃ attano sāsane pabbajitānaca devadattādīnaṃ. Dhammagarukānaṃ pana sāriputtamoggallānamahākassapādīnaṃ abhiāpaṭisambhidādiguṇappaṭilābhaṃ. Tasmā tesaṃ apāyā parimuttiṃ sabbaguṇasampattica icchanto āha atthi me tumhesu anukampā kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti. Paccayagaruko ca catuparisantare kūṭakahāpaṇo viya nibbutaṅgāro viya ca nittejo nippabho hoti. Tato vivattitacitto dhammagaruko tejavā sīhova abhibhuyyacārī, tasmāpi evamāha atthi mepe no āmisadāyādāti.

Evaṃ dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādāti idaṃ anukampāya paṇītataraṃ lābhaṃ icchantena vuttaṃ, no alābhatthikenāti sāvetvā idāni imassa ovādassa akaraṇe ādīnavaṃ dassento āha tumhe ca me, bhikkhavepe no dhammadāyādāti. Tattha tumhepi tena ādiyā bhaveyyāthāti tumhepi tena āmisadāyādabhāvena no dhammadāyādabhāvena ādiyā bhaveyyātha. Apadisitabbā visuṃ kātabbā vavatthapetabbā, viūhi gārayhā bhaveyyāthāti vuttaṃ hoti. Kinti? Āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādāti.

Ahampi tena ādiyo bhaveyyanti ahampi tena tumhākaṃ āmisadāyādabhāvena no dhammadāyādabhāvena gārayho bhaveyyaṃ. Kinti? Āmisape dāyādāti. Idaṃ bhagavā tesaṃ atīva mudukaraṇatthamāha. Ayahi ettha adhippāyo sace, bhikkhave, tumhe āmisalolā carissatha, tattha viū maṃ garahissanti kathahi nāma sabbaū samāno attano sāvake dhammadāyāde no āmisadāyāde kātuṃ na sakkotīti. Seyyathāpi nāma anākappasampanne bhikkhū disvā ācariyupajjhāye garahanti kassime saddhivihārikā, kassantevāsikāti; seyyathā vā pana kulakumārake vā kulakumārikāyo vā dussīle pāpadhamme disvā mātāpitaro garahanti kassime puttā, kassa dhītaroti; evameva maṃ viū garahissanti kathahi nāma sabbaū samāno attano sāvake dhammadāyāde no āmisadāyāde kātuṃ na sakkotīti.

Evaṃ imassa ovādassa akaraṇe ādīnavaṃ dassetvā karaṇe ānisaṃsaṃ dassento tumhe ca metiādimāha. Tattha ahampi tena na ādiyo bhaveyyanti seyyathāpi nāma vattaparipūrake daharabhikkhū uddesaparipucchāsampanne vassasatikatthere viya ākappasampanne disvā, kassa saddhivihārikā, kassantevāsikāti, asukassāti, patirūpaṃ therassa, paṭibalo vata ovadituṃ anusāsitunti ācariyupajjhāyā na ādiyā na gārayhā bhavanti, evameva ahampi tena tumhākaṃ dhammadāyādabhāvena no āmisadāyādabhāvena kassa sāvakā nālakapaṭipadaṃ tuvaṭṭakapaṭipadaṃ candūpamapaṭipadaṃ rathavinītapaṭipadaṃ mahāgosiṅgasālapaṭipadaṃ mahāsuatapaṭipadaṃ paṭipannā catupaccayasantosabhāvanārāmaariyavaṃsesu sakkhibhūtā paccayagedhato vivattamānasā abbhā muttacandasamā viharantīti; samaṇassa gotamassāti vutte sabbaū vata bhagavā, asakkhi vata sāvake āmisadāyādapaṭipadaṃ chaḍḍāpetvā dhammadāyādapaṭipattipūrake kātunti viūnaṃ na ādiyo na gārayho bhaveyyanti. Evamimasmiṃ pade adhippāyaṃ atvā sesaṃ kaṇhapakkhe vuttanayapaccanīkena veditabbaṃ. Evaṃ imassa ovādassa karaṇe ānisaṃsaṃ dassetvā idāni taṃ ovādaṃ niyyātento āha tasmā tiha me, bhikkhavepe no āmisadāyādāti.

Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Savatthi (X-vệ), Jetavana (Kỳ-đ Lm), vườn ng Anathapindika (Cấp C ộc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo: "Ny cc Tỷ-kheo", --"Bạch Thế Tn", cc Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế Tn ni:

Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā. Atthi me tumhesu anukampā kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti.

-- Ny cc Tỷ-kheo, hy l người thừa tự Php của Ta, đừng l những người thừa tự ti vật. Ta c lng thương tưởng cc Ngươi v Ta nghĩ: "Lm sao những đệ tử của Ta l những người thừa tự Php của Ta, khng phải l những người thừa tự ti vật?".

Tumhe ca me, bhikkhave, āmisadāyādā bhaveyyātha no dhammadāyādā, tumhepi tena ādiyā [ādissā (sī. syā. pī.)] bhaveyyātha āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādāti; ahampi tena ādiyo bhaveyyaṃ āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādāti.

V ny cc Tỷ-kheo, nếu cc Ngươi l những người thừa tự ti vật của Ta, khng phải l những người thừa tự Php, th khng những cc Ngươi trở thnh những người m người ta ni: "Cả thầy v tr đều l những người thừa tự ti vật, khng phải l những người thừa tự Php", m cả Ta cũng trở thnh người m người ta ni: "Cả thầy v tr đều l những người thừa tự ti vật, khng phải l những người thừa tự Php".

Tumhe ca me, bhikkhave, dhammadāyādā bhaveyyātha, no āmisadāyādā, tumhepi tena na ādiyā bhaveyyātha dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādāti; ahampi tena na ādiyo bhaveyyaṃ dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādāti.

V ny cc Tỷ-kheo, nếu cc Ngươi l những người thừa tự Php của Ta, khng phải l những người thừa tự ti vật, thời khng những cc Ngươi trở thnh những người m người ta ni: "Cả Thầy v tr l những người thừa tự Php, khng phải l những người thừa tự ti vật", m cả Ta cũng trở thnh người m người ta ni: "Cả Thầy v tr đều l những người thừa tự Php, khng phải l những người thừa tự ti vật".

Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā. Atthi me tumhesu anukampā kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti.

Do vậy, ny cc Tỷ-kheo, hy l những người thừa tự Php của Ta, đừng l những người thừa tự ti vật. Ta c lng thương tưởng cc Ngươi v Ta nghĩ: "Lm sao những đệ tử của Ta l những người thừa tự Php của Ta, khng phải l những người thừa tự ti vật?".

30. Idhāhaṃ, bhikkhave, bhuttāvī assaṃ pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho; siyā ca me piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo [chaḍḍiyadhammo (sī. syā. pī.)].

30. Evamimaṃ ovādaṃ niyyātetvā idāni tassā dhammadāyādapaṭipattiyā paripūrakāriṃ thometuṃ idhāhaṃ, bhikkhavetiādimāha. Bhagavato hi thomanaṃ sutvāpi hontiyeva tadatthāya paṭipajjitāro.

Tattha idhāti nipātapadametaṃ. Bhuttāvīti bhuttavā, katabhattakiccoti vuttaṃ hoti. Pavāritoti yāvadatthapavāraṇāya pavārito, yāvadatthaṃ bhujitvā paṭikkhittabhojano tittovāti vuttaṃ hoti. Catubbidhā hi pavāraṇā vassaṃvuṭṭhapavāraṇā paccayapavāraṇā anatirittapavāraṇā yāvadatthapavāraṇāti. Tattha, anujānāmi bhikkhave, vassaṃvuṭṭhānaṃ bhikkhūnaṃ tīhi ṭhānehi pavāretunti (mahāva. 209) ayaṃ vassaṃvuṭṭhapavāraṇā. Icchāmahaṃ, bhante, saṅghaṃ catumāsaṃ bhesajjena pavāretunti (pāci. 303) ca aatra punapavāraṇāya aatra niccapavāraṇāyāti (pāci. 307) ca ayaṃ paccayapavāraṇā. Pavārito nāma asanaṃ paāyati, bhojanaṃ paāyati, hatthapāse ṭhito abhiharati, paṭikkhepo paāyati, eso pavārito nāmāti (pāci. 239) ayaṃ anatirittapavāraṇā. Paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresīti (dī. ni. 1.297, 358) ayaṃ yāvadatthapavāraṇā. Ayamidha adhippetā. Tena vuttaṃ pavāritoti yāvadatthapavāraṇāya pavāritoti.

Paripuṇṇoti bhojanena paripuṇṇo. Pariyositoti pariyositabhojano, uttarapadalopo daṭṭhabbo . Yāvatakaṃ bhujitabbaṃ, tāvatakaṃ bhuttaṃ hoti, avasitā me bhojanakiriyāti attho. Suhitoti dhāto, jighacchādukkhābhāvena vā sukhitoti vuttaṃ hoti. Yāvadatthoti yāvatako me bhojanena attho, so sabbo pattoti. Ettha ca purimānaṃ tiṇṇaṃ pacchimāni sādhakāni. Yo hi pariyosito, so bhuttāvī hoti. Yo ca suhito, so yāvadatthapavāraṇāya pavārito. Yo yāvadattho, so paripuṇṇoti. Purimāni vā pacchimānaṃ. Yasmā hi bhuttāvī, tasmā pariyosito. Yasmā pavārito, tasmā suhito. Yasmā paripuṇṇo, tasmā yāvadatthoti. Sabbacetaṃ parikappetvā vuttanti veditabbaṃ.

Siyāti ekaṃse ca vikappane ca. Pathavīdhātu siyā ajjhattikā, siyā bāhirāti (ma. ni. 3.349) ekaṃse. Siyā aatarassa bhikkhuno āpatti vītikkamoti (ma. ni. 3.39) vikappane. Idha ubhayampi vaṭṭati. Atirekova atirekadhammo. Tathā chaḍḍanīya dhammo. Adhiko ca chaḍḍetabbo ca, na aaṃ kici kātabboti attho. Athāti tamhi kāle. Jighacchādubbalyaparetāti jighacchāya ca dubbalyena ca paretā phuṭṭhā anugatā ca aṭṭhapi dasapi divasāni. Tattha keci jighacchitāpi na dubbalā honti, sakkonti jighacchaṃ sahituṃ. Ime pana na tādisāti dassetuṃ ubhayamāha. Tyāhanti te ahaṃ. Sace ākaṅkhathāti yadi icchatha.

Appahariteti apparuḷhaharite, yasmiṃ ṭhāne piṇḍapātajjhottharaṇena vinassanadhammāni tiṇāni natthi, tasminti attho. Tena nittiṇaca mahātiṇagahanaṃ ca, yattha sakaṭenapi chaḍḍite piṇḍapāte tiṇāni na vinassanti, taca ṭhānaṃ pariggahitaṃ hoti. Bhūtagāmasikkhāpadassa hi avikopanatthametaṃ vuttaṃ.

Appāṇaketi nippāṇake piṇḍapātajjhottharaṇena maritabbapāṇakarahite vā mahāudakakkhandhe. Parittodake eva hi bhattapakkhepena āḷulite sukhumapāṇakā maranti, na mahātaḷākādīsūti. Pāṇakānurakkhaṇatthahi etaṃ vuttaṃ. Opilāpessāmīti nimujjāpessāmi.

Tatrekassāti tesu dvīsu ekassa. Yo imaṃ dhammadesanaṃ suṭṭhu sutavā punappunaṃ āvajjeti ca , taṃ sandhāyāha vuttaṃ kho panetanti. Ayaṃ vutta-saddo kesohāraṇepi dissati kāpaṭiko māṇavo daharo vuttasirotiādīsu (ma. ni. 2.426). Ropitepi yathā sāradikaṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhatītiādīsu (jā. 1.3.31). Kathitepi vuttamidaṃ bhagavatā, vuttamidaṃ arahatātiādīsu. Idha pana kathite daṭṭhabbo. Kathitaṃ kho panetanti ayahissa attho. Āmisaataranti catunnaṃ paccayāmisānaṃ aataraṃ, ekanti attho. Yadidanti nipāto, sabbaliṅgavibhattivacanesu tādisova tattha tattha atthato pariṇāmetabbo. Idha panāssa yo esoti attho. Yo eso piṇḍapāto nāma. Idaṃ āmisaataranti vuttaṃ hoti. Yaṃnūnāhanti sādhu vatāhaṃ. Evanti yathā idāni imaṃ khaṇaṃ vītināmemi, evameva rattindivaṃ. Vītināmeyyanti khepeyyaṃ ativattāpeyyaṃ.

So taṃ piṇḍapātanti so taṃ sadevakena lokena sirasā sampaṭicchitabbarūpaṃ sugatātirittampi piṇḍapātaṃ abhujitvā dhammadāyādabhāvaṃ ākaṅkhamāno ādittasīsūpamaṃ paccavekkhitvā teneva jighacchādubbalyena evaṃ taṃ rattindivaṃ vītināmeyya.

Atha dutiyassāti imasmiṃ pana vāre esa saṅkhepo, sace so bhikkhu, yaṃnūnāhaṃpe vītināmeyyanti cintento evampi cinteyya, pabbajitena kho vāḷamigākule arae bhesajjaṃ viya pacakāmaguṇavāḷākule gāme piṇḍapātopi dukkhaṃ pariyesituṃ. Ayaṃ pana piṇḍapāto iti pariyesanādīnavavimutto ca sugatātiritto cāti ubhato sujātakhattiyakumāro viya hoti, yehi ca pacahi kāraṇehi piṇḍapāto na paribhujitabbo hoti. Seyyathidaṃ, puggalaṃ garahitvā na paribhujitabbo hoti alajjipuggalassa santakoti. Aparisuddhauppattitāya na paribhujitabbo hoti bhikkhuniparipācanaasantasambhāvanuppannoti. Sāmikānukampāya na paribhujitabbo hoti piṇḍapātasāmiko bhikkhu jighacchitoti. So dhāto tasseva antevāsikādīsu anukampāya na paribhujitabbo hoti antevāsikā ae vā tappaṭibaddhā jighacchitāti, tepi dhātā suhitā, apica kho assaddhatāya na paribhujitabbo hoti piṇḍapātasāmiko bhikkhu assaddhoti. Tehi ca kāraṇehi ayaṃ vimutto. Bhagavā hi lajjīnaṃ aggo, parisuddhuppattiko piṇḍapāto, bhagavā ca dhāto suhito, paccāsīsakopi ao puggalo natthi, ye loke saddhā, bhagavā tesaṃ aggoti evaṃ cintetvā ca so taṃ piṇḍapātaṃ bhujitvāpe vītināmeyya. Ettāvatā yopi abhujitvā samaṇadhammaṃ karoti, sopi bhujitabbakameva piṇḍapātaṃ na bhutto hoti. Yopi bhujitvā samaṇadhammaṃ karoti, sopi bhujitabbakameva bhutto hoti. Natthi piṇḍapāte viseso. Puggale pana atthi viseso. Tasmā taṃ dassento kicāpi sotiādimāha.

Tattha kicāpīti anujānanappasaṃsanatthe nipāto. Kiṃ anujānāti? Tassa bhikkhuno taṃ anavajjaparibhogaṃ. Kiṃ pasaṃsati? Bhutvā samaṇadhammakaraṇaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti yadipi so bhikkhu evaṃ bhujitabbameva bhujitvā kātabbameva kareyya. Atha kho asuyeva me purimo bhikkhūti yo purimo bhikkhu tampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā samaṇadhammaṃ karoti, soyeva mama dvīsu sūresu sūrataro viya dvīsu paṇḍitesu paṇḍitataro viya ca pujjataro ca pāsaṃsataro ca, dutiyabhikkhuto atirekena pūjanīyo ca pasaṃsanīyo cāti vuttaṃ hoti.

Idāni tamatthaṃ kāraṇena sādhento taṃ kissa hetūtiādimāha. Tassattho, tattha siyā tumhākaṃ, kasmā so bhikkhu bhagavato pujjataro ca pāsaṃsataro cāti? Tahi tassāti yasmā taṃ piṇḍapātapaṭikkhipanaṃ tassa bhikkhuno dīgharattaṃ appicchatāyape vīriyārambhāya saṃvattissati. Kathaṃ? Tassa hi sace aparena samayena paccayesu atricchatā vā pāpicchatā vā mahicchatā vā uppajjissati. Tato naṃ iminā piṇḍapātapaṭikkhepaṅkusena nivāressati are tvaṃ sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā īdisaṃ icchaṃ uppādesīti evaṃ paccavekkhamāno. Esa nayo asantuṭṭhiyā asaṃlekhassa cuppannassa nivāraṇe. Evaṃ tāvassa appicchatāya santuṭṭhiyā saṃlekhāya saṃvattissati.

Subharatāyāti ettha ayaṃ saṃvaṇṇanā idhekacco attanopi upaṭṭhākānampi dubbharo hoti dupposo. Ekacco attanopi upaṭṭhākānampi subharo hoti suposo. Kathaṃ? Yo hi ambilādīni laddhā anambilādīni pariyesati, aassa ghare laddhaṃ aassa ghare chaḍḍento sabbaṃ gāmaṃ vicaritvā rittapattova vihāraṃ pavisitvā nipajjati, ayaṃ attano dubbharo. Yo pana sālimaṃsodanādīnaṃ patte pūretvā dinnepi dummukhabhāvaṃ anattamanabhāvameva ca dasseti, tesaṃ vā sammukhāva taṃ piṇḍapātaṃ kiṃ tumhehi dinnanti apasādento sāmaṇeragahaṭṭhādīnampi deti , ayaṃ upaṭṭhākānaṃ dubbharo. Etaṃ disvā manussā dūrato parivajjanti dubbharo bhikkhu na sakkā positunti. Yo pana yaṃkici lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā laddhā tuṭṭhacittova bhujitvā vihāraṃ gantvā attano kammaṃ karoti, ayaṃ attano subharo. Yo ca paresampi appaṃ vā bahuṃ vā lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā dānaṃ ahīḷetvā attamano vippasannamukho hutvā tesaṃ sammukhāva paribhujitvā yāti, ayaṃ upaṭṭhākānaṃ subharo. Etaṃ disvā manussā ativiya vissatthā honti amhākaṃ bhadanto subharo thokenapi tussati, mayameva naṃ posissāmāti paṭiaṃ katvā posenti.

Tattha sace aparena samayena assa attano vā upaṭṭhākānaṃ vā dubbharatānayena cittaṃ uppajjissati. Tato naṃ iminā piṇḍapātapaṭikkhepaṅkusena nivāressati are tvaṃ sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā īdisaṃ cittaṃ uppādesīti evaṃ paccavekkhamāno, evamassa subharatāya saṃvattissati. Sace panassa kosajjaṃ uppajjissati, tampi etenevaṅkusena nivāressati are tvaṃ nāma tadā sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā tathā jighacchādubbalyaparetopi samaṇadhammaṃ katvā ajja kosajjamanuyujasīti evaṃ paccavekkhamāno, evamassa vīriyārambhāya saṃvattissati. Evamassa idaṃ piṇḍapātapaṭikkhipanaṃ dīgharattaṃ appicchatāyape vīriyārambhāya saṃvattissati. Evamassime paca guṇā paripūrā dasa kathāvatthūni paripūressanti.

Kathaṃ? Atra hi pāḷiyaṃyeva appicchatāsantuṭṭhitāvīriyārambhavasena tīṇi āgatāni, sesāni sallekhena saṅgahitāni. Idahi sabbakathāvatthūnaṃ nāmameva, yadidaṃ sallekho. Yathāha yā ca kho ayaṃ, ānanda, kathā abhisallekhikā cetovinīvaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Seyyathidaṃ, appicchakathāti (ma. ni. 3.189, 192) vitthāro. Evaṃ ime paca guṇā paripūrā dasa kathāvatthūni paripūressanti. Dasa kathāvatthūni paripūrāni tisso sikkhā paripūressanti.

Kathaṃ? Etesu hi appicchakathā santosakathā asaṃsaggakathā sīlakathāti imā catasso kathā adhisīlasikkhāsaṅgahitāyeva . Pavivekakathā vīriyārambhakathā samādhikathāti imā tisso adhicittasikkhasaṅgahitā . Paākathā vimuttikathā vimuttiāṇadassanakathāti imā tisso adhipaāsikkhāsaṅgahitāti. Evaṃ dasa kathāvatthūni paripūrāni tisso sikkhā paripūressanti. Tisso sikkhā paripūrā paca asekkhadhammakkhandhe paripūressanti.

Kathaṃ? Paripūrā hi adhisīlasikkhā asekkho sīlakkhandhoyeva hoti, adhicittasikkhā asekkho samādhikkhandho, adhipaāsikkhā asekkhā paā-vimutti-vimuttiāṇadassanakkhandhā evāti evaṃ tisso sikkhā paripūrā paca asekkhadhammakkhandhe paripūressanti. Paca dhammakkhandhā paripūrā amataṃ nibbānaṃ paripūressanti. Seyyathāpi uparipabbate pāvussako mahāmegho abhivuṭṭho pabbatakandarasarasākhā paripūreti. Tā paripūrā kusobbhe, kusobbhā mahāsobbhe, mahāsobbhā kunnadiyo, kunnadiyo mahānadiyo, mahānadiyo mahāsamuddasāgaraṃ paripūrenti; evameva tassa bhikkhuno ime paca guṇā paripūrā dasa kathāvatthuni ādiṃ katvā yāva amataṃ nibbānaṃ paripūressanti. Evamayaṃ bhikkhu dhammadāyādapaṭipadaṃ paṭipanno paramadhammadāyādaṃ labhatīti etamatthaṃ sampassamāno bhagavā taṃ kissa hetu tahi tassa, bhikkhave, bhikkhunotiādimāha.

Evaṃ tassa bhikkhuno pujjatarapāsaṃsatarabhāvaṃ kāraṇena sādhetvā idāni te bhikkhū tathattāya sanniyojento tasmā tiha me bhikkhavetiādimāha. Kiṃ vuttaṃ hoti, yasmā yo taṃ piṇḍapātaṃ bhujitvā samaṇadhammaṃ kareyya, so imehi pacahi mūlaguṇehi paribāhiro. Yo pana abhujitvā kareyya, so imesaṃ bhāgī hoti tasmā tiha me, bhikkhavepe no āmisadāyādāti.

Idamavoca bhagavāti idaṃ nidānapariyosānato pabhuti yāva no āmisadāyādāti suttappadesaṃ bhagavā avoca. Idaṃ vatvāna sugatoti idaca suttappadesaṃ vatvāva sobhanāya paṭipadāya gatattā sugatoti saṅkhaṃ pattoyeva bhagavā. Uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisī paattavarabuddhāsanato uṭṭhahitvā vihāraṃ attano mahāgandhakuṭiṃ pāvisi asambhinnāya eva parisāya. Kasmā dhammathomanatthaṃ.

Buddhā kira apariniṭṭhitāya desanāya vihāraṃ pavisantā dvīhi kāraṇehi pavisanti puggalathomanatthaṃ vā dhammathomanatthaṃ vā. Puggalathomanatthaṃ pavisanto evaṃ cintesi imaṃ mayā saṃkhittena uddesaṃ uddiṭṭhaṃ, vitthārena avibhattaṃ, dhammapaṭiggāhakā bhikkhū uggahetvā ānandaṃ vā kaccānaṃ vā upasaṅkamitvā pucchissanti, te mayhaṃ āṇena saṃsandetvā kathessanti, tato dhammapaṭiggāhakā puna maṃ pucchissanti, tesaṃ ahaṃ sukathitaṃ, bhikkhave, ānandena sukathitaṃ kaccānena, maṃ cepi tumhe etamatthaṃ puccheyyātha, ahampi naṃ evameva byākareyyanti evaṃ te puggale thomessāmi, tato tesu gāravaṃ janetvā bhikkhū upasaṅkamissanti, tepi bhikkhū atthe ca dhamme ca niyojessanti, te tehi niyojitā tisso sikkhā paripūrentā dukkhassantaṃ karissantīti.

Dhammathomanatthaṃ pavisanto evaṃ cintesi, yathā idheva cintesi mayi vihāraṃ paviṭṭhe tameva āmisadāyādaṃ garahanto dhammadāyādaca thomento imissaṃyeva parisati nisinno sāriputto dhammaṃ desessati, evaṃ dvinnampi amhākaṃ ekajjhāsayāya matiyā desitā ayaṃ desanā aggā ca garukā ca bhavissati pāsāṇacchattasadisā. Caturoghanittharaṇaṭṭhena titthe ṭhapitā nāvā viya maggagamanaṭṭhena catuyuttaājaaratho viya ca bhavissati. Yathā ca evaṃ karontassa ayaṃ daṇḍoti parisati āṇaṃ ṭhapetvā uṭṭhāyāsanā pāsādaṃ āruḷhe rājini tattheva nisinno senāpati taṃ raā ṭhapitaṃ āṇaṃ pavatteti; evampi mayā ṭhapitaṃ desanaṃ imissaṃyeva parisati nisinno sāriputto thometvā desessati, evaṃ dvinnampi amhākaṃ matiyā desitā ayaṃ desanā balavatarā majjhanhikasūriyo viya pajjalissatīti. Evamidha dhammathomanatthaṃ uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

Īdisesu ca ṭhānesu bhagavā nisinnāsaneyeva antarahito cittagatiyā vihāraṃ pavisatīti veditabbo. Yadi hi kāyagatiyā gaccheyya, sabbā parisā bhagavantaṃ parivāretvā gaccheyya, sā ekavāraṃ bhinnā puna dussannipātā bhaveyyāti bhagavā cittagatiyā eva pāvisi.

Ny cc Tỷ-kheo, ở đy, một thời Ta ăn đ xong, thỏa mn, đầy đủ, đ chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thch, vừa , v cn lại đồ ăn tn thực của Ta đng được quăng bỏ.

Atha dve bhikkhū āgaccheyyuṃ jighacchādubbalya- [jighacchādubballa (sī. pī.)] paretā . Tyāhaṃ evaṃ vadeyyaṃ ahaṃ khomhi, bhikkhave, bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho; atthi ca me ayaṃ piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo. Sace ākaṅkhatha, bhujatha, no ce tumhe bhujissatha [sace tumhe na bhujissatha (sī. syā. pī.)], idānāhaṃ appaharite vā chaḍḍessāmi, appāṇake vā udake opilāpessāmīti.

Khi ấy c hai Tỷ-kheo đến, đi lả v kiệt sức. Ta c thể ni với hai vị ấy: "Ny cc Tỷ-kheo, Ta ăn đ xong, thỏa mn, đầy đủ, đ chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thch, vừa , v cn lại đồ ăn tn thực ny của Ta đng được quăng bỏ. Nếu cc Ngươi muốn, hy ăn đi. Nếu cc Ngươi khng muốn ăn, Ta sẽ quăng đồ ăn ấy tại chỗ khng c cỏ xanh, hay Ta sẽ bỏ xuống chỗ nước khng c chng sanh trong ấy".

Tatrekassa bhikkhuno evamassa bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho; atthi cāyaṃ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo. Sace mayaṃ na bhujissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati .

Rồi một Tỷ-kheo c thể nghĩ như sau: "Nay Thế Tn ăn đ xong, thỏa mn, đầy đủ, đ chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thch, vừa ; v đy l đồ ăn tn thực của Thế Tn, đng được quăng bỏ. Nếu chng ta khng ăn, Thế Tn sẽ quăng đồ ăn ấy tại chỗ khng c cỏ xanh, hay sẽ bỏ xuống chỗ nước khng c chng sanh trong ấy.

Vuttaṃ kho panetaṃ bhagavatā dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādāti.

Nhưng Thế Tn c dạy như sau: "Ny cc Tỷ-kheo, hy l người thừa tự Php của Ta, đừng l người thừa tự ti vật".

Āmisaataraṃ kho panetaṃ, yadidaṃ piṇḍapāto. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ piṇḍapātaṃ abhujitvā imināva jighacchādubbalyena evaṃ imaṃ rattindivaṃ [rattidivaṃ (ka.)] vītināmeyyanti.

y l loại ti vật; mn đồ ăn ny, ta hy khng ăn loại đồ ăn ny v trải qua đm ngy hm nay, bị đi lả v kiệt sức".

So taṃ piṇḍapātaṃ abhujitvā teneva jighacchādubbalyena evaṃ taṃ rattindivaṃ vītināmeyya.

Rồi vị ấy khng ăn loại đồ ăn ny v trải qua đm ngy ấy, đi lả v kiệt sức.

Atha dutiyassa bhikkhuno evamassa bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho; atthi cāyaṃ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo. Sace mayaṃ na bhujissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ piṇḍapātaṃ bhujitvā jighacchādubbalyaṃ paṭivinodetvā [paṭivinetvā (sī. syā. pī.)] evaṃ imaṃ rattindivaṃ vītināmeyyanti.

Tỷ-kheo thứ hai nghĩ như sau: "Thế Tn ăn đ xong, thỏa mn, đầy đủ, đ chấm dứt buổi ăn, tự cảm thỏa thch, vừa ; v đy l đồ ăn tn thực của Thế Tn, đng được quăng bỏ. Nếu chng ta khng ăn, Thế Tn sẽ quăng đồ ăn ấy tại chỗ khng c cỏ xanh, hay sẽ bỏ xuống chỗ nước khng c chng sanh trong ấy. Vậy ta hy ăn loại đồ ăn ny, trừ bỏ đi lả v kiệt sức, v trải qua đm ngy hm nay như vậy".

So taṃ piṇḍapātaṃ bhujitvā jighacchādubbalyaṃ paṭivinodetvā evaṃ taṃ rattindivaṃ vītināmeyya. Kicāpi so, bhikkhave, bhikkhu taṃ piṇḍapātaṃ bhujitvā jighacchādubbalyaṃ paṭivinodetvā evaṃ taṃ rattindivaṃ vītināmeyya, atha kho asuyeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṃsataro ca. Taṃ kissa hetu?

Rồi vị ấy ăn loại đồ ăn ấy, trừ bỏ đi lả v kiệt sức, v trải qua đm ngy hm ấy như vậy. Ny cc Tỷ-kheo, dầu cho Tỷ-kheo ny, sau khi ăn loại đồ ăn ấy, trừ bỏ đi lả v kiệt sức, v trải qua đm ngy hm ấy như vậy, nhưng đối với Ta, Tỷ-kheo đầu tin đng được knh nể hơn, v đng được tn thn hơn. V sao vậy?

Tahi tassa, bhikkhave, bhikkhuno dīgharattaṃ appicchatāya santuṭṭhiyā sallekhāya subharatāya vīriyārambhāya saṃvattissati. Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.Atthi me tumhesu anukampā kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti.

V như vậy sẽ đưa đến cho Tỷ-kheo ấy, trong một thời gian lu ngy, t dục, biết đủ, khổ hạnh, dễ nui dưỡng, tinh cần, tinh tấn. Do vậy, ny cc Tỷ-kheo, hy l người thừa tự Php của Ta, đừng l người thừa tự ti vật.

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna [vatvā (sī. pī.) evamīdisesu ṭhānesu] sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Ni xong, Thế Tn từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vo tịnh x.

31. Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi āvuso bhikkhaveti. Āvusoti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca

31. Evaṃ paviṭṭhe pana bhagavati bhagavato adhippāyānurūpaṃ taṃ dhammaṃ thometukāmo tatra khoāyasmā sāriputtopeetadavoca. Tattha āyasmāti piyavacanametaṃ. Sāriputtoti tassa therassa nāmaṃ, taca kho mātito, na pitito. Rūpasāriyā hi brāhmaṇiyā so putto, tasmā sāriputtoti vuccati. Acirapakkantassāti pakkantassa sato nacirena. Āvuso, bhikkhaveti ettha pana buddhā bhagavanto sāvake ālapantā bhikkhaveti ālapanti. Sāvakā pana buddhehi sadisā mā homāti āvusoti paṭhamaṃ vatvā pacchā bhikkhaveti bhaṇanti. Buddhehi ca ālapito bhikkhusaṅgho bhadanteti paṭivacanaṃ deti, sāvakehi āvusoti.

Kittāvatānu kho, āvusoti ettha kittāvatāti paricchedavacanaṃ, kittakenāti vuttaṃ hoti. Nukāro pucchāyaṃ. Khokāro nipātamattaṃ. Satthu pavivittassa viharatoti, tīhi vivekehi kāyacittaupadhivivekehi satthuno viharantassa. Vivekaṃ nānusikkhantīti tiṇṇaṃ vivekānaṃ aatarampi nānusikkhanti, āmisadāyādāva hontīti imamatthaṃ āyasmā sāriputto bhikkhū pucchi. Esa nayo sukkapakkhepi.

Evaṃ vutte tamatthaṃ sotukāmā bhikkhū dūratopi khotiādimāhaṃsu. Tattha dūratopīti tiroraṭṭhatopi tirojanapadatopi anekayojanagaṇanatopīti vuttaṃ hoti. Santiketi samīpe. Aātunti jānituṃ bujjhituṃ. Āyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātūti āyasmatoyeva sāriputtassa bhāgo hotu, āyasmā pana sāriputto attano bhāgaṃ katvā vibhajatūti vuttaṃ hoti. Āyasmato hi bhāgo yadidaṃ atthakkhānaṃ, amhākaṃ pana savanaṃ bhāgoti ayamettha adhippāyo, evaṃ saddalakkhaṇena sameti. Keci pana bhaṇanti paṭibhātūti dissatūti. Apare upaṭṭhātūti. Dhāressantīti uggahessanti pariyāpuṇissanti. Tato nesaṃ kathetukāmo thero tena hītiādimāha. Tattha tenāti kāraṇavacanaṃ. Hikāro nipāto. Yasmā sotukāmāttha, yasmā ca mayhaṃ bhāraṃ āropayittha, tasmā suṇāthāti vuttaṃ hoti. Tepi bhikkhū therassa vacanaṃ sampaṭicchiṃsu, tenāha evamāvusotipepaccassosunti.

Atha nesaṃ, āmisadāyādaṃ garahantena bhagavatā tumhepi tena ādiyā bhaveyyāthāti ekenevākārena vuttamatthaṃ tīhi ākārehi dassento āyasmā sāriputto etadavoca idhāvuso , satthu pavivittassa viharatope ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhantīti.

Ettāvatā yaca bhagavā āmisadāyādapaṭipadaṃ garahanto tumhepi tena ādiyā bhaveyyāthāti āha, yaca attanā pucchaṃ pucchi kittāvatā nu khope nānusikkhantīti, tassa vitthārato attho suvibhatto hoti. So ca kho bhagavato ādiyabhāvaṃ anāmasitvāva. Bhagavatoyeva hi yuttaṃ sāvake anuggaṇhantassa ahampi tena ādiyo bhavissāmīti vattuṃ, na sāvakānaṃ. Esa nayo sukkapakkhepi, ayaṃ tāvettha anusandhikkamayojanā.

Ayaṃ panatthavaṇṇanā idhāti imasmiṃ sāsane, satthu pavivittassāti satthuno tīhi vivekehi accantapavivittassa. Vivekaṃ nānusikkhantīti kāyavivekaṃ nānusikkhanti, na paripūrentīti vuttaṃ hoti. Yadi pana tividhaṃ vivekaṃ sandhāya vadeyya, pucchāya aviseso siyā. Byākaraṇapakkho hi ayaṃ. Tasmā iminā padena kāyavivekaṃ, yesaca dhammānantiādinā cittavivekaṃ, bāhulikātiādinā upadhivivekaca dassetīti evamettha saṅkhepato attho veditabbo.

Yesaca dhammānanti lobhādayo sandhāyāha, ye parato tatrāvuso lobho ca pāpakotiādinā nayena vakkhati. Nappajahantīti na pariccajanti, cittavivekaṃ na paripūrentīti vuttaṃ hoti. Bāhulikāti cīvarādibāhullāya paṭipannā. Sāsanaṃ sithilaṃ gaṇhantīti sāthalikā. Okkamane pubbaṅgamāti ettha okkamanaṃ vuccanti avagamanaṭṭhena paca nīvaraṇāni, tena pacanīvaraṇapubbaṅgamāti vuttaṃ hoti. Paviveketi upadhiviveke nibbāne. Nikkhittadhurāti oropitadhurā, tadadhigamāya ārambhampi akurumānāti, ettāvatā upadhivivekaṃ na paripūrentīti vuttaṃ hoti.

Ettāvatā aniyameneva vatvā idāni desanaṃ niyamento tatrāvusotiādimāha. Kasmā? Sāvakā tīhi ṭhānehīti evahi aniyametvāva vuccamāne kampi mae bhaṇati , na amheti udāsināpi honti. Therā navā majjhimāti evaṃ pana niyametvā vuccamāne amhe bhaṇatīti ādaraṃ karonti . Yathā raā amaccehi nagaravīthiyo sodhetabbāti vuttepi kena nu kho sodhetabbāti maamānā na sodhenti, attano attano gharadvāraṃ sodhetabbanti pana bheriyā nikkhantāya sabbe muhuttena sodhenti ca alaṅkaronti ca, evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ.

Tattha tatrāti tesu sāvakesu. Therāti dasavasse upādāya vuccanti. Tīhi ṭhānehīti tīhi kāraṇehi. Ayahi ṭhānasaddo issariyaṭṭhitikhaṇakāraṇesu dissati. Kiṃ panāyasmā devānamindo kammaṃ katvā imaṃ ṭhānaṃ pattotiādīsu hi issariye dissati. Ṭhānakusalo hoti akkhaṇavedhītiādīsu ṭhitiyaṃ. Ṭhānasovetaṃ tathāgataṃ paṭibhātītiādīsu (ma. ni. 2.87) khaṇe. Ṭhānaca ṭhānato aṭṭhānaca aṭṭhānatotiādīsu (vibha. 809; ma. ni. 1.148) kāraṇe. Idha pana kāraṇeyeva. Kāraṇahi yasmā tattha phalaṃ tiṭṭhati tadāyattavuttibhāvena, tasmā ṭhānanti vuccati.

Iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū gārayhāti ettha gārayhāti garahitabbā. Therā nāma samānā araavanapatthāni pantāni senāsanāni na upenti, gāmantasenāsanaṃ na mucanti, saṅgaṇikārāmataṃ vaḍḍhentā viharanti, kāyavivekampi na paripūrenti, navamajjhimakāle kīdisā ahesunti evaṃ ninditabbā honti, imaṃ nindaṃ āvuso labhantīti dasseti. Dutiyena ṭhānenāti etthāpi ime nāma āvuso therāpi samānā yesaṃ dhammānaṃ satthā pahānamāha, te lobhādidhamme na jahanti, accharāsaṅghātamattampi ekamantaṃ nisīditvā cittekaggataṃ na labhanti, navamajjhimakāle kīdisā ahesunti evaṃ ninditabbā honti, imaṃ nindaṃ āvuso labhantīti dassetīti evaṃ yojanā kātabbā. Tatiyena ṭhānenāti etthāpi ime nāmāvuso, therāpi samānā itarītarena na yāpenti, cīvarapattasenāsanapūtikāyamaṇḍanānuyogamanuyuttā viharanti upadhivivekaṃ apūrayamānā, navamajjhimakāle kīdisā ahesunti evaṃ ninditabbā honti, imaṃ nindaṃ, āvuso, labhantīti dassetīti evaṃ yojanā veditabbā. Esa nayo majjhimanavavāresu.

Ayaṃ pana viseso. Majjhimāti pacavasse upādāya yāva nava vassā vuccanti. Navāti ūnapacavassā vuccanti. Yathā ca tattha navamajjhimakāle kīdisā ahesunti vuttaṃ, evamidha navakāle kīdisā ahesuṃ, therakāle kīdisā bhavissanti, majjhimatherakāle kīdisā bhavissantīti vatvā yojetabbaṃ.

Lc ấy, Tn giả Sariputta (X-lợi-phất), sau khi Thế Tn đi chẳng bao lu, liền gọi cc Tỷ-kheo: "Ny cc Hiền giả Tỷ-kheo!" --"Thưa vng Hiền giả", cc Tỷ-kheo ấy vng đp Tn giả Sariputta. Tn giả Sariputta ni:

  Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhanti, kittāvatā ca pana satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantīti?

"Ny cc Hiền giả, như thế no vị ạo sư sống viễn ly m cc đệ tử khng ty học viễn ly? V như thế no vị ạo sư sống viễn ly v cc đệ tử ty học viễn ly?"

Dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaātuṃ. Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho; āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantīti. Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca

--"Ny Hiền giả, chng ti từ xa lại để được hiểu nghĩa l cu ni ny từ Tn giả Sariputta. Lnh thay, nếu Tn giả Sariputta thuyết giảng nghĩa l cu ni ấy. Sau khi được nghe Tn giả Sariputta thuyết giảng, cc Tỷ-kheo sẽ thọ tr" --"Chư Hiền, vậy hy nghe v kho tc , ta sẽ giảng" --"Thưa vng, Hiền giả", những Tỷ-kheo ấy vng đp Tn giả Sariputta. Tn giả Sariputta ni như sau:

 

Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhanti? Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhanti, yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha, te ca dhamme nappajahanti, bāhulikā [bāhullikā (syā.)] ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā.

-- Ny chư Hiền, ở đy vị ạo Sư sống viễn ly m cc đệ tử khng ty học viễn ly. Những php no vị ạo Sư dạy nn từ bỏ, những php ấy họ khng từ bỏ, v họ sống trong sự đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đọa lạc, bỏ rơi gnh nặng sống viễn ly.

 

Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc Thượng Tọa Tỷ-kheo c ba trường hợp đng bị quở trch.

Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhantīti iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

Vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử khng ty học viễn ly. l trường hợp thứ nhất, cc Thượng Tọa Tỷ-kheo đng bị quở trch.

Yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantīti iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

V những php no vị ạo Sư dạy nn từ bỏ, những php ấy họ khng từ bỏ. l trường hợp thứ hai, cc Thượng Tọa Tỷ-kheo đng bị quở trch.

Bāhulikā ca, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurāti iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

V họ sống đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đọa lạc, bỏ rơi gnh nặng sống viễn ly. l trường hợp thứ ba, cc Thượng Tọa Tỷ-kheo đng bị quở trch.

Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc Thượng tọa Tỷ-kheo do ba trường hợp ny đng bị quở trch.

Tatrāvuso, majjhimā bhikkhūpe navā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc Trung tọa Tỷ-kheo c ba trường hợp đng bị quở trch, ... (như trn)...

Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhantīti iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc vị mới thọ Tỷ-kheo c ba trường hợp đng bị quở trch. Vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử khng ty học viễn ly. l trường hợp thứ nhất, cc vị mới thọ Tỷ-kheo đng bị quở trch.

Yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantīti iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

V những php no vị ạo Sư dạy nn từ bỏ, những php ấy họ khng từ bỏ. l trường hợp thứ hai, cc vị mới thọ Tỷ-kheo đng bị quở trch.

Bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurāti iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

V họ sống đầy đủ, lười biếng, dẫn đầu về đọa lạc, bỏ rơi gnh nặng sống viễn ly. l trường hợp thứ ba, cc vị mới thọ Tỷ-kheo đng bị quở trch.

Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc vị mới thọ Tỷ-kheo do ba trường hợp ny, đng bị quở trch.

Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhanti.

Ny chư Hiền, như vậy l những trường hợp vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử khng ty học viễn ly.

32. Kittāvatā ca, panāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti ?

32. Imasmica kaṇhapakkhe vuttapaccanīkanayena sukkapakkhe attho veditabbo. Ayaṃ panettha saṅkhepo. Ime vata therāpi samānā yojanaparamparāya araavanapatthāni pantāni senāsanāni sevanti, gāmantasenāsanaṃ upagantuṃ yuttakālepi na upagacchanti, evaṃ jiṇṇasarīrāpi āraddhavīriyā paccayadāyakānaṃ pasādaṃ janenti, navamajjhimakāle kīdisā ahesunti iminā paṭhamena ṭhānena therā pāsaṃsā bhavanti, pasaṃsaṃ labhanti. Lobhādayo pahāya cittavivekaṃ pūrenti, ayampi mahāthero saddhivihārikaantevāsikaparivārito hutvā nisīdituṃ yuttakālepi īdisepi vaye vattamāne bhattakiccaṃ katvā paviṭṭho sāyaṃ nikkhamati, sāyaṃ paviṭṭho pāto nikkhamati, kasiṇaparikammaṃ karoti, samāpattiyo nibbatteti, maggaphalāni adhigacchati, sabbathāpi cittavivekaṃ pūretīti iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti, pasaṃsaṃ labhanti. Yasmiṃ kāle therassa paṭṭadukūlakoseyyādīni sukhasamphassāni lahucīvarādīni yuttāni, tasmimpi nāma kāle ayaṃ mahāthero paṃsukūlāni dhāreti, asithilaṃ sāsanaṃ gahetvā vigatanīvaraṇo phalasamāpattiṃ appetvā upadhivivekaṃ paripūrayamāno viharati, navamajjhimakāle kīdiso ahosīti iminā tatiyena ṭhānena therā pāsaṃsā bhavanti, pasaṃsaṃ labhantīti. Esa nayo majjhimanavavāresu.

V như thế no, vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử ty học viễn ly?

 Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahanti; na ca bāhulikā honti, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā.

Ny chư Hiền, vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử ty học viễn ly. Những php no, vị ạo Sư dạy nn từ bỏ, những php ấy họ từ bỏ; v họ khng sống trong sự đầy đủ, khng lười biếng, họ bỏ rơi gnh nặng về đọa lạc v dẫn đầu về sống viễn ly.

Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṃsā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc Thượng tọa Tỷ-kheo c ba trường hợp đng được tn thn.

Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantīti iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti.

Vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử ty học viễn ly. l trường hợp thứ nhất, cc Thượng Tọa Tỷ-kheo đng được tn thn.

Yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantīti iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti.

V những php no vị ạo Sư dạy nn từ bỏ, những php ấy họ từ bỏ. l trường hợp thứ hai, cc Thượng tọa Tỷ-kheo đng được tn thn.

Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamāti iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti.

V họ khng sống trong sự đầy đủ, khng lười biếng, họ bỏ rơi gnh nặng về đọa lạc v dẫn đầu về sống viễn ly. l trường hợp thứ ba, cc Thượng Tọa Tỷ-kheo đng được tn thn.

Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṃsā bhavanti .

Ny chư Hiền, cc Thượng tọa Tỷ-kheo do ba trường hợp ny, đng được tn thn.

Tatrāvuso, majjhimā bhikkhūpe navā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṃsā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc Trung tọa Tỷ-kheo c ba trường hợp đng được tn thn. ... (như trn)...

Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantīti iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc vị mới thọ Tỷ-kheo c ba trường hợp đng được tn thn. Vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử ty học viễn ly. l trường hợp thứ nhất, cc vị mới thọ Tỷ-kheo đng được tn thn

Yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantīti iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti.

. V những php no vị ạo Sư dạy nn từ bỏ, những php ấy họ từ bỏ. l trường hợp thứ hai, cc vị mới thọ Tỷ-kheo đng được tn thn.

Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamāti iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṃsā bhavanti.

V họ khng sống trong sự đầy đủ, khng lười biếng, họ bỏ rơi gnh nặng về đọa lạc v dẫn đầu về viễn ly. l trường hợp thứ ba, cc vị mới thọ Tỷ-kheo đng được tn thn.

Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṃsā bhavanti.

Ny chư Hiền, cc vị mới thọ Tỷ-kheo do ba trường hợp ny, đng được tn thn.

Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti.

Ny chư Hiền, như vậy l những trường hợp vị ạo Sư sống viễn ly, cc đệ tử ty học viễn ly.

33. Tatrāvuso, lobho ca pāpako doso ca pāpako. Lobhassa ca pahānāya dosassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī āṇakaraṇī upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.

33.Tatrāvusoti ko anusandhi, evaṃ navahākārehi āmisadāyādapaṭipadaṃ garahanto, navahi dhammadāyādapaṭipadaṃ thomento, aṭṭhārasahākārehi desanaṃ niṭṭhāpetvā, ye te yesaca dhammānaṃ satthā pahānamāha, te ca dhamme na pajahantīti evaṃ pahātabbadhammā vuttā. Te sarūpato ime teti dassetumidaṃ tatrāvuso, lobho cātiādimāha, ayaṃ anusandhi.

Apica heṭṭhā pariyāyeneva dhammo kathito. Āmisaṃ pana pariyāyenapi nippariyāyenapi kathitaṃ. Idāni nippariyāyadhammaṃ lokuttaramaggaṃ kathetumidamāha. Ayaṃ pettha anusandhi.

Tattha tatrāti atītadesanānidassanaṃ, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhantītiādinā nayena vuttadesanāyanti vuttaṃ hoti. Lobho ca pāpako, doso ca pāpakoti ime dve dhammā pāpakā lāmakā, ime pahātabbāti dasseti. Tattha lubbhanalakkhaṇo lobho. Dussanalakkhaṇo doso. Tesu lobho āmisadāyādassa paccayānaṃ lābhe hoti, doso alābhe. Lobhena aladdhaṃ pattheti, dosena alabhanto vighātavā hoti. Lobho ca deyyadhamme hoti, doso adāyake vā amanuadāyake vā. Lobhena navataṇhāmūlake dhamme paripūreti, dosena paca macchariyāni.

Idāni tesaṃ pahānūpāyaṃ dassento lobhassa ca pahānāyātiādimāha. Tassattho, tassa pana pāpakassa lobhassa ca dosassa ca pahānāya. Atthi majjhimā paṭipadāti maggaṃ sandhāya idaṃ vuttaṃ. Maggo hi lobho eko anto, doso eko antoti ete dve ante na upeti, na upagacchati, vimutto etehi antehi, tasmā majjhimā paṭipadāti vuccati. Etesaṃ majjhe bhavattā majjhimā, paṭipajjitabbato ca paṭipadāti. Tathā kāmasukhallikānuyogo eko anto, attakilamathānuyogo eko anto, sassataṃ eko anto, ucchedo eko antoti purimanayeneva vitthāretabbaṃ.

Cakkhukaraṇītiādīhi pana tameva paṭipadaṃ thometi. Sā hi saccānaṃ dassanāya saṃvattati dassanapariṇāyakaṭṭhenāti cakkhukaraṇī. Saccānaṃ āṇāya saṃvattati viditakaraṇaṭṭhenāti āṇakaraṇī. Rāgādīnaca vūpasamanato upasamāya saṃvattati. Catunnampi saccānaṃ abhieyyabhāvadassanato abhiāya saṃvattati. Sambodhoti maggo, tassatthāya saṃvattanato sambodhāya saṃvattati. Maggoyeva hi maggatthāya saṃvattati maggena kātabbakiccakaraṇato. Nibbānaṃ nāma appaccayaṃ tassa pana sacchikiriyāya paccakkhakammāya saṃvattanato nibbānāya saṃvattatīti vuccati. Ayamettha sāro. Ito aathā vaṇṇanā papacā.

Idāni taṃ majjhimaṃ paṭipadaṃ sarūpato dassetukāmo katamā ca sāti pucchitvā ayamevātiādinā nayena vissajjeti.

Tattha ayamevāti avadhāraṇavacanaṃ, aamaggappaṭisedhanatthaṃ, buddhapaccekabuddhabuddhasāvakānaṃ sādhāraṇabhāvadassanatthaca. Vuttacetaṃ eseva maggo natthao dassanassa visuddhiyāti (dha. pa. 274). Svāyaṃ kilesānaṃ ārakattāpi ariyo. Aripahānāya saṃvattatītipi ariyena desitotipi ariyabhāvappaṭilābhāya saṃvattatītipi ariyo. Aṭṭhahi aṅgehi upetattā aṭṭhaṅgiko, na ca aṅgavinimutto pacaṅgikatūriyādīni viya. Kilese mārento gacchati, maggati vā nibbānaṃ, maggīyati vā nibbānatthikehi, gammati vā tehi paṭipajjīyatīti maggo. Seyyathidanti nipāto, tassa katamo so iti ceti attho, katamāni vā tāni aṭṭhaṅgānīti. Ekamekahi aṅgaṃ maggoyeva. Yathāha sammādiṭṭhi maggo ceva hetu cāti (dha. sa. 1039). Porāṇāpi bhaṇanti dassanamaggo sammādiṭṭhi, abhiniropanamaggo sammāsaṅkappope avikkhepamaggo sammāsamādhīti.

Sammādiṭṭhādīsu cetesu sammā dassanalakkhaṇā sammādiṭṭhi. Sammā abhiniropanalakkhaṇo sammāsaṅkappo. Sammā pariggahalakkhaṇā sammāvācā. Sammā samuṭṭhānalakkhaṇo sammākammanto. Sammā vodānalakkhaṇo sammāājīvo. Sammā paggahalakkhaṇo sammāvāyāmo. Sammā upaṭṭhānalakkhaṇā sammāsati. Sammā samādhānalakkhaṇo sammāsamādhi. Nibbacanampi nesaṃ sammā passatīti sammādiṭṭhīti eteneva nayena veditabbaṃ.

Tattha sammādiṭṭhi uppajjamānā micchādiṭṭhiṃ tappaccanīyakilese ca avijjaca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca passati, te ca kho asammohato, no ārammaṇato, tasmā sammādiṭṭhīti vuccati.

Sammāsaṅkappo micchāsaṅkappaṃ tappaccanīyakilese ca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā abhiniropeti, tasmā sammāsaṅkappoti vuccati.

Sammāvācā micchāvācaṃ tappaccanīyakilese ca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā pariggaṇhāti, tasmā sammāvācāti vuccati.

Sammākammanto micchākammantaṃ tappaccanīyakilese ca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā samuṭṭhāpeti, tasmā sammākammantoti vuccati.

Sammāājīvo micchāājīvaṃ tappaccanīyakilese ca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā vodāpeti, tasmā sammāājīvoti vuccati.

Sammāvāyāmo micchāvāyāmaṃ tappaccanīyakilese ca kosajjaca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā paggaṇhāti, tasmā sammāvāyāmoti vuccati.

Sammāsati micchāsatiṃ tappaccanīyakilese ca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā upaṭṭhāpeti, tasmā sammāsatīti vuccati.

Sammāsamādhi micchāsamādhiṃ tappaccanīyakilese ca uddhaccaca pajahati, nibbānaca ārammaṇaṃ karoti, sampayuttadhamme ca sammā samādhiyati, tasmā sammāsamādhīti vuccati.

Idāni ayaṃ kho sā, āvusoti tameva paṭipadaṃ nigamento āha. Tassattho, yvāyaṃ cattāropi lokuttaramagge ekato katvā kathito aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṃ kho sā, āvusope nibbānāya saṃvattatīti.

Evaṃ pahātabbadhammesu lobhadose tappahānupāyaca dassetvā idāni aepi pahātabbadhamme tesaṃ pahānupāyaca dassento tatrāvuso, kodho cātiādimāha. Tattha kujjhanalakkhaṇo kodho, caṇḍikkalakkhaṇo vā, āghātakaraṇaraso, dussanapaccupaṭṭhāno. Upanandhanalakkhaṇo upanāho, vera appaṭinissajjanaraso, kodhānupabandhabhāvapaccupaṭṭhāno. Vuttacetaṃ pubbakāle kodho, aparakāle upanāhotiādi (vibha. 891).

Paraguṇamakkhanalakkhaṇo makkho, tesaṃ vināsanaraso, tadavacchādanapaccupaṭṭhāno. Yugaggāhalakkhaṇo paḷāso, paraguṇehi attano guṇānaṃ samīkaraṇaraso, paresaṃ guṇappamāṇena upaṭṭhānapaccupaṭṭhāno.

Parasampattikhīyanalakkhaṇā issā, tassā akkhamanalakkhaṇā vā, tattha anabhiratirasā, tato vimukhabhāvapaccupaṭṭhānā. Attano sampattinigūhanalakkhaṇaṃ maccheraṃ, attano sampattiyā parehi sādhāraṇabhāvaasukhāyanarasaṃ, saṅkocanapaccupaṭṭhānaṃ.

Katapāpapaṭicchādanalakkhaṇā māyā, tassa nigūhanarasā, tadāvaraṇapaccupaṭṭhānā. Attano avijjamānaguṇapakāsanalakkhaṇaṃ sāṭheyyaṃ, tesaṃ samudāharaṇarasaṃ, sarīrākārehipi tesaṃ vibhūtakaraṇapaccupaṭṭhānaṃ.

Cittassa uddhumātabhāvalakkhaṇo thambho, appatissayavuttiraso, amaddavatāpaccupaṭṭhāno. Karaṇuttariyalakkhaṇo sārambho, vipaccanīkatāraso, agāravapaccupaṭṭhāno.

Uṇṇatilakkhaṇo māno, ahaṃkāraraso, uddhumātabhāvapaccupaṭṭhāno. Abbhuṇṇatilakkhaṇo atimāno, ativiya ahaṅkāraraso. Accuddhumātabhāvapaccupaṭṭhāno.

Mattabhāvalakkhaṇo mado, madaggāhaṇaraso, ummādapaccupaṭṭhāno. Pacasu kāmaguṇesu cittavossaggalakkhaṇo pamādo, vossaggānuppadānaraso, sativippavāsapaccupaṭṭhānoti evaṃ imesaṃ dhammānaṃ lakkhaṇādīni veditabbāni. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana tattha katamo kodhotiādinā vibhaṅge (vibha. 891) vuttanayeneva veditabbo.

Visesato cettha āmisadāyādo attanā alabhanto aassa lābhino kujjhati, tassa sakiṃ uppanno kodho kodhoyeva, tatuttari upanāho. So evaṃ kuddho upanayhanto ca santepi aassa lābhino guṇe makkheti, ahampi tādisoti ca yugaggāhaṃ gaṇhāti, ayamassa makkho ca paḷāso ca, evaṃ makkhī paḷāsī tassa lābhasakkārādīsu kiṃ imassa imināti issati padussati, ayamassa issā. Sace panassa kāci sampatti hoti, tassā tena sādhāraṇabhāvaṃ na sahati, idamassa maccheraṃ. Lābhahetu kho pana attano santepi dose paṭicchādeti, ayamassa māyā. Asantepi guṇe pakāseti. Idamassa sāṭheyyaṃ. So evaṃ paṭipanno sace yathādhippāyaṃ lābhaṃ labhati, tena thaddho hoti amuducitto, nayidaṃ evaṃ kātabbanti ovadituṃ asakkuṇeyyo, ayamassa thambho. Sace pana naṃ koci kici vadati nayidaṃ evaṃ kātabbanti, tena sāraddhacitto hoti bhākuṭikamukho ko me tvanti pasayha bhāṇī, ayamassa sārambho. Tato thambhena ahameva seyyoti attānaṃ maanto mānī hoti. Sārambhena ke imeti pare atimaanto atimānī, ayamassa māno ca atimāno ca. So tehi mānātimānehi jātimadādianekarūpaṃ madaṃ janeti. Matto samāno kāmaguṇādibhedesu vatthūsu pamajjati, ayamassa mado ca pamādo cāti.

Evaṃ āmisadāyādo aparimutto hoti imehi pāpakehi dhammehi aehi ca evarūpehi. Evaṃ tāvettha pahātabbadhammā veditabbā. Pahānupāyo pāṭhato ca atthato ca sabbattha nibbisesoyeva.

āṇaparicayapāṭavatthaṃ panettha ayaṃ bhedo ca kamo ca bhāvanānayo ca veditabbo. Tattha bhedo tāva, ayahi majjhimā paṭipadā kadāci ariyo aṭṭhaṅgiko maggo hoti, kadāci sattaṅgiko. Ayahi lokuttarapaṭhamajjhānavasena uppajjamāno aṭṭhaṅgiko maggo hoti, avasesajjhānavasena sattaṅgiko. Ukkaṭṭhaniddesato panidha aṭṭhaṅgikoti vutto. Ito parahi maggaṅgaṃ natthi. Evaṃ tāvettha bhedo veditabbo.

Yasmā pana sabbakusalānaṃ sammādiṭṭhi seṭṭhā, yathāha paā hi seṭṭhā kusalā vadantīti (jā. 2.17.81). Kusalavāre ca pubbaṅgamā, yathāha kathaca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti, sammādiṭṭhiṃ sammādiṭṭhīti pajānāti, micchādiṭṭhiṃ micchādiṭṭhīti pajānātīti (ma. ni. 3.136) vitthāro. Yathā cāha vijjā ca kho, bhikkhave, pubbaṅgamā kusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyāti. Tappabhavābhinibbattāni sesaṅgāni, yathāha sammādiṭṭhissa sammāsaṅkappo pahotipe sammāsatissa sammāsamādhi pahotīti (ma. ni. 3.141). Tasmā iminā kamena etāni aṅgāni vuttānīti evamettha kamo veditabbo.

Bhāvanānayoti koci samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti, koci vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ. Kathaṃ? Idhekacco paṭhamaṃ upacārasamādhiṃ vā appanāsamādhiṃ vā uppādeti, ayaṃ samatho; so taca taṃsampayutte ca dhamme aniccādīhi vipassati, ayaṃ vipassanā. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā vipassanā. Tena vuccati samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvetīti. Tassa samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato maggo sajāyati, so taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti, tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti, evaṃ samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti.

Idha panekacco vuttappakāraṃ samathaṃ anuppādetvāva pacupādānakkhandhe aniccādīhi vipassati, ayaṃ vipassanā. Tassa vipassanāpāripūriyā tattha jātānaṃ dhammānaṃ vossaggārammaṇato uppajjati cittassa ekaggatā, ayaṃ samatho. Iti paṭhamaṃ vipassanā pacchā samatho. Tena vuccati vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetīti. Tassa vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayato maggo sajāyati, so taṃ maggaṃ āsevatipe bahulīkaroti, tassa taṃ maggaṃ āsevatope anusayā byantīhonti (a. ni. 4.170; paṭi. ma. 2.1), evaṃ vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti.

Samathapubbaṅgamaṃ pana vipassanaṃ bhāvayatopi vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayatopi lokuttaramaggakkhaṇe samathavipassanā yuganaddhāva honti. Evamettha bhāvanānayo veditabboti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Dhammadāyādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

Ở đy, ny chư Hiền, tham l c php, v sn cũng l c php, c một con đường Trung đạo diệt trừ tham v diệt trừ sn, khiến (tịnh) nhn sanh, khiến (chn) tr sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn.

Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī āṇakaraṇī upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati?

V ny chư Hiền con đường Trung đạo ấy l g - (con đường) khiến (tịnh) nhn sanh, khiến (chn) tr sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn?

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ [seyyathīdaṃ (sī. syā. pī.)] sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī āṇakaraṇī upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.

l con đường Thnh tm ngnh, tức l: Chnh tri kiến, Chnh tư duy, Chnh ngữ, Chnh nghiệp, Chnh mạng, Chnh tinh tấn, Chnh niệm, Chnh định. Ny chư Hiền, đ l con đường Trung đạo, khiến (tịnh) nhn sanh, khiến (chn) tr sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn.

 

 Tatrāvuso, kodho ca pāpako upanāho ca pāpakope makkho ca pāpako paḷāso ca pāpako, issā ca pāpikā maccheraca pāpakaṃ, māyā ca pāpikā sāṭheyyaca pāpakaṃ, thambho ca pāpako sārambho ca pāpako, māno ca pāpako atimāno ca pāpako, mado ca pāpako pamādo ca pāpako. Madassa ca pahānāya pamādassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī āṇakaraṇī upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.

Ở đy, ny chư Hiền, phẫn nộ l c php v hiềm hận cũng l c php, giả dối l c php v no hại cũng l c php, tật đố l c php v xan lẫn cũng l c php, man tr l c php v phản bội cũng l c php, ngoan cố l c php v bồng bột nng nổi cũng l c php, mạn l c php v tăng thượng mạn cũng l c php, kiu l c php v phng dật cũng l c php. C một con đường Trung đạo diệt trừ kiu v diệt trừ phng dật, khiến (tịnh) nhn sanh, khiến (chn) tr sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn.

Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī āṇakaraṇī upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati?

V ny chư Hiền, con đường Trung đạo ấy l g - (con đường) khiến (tịnh) nhn sanh, khiến (chn) tr sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn?

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī āṇakaraṇī upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattatīti.

l con đường Thnh tm ngnh, tức l: Chnh tri kiến, Chnh tư duy, Chnh ngữ, Chnh nghiệp, Chnh mạng, Chnh tinh tấn, Chnh niệm, Chnh định. Ny chư Hiền, đ l con đường Trung đạo khiến (tịnh) nhn sanh, khiến (chn) tr sanh, hướng đến tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn.

 

 Idamavocāyasmā sāriputto. Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandunti.

Dhammadāyādasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.

 Tn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Cc Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tn thọ lời giảng của Tn giả Sariputta.

 

 

 

 

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nga Tuyết

KINH ĐIỂN 
Home