MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

Majjhimanikāyo

Majjhimanikāye

Trung Bộ Kinh

4. Bhayabheravasuttaṃ

4. Bhayabheravasuttavaṇṇanā

4. Kinh Sợ hi khiếp đảm
(Bhayabherava sutta)

34. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [sārāṇīyaṃ (sī. syā. pī.)] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca

34.Evaṃme sutanti bhayabheravasuttaṃ. Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā athāti avicchedanatthe nipāto. Khoti avadhāraṇatthe, bhagavato sāvatthiyaṃ vihāre avicchinneyevāti vuttaṃ hoti. Jāṇussoṇīti netaṃ tassa mātāpitūhi katanāmaṃ, apica kho ṭhānantarapaṭilābhaladdhaṃ. Jāṇussoṇiṭṭhānaṃ kira nāmetaṃ purohitaṭṭhānaṃ, taṃ tassa raā dinnaṃ, tasmā jānussoṇīti vuccati. Brahmaṃ aṇatīti brāhmaṇo, mante sajjhāyatīti attho. Idameva hi jātibrāhmaṇānaṃ niruttivacanaṃ. Ariyā pana bāhitapāpattā brāhmaṇāti vuccanti.

Yenabhagavā tenupasaṅkamīti yenāti bhummatthe karaṇavacanaṃ, tasmā yattha bhagavā, tattha upasaṅkamīti evamettha attho daṭṭhabbo. Yena vā kāraṇena bhagavā devamanussehi upasaṅkamitabbo, tena kāraṇena upasaṅkamīti evamettha attho daṭṭhabbo. Kena ca kāraṇena bhagavā upasaṅkamitabbo? Nānappakāraguṇavisesādhigamādhippāyena, sāduphalūpabhogādhippāyena dijagaṇehi niccaphalitamahārukkho viya.

Upasaṅkamīti ca gatoti vuttaṃ hoti. Upasaṅkamitvāti upasaṅkamanapariyosānadīpanaṃ. Atha vā evaṃ gato tato āsannataraṃ ṭhānaṃ bhagavato samīpasaṅkhātaṃ gantvātipi vuttaṃ hoti. Bhagavatā saddhiṃ sammodīti yathā khamanīyādīni pucchanto bhagavā tena, evaṃ sopi bhagavatā saddhiṃ samappavattamodo ahosi, sītodakaṃ viya uṇhodakena sammoditaṃ ekībhāvaṃ agamāsi. Yāya ca kacci te, bho gotama, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci bhoto gotamassa gotamasāvakānaca appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihārotiādikāya kathāya sammodi, taṃ pītipāmojjasaṅkhātasammodajananato sammodituṃ yuttabhāvato ca sammodanīyaṃ, atthabyajanamadhuratāya sucirampi kālaṃ sāretuṃ nirantaraṃ pavattetuṃ araharūpato saritabbabhāvato ca sārāṇīyaṃ. Suyyamānasukhato ca sammodanīyaṃ, anussariyamānasukhato ca sāraṇīyaṃ. Tathā byajanaparisuddhatāya sammodanīyaṃ, atthaparisuddhatāya sāraṇīyanti evaṃ anekehi pariyāyehi sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā pariyosāpetvā niṭṭhāpetvā yenatthena āgato, taṃ pucchitukāmo ekamantaṃ nisīdi.

Ekamantanti bhāvanapuṃsakaniddeso, visamaṃ candimasūriyā parivattantītiādīsu (a. ni. 4.70) viya. Tasmā yathā nisinno ekamantaṃ nisinno hoti, tathā nisīdīti evamettha attho daṭṭhabbo. Bhummatthe vā etaṃ upayogavacanaṃ. Nisīdīti upāvisi. Paṇḍitā hi purisā garuṭṭhāniyaṃ upasaṅkamitvā āsanakusalatāya ekamantaṃ nisīdanti, ayaca nesaṃ aataro, tasmā ekamantaṃ nisīdi.

Kathaṃ nisinno pana ekamantaṃ nisinno hotīti. Cha nisajjadose vajjetvā. Seyyathidaṃ, atidūraṃ accāsannaṃ uparivātaṃ unnatapadesaṃ atisammukhaṃ atipacchāti. Atidūre nisinno hi sace kathetukāmo hoti, uccāsaddena kathetabbaṃ hoti. Accāsanne nisinno saṅghaṭṭanaṃ karoti. Uparivāte nisinno sarīragandhena bādhati. Unnatappadese nisinno agāravaṃ pakāseti. Atisammukhā nisinno sace daṭṭhukāmo hoti, cakkhunā cakkhuṃ āhacca daṭṭhabbaṃ hoti. Atipacchā nisinno sace daṭṭhukāmo hoti, gīvaṃ pasāretvā daṭṭhabbaṃ hoti. Tasmā ayampi ete cha nisajjadose vajjetvā nisīdi, tena vuttaṃ ekamantaṃ nisīdīti.

Yemeti ye ime. Kulaputtāti duvidhā kulaputtā jātikulaputtā ācārakulaputtā. Tattha tena kho pana samayena raṭṭhapālo nāma kulaputto tasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa puttoti (ma. ni. 2.294) evaṃ āgatā uccākulappasutā jātikulaputtā nāma. Ye te kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitāti (ma. ni. 3.78) evaṃ āgatā pana yattha katthaci kule pasutāpi ācārasampannā ācārakulaputtā nāma. Idha pana dvīhipi kāraṇehi kulaputtāyeva.

Saddhāti saddhāya. Agārasmāti agārato. Anagāriyanti pabbajjaṃ bhikkhubhāvaca. Pabbajjāpi hi natthettha agāriyanti anagāriyā, agārassa hitaṃ kasigorakkhādikammamettha natthīti attho. Bhikkhupi natthetassa agāranti anagāro, anagārassa bhāvo anagāriyaṃ. Pabbajitāti upagatā, evaṃ sabbathāpi anagāriyasaṅkhātaṃ pabbajjaṃ bhikkhubhāvaṃ vā upagatāti vuttaṃ hoti. Pubbaṅgamoti purato gāmī nāyako. Bahukāroti hitakiriyāya bahūpakāro. Bhavaṃ tesaṃ gotamo samādapetāti te kulaputte bhavaṃ gotamo adhisīlādīni gāhetā sikkhāpetā. Sā janatāti so janasamūho. Diṭṭhānugatiṃ āpajjatīti dassanānugatiṃ paṭipajjati, yandiṭṭhiko bhavaṃ gotamo yaṃkhantiko yaṃruciko, tepi tandiṭṭhikā honti taṃkhantikā taṃrucikāti attho.

Kasmā panāyaṃ evamāhāti? Esa kira pubbe aneke kulaputte agāramajjhe vasante devaputte viya pacahi kāmaguṇehi paricāriyamāne anto ca bahi ca susaṃvihitārakkhe disvā, te aparena samayena bhagavato madhurarasaṃ dhammadesanaṃ sutvā saddhāya gharā nikkhamma pabbajitvā ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭhe āraakesu senāsanesu kenaci arakkhiyamānepi anussaṅkitāparisaṅkite haṭṭhapahaṭṭhe udaggudagge addasa, disvā ca imesaṃ kulaputtānaṃ ayaṃ phāsuvihāro kaṃ nissāya uppannoti cintento samaṇaṃ gotamanti bhagavati pasādaṃ alattha. So taṃ pasādaṃ nivedetuṃ bhagavato santikaṃ āgato, tasmā evamāha.

Athassa bhagavā taṃ vacanaṃ sampaṭicchanto abbhanumodanto ca evametaṃ brāhmaṇātiādimāha. Vacanasampaṭicchanānumodanatthoyeva hi ettha ayaṃ evanti nipāto. Mamaṃ uddissāti maṃ uddissa. Saddhāti saddhāyeva. Na iṇaṭṭhā na bhayaṭṭātiādīni sandhāyāha. Īdisānaṃyeva hi bhagavā pubbaṅgamo, na itaresaṃ. Durabhisambhavāni hīti sambhavituṃ dukkhāni dussahāni, na sakkā appesakkhehi ajjhogāhitunti vuttaṃ hoti. Araavanapatthānīti araāni ca vanapatthāni ca. Tattha kicāpi abhidhamme nippariyāyena, nikkhamitvā bahi indakhilā sabbametaṃ araanti vuttaṃ, tathāpi yantaṃ pacadhanusatikaṃ pacchimanti āraikaṅganipphādakaṃ senāsanaṃ vuttaṃ, tadeva adhippetanti veditabbaṃ.

Vanapatthanti gāmantaṃ atikkamitvā manussānaṃ anupacāraṭṭhānaṃ, yattha na kasīyati na vapīyati. Vuttampi cetaṃ vanapatthanti dūrānametaṃ senāsanānaṃ adhivacanaṃ, vanapatthanti vanasaṇḍānametaṃ senāsanānaṃ, vanapatthanti bhiṃsanakānametaṃ, vanapatthanti salomahaṃsānametaṃ, vanapatthanti pariyantānametaṃ, vanapatthanti na manussūpacārānametaṃ senāsanānaṃ adhivacananti. Ettha ca pariyantānanti imamekaṃ pariyāyaṃ ṭhapetvā sesapariyāyehi vanapatthāni veditabbānī. Pantānīti pariyantāni atidūrāni. Dukkaraṃ pavivekanti kāyavivekaṃ dukkaraṃ. Durabhiramanti abhiramituṃ na sukhaṃ. Ekatteti ekībhāve. Kiṃ dasseti? Kāyaviveke katepi tattha cittaṃ abhiramāpetuṃ dukkaraṃ. Dvayaṃdvayārāmo hi ayaṃ lokoti. Haranti maeti haranti viya ghasanti viya. Manoti manaṃ. Samādhiṃ alabhamānassāti upacārasamādhiṃ vā appanāsamādhiṃ vā alabhantassa. Kiṃ dasseti? Īdisassa bhikkhuno tiṇapaṇṇamigādisaddehi vividhehi ca bhiṃsanakehi vanāni cittaṃ vikkhipanti maeti, sabbaṃ brāhmaṇo saddhāpabbajitānaṃ kulaputtānaṃ araavāse (vibha. 529) vimhito āha.

Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Savatthi (X-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đ Lm), vườn ng Anathapindika (Cấp C ộc). Rồi B-la-mn Janussoni đến chỗ Thế Tn ở, khi đến xong, ni ln những lời cho đn hỏi thăm với Thế Tn, sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, B-la-mn Janussoni bạch Thế Tn:

yeme, bho gotama, kulaputtā bhavantaṃ gotamaṃ uddissa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, bhavaṃ tesaṃ gotamo pubbaṅgamo, bhavaṃ tesaṃ gotamo bahukāro, bhavaṃ tesaṃ gotamo samādapetā [samādāpetā (?)]; bhoto ca pana gotamassa sā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjatīti.

-- Tn giả Gotama, c những Thiện nam tử, v lng tin Tn giả Gotama, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. ối với những vị ny, Tn giả Gotama l vị lnh đạo. ối với những vị ny, Tn giả Gotama gip ch rất nhiều. ối với những vị ny, Tn giả Gotama l vị khch lệ sch tấn. Cc vị ny chấp nhận tun theo quan điểm của Tn giả Gotama.

Evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! Ye te, brāhmaṇa, kulaputtā mamaṃ uddissa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā, ahaṃ tesaṃ pubbaṅgamo, ahaṃ tesaṃ bahukāro, ahaṃ tesaṃ samādapetā; mama ca pana sā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjatīti.

-- Ny B-la-mn, thật sự l vậy. Ny B-la-mn, thật sự l vậy. Ny B-la-mn, c những Thiện nam tử, v lng tin nơi Ta, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Ta l vị lnh đạo của họ. Ta đ gip ch rất nhiều cho họ. Ta l vị khch lệ sch tấn cho họ. V cc vị ny chấp nhận tun theo quan điểm của Ta.

Durabhisambhavāni hi kho, bho gotama, araavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti mae mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhunoti .

-- Tn giả Gotama, thật kh kham nhẫn những tr xứ xa vắng trong rừng ni hoang vu! Thật kh khăn đời sống viễn ly! Thật kh thưởng thức đời sống độc cư! Con nghĩ rằng rừng ni lm rối loạn tm tr vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

Evametaṃ, brāhmaṇa, evametaṃ, brāhmaṇa! Durabhisambhavāni hi kho, brāhmaṇa, araavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti mae mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhunoti.

-- Ny B-la-mn, thật sự l vậy. Ny B-la-mn, thật sự l vậy. Ny B-la-mn, thật kh kham nhẫn những tr xứ xa vắng trong rừng ni hoang vu! Thật kh khăn, đời sống viễn ly! Thật kh thưởng thức đời sống độc cư! Ta nghĩ rằng rừng ni lm rối loạn tm tr vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

35. Mayhampi kho, brāhmaṇa, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi durabhisambhavāni hi kho araavanapatthāni pantāni senāsanāni, dukkaraṃ pavivekaṃ, durabhiramaṃ ekatte, haranti mae mano vanāni samādhiṃ alabhamānassa bhikkhunoti.

Kāyakammantavārakathā

35. Athassa bhagavā purimanayeneva evametaṃ brāhmaṇātiādīhi taṃ taṃ vacanaṃ sampaṭicchitvā abbhanumoditvā ca yasmā soḷasasu ṭhānesu ārammaṇapariggaharahitānaṃyeva tādisāni senāsanāni durabhisambhavāni, na tesu ārammaṇapariggāhayuttānaṃ, attanā ca bodhisatto samāno tādiso ahosi, tasmā attano tādisānaṃ senāsanānaṃ durabhisambhavataṃ dassetuṃ, mayhampi khotiādimāha.

Tattha pubbeva sambodhāti sambodhato pubbeva, ariyamaggappattito aparabhāgeyevāti vuttaṃ hoti. Anabhisambuddhassāti appaṭividdhacatusaccassa. Bodhisattasseva satoti bujjhanakasattasseva sammāsambodhiṃ adhigantuṃ arahasattasseva sato, bodhiyā vā sattasseva laggasseva sato. Dīpaṅkarassa hi bhagavato pādamūle aṭṭhadhammasamodhānena abhinīhārasamiddhito pabhuti tathāgato bodhiyā satto laggo pattabbā mayā esāti tadadhigamāya parakkamaṃ amucantoyeva āgato, tasmā bodhisattoti vuccati. Tassa mayhanti tassa evaṃ bodhisattasseva sato mayhaṃ. Ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vāti ye keci pabbajjūpagatā vā bhovādino vā.

Aparisuddhakāyakammantāti aparisuddhena pāṇātipātādinā kāyakammantena samannāgatā. Aparisuddhakāyakammantasandosahetūti aparisuddhassa kāyakammantasaṅkhātassa attano dosassa hetu, aparisuddhakāyakammantakāraṇāti vuttaṃ hoti. Haveti ekaṃsavacane nipāto. Akusalanti sāvajjaṃ akkhemaca. Bhayabheravanti bhayaca bheravaca. Cittutrāsassa ca bhayānakārammaṇassa cetaṃ adhivacanaṃ. Tatra bhayaṃ sāvajjaṭṭhena akusalaṃ, bheravaṃ akkhemaṭṭhenāti veditabbaṃ. Avhāyantīti pakkosanti. Kathaṃ? Te hi pāṇātipātādīni katvā mayaṃ ayuttamakamhā, sace no te jāneyyuṃ, yesaṃ aparajjhimhā, idāni anubandhitvā anayabyasanaṃ āpādeyyunti araaṃ pavisitvā gacchantare vā gumbantare vā nisīdanti. Te appamattakampi tiṇasaddaṃ vā paṇṇasaddaṃ vā sutvā, idānimhā naṭṭhāti tasanti vittasanti, āgantvā parehi parivāritā viya baddhā vadhitā viya ca honti. Evaṃ taṃ bhayabheravaṃ attani samāropanaṭṭhena avhāyanti pakkosanti.

Nakho panāhaṃpe paṭisevāmīti ahaṃ kho pana aparisuddhakāyakammanto hutvā araavanapatthāni pantāni senāsanāni na paṭisevāmi. Ye hi voti ettha voti nipātamattaṃ. Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca. Parisuddhakāyakammantāti īdisā hutvā. Tesamahaṃ aataroti tesaṃ ahampi eko aataro. Bodhisatto hi gahaṭṭhopi pabbajitopi parisuddhakāyakammantova hoti. Bhiyyoti atirekatthe nipāto. Pallomanti pannalomataṃ, khemaṃ sotthibhāvanti attho. Āpādinti āpajjiṃ, atirekaṃ sotthibhāvaṃ atirekena vā sotthibhāvamāpajjinti vuttaṃ hoti. Arae vihārāyāti arae vihāratthāya.

Kāyakammantavārakathā niṭṭhitā.

Ny B-la-mn, xưa kia khi Ta chưa chứng ngộ chnh đẳng gic, khi cn l Bồ-tt, Ta nghĩ như sau: "Thật kh kham nhẫn những tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu! Thật kh khăn, đời sống viễn ly! Thật kh thưởng thức đời sống độc cư! Ta nghĩ rằng rừng ni lm rối loạn tm tr vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định!"

Tassa mayhaṃ brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā aparisuddhakāyakammantā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, aparisuddhakāyakammantasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ aparisuddhakāyakammanto araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; parisuddhakāyakammantohamasmi. Ye hi vo ariyā parisuddhakāyakammantā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

Ny B-la-mn, rồi Ta suy nghĩ: "Những Sa-mn hay B-la-mn no, thn nghiệp khng thanh tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước, thn nghiệp khng thanh tịnh, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c thn nghiệp khng thanh tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Thn nghiệp Ta thanh tịnh. Ta l một trong những bậc Thnh, với thn nghiệp thanh tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, parisuddhakāyakammataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st thn nghiệp hon ton thanh tịnh ny, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

36. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā aparisuddhavacīkammantāpe aparisuddhamanokammantā pe aparisuddhājīvā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, aparisuddhājīvasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ aparisuddhājīvo araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; parisuddhājīvohamasmi. Ye hi vo ariyā parisuddhājīvā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

Vacīkammantavārādivaṇṇanā

36. Esa nayo sabbattha. Ayaṃ pana viseso, vacīkammantavāre tāva aparisuddhavacīkammantāti aparisuddhena musāvādādinā vacīkammantena samannāgatā. Te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Te musāvādena parassa atthaṃ bhajitvā, pisuṇavācāya mittabhedaṃ katvā pharusavācāya paresaṃ parisamajjhe mammāni tuditvā niratthakavācāya parasattānaṃ kammante nāsetvā mayaṃ ayuttamakamhā, sace no te jāneyyuṃ, yesaṃ aparajjhimhā, idāni anubandhitvā anayabyasanaṃ pāpeyyunti araaṃ pavisitvā gacchantare vā gumbantare vā nisīdanti. Te appamattakampi tiṇasaddaṃ vā paṇṇasaddaṃ vā sutvā idānimhā naṭṭhāti tasanti vittasanti āgantvā parehi parivāritā viya baddhā vadhitā viya ca honti. Evaṃ taṃ bhayabheravaṃ attani samāropanaṭṭhena avhāyanti, pakkosanti.

Manokammantavāre aparisuddhamanokammantāti aparisuddhena abhijjhādinā manokammantena samannāgatā. Te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Te paresaṃ rakkhitagopitesu bhaṇḍesu abhijjhāvisamalobhaṃ uppādetvā parassa kujjhitvā parasatte micchādassanaṃ gāhāpetvā mayaṃ ayuttamakamhāpe attani samāropanaṭṭhena avhāyanti pakkosanti.

Ājīvavāre aparisuddhājīvāti aparisuddhena vejjakammadūtakammavaḍḍhipayogādinā ekavīsatianesanabhedena ājīvena samannāgatā. Te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Te evaṃ jīvikaṃ kappetvā suṇanti sāsanasodhakā kira tepiṭakā bhikkhū sāsanaṃ sodhetuṃ nikkhantā, ajja vā sve vā idhāgamissantīti araaṃ pavisitvā gacchantare vāpe tasanti vittasanti. Te hi āgantvā parivāretvā gahitā viya odātavatthanivāsitā viya ca hontīti. Sesaṃ tādisameva.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn, hay B-la-mn no, c khẩu nghiệp khng thanh tịnh... (như trn)... c nghiệp khng thanh tịnh... (như trn)... c mạng sống khng thanh tịnh sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước mạng sống khng thanh tịnh, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c mạng sống khng thanh tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Mạng sống Ta thanh tịnh. Ta l một trong những bậc Thnh, với mạng sống thanh tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, parisuddhājīvataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st mạng sống hon ton thanh tịnh ny, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

37. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, abhijjhālukāmesutibbasārāgasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; anabhijjhālūhamasmi. Ye hi vo ariyā anabhijjhālū araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti , tesamahaṃ aataroti.

37. Ito paraṃ abhijjhālūtiādīsu kicāpi abhijjhābyāpādā manokammantena saṅgahitā tathāpi nīvaraṇavasena puna vuttāti veditabbā. Tattha abhijjhālūti parabhaṇḍādiabhijjhāyanasīlā. Kāmesu tibbasārāgāti vatthukāmesu bahalakilesarāgā, te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Te avavatthitārammaṇā honti, tesaṃ avavatthitārammaṇānaṃ arae viharantānaṃ divā diṭṭhaṃ rattiṃ bhayabheravaṃ hutvā upaṭṭhāti te ākulacittā appamattakenapi tasanti vittasanti, rajjuṃ vā lataṃ vā disvā sappasaino honti, khāṇuṃ disvā yakkhasaino, thalaṃ vā pabbataṃ vā disvā hatthisaino sappādīhi anayabyasanaṃ āpāditā viya hontīti. Sesaṃ tādisameva.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no tham dục, c i dục cường liệt, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước tham dục, c i dục cường liệt, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c tham dục, i dục cường liệt, sống tại cc tr xứ xa vắng trong rừng ni hoang vu. Ta khng c tham dục, Ta l một trong những bậc Thnh, khng c tham dục, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, anabhijjhālutaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta khng c tham dục như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

38. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, byāpannacittapaduṭṭhamanasaṅkappasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; mettacittohamasmi. Ye hi vo ariyā mettacittā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

38.Byāpannacittāti pakatibhāvavijahanena vipannacittā. Kilesānugatahi cittaṃ pakatibhāvaṃ vijahati, purāṇabhattabyajanaṃ viya pūtikaṃ hoti. Paduṭṭhamanasaṅkappāti paduṭṭhacittasaṅkappā, abhadrakena paresaṃ anatthajanakena cittasaṅkappena samannāgatāti vuttaṃ hoti. Te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Bhayabheravāvhāyanaṃ ito pabhuti abhijjhāluvāre vuttanayeneva veditabbaṃ. Yattha pana viseso bhavissati, tattha vakkhāma. Na kho panāhaṃ byāpannacittoti ettha pana mettacitto ahaṃ hitacittoti dasseti, īdisā hi bodhisattā honti. Evaṃ sabbattha vuttadosapaṭipakkhavasena bodhisattassa guṇā vaṇṇetabbā.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no c tm sn hận c , sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước, c tm sn hận c , những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c tm sn hận, c , sống tại cc tr xứ xa vắng trong rừng ni hoang vu. Ta c từ tm. Ta l một trong những bậc Thnh c từ tm, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, mettacittataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta c từ tm như vậy, Ta cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

   39. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā thīnamiddhapariyuṭṭhitā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, thīnamiddhapariyuṭṭhānasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ thīnamiddhapariyuṭṭhito araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vigatathīnamiddhohamasmi. Ye hi vo ariyā vigatathīnamiddhā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

39.Thinamiddhapariyuṭṭhitāti cittagelaabhūtena thinena sesanāmakāyagelaabhūtena middhena ca pariyuṭṭhitā, abhibhūtā gahitāti vuttaṃ hoti. Te niddābahulā honti.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no bị hn trầm thụy min chi phối, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước bị hn trầm thụy min chi phối, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng bị hn trầm thụy min chi phối, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta khng c hn trầm thụy min. Ta l một trong những bậc Thnh khng c hn trầm thụy min, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, vigatathīnamiddhataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta khng c hn trầm thụy min như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

40. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhatā avūpasantacittā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, uddhataavūpasantacittasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ uddhato avūpasantacitto araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vūpasantacittohamasmi. Ye hi vo ariyā vūpasantacittā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, tesamahaṃ aataroti.

40.Uddhatāti uddhaccapakatikā vipphandamānacittā, uddhaccena hi ekārammaṇe cittaṃ vipphandati dhajayaṭṭhiyaṃ vātena paṭākā viya. Avūpasantacittāti anibbutacittā, idha kukkuccaṃ gahetuṃ vaṭṭati.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no dao động, tm khng an tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước bị dao động, tm khng an tịnh, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c dao động, tm khng phải khng an tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta khng c dao động, tm được an tịnh. Ta l một trong những bậc Thnh khng c dao động, tm được an tịnh, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, vūpasantacittataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st tm Ta được an tịnh như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

41. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kaṅkhī vicikicchī araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, kaṅkhivicikicchisandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ kaṅkhī vicikicchī araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; tiṇṇavicikicchohamasmi. Ye hi vo ariyā tiṇṇavicikicchā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

41.Kaṅkhī vicikicchīti ettha ekamevidaṃ pacamaṃ nīvaraṇaṃ. Kiṃ nu kho idanti ārammaṇaṃ kaṅkhanato kaṅkhā, idamevidanti nicchetuṃ asamatthabhāvato vicikicchāti vuccati, tena samannāgatā samaṇabrāhmaṇā kaṅkhī vicikicchīti vuttā.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no nghi hoặc, do dự, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước nghi hoặc, do dự, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c nghi hoặc, do dự, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta diệt trừ được do dự. Ta l một trong những bậc Thnh diệt trừ được nghi hoặc, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, tiṇṇavicikicchataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st tm Ta diệt trừ được nghi hoặc như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

42. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā attukkaṃsakā paravambhī araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, attukkaṃsanaparavambhanasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti . Na kho panāhaṃ attukkaṃsako paravambhī araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi ; anattukkaṃsako aparavambhīhamasmi. Ye hi vo ariyā anattukkaṃsakā aparavambhī araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

42.Attukkaṃsanakā paravambhīti ye attānaṃ ukkaṃsenti ukkhipanti, ucce ṭhāne ṭhapenti, paraca vambhenti garahanti nindanti, nīce ṭhāne ṭhapenti, tesametaṃ adhivacanaṃ. Te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Te parehi asuko ca kira asuko ca attānaṃ ukkaṃsenti, amhe garahanti, dāse viya karonti, gaṇhatha neti anubaddhā palāyitvā araaṃ pavisitvā gacchantare vā gumbantare vāti kāyakammantasadisaṃ vitthāretabbaṃ.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no khen mnh, ch người sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước khen mnh, ch người, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c khen mnh, ch người, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta khng c khen mnh, khng c ch người, Ta l một trong những bậc Thnh khng c khen mnh, khng c ch người, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, anattukkaṃsakataṃ aparavambhitaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st tm Ta khng c khen mnh, khng c ch người như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

43. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā chambhī bhīrukajātikā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, chambhibhīrukajātikasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ chambhī bhīrukajātiko araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; vigatalomahaṃsohamasmi. Ye hi vo ariyā vigatalomahaṃsā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

43.Chambhīti kāyathambhanalomahaṃsanakarena thambhena samannāgatā. Bhīrukajātikāti bhīrukapakatikā, gāmadārakā viya bhayabahulā asūrā kātarāti vuttaṃ hoti.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no run rẩy, sợ hi sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước run rẩy, sợ hi, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c run rẩy, sợ hi, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta khng c lng tc dựng ngược, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, vigatalomahaṃsataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta khng c lng tc dựng ngược, Ta l một trong những bậc Thnh, khng c lng tc dựng ngược như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

44. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamānā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, lābhasakkārasilokanikāmana [nikāmayamāna (sī. syā.)] sandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; appicchohamasmi. Ye hi vo ariyā appicchā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

44.Lābhasakkārasilokanti ettha labbhatīti lābho, catunnaṃ paccayānametaṃ adhivacanaṃ. Sakkāroti sundarakāro, paccayā eva hi paṇītapaṇītā sundarasundarā ca abhisaṅkharitvā katā sakkārāti vuccanti. Yā ca parehi attano gāravakiriyā pupphādīhi vā pūjā. Silokoti vaṇṇabhaṇanaṃ etaṃ , lābhaca sakkāraca silokaca lābhasakkārasilokaṃ. Nikāmayamānāti patthayamānā. Bhayabheravāvhāyanaṃ abhijjhāluvārasadisameva. Tadatthadīpakaṃ panettha piyagāmikavatthuṃ kathenti

Eko kira piyagāmiko nāma bhikkhu samādinnadhutaṅgānaṃ bhikkhūnaṃ lābhaṃ disvā ahampi dhutaṅgaṃ samādiyitvā lābhaṃ uppādemīti cintetvā sosānikaṅgaṃ samādāya susāne vasati. Athekadivasaṃ eko kammamutto jaraggavo divā gocare caritvā rattiṃ tasmiṃ susāne pupphagumbe sīsaṃ katvā romanthayamāno aṭṭhāsi. Piyagāmiko rattiṃ caṅkamanā nikkhanto tassa hanusaddaṃ sutvā cintesi addhā maṃ lābhagiddho esa susāne vasatīti atvā devarājā viheṭhetuṃ āgatoti, so jaraggavassa purato ajaliṃ paggahetvā sappurisa devarāja ajja me ekarattiṃ khama, sve paṭṭhāya na evaṃ karissāmīti namassamāno sabbarattiṃ yācanto aṭṭhāsi. Tato sūriye uṭṭhite taṃ disvā kattarayaṭṭhiyā paharitvā palāpesi sabbarattiṃ maṃ bhiṃsāpesīti.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no ham muốn lợi dưỡng, cung knh, danh vọng, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước ham muốn lợi dưỡng, cung knh, danh vọng, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c ham muốn lợi dưỡng, cung knh, danh vọng, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta l người t dục. Ta l một trong những bậc Thnh t dục, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, appicchataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta l người t dục như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

45. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kusītā hīnavīriyā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti , kusītahīnavīriyasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ kusīto hīnavīriyo araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; āraddhavīriyohamasmi. Ye hi vo ariyā āraddhavīriyā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

45.Kusītāti kosajjānugatā. Hīnavīriyāti hīnā vīriyena virahitā viyuttā, nibbīriyāti vuttaṃ hoti. Tattha kusītā kāyikavīriyārambhavirahitā honti, hīnavīriyā cetasikavīriyārambhavirahitā. Te ārammaṇavavatthānamattampi kātuṃ na sakkonti. Tesaṃ avavatthitārammaṇānanti sabbaṃ pubbasadisameva.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no biếng nhc, km tinh tấn, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước biếng nhc, km tinh tấn, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c biếng nhc, km tinh tấn, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta sing năng, tinh tấn. Ta l một trong những bậc Thnh sing năng, tinh tấn, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, āraddhavīriyataṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta sing năng, tinh tấn như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

46. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā muṭṭhassatī asampajānā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, muṭṭhassatiasampajānasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ muṭṭhassati asampajāno araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; upaṭṭhitassatihamasmi. Ye hi vo ariyā upaṭṭhitassatī araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

46.Muṭṭhassatīti naṭṭhassatī. Asampajānāti paārahitā, imassa ca paṭipakkhe upaṭṭhitassatīhamasmīti vacanato satibhājaniyamevetaṃ. Paā panettha satidubbalyadīpanatthaṃ vuttā. Duvidhā hi sati paāsampayuttā paāvippayuttā ca. Tattha paāsampayuttā balavatī, vippayuttā dubbalā, tasmā yadāpi tesaṃ sati hoti, tadāpi asampajānantā muṭṭhassatīyeva te, dubbalāya satiyā satikiccābhāvatoti etamatthaṃ dīpetuṃ asampajānāti vuttaṃ. Te evaṃ muṭṭhassatī asampajānā ārammaṇavavatthānamattampi kātuṃ na sakkontīti sabbaṃ pubbasadisameva.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no thất niệm, khng tỉnh gic, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước thất niệm, khng tỉnh gic, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c thất niệm, khng phải khng tỉnh gic, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta an tr niệm. Ta l một trong những bậc Thnh an tr niệm, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, upaṭṭhitassatitaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta an tr niệm như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

47. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā asamāhitā vibbhantacittā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, asamāhitavibbhantacittasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ asamāhito vibbhantacitto araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; samādhisampannohamasmi. Ye hi vo ariyā samādhisampannā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

47.Asamāhitāti upacārappanāsamādhivirahitā. Vibbhantacittāti ubbhantacittā. Samādhivirahena laddhokāsena uddhaccena tesaṃ samādhivirahānaṃ cittaṃ nānārammaṇesu paribbhamati, vanamakkaṭo viya vanasākhāsu uddhaccena ekārammaṇe vipphandati. Pubbe vuttanayenena te evaṃ asamāhitā vibbhantacittā ārammaṇavavatthānamattampi kātuṃ na sakkontīti sabbaṃ pubbasadisameva.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no khng định tĩnh, tm bị tn loạn, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu, do nguyn nhn nhiễm trước khng định tĩnh, tm bị tn loạn, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta được định tĩnh, tm khng bị tn loạn sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta thnh tựu định tm. Ta l một trong những bậc Thnh thnh tựu định tm, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, samādhisampadaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta thnh tựu định tm như vậy, từ cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

48. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi ye kho keci samaṇā vā brāhmaṇā vā duppaā eḷamūgā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti, duppaaeḷamūgasandosahetu have te bhonto samaṇabrāhmaṇā akusalaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti. Na kho panāhaṃ duppao eḷamūgo araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi; paāsampannohamasmi. Ye hi vo ariyā paāsampannā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti tesamahaṃ aataroti.

48.Duppaāti nippaānametaṃ adhivacanaṃ. Paā pana duṭṭhā nāma natthi. Eḷamūgāti elamukhā, kha-kārassa ga-kāro kato. Lālamukhāti vuttaṃ hoti. Duppaānahi kathentānaṃ lālā mukhato galati, lālā ca elāti vuccati. Yathāha passelamūgaṃ uragaṃ dujjivhanti. Tasmā te eḷamūgāti vuccanti. Elamukhātipi pāṭho. Elamugāti keci paṭhanti, apare elamukātipi, sabbattha elamukhāti attho. Te kathaṃ bhayabheravaṃ avhāyanti? Te duppaā eḷamūgā ārammaṇavavatthānamattampi kātuṃ na sakkonti. Tesaṃ avavatthitārammaṇānaṃ arae viharantānaṃ divā diṭṭhaṃ rattiṃ bhayabheravaṃ hutvā upaṭṭhāti te ākulacittā appamattakenapi tasanti vittasanti, rajjuṃ vā lataṃ vā disvā sappasaino honti, khāṇuṃ disvā yakkhasaino, thalaṃ vā pabbataṃ vā disvā hatthisaino sappādīhi anayavyasanaṃ āpāditā viya hontīti. Evaṃ taṃ bhayabheravaṃ attani samāropanaṭṭhena avhāyanti pakkosanti. Paāsampannohamasmīti ettha paāsampannoti paāya sampanno samannāgato, no ca kho vipassanāpaāya, na maggapaāya, apica kho pana imesu soḷasasu ṭhānesu ārammaṇavavatthānapaāyāti attho. Sesaṃ sabbattha vuttanayamevāti.

Vacīkammantavārādivaṇṇanā niṭṭhitā.

Soḷasaṭṭhānārammaṇapariggaho niṭṭhito.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-mn hay B-la-mn no liệt tuệ, đần độn, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Do nguyn nhn nhiễm trước liệt tuệ, đần độn, những Tn giả Sa-mn hay B-la-mn ấy chắc chắn lm cho sợ hi, khiếp đảm, bất thiện khởi ln. Ta khng c liệt tuệ, đần độn, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Ta thnh tựu tr tuệ. Ta l một trong những bậc Thnh thnh tựu tr tuệ, sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Etamahaṃ, brāhmaṇa, paāsampadaṃ attani sampassamāno bhiyyo pallomamāpādiṃ arae vihārāya.

Soḷasapariyāyaṃ niṭṭhitaṃ.

Ny B-la-mn, Ta tự qun st Ta thnh tựu tr tuệ như vậy, tự cảm thấy lng tự tin được xc chứng hơn, khi sống trong rừng ni.

49. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi yaṃnūnāhaṃ yā tā rattiyo abhiātā abhilakkhitā cātuddasī pacadasī aṭṭhamī ca pakkhassa tathārūpāsu rattīsu yāni tāni ārāmacetiyāni vanacetiyāni rukkhacetiyāni bhiṃsanakāni salomahaṃsāni tathārūpesu senāsanesu vihareyyaṃ appeva nāmāhaṃ bhayabheravaṃ passeyyanti.

Bhayabheravasenāsanādivaṇṇanā

49.Tassamayhanti ko anusandhi? Bodhisatto kira imāni soḷasārammaṇāni pariggaṇhanto ca bhayabheravaṃ adisvā bhayabheravaṃ nāma evarūpāsu rattīsu evarūpe senāsane ca paāyati, handa naṃ tatthāpi gavesissāmīti bhayabheravagavesanamakāsi, etamatthaṃ bhagavā idāni brāhmaṇassa dassento tassa mayhantiādimāha.

Tattha yā tāti ubhayametaṃ rattīnaṃyeva uddesaniddesavacanaṃ. Abhiātāti ettha abhīti lakkhaṇatthe upasaggo. Tasmā abhiātāti candapāripūriyā candaparikkhayenāti evamādīhi lakkhaṇehi ātāti veditabbā. Abhilakkhitāti ettha upasaggamattameva, tasmā abhilakkhitāti lakkhaṇīyā icceva attho, uposathasamādānadhammassavanapūjāsakkārādikaraṇatthaṃ lakkhetabbā sallakkhetabbā upalakkhetabbāti vuttaṃ hoti.

Cātuddasīti pakkhassa paṭhamadivasato pabhuti catuddasannaṃ pūraṇī ekā ratti. Evaṃ pacadasī aṭṭhamī ca. Pakkhassāti sukkapakkhassa kaṇhapakkhassa ca. Etā tisso tisso katvā cha rattiyo, tasmā sabbattha pakkhavacanaṃ yojetabbaṃ pakkhassa cātuddasī pakkhassa pacadasī pakkhassa aṭṭhamīti. Atha pacamī kasmā na gahitāti? Asabbakālikattā. Buddhe kira bhagavati anuppannepi uppajjitvā aparinibbutepi pacamī anabhilakkhitāyeva, parinibbute pana dhammasaṅgāhakattherā cintesuṃ dhammassavanaṃ cirena hotīti. Tato sammannitvā pacamīti dhammassavanadivasaṃ ṭhapesuṃ, tato pabhuti sā abhilakkhitā jātā, evaṃ asabbakālikattā ettha na gahitāti.

Tathārūpāsūti tathāvidhāsu. Ārāmacetiyānīti pupphārāmaphalārāmādayo ārāmā eva ārāmacetiyāni. Cittīkataṭṭhena hi cetiyānīti vuccanti, pūjanīyaṭṭhenāti vuttaṃ hoti. Vanacetiyānīti baliharaṇavanasaṇḍasubhagavanadevasālavanādīni vanāniyeva vanacetiyāni. Rukkhacetiyānīti gāmanigamādidvāresu pūjanīyarukkhāyeva rukkhacetiyāni. Lokiyā hi dibbādhivatthāti vā maamānā tesuyeva vā dibbasaino hutvā ārāmavanarukkhe cittīkaronti , pūjenti, tena te sabbepi cetiyānīti vuccanti. Bhiṃsanakānīti bhayajanakāni, passatopi suṇatopi bhayaṃ janenti. Salomahaṃsānīti saheva lomahaṃsena vattanti, pavisamānasseva lomahaṃsajananato. Appeva nāma passeyyanti api nāma taṃ bhayabheravaṃ passeyyameva. Aparena samayenāti, etadahosi yaṃnūnāhanti evaṃ cintitakālato paṭṭhāya aena kālena.

Tattha ca me brāhmaṇa viharatoti tathārūpesu senāsanesu yaṃ yaṃ manussānaṃ āyācanaupahārakaraṇārahaṃ yakkhaṭṭhānaṃ pupphadhūpamaṃsaruhiravasāmedapihakapapphāsasurāmerayādīhi okiṇṇakilinnadharaṇitalaṃ ekanipātaṃ viya yakkharakkhasapisācānaṃ, yaṃ divāpi passantānaṃ hadayaṃ mae phalati, taṃ ṭhānaṃ sandhāyāha tattha ca me, brāhmaṇa, viharatoti. Mago vā āgacchatīti siṅgāni vā khurāni vā koṭṭento gokaṇṇakhaggadīpivarāhādibhedo mago vā āgacchati, sabbacatuppadānahi idha magoti nāmaṃ. Katthaci pana kāḷasiṅgālopi vuccati. Yathāha

Usabhasseva te khandho, sīhasseva vijambhitaṃ;

Magarāja namo tyatthu, api kici labhāmaseti. (jā. 1.3.133);

Moro vā kaṭṭhaṃ pātetīti moro vā sukkhakaṭṭhaṃ rukkhato cāletvā pāteti. Moraggahaṇena ca idha sabbapakkhiggahaṇaṃ adhippetaṃ, tena yo koci pakkhīti vuttaṃ hoti. Atha vā moro vāti vā saddena ao vā koci pakkhīti. Esa nayo purime magaggahaṇepi. Vāto vā paṇṇakasaṭaṃ eretīti vāto vā paṇṇakacavaraṃ ghaṭṭeti. Etaṃ nūna taṃ bhayabheravaṃ āgacchatīti yametaṃ āgacchati, taṃ bhayabheravaṃ nūnāti. Ito pabhuti ca ārammaṇameva bhayabheravanti veditabbaṃ. Parittassa ca adhimattassa ca bhayassa ārammaṇattā sukhārammaṇaṃ rūpaṃ sukhamiva. Kiṃ nu kho ahaṃ aadatthu bhayapaṭikaṅkhī viharāmīti ahaṃ kho kiṃ kāraṇaṃ ekaṃseneva bhayaṃ ākaṅkhamāno icchamāno hutvā viharāmi.

Yathābhūtaṃ yathābhūtassāti yena yena iriyāpathena bhūtassa bhavitassa sato vattamānassa samaṅgībhūtassa vā. Meti mama santike. Tathābhūtaṃ tathābhūto vāti tena teneva iriyāpathena bhūto bhavito santo vattamāno samaṅgībhūto vāti attho. So kho ahaṃpe paṭivinemīti bodhisattassa kira caṅkamantassa tasmiṃ magasiṅgakhurasaddādibhede bhayabheravārammaṇe āgate neva mahāsatto tiṭṭhati, na nisīdati na sayati, atha kho caṅkamantova parivīmaṃsanto parivicinanto bhayabheravaṃ na passati, magasiṅgakhurasaddādimattameva cetaṃ hoti, so taṃ atvā idaṃ nāmetaṃ, na bhayabheravanti tato tiṭṭhati vā nisīdati vā sayati vā. Etamatthaṃ dassento so kho ahantiādimāha. Esa nayo sabbapeyyālesu. Ito paraca iriyāpathapaṭipāṭiyā avatvā āsannapaṭipāṭiyā iriyāpathā vuttāti veditabbā, caṅkamantassa hi bhayabherave āgate na ṭhito na nisinno na nipanno ṭhitassāpi āgate na caṅkamīti evaṃ tassa āsannapaṭipāṭiyā vuttāti.

Bhayabheravasenāsanādivaṇṇanā niṭṭhitā.

Ny B-la-mn, ty thuộc vấn đề ny, Ta suy nghĩ như sau: "Trong những đm được biết đến, được xc định, đm mười bốn, đm mười lăm, đm mồng tm mỗi nửa thng, trong những đm như vậy, Ta hy đến ở tại cc tr xứ hi hng, lng tc dựng ngược, như tự miếu tại cc thảo vin, tự miếu tại cc rừng ni, tự miếu tại cc cy cối, để Ta c thể thấy sự sợ hi khiếp đảm ấy".

So kho ahaṃ, brāhmaṇa, aparena samayena yā tā rattiyo abhiātā abhilakkhitā cātuddasī pacadasī aṭṭhamī ca pakkhassa tathārūpāsu rattīsu yāni tāni ārāmacetiyāni vanacetiyāni rukkhacetiyāni bhiṃsanakāni salomahaṃsāni tathārūpesu senāsanesu viharāmi.

Ny B-la-mn, sau một thời gian, trong những đm được biết đến, được xc định, đm mười bốn, đm mười lăm, đm mồng tm mỗi nữa thng, trong những đm như vậy, Ta đến ở tại cc tr xứ hi hng, lng tc dựng ngược như vậy, như tự miếu tại cc thảo vin, tự miếu tại cc rừng ni, tự miếu tại cc cy cối.

Tattha ca me, brāhmaṇa, viharato mago vā āgacchati, moro vā kaṭṭhaṃ pāteti, vāto vā paṇṇakasaṭaṃ [paṇṇasaṭaṃ (sī. pī.)] ereti; tassa mayhaṃ brāhmaṇa etadahosi [tassa mayhaṃ evaṃ hoti (sī. syā.)] etaṃ nūna taṃ bhayabheravaṃ āgacchatīti. Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, etadahosi kiṃ nu kho ahaṃ aadatthu bhayapaṭikaṅkhī [bhayapāṭikaṅkhī (sī.)] viharāmi?

Ny B-la-mn, trong khi ta ở tại cc chỗ ấy, một con th c thể đến, hay một con cng lm rơi một cnh cy, hay gi lm rung động cc l rơi; Ta khởi ln nghĩ: "Nay sự sợ hi khiếp đảm ấy đ đến!". Ny B-la-mn, rồi Ta suy nghĩ: "Sao Ta ở đy, chỉ để mong đợi sự sợ hi khiếp đảm chớ khng g khc?

Yaṃnūnāhaṃ yathābhūtaṃ yathābhūtassa [yathābhūtassa yathābhūtassa (sī. syā.)] me taṃ bhayabheravaṃ āgacchati, tathābhūtaṃ tathābhūtova [yathābhūto yathābhūtova (sī. syā.)] taṃ bhayabheravaṃ paṭivineyyanti.

Trong bất cứ hnh vi cử chỉ no của Ta m sợ hi khiếp đảm ấy đến, trong hnh vi cử chỉ ấy, Ta hy trừ diệt sợ hi khiếp đảm ấy".

Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, caṅkamantassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva tiṭṭhāmi na nisīdāmi na nipajjāmi, yāva caṅkamantova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

Ny B-la-mn trong khi Ta đi kinh hnh qua lại m sợ hi khiếp đảm ấy đến, th ny B-la-mn, Ta khng đứng, Ta khng ngồi, Ta khng nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hi khiếp đảm ấy trong khi Ta đi kinh hnh qua lại.

Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, ṭhitassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva caṅkamāmi na nisīdāmi na nipajjāmi. Yāva ṭhitova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

Ny B-la-mn, trong khi Ta đang đứng m sự sợ hi khiếp đảm ấy đến, th ny B-la-mn, Ta khng kinh hnh qua lại, Ta khng ngồi, Ta khng nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hi khiếp đảm ấy trong khi Ta đang đứng.

Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, nisinnassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva nipajjāmi na tiṭṭhāmi na caṅkamāmi, yāva nisinnova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

Ny B-la-mn, trong khi Ta đang ngồi m sợ hi khiếp đảm ấy đến, th ny B-la-mn, Ta khng nằm, Ta khng đứng, Ta khng kinh hnh qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hi khiếp đảm ấy trong khi Ta đang ngồi.

Tassa mayhaṃ, brāhmaṇa, nipannassa taṃ bhayabheravaṃ āgacchati. So kho ahaṃ, brāhmaṇa, neva tāva nisīdāmi na tiṭṭhāmi na caṅkamāmi, yāva nipannova taṃ bhayabheravaṃ paṭivinemi.

Ny B-la-mn, trong khi Ta đang nằm m sợ hi khiếp đảm ấy đến, th ny B-la-mn, Ta khng ngồi, Ta khng đứng, Ta khng kinh hnh qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hi khiếp đảm ấy trong khi Ta đang nằm.

50. Santi kho pana, brāhmaṇa, eke samaṇabrāhmaṇā rattiṃyeva samānaṃ divāti sajānanti, divāyeva samānaṃ rattīti sajānanti. Idamahaṃ tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sammohavihārasmiṃ vadāmi.

Asammohavihāravaṇṇanā

50. Evaṃ bhiṃsanakesupi ṭhānesu attano bhayabheravābhāvaṃ dassetvā idāni jhāyīnaṃ sammohaṭṭhānesu attano asammohavihāraṃ dassetuṃ santi kho pana, brāhmaṇātiādimāha.

Tattha santīti atthi saṃvijjanti upalabbhanti. Rattiṃyeva samānanti rattiṃyeva santaṃ, divāti sajānantīti divaso ayanti sajānanti. Divāyeva samānanti divasaṃyeva santaṃ. Rattīti sajānantīti ratti ayanti sajānanti. Kasmā panete evaṃsaino hontīti. Vuṭṭhānakosallābhāvato vā sakuṇarutato vā. Kathaṃ? Idhekacco odātakasiṇalābhī divā parikammaṃ katvā divā samāpanno divāyeva vuṭṭhahāmīti manasikāraṃ uppādeti, no ca kho addhānaparicchede kusalo hoti. So divasaṃ atikkamitvā rattibhāge vuṭṭhāti. Odātakasiṇapharaṇavasena cassa visadaṃ hoti vibhūtaṃ suvibhūtaṃ. So, divā vuṭṭhahāmīti uppāditamanasikāratāya odātakasiṇapharaṇavisadavibhūtatāya ca rattiṃyeva samānaṃ divāti sajānāti. Idha panekacco nīlakasiṇalābhī rattiṃ parikammaṃ katvā rattiṃ samāpanno rattiṃyeva vuṭṭhahāmīti manasikāraṃ uppādeti, no ca kho addhānaparicchede kusalo hoti. So rattiṃ atikkamitvā divasabhāge vuṭṭhāti. Nīlakasiṇapharaṇavasena cassa avisadaṃ hoti avibhūtaṃ. So rattiṃ vuṭṭhahāmīti uppāditamanasikāratāya nīlakasiṇapharaṇāvisadāvibhūtatāya ca divāyeva samānaṃ rattīti sajānāti. Evaṃ tāva vuṭṭhānakosallābhāvato evaṃsaino honti.

Sakuṇarutato pana idhekacco antosenāsane nisinno hoti. Atha divā ravanakasakuṇā kākādayo candālokena divāti maamānā rattiṃ ravanti, aehi vā kāraṇehi. So tesaṃ saddaṃ sutvā rattiṃyeva samānaṃ divāti sajānāti. Idha panekacco pabbatantare gambhīrāya ghanavanappaṭicchannāya giriguhāya sattāhavaddalikāya vattamānāya antarahitasūriyāloke kāle nisinno hoti. Atha rattiṃ ravanakasakuṇā ulūkādayo majjhanhikasamayepi tattha tattha samandhakāre nilīnā rattisaāya vā aehi vā kāraṇehi ravanti. So tesaṃ saddaṃ sutvā divāyeva samānaṃ rattīti sajānāti. Evaṃ sakuṇarutato evaṃsaino hontīti. Idamahanti idaṃ ahaṃ evaṃ sajānanaṃ . Sammohavihārasmiṃ vadāmīti sammohavihārapariyāpannaṃ antogadhaṃ, sammohavihārānaṃ aataraṃ vadāmīti vuttaṃ hoti.

Ahaṃ kho pana brāhmaṇape sajānāmīti pākaṭo bodhisattassa rattindivaparicchedo sattāhavaddalepi candimasūriyesu adissamānesupi jānātiyeva ettakaṃ purebhattakālo gato, ettakaṃ pacchābhattakālo, ettakaṃ paṭhamayāmo, ettakaṃ majjhimayāmo, ettakaṃ pacchimayāmoti, tasmā evamāha. Anacchariyacetaṃ yaṃ pūritapāramī bodhisatto evaṃ jānāti. Padesaāṇe ṭhitānaṃ sāvakānampi hi rattindivaparicchedo pākaṭo hoti.

Kalyāṇiyamahāvihāre kira godattatthero dvaṅgulakāle bhattaṃ gahetvā aṅgulakāle bhujati. Sūriye adissamānepi pātoyeva senāsanaṃ pavisitvā tāya velāya nikkhamati. Ekadivasaṃ ārāmikā sve therassa nikkhamanakāle passāmāti bhattaṃ sampādetvā kālatthambhamūle nisīdiṃsu. Thero dvaṅgulakāleyeva nikkhamati. Tato pabhuti kira sūriye adissamānepi therassa nikkhamanasaāya eva bheriṃ ākoṭenti.

Ajagaravihārepi kāḷadevatthero antovasse yāmagaṇḍikaṃ paharati, āciṇṇametaṃ therassa. Na ca yāmayantanāḷikaṃ payojeti, ae bhikkhū payojenti. Atha nikkhante paṭhame yāme there muggaraṃ gahetvā ṭhitamatteyeva ekaṃ dve vāre paharanteyeva vā yāmayantaṃ patati, evaṃ tīsu yāmesu samaṇadhammaṃ katvā thero pātoyeva gāmaṃ pavisitvā piṇḍapātaṃ ādāya vihāraṃ āgantvā bhojanavelāya pattaṃ gahetvā divā vihāraṭṭhānaṃ gantvā samaṇadhammaṃ karoti. Bhikkhū kālatthambhaṃ disvā therassa adisvā āgamanatthāya pesenti. So bhikkhu theraṃ divā vihāraṭṭhānā nikkhamantameva vā antarāmagge vā passati. Evaṃ padesaāṇe ṭhitānaṃ sāvakānampi rattindivaparicchedo pākaṭo hoti, kimaṅgaṃ pana bodhisattānanti.

Yaṃ kho taṃ brāhmaṇape vadeyyāti ettha pana yaṃ kho taṃ, brāhmaṇa, asammohadhammo satto loke uppannope sukhāya devamanussānanti vacanaṃ vadamāno koci sammā vadeyya, sammā vadamāno siyā, na vitathavādī assa. Mameva taṃ vacanaṃ vadamāno sammā vadeyya, sammā vadamāno siyā, na vitathavādī assāti evaṃ padasambandho veditabbo.

Tattha asammohadhammoti asammohasabhāvo. Loketi manussaloke. Bahujanahitāyāti bahujanassa hitatthāya, paāsampattiyā diṭṭhadhammikasamparāyikahitūpadesakoti. Bahujanasukhāyāti bahujanassa sukhatthāya, cāgasampattiyā upakaraṇasukhassa dāyakoti. Lokānukampāyāti lokassa anukampatthāya, mettākaruṇāsampattiyā mātāpitaro viya lokassa rakkhitā gopayitāti. Atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti idha devamanussaggahaṇena ca bhabbapuggalaveneyyasatteyeva gahetvā tesaṃ nibbānamaggaphalādhigamāya attano uppattiṃ dassetīti veditabbo. Atthāyāti hi vutte paramatthatthāya nibbānāyāti vuttaṃ hoti. Hitāyāti vutte taṃ sampāpakamaggatthāyāti vuttaṃ hoti, nibbānasampāpakamaggato hi uttari hitaṃ nāma natthi. Sukhāyāti vutte phalasamāpattisukhatthāyāti vuttaṃ hoti, tato uttari sukhābhāvato. Vuttacetaṃ ayaṃ samādhi paccuppannasukho ceva āyatica sukhavipākoti (dī. ni. 3.355; a. ni. 5.27; vibha. 804).

Asammohavihāravaṇṇanā niṭṭhitā.

Ny B-la-mn, c một số Sa-mn, B-la-mn nghĩ rằng ngy giống như đm, nghĩ rằng đm giống như ngy. Như vậy, Ta ni rằng những Sa-mn, B-la-mn ấy sống trong si m.

Ahaṃ kho pana, brāhmaṇa, rattiṃyeva samānaṃ rattīti sajānāmi, divāyeva samānaṃ divāti sajānāmi.

Ny B-la-mn, Ta nghĩ rằng đm l đm, nghĩ rằng ngy l ngy.

Yaṃ kho taṃ, brāhmaṇa, sammā vadamāno vadeyya asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti.

Ny B-la-mn, ai ni một cch chơn chnh sẽ ni như sau: "Vị hữu tnh no khng c si m, sinh ra ở đời v hạnh phc cho mun loi, v an lạc cho mun loi, v lng thương tưởng cho đời, v lợi ch, v hạnh phc, v an lạc cho loi Trời v loi Người. Vị ấy khi ni một cch chn chnh về Ta sẽ ni như sau: "L vị hữu tnh khng c si m, sinh ra ở đời v hạnh phc cho mun loi, v an lạc cho mun loi, v lng thương tưởng cho đời, v lợi ch, v hạnh phc, v an lạc cho loi Trời v loi Người".

51. Āraddhaṃ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [appammuṭṭhā (syā.)], passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ.

Pubbabhāgapaṭipadādivaṇṇanā

51. Evaṃ bhagavā buddhaguṇapaṭilābhāvasānaṃ attano asammohavihāraṃ brāhmaṇassa dassetvā idāni yāya paṭipadāya taṃ koṭippattaṃ asammohavihāraṃ adhigato, taṃ pubbabhāgato pabhuti dassetuṃ āraddhaṃ kho pana me brāhmaṇātiādimāha.

Keci panāhu imaṃ asammohavihāraṃ sutvā brāhmaṇassa cittamevaṃ uppannaṃ kāya nu kho paṭipadāya imaṃ pattoti, tassa cittamaāya imāyāhaṃ paṭipadāya imaṃ uttamaṃ asammohavihāraṃ pattoti dassento evamāhāti.

Tattha āraddhaṃ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṃ ahosīti, brāhmaṇa, na mayā ayaṃ uttamo asammohavihāro kusītena muṭṭhassatinā sāraddhakāyena vikkhittacittena vā adhigato, apica kho tadadhigamāya āraddhaṃ kho pana me vīriyaṃ ahosi, bodhimaṇḍe nisinnena mayā caturaṅgavīriyaṃ āraddhaṃ ahosi, paggahitaṃ asithilappavattitanti vuttaṃ hoti. Āraddhattāyeva ca metaṃ asallīnaṃ ahosi.

Upaṭṭhitā sati asammuṭṭhāti na kevalaca vīriyameva, satipi me ārammaṇābhimukhībhāvena upaṭṭhitā ahosi. Upaṭṭhitattāyeva ca asammuṭṭhā. Passaddho kāyoti kāyacittappassaddhisambhavena kāyopi me passaddho ahosi. Tattha yasmā nāmakāye passaddhe rūpakāyopi passaddhoyeva hoti, tasmā nāmakāyo rūpakāyoti avisesetvāva passaddho kāyoti vuttaṃ. Asāraddhoti so ca kho passaddhattāyeva asāraddho, vigatadarathoti vuttaṃ hoti. Samāhitaṃ cittaṃ ekagganti cittampi me sammā āhitaṃ suṭṭhu ṭhapitaṃ appitaṃ viya ahosi. Samāhitattā eva ca ekaggaṃ acalaṃ nipphandananti, ettāvatā jhānassa pubbabhāgapaṭipadā kathitā hoti.

Idāni imāya paṭipadāya adhigataṃ paṭhamajjhānaṃ ādiṃ katvā vijjāttayapariyosānaṃ visesaṃ dassento so kho ahantiādimāha. Tattha vivicceva kāmehipe catutthajjhānaṃ upasampajjavihāsinti ettha tāva yaṃ vattabbaṃ siyā, taṃ sabbaṃ visuddhimagge pathavīkasiṇakathāyaṃ vuttaṃ. Kevalahi tattha upasampajja viharatīti āgataṃ, idha vihāsinti, ayameva viseso. Kiṃ katvā pana bhagavā imāni jhānāni upasampajja vihāsīti, kammaṭṭhānaṃ bhāvetvā. Kataraṃ? Ānāpānassatikammaṭṭhānaṃ.

Imāni ca pana cattāri jhānāni kesaci cittekaggatatthāni honti, kesaci vipassanāpādakāni, kesaci abhiāpādakāni, kesaci nirodhapādakāni, kesaci bhavokkamanatthāni. Tattha khīṇāsavānaṃ cittekaggatatthāni honti. Te hi samāpajjitvā ekaggacittā sukhaṃ divasaṃ viharissāmāti iccevaṃ kasiṇaparikammaṃ katvā aṭṭha samāpattiyo nibbattenti. Sekkhaputhujjanānaṃ samāpattito vuṭṭhāya samāhitena cittena vipassissāmāti nibbattentānaṃ vipassanāpādakāni honti. Ye pana aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā abhiāpādakajjhānaṃ samāpajjitvā samāpattito vuṭṭhāya ekopi hutvā bahudhā hotīti (dī. ni. 1.238; paṭi. ma. 1.102) vuttanayā abhiāyo patthentā nibbattenti, tesaṃ abhiāpādakāni honti. Ye pana aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā nirodhasamāpattiṃ samāpajjitvā sattāhaṃ acittā hutvā diṭṭheva dhamme nirodhaṃ nibbānaṃ patvā sukhaṃ viharissāmāti nibbattenti, tesaṃ nirodhapādakāni honti. Ye pana aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā aparihīnajjhānā brahmaloke uppajjissāmāti nibbattenti, tesaṃ bhavokkamanatthāni honti.

Bhagavatā panidaṃ catutthajjhānaṃ bodhirukkhamūle nibbattitaṃ, taṃ tassa vipassanāpādakaceva ahosi abhiāpādakaca sabbakiccasādhakaca, sabbalokiyalokuttaraguṇadāyakanti veditabbaṃ.

Pubbabhāgapaṭipadādivaṇṇanā niṭṭhitā.

Ny B-la-mn, Ta tinh cần, tinh tấn, khng lười biếng. Ta an tr chnh niệm, khng c loạn, thn được khinh an, khng c dao động, tm được định tĩnh, chuyn nhất.

So kho ahaṃ, brāhmaṇa, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Ny B-la-mn, Ta ly dục, ly cc c php, chứng v tr Thiền thứ nhất, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ.

Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Diệt tầm, diệt tứ, Ta chứng v tr Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm, khng tứ, nội tĩnh nhất tm.

Pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihāsiṃ, sato ca sampajāno sukhaca kāyena paṭisaṃvedesiṃ; yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Ly hỷ tr xả, chnh niệm tỉnh gic, thn cảm sự lạc thọ m cc bậc Thnh gọi l xả niệm lạc tr, Ta chứng v an tr Thiền thứ ba.

Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

Xả lạc v xả khổ, diệt hỷ ưu đ cảm thọ trước, Ta chứng v an tr Thiền thứ tư, khng khổ khng lạc, xả niệm thanh tịnh.

 

52. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte pubbenivāsānussatiāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.

Pubbenivāsakathāvaṇṇanā

52. Yesaca guṇānaṃ dāyakaṃ ahosi, tesaṃ ekadesaṃ dassento so evaṃ samāhite cittetiādimāha. Tattha dvinnaṃ vijjānaṃ anupadavaṇṇanā ceva bhāvanānayo ca visuddhimagge vitthārito. Kevalahi tattha so evaṃ samāhite cittepe abhininnāmetīti vuttaṃ, idha abhininnāmesinti. Ayaṃ kho me brāhmaṇāti ayaca appanāvāro tattha anāgatoti ayameva viseso. Tattha soti so ahaṃ. Abhininnāmesinti abhinīhariṃ. Abhininnāmesinti ca vacanato soti ettha so ahanti evamattho veditabbo.

Yasmā cidaṃ bhagavato vasena pubbenivāsānussatiāṇaṃ āgataṃ, tasmā so tato cuto idhūpapannoti ettha evaṃ yojanā veditabbā. Ettha hi so tato cutoti paṭinivattantassa paccavekkhaṇaṃ. Tasmā idhūpapannoti imissā idhūpapattiyā anantaraṃ. Amutra udapādinti tusitabhavanaṃ sandhāyāhāti veditabbo. Tatrāpāsiṃ evaṃnāmoti tatrāpi tusitabhavane setaketu nāma devaputto ahosiṃ. Evaṃgottoti tāhi devatāhi saddhiṃ ekagotto. Evaṃvaṇṇoti suvaṇṇavaṇṇo. Evamāhāroti dibbasudhāhāro. Evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedīti evaṃ dibbasukhapaṭisaṃvedī. Dukkhaṃ pana saṅkhāradukkhamattameva . Evamāyupariyantoti evaṃ sattapaāsavassakoṭisaṭṭhivassasatasahassāyupariyanto. Sotato cutoti so ahaṃ tato tusitabhavanato cuto. Idhūpapannoti idha mahāmāyāya deviyā kucchimhi nibbatto.

Ayaṃ kho me brāhmaṇātiādīsu meti mayā. Vijjāti viditakaraṇaṭṭhena vijjā. Kiṃ viditaṃ karoti? Pubbenivāsaṃ. Avijjāti tasseva pubbenivāsassa aviditakaraṇaṭṭhena tappaṭicchādako moho vuccati. Tamoti sveva moho paṭicchādakaṭṭhena tamoti vuccati. Ālokoti sāyeva vijjā obhāsakaraṇaṭṭhena ālokoti vuccati. Ettha ca vijjā adhigatāti ayaṃ attho, sesaṃ pasaṃsāvacanaṃ. Yojanā panettha ayaṃ kho me vijjā adhigatā, tassa me adhigatavijjassa avijjā vihatā, vinaṭṭhāti attho. Kasmā? Yasmā vijjā uppannā. Esa nayo itarasmimpi padadvaye.

Yathātanti ettha yathāti opamme. Tanti nipāto. Satiyā avippavāsena appamattassa. Vīriyātāpena ātāpino. Kāye ca jīvite ca anapekkhatāya pahitattassa, pesitattassāti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avijjā vihaeyya, vijjā uppajjeyya. Tamo vihaeyya, āloko uppajjeyya. Evameva mama avijjā vihatā, vijjā uppannā. Tamo vihato, āloko uppanno. Etassa me padhānānuyogassa anurūpameva phalaṃ laddhanti.

Pubbenivāsakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Ta dẫn tm, hướng tm đến tc mạng tr.

So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pacapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi.

Ta nhớ đến cc đời sống qu khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngn đời, một trăm ngn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thnh kiếp, nhiều hoại v thnh kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, cc mn ăn như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ ny. Tại chỗ ny, Ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, cc mn ăn như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ ny, Ta được sanh ra ở đy". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống qu khứ cng với cc nt đại cương v cc chi tiết.

 

Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

Ny B-la-mn, trong đm canh đầu Ta chứng được minh thứ nhất, v minh diệt, minh sanh; bng tối diệt, nh sng sanh, trong khi Ta sống khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

53. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte sattānaṃ cutūpapātaāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ.

Dibbacakkhuāṇakathāvaṇṇanā

53. Cutūpapātakathāyaṃ yasmā idha bhagavato vasena pāḷi āgatā, tasmā passāmi pajānāmīti vuttaṃ, ayaṃ viseso. Sesaṃ visuddhimagge vuttasadisameva.

Ettha pana vijjāti dibbacakkhuāṇavijjā. Avijjāti sattānaṃ cutipaṭisandhipaṭicchādikā avijjā. Sesaṃ vuttanayamevāti. Yasmā ca pūritapāramīnaṃ mahāsattānaṃ parikammakiccaṃ nāma natthi. Te hi citte abhininnāmitamatteyeva anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussaranti, dibbena cakkhunā satte passanti. Tasmā yo tattha parikammaṃ ādiṃ katvā bhāvanānayo vutto, na tena idha atthoti.

Dibbacakkhuāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

 

Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Ta dẫn tm, hướng tm đến sanh tử tr về chng sanh.

So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti.

Ta với thin nhn thuần tịnh siu nhn, thấy sự sống v sự chết của chng sanh. Ta tuệ tri rằng, chng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ th xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chng sanh lm những c hạnh về thn, c hạnh về lời ni, c hạnh về , phỉ bng cc bậc Thnh, theo t kiến, tạo cc nghiệp theo t kiến. Những người ny, sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục. Cn những chng sanh no thnh tựu những thiện hạnh về thn, thnh tựu những thiện hạnh về lời ni, thnh tựu những thiện hạnh về , khng phỉ bng cc bậc Thnh, theo chnh kiến, tạo cc nghiệp theo chnh kiến, những người ny, sau khi thn hoại mạng chung, được sanh ln cc thiện th, ci Trời, trn đời ny.

Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi.

  Như vậy với thin nhn thuần tịnh siu nhn, Ta thấy sự sống chết của chng sanh. Ta tuệ tri rằng, chng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ th xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ.

Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

Ny B-la-mn, trong đm canh giữa, Ta chứng được minh thứ hai, v minh diệt, minh sanh; bng tối diệt, nh sng sanh, trong khi Ta sống khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

54. So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānejappatte āsavānaṃ khayaāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ, ayaṃ dukkhanirodhoti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ. Ime āsavāti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ, ayaṃ āsavasamudayoti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ, ayaṃ āsavanirodhoti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ, ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ.

Āsavakkhayaāṇakathāvaṇṇanā

54. Tatiyavijjāya so evaṃ samāhite citteti vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabbaṃ. Āsavānaṃ khayaāṇāyāti arahattamaggaāṇatthāya. Arahattamaggo hi āsavavināsanato āsavānaṃ khayoti vuccati, tatra cetaṃ āṇaṃ, tappariyāpannattāti. Cittaṃ abhininnāmesinti vipassanācittaṃ abhinīhariṃ. So idaṃ dukkhanti evamādīsu ettakaṃ dukkhaṃ, na ito bhiyyoti sabbampi dukkhasaccaṃ sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ jāniṃ paṭivijjhiṃ. Tassa ca dukkhassa nibbattikaṃ taṇhaṃ ayaṃ dukkhasamudayoti. Tadubhayampi yaṃ ṭhānaṃ patvā nirujjhati, taṃ tesaṃ appavattiṃ nibbānaṃ ayaṃ dukkhanirodhoti. Tassa sampāpakaṃ ariyamaggaṃ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ abbhaāsiṃ jāniṃ paṭivijjhinti evamattho veditabbo.

Evaṃ sarūpato saccāni dassetvā idāni kilesavasena pariyāyato dassento ime āsavātiādimāha. Tassa me evaṃ jānato evaṃ passatoti tassa mayhaṃ evaṃ jānantassa evaṃ passantassa. Saha vipassanāya koṭippattaṃ maggaṃ katheti. Kāmāsavāti kāmāsavato. Vimuccitthāti iminā phalakkhaṇaṃ dasseti, maggakkhaṇe hi cittaṃ vimuccati, phalakkhaṇe vimuttaṃ hoti. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇanti iminā paccavekkhaṇaāṇaṃ dasseti. Khīṇā jātītiādīhi tassa bhūmiṃ, tena hi āṇena bhagavā paccavekkhanto khīṇā jātītiādīni abbhaāsi. Katamā pana bhagavato jāti khīṇā, kathaca naṃ abbhaāsīti? Na tāvassa atītā jāti khīṇā, pubbeva khīṇattā, na anāgatā, anāgate vāyāmābhāvato, na paccuppannā, vijjamānattā. Yā pana maggassa abhāvitattā uppajjeyya ekacatupacavokārabhavesu ekacatupacakkhandhabhedā jāti, sā maggassa bhāvitattā anuppādadhammataṃ āpajjanena khīṇā, taṃ so maggabhāvanāya pahīnakilese paccavekkhitvā kilesābhāve vijjamānampi kammaṃ āyatiṃ appaṭisandhikaṃ hotīti jānanto abbhaāsi.

Vusitanti vutthaṃ parivutthaṃ, kataṃ caritaṃ niṭṭhitanti attho. Brahmacariyanti maggabrahmacariyaṃ, puthujjanakalyāṇakena hi saddhiṃ sattasekkhā brahmacariyavāsaṃ vasanti nāma, khīṇāsavo vutthavāso. Tasmā bhagavā attano brahmacariyavāsaṃ paccavekkhanto vusitaṃ brahmacariyanti abbhaāsi. Kataṃ karaṇīyanti catūsu saccesu catūhi maggehi pariāpahānasacchikiriyābhāvanāvasena soḷasavidhampi kiccaṃ niṭṭhāpitanti attho. Puthujjanakalyāṇakādayo hi taṃ kiccaṃ karonti, khīṇāsavo katakaraṇīyo. Tasmā bhagavā attano karaṇīyaṃ paccavekkhanto kataṃ karaṇīyanti abbhaāsi.

Nāparaṃitthattāyāti idāni puna itthabhāvāya evaṃsoḷasakiccabhāvāya, kilesakkhayāya vā maggabhāvanākiccaṃ me natthīti abbhaāsi. Atha vā itthattāyāti itthabhāvato imasmā evaṃpakārā idāni vattamānakkhandhasantānā aparaṃ khandhasantānaṃ mayhaṃ natthi. Ime pana pacakkhandhā pariātā tiṭṭhanti chinnamūlakā rukkhā viya. Te carimakaviāṇanirodhena anupādāno viya jātavedo nibbāyissantīti abbhaāsi.

Idāni evaṃ paccavekkhaṇaāṇapariggahitaṃ āsavānaṃ khayaāṇādhigamaṃ brāhmaṇassa dassento, ayaṃ kho me brāhmaṇātiādimāha. Tattha vijjāti arahattamaggaāṇavijjā. Avijjāti catusaccapaṭicchādikā avijjā. Sesaṃ vuttanayameva. Ettāvatā ca pubbenivāsaāṇena atītaṃsaāṇaṃ, dibbacakkhunā paccuppannānāgataṃsaāṇaṃ, āsavakkhayena sakalalokiyalokuttaraguṇanti evaṃ tīhi vijjāhi sabbepi sabbauguṇe saṅgahetvā pakāsento attano asammohavihāraṃ brāhmaṇassa dassesi.

Āsavakkhayaāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

Với tm định tĩnh, thuần tịnh, khng cấu nhiễm, khng phiền no, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bnh thản như vậy, Ta dẫn tm, hướng tm đến lậu tận tr. Ta thắng tri như thật: "y l khổ", thắng tri như thật: "y l nguyn nhn của khổ", thắng tri như thật: "y l khổ diệt", thắng tri như thật: "y l con đường đưa đến khổ diệt", thắng tri như thật: "y l những lậu hoặc", thắng tri như thật: "y l nguyn nhn cc lậu hoặc", thắng tri như thật: "y l cc lậu hoặc diệt", thắng tri như thật: "y l con đường đưa đến cc lậu hoặc diệt".

 

Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ ahosi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsiṃ.

Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tm của Ta thot khỏi dục lậu, thot khỏi hữu lậu, thot khỏi v minh lậu. ối với tự thn đ giải thot như vậy, khởi ln tr hiểu biết: Ta đ giải thot. Ta đ thắng tri: "Sanh đ tận, phạm hạnh đ thnh, việc cần lm đ lm, khng cn trở lui trạng thi ny nữa".

 

Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā vijjā uppannā, tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

Ny B-la-mn trong đm canh ba, Ta chứng được minh thứ ba, v minh diệt, minh sanh; bng tối diệt, nh sng sanh, trong khi Ta sống khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần.

55. Siyā kho pana te, brāhmaṇa, evamassa ajjāpi nūna samaṇo gotamo avītarāgo avītadoso avītamoho, tasmā araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevatīti.

Araavāsakāraṇavaṇṇanā

55. Evaṃ vutte kira brāhmaṇo cintesi samaṇo gotamo sabbautaṃ paṭijānāti, ajjāpi ca araavāsaṃ na vijahati, atthi nu khvassa aampi kici karaṇīyanti. Athassa bhagavā ajjhāsayaṃ viditvā iminā ajjhāsayānusandhinā, siyā kho pana tetiādimāha. Tattha siyā kho pana te, brāhmaṇa, evamassāti, brāhmaṇa, kadāci tuyhaṃ evaṃ bhaveyya. Na kho panetaṃ brāhmaṇa evaṃ daṭṭhabbanti etaṃ kho pana, brāhmaṇa, tayā mayhaṃ pantasenāsanapaṭisevanaṃ avītarāgāditāyāti evaṃ na daṭṭhabbaṃ. Evaṃ pantasenāsanapaṭisevane akāraṇaṃ paṭikkhipitvā kāraṇaṃ dassento dve kho ahantiādimāha. Tattha atthoyeva atthavaso. Tasmā dve kho ahaṃ, brāhmaṇa, atthavaseti ahaṃ kho, brāhmaṇa, dve atthe dve kāraṇāni sampassamānoti vuttaṃ hoti. Attano ca diṭṭhadhammasukhavihāranti ettha diṭṭhadhammo nāma ayaṃ paccakkho attabhāvo. Sukhavihāro nāma catunnampi iriyāpathavihārānaṃ phāsutā, ekakassa hi arae antamaso uccārapassāvakiccaṃ upādāya sabbeva iriyāpathā phāsukā honti, tasmā diṭṭhadhammassa sukhavihāranti ayamattho veditabbo. Pacchimaca janataṃ anukampamānoti kathaṃ araavāsena pacchimā janatā anukampitā hoti? Saddhāpabbajitā hi kulaputtā bhagavato araavāsaṃ disvā bhagavāpi nāma araasenāsanāni na mucati, yassa nevatthi pariātabbaṃ na pahātabbaṃ na bhāvetabbaṃ na sacchikātabbaṃ, kimaṅgaṃ pana mayanti cintetvā tattha vasitabbameva maissanti. Evaṃ khippameva dukkhassantakarā bhavissanti. Evaṃ pacchimā janatā anukampitā hoti. Etamatthaṃ dassento āha pacchimaca janataṃ anukampamānoti.

Araavāsakāraṇavaṇṇanā niṭṭhitā.

Ny B-la-mn, ng c thể c tư tưởng như sau: "Nay Sa-mn Gotama chưa diệt trừ tham, chưa diệt trừ sn, chưa diệt trừ si, nn sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu".

Na kho panetaṃ, brāhmaṇa, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Dve kho ahaṃ, brāhmaṇa, atthavase sampassamāno araavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevāmi attano ca diṭṭhadhammasukhavihāraṃ sampassamāno, pacchimaca janataṃ anukampamānoti.

Ny B-la-mn, chớ c hiểu như vậy. Do Ta qun st hai mục đch m Ta sống tại cc tr xứ xa vắng, trong rừng ni hoang vu. Tự thấy sự hiện tại lạc tr v v lng thương tưởng chng sanh trong tương lai.

56. Anukampitarūpā vatāyaṃ bhotā gotamena pacchimā janatā , yathā taṃ arahatā sammāsambuddhena. Abhikkantaṃ, bho gotama! Abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

Bhayabheravasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.

Desanānumodanāvaṇṇanā

56. Taṃ sutvā attamano brāhmaṇo anukampitarūpātiādimāha. Tattha anukampitarūpāti anukampitajātikā anukampitasabhāvā. Janatāti janasamūho. Yathā taṃ arahatā sammāsambuddhenāti yathā arahaṃ sammāsambuddho anukampeyya, tatheva anukampitarūpāti.

Evaca pana vatvā puna taṃ bhagavato dhammadesanaṃ abbhanumodamāno bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotamāti. Tatthāyaṃ abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanesu dissati. Abhikkantā, bhante, ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅghotiādīsu (cūḷava. 383; a. ni. 8.20) hi khaye dissati. Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cātiādīsu (a. ni. 4.100) sundare.

Ko me vandati pādāni, iddhiyā yasasā jalaṃ;

Abhikkantena vaṇṇena, sabbā obhāsayaṃ disāti.

Ādīsu (vi. va. 857) abhirūpe. Abhikkantaṃ, bhantetiādīsu (dī. ni. 1.250; pārā. 15) abbhanumodane . Idhāpi abbhanumodaneyeva. Yasmā ca abbhanumodane, tasmā sādhu sādhu bho, gotamāti vuttaṃ hotīti veditabbaṃ.

Bhaye kodhe pasaṃsāyaṃ, turite kotūhalacchare;

Hāse soke pasāde ca, kare āmeḍitaṃ budhoti.

Iminā ca lakkhaṇena idha pasādavasena pasaṃsāvasena cāyaṃ dvikkhattuṃ vuttoti veditabbo. Atha vā abhikkantanti abhikantaṃ. Atiiṭṭhaṃ atimanāpaṃ, atisundaranti vuttaṃ hoti.

Tattha ekena abhikkantasaddena desanaṃ thometi, ekena attano pasādaṃ. Ayahettha adhippāyo abhikkantaṃ, bho gotama, yadidaṃ bhoto gotamassa dhammadesanā, abhikkantaṃ yadidaṃ bhoto gotamassa dhammadesanaṃ āgamma mama pasādoti. Bhagavatoyeva vā vacanaṃ dve dve atthe sandhāya thometi bhoto gotamassa vacanaṃ abhikkantaṃ dosanāsanato, abhikkantaṃ guṇādhigamanato, tathā saddhājananato, paājananato, sātthato, sabyajanato, uttānapadato, gambhīratthato, kaṇṇasukhato, hadayaṅgamato, anattukkaṃsanato, aparavambhanato, karuṇāsītalato, paāvadātato, āpātharamaṇīyato, vimaddakkhamato, suyyamānasukhato, vīmaṃsīyamānahitatoti evamādīhi yojetabbaṃ.

Tato parampi catūhi upamāhi desanaṃyeva thometi. Tattha nikkujjitanti adhomukhaṭhapitaṃ, heṭṭhāmukhajātaṃ vā. Ukkujjeyyāti upari mukhaṃ kareyya. Paṭicchannanti tiṇapaṇṇādicchāditaṃ. Vivareyyāti ugghāṭeyya. Mūḷhassāti disāmūḷhassa. Maggaṃ ācikkheyyāti hatthe gahetvā esa maggoti vadeyya. Andhakāreti kāḷapakkhacātuddasīaḍḍharattaghanavanasaṇḍameghapaṭalehi caturaṅge tame, ayaṃ tāva anuttānapadattho.

Ayaṃ pana adhippāyayojanā yathā koci nikkujjitaṃ ukkujjeyya, evaṃ saddhammavimukhaṃ asaddhamme patitaṃ maṃ asaddhammā vuṭṭhāpentena, yathā paṭicchannaṃ vivareyya . Evaṃ kassapassa bhagavato sāsanantaradhānato pabhuti micchādiṭṭhigahanapaṭicchannaṃ sāsanaṃ vivarantena, yathā mūḷhassa maggaṃ ācikkheyya, evaṃ kummaggamicchāmaggappaṭipannassa me saggamokkhamaggaṃ ācikkhantena, yathā andhakāre telapajjotaṃ dhāreyya, evaṃ mohandhakāre nimuggassa me buddhādiratanarūpāni apassato tappaṭicchādakamohandhakāraviddhaṃsakadesanāpajjotadhāraṇena mayhaṃ bhotā gotamena etehi pariyāyehi pakāsitattā anekapariyāyena dhammo pakāsitoti.

Desanānumodanāvaṇṇanā niṭṭhitā.

Pasannākāravaṇṇanā

Evaṃ desanaṃ thometvā imāya desanāya ratanattayapasannacitto pasannākāraṃ karonto esāhantiādimāha. Tattha esāhanti eso ahaṃ. Bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmīti bhavaṃ me gotamo saraṇaṃ parāyaṇaṃ, aghassa tātā , hitassa ca vidhātāti iminā adhippāyena bhavantaṃ gotamaṃ gacchāmi, bhajāmi, sevāmi, payirupāsāmi, evaṃ vā jānāmi, bujjhāmīti. Yesahi dhātūnaṃ gatiattho, buddhipi tesaṃ attho. Tasmā gacchāmīti imassa jānāmi, bujjhāmīti ayamattho vutto. Dhammaca bhikkhusaṅghacāti ettha pana adhigatamagge sacchikatanirodhe yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamāne ca apāyesu apatamāne dhāretīti dhammo, so atthato ariyamaggo ceva nibbānaca. Vuttahetaṃ yāvatā, bhikkhave, dhammā saṅkhatā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo tesaṃ aggamakkhāyatīti (a. ni. 4.34) vitthāro. Na kevalaca ariyamaggo ceva nibbānaca, apica kho ariyaphalehi saddhiṃ pariyattidhammopi. Vuttahetaṃ chattamāṇavakavimāne

Rāgavirāgamanejamasokaṃ, dhammamasaṅkhatamappaṭikūlaṃ;

Madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattaṃ, dhammamimaṃ saraṇatthamupehīti. (vi. va. 887);

Ettha rāgavirāgoti maggo kathito. Anejamasokanti phalaṃ. Dhammamasaṅkhatanti nibbānaṃ. Appaṭikūlaṃ madhuramimaṃ paguṇaṃ suvibhattanti piṭakattayena vibhattā sabbadhammakkhandhāti. Diṭṭhisīlasaṅghātena saṃhatoti saṅgho, so atthato aṭṭha ariyapuggalasamūho. Vuttahetaṃ tasmiṃyeva vimāne.

Yattha ca dinnamahapphalamāhu, catūsu sucīsu purisayugesu;

Aṭṭha ca puggala dhammadasā te, saṅghamimaṃ saraṇatthamupehīti. (vi. va. 888);

Bhikkhūnaṃ saṅgho bhikkhusaṅgho. Ettāvatā brāhmaṇo tīṇi saraṇagamanāni paṭivedesi.

Pasannākāravaṇṇanā niṭṭhitā.

Saraṇagamanakathāvaṇṇanā

Idāni tesu saraṇagamanesu kosallatthaṃ saraṇaṃ, saraṇagamanaṃ. Yo ca saraṇaṃ gacchati, saraṇagamanappabhedo , saraṇagamanassa phalaṃ, saṃkileso, bhedoti ayaṃ vidhi veditabbo. Seyyathidaṃ padatthato tāva hiṃsatīti saraṇaṃ, saraṇagatānaṃ teneva saraṇagamanena bhayaṃ santāsaṃ dukkhaṃ duggatiparikilesaṃ hanati vināsetīti attho, ratanattayassevetaṃ adhivacanaṃ.

Atha vā hite pavattanena ahitā ca nivattanena sattānaṃ bhayaṃ hiṃsati buddho. Bhavakantārā uttāraṇena assāsadānena ca dhammo. Appakānampi kārānaṃ vipulaphalapaṭilābhakaraṇena saṅgho. Tasmā imināpi pariyāyena ratanattayaṃ saraṇaṃ. Tappasādataggarutāhi vihatakileso tapparāyaṇatākārappavatto cittuppādo saraṇagamanaṃ. Taṃsamaṅgisatto saraṇaṃ gacchati, vuttappakārena cittuppādena etāni me tīṇi saraṇāni saraṇaṃ, etāni parāyaṇanti evaṃ upetīti attho. Evaṃ tāva saraṇaṃ saraṇagamanaṃ yo ca saraṇaṃ gacchatīti idaṃ tayaṃ veditabbaṃ.

Saraṇagamanappabhede pana duvidhaṃ saraṇagamanaṃ lokuttaraṃ lokiyaca. Tattha lokuttaraṃ diṭṭhasaccānaṃ maggakkhaṇe saraṇagamanupakkilesasamucchedena ārammaṇato nibbānārammaṇaṃ hutvā kiccato sakalepi ratanattaye ijjhati. Lokiyaṃ puthujjanānaṃ saraṇagamanupakkilesavikkhambhanena ārammaṇato buddhādiguṇārammaṇaṃ hutvā ijjhati, taṃ atthato buddhādīsu vatthūsu saddhāpaṭilābho, saddhāmūlikā ca sammādiṭṭhi dasasu puakiriyavatthūsu diṭṭhijukammanti vuccati.

Tayidaṃ catudhā pavattati attasanniyyātanena tapparāyaṇatāya sissabhāvūpagamanena paṇipātenāti. Tattha attasanniyyātanaṃ nāma ajja ādiṃ katvā ahaṃ attānaṃ buddhassa niyyātemi, dhammassa, saṅghassāti evaṃ buddhādīnaṃ attapariccajanaṃ. Tapparāyaṇatā nāma ajja ādiṃ katvā ahaṃ buddhaparāyaṇo, dhammaparāyaṇo, saṅghaparāyaṇo iti maṃ dhārethāti evaṃ tapparāyaṇabhāvo. Sissabhāvūpagamanaṃ nāma ajja ādiṃ katvā ahaṃ buddhassa antevāsiko, dhammassa, saṅghassāti maṃ dhārethāti evaṃ sissabhāvūpagamo. Paṇipāto nāma ajja ādiṃ katvā ahaṃ abhivādanapaccuṭṭhānaajalikammasāmīcikammaṃ buddhādīnaṃyeva tiṇṇaṃ vatthūnaṃ karomi, iti maṃ dhārethāti evaṃ buddhādīsu paramanipaccakāro. Imesahi catunnaṃ ākārānaṃ aatarampi karontena gahitaṃyeva hoti saraṇagamanaṃ.

Apica bhagavato attānaṃ pariccajāmi, dhammassa, saṅghassa attānaṃ pariccajāmi. Jīvitaṃ pariccajāmi, pariccattoyeva me attā, pariccattaṃyeva me jīvitaṃ, jīvitapariyantikaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, buddho me saraṇaṃ leṇaṃ tāṇanti evampi attasanniyyātanaṃ veditabbaṃ. Satthāraca vatāhaṃ passeyyaṃ bhagavantameva passeyyaṃ, sugataca vatāhaṃ passeyyaṃ bhagavantameva passeyyaṃ, sammāsambuddhaca vatāhaṃ passeyyaṃ bhagavantameva passeyyanti (saṃ. ni. 2.154) evampi mahākassapassa saraṇagamanaṃ viya sissabhāvūpagamanaṃ daṭṭhabbaṃ.

So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammatanti. (su. ni. 194; saṃ. ni. 1.246)

Evampi āḷavakādīnaṃ saraṇagamanaṃ viya tapparāyaṇatā veditabbā. Atha kho brahmāyu brāhmaṇo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmaca sāveti brahmāyu ahaṃ, bho gotama, brāhmaṇo, brahmāyu ahaṃ, bho gotama, brāhmaṇoti (ma. ni. 2.394) evampi paṇipāto daṭṭhabbo.

So panesa ātibhayācariyadakkhiṇeyyavasena catubbidho hoti. Tattha dakkhiṇeyyapaṇipātena saraṇagamanaṃ hoti, na itarehi. Seṭṭhavaseneva hi saraṇaṃ gayhati, seṭṭhavasena bhijjati, tasmā yo sākiyo vā koliyo vā buddho amhākaṃ ātakoti vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo vā samaṇo gotamo rājapūjito mahānubhāvo, avandiyamāno anatthampi kareyyāti bhayena vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo vā bodhisattakāle bhagavato santike kici uggahitaṃ saramāno buddhakāle vā

Ekena bhoge bhujeyya, dvīhi kammaṃ payojaye;

Catutthaca nidhāpeyya, āpadāsu bhavissatīti. (dī. ni. 3.265)

Evarūpaṃ anusāsaniṃ uggahetvā ācariyo meti vandati, aggahitameva hoti saraṇaṃ. Yo pana ayaṃ loke aggadakkhiṇeyyoti vandati, teneva gahitaṃ hoti saraṇaṃ.

Evaṃ gahitasaraṇassa ca upāsakassa vā upāsikāya vā aatitthiyesu pabbajitampi ātiṃ ātako me ayanti vandato saraṇagamanaṃ na bhijjati, pageva apabbajitaṃ. Tathā rājānaṃ bhayavasena vandato, so hi raṭṭhapūjitattā avandiyamāno anatthampi kareyyāti. Tathā yaṃkici sippaṃ sikkhāpakaṃ titthiyaṃ ācariyo me ayanti vandatopi na bhijjatīti evaṃ saraṇagamanappabhedo veditabbo.

Ettha ca lokuttarassa saraṇagamanassa cattāri sāmaaphalāni vipākaphalaṃ, sabbadukkhakkhayo ānisaṃsaphalaṃ. Vuttahetaṃ

Yo ca buddhaca dhammaca, saṅghaca saraṇaṃ gato;

Cattāri ariyasaccāni, sammappaāya passati.

Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;

Ariyacaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.

Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ;

Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccatīti. (dha. pa. 190-192);

Apica niccato anupagamanādivasena petassa ānisaṃsaphalaṃ veditabbaṃ. Vuttahetaṃ, aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kaci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya, sukhato upagaccheyya, kaci dhammaṃ attato upagaccheyya, mātaraṃ jīvitā voropeyya, pitaraṃ arahantaṃ jīvitā voropeyya, duṭṭhacitto tathāgatassa lohitaṃ uppādeyya, saṅghaṃ bhindeyya, aaṃ satthāraṃ uddiseyya, netaṃ ṭhānaṃ vijjatīti (ma. ni. 3.128; a. ni. 1.268-276).

Lokiyassa pana saraṇagamanassa bhavasampadāpi bhogasampadāpi phalameva. Vuttahetaṃ

Yekeci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse,

Na te gamissanti apāyabhūmiṃ;

Pahāya mānusaṃ dehaṃ,

Devakāyaṃ paripūressantīti. (saṃ. ni. 1.37);

Aparampi vuttaṃ atha kho sakko devānamindo asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ yenāyasmā mahāmoggallāno, tenupasaṅkamipe ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sakkaṃ devānamindaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca sādhu kho devānaminda buddhaṃ saraṇagamanaṃ hoti, buddhaṃ saraṇagamanahetu kho devānaminda evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantīti. Te ae deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhanti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena sukhena yasena ādhipateyyena dibbehi rūpehi saddehi gandhehi rasehi phoṭṭhabbehīti (saṃ. ni. 4.341). Esa nayo dhamme saṅghe ca. Apica velāmasuttādivasenāpi (a. ni. 9.20) saraṇagamanassa phalaviseso veditabbo. Evaṃ saraṇagamanaphalaṃ veditabbaṃ.

Tattha lokiyasaraṇagamanaṃ tīsu vatthūsu aāṇasaṃsayamicchāāṇādīhi saṃkilissati, na mahājutikaṃ hoti, na mahāvipphāraṃ. Lokuttarassa natthi saṃkileso. Lokiyassa ca saraṇagamanassa duvidho bhedo sāvajjo anavajjo ca. Tattha sāvajjo aasatthārādīsu attasanniyyātanādīhi hoti, so aniṭṭhaphalo. Anavajjo kālaṃ kiriyāya, so avipākattā aphalo. Lokuttarassa pana nevatthi bhedo. Bhavantarepi hi ariyasāvako aasatthāraṃ na uddisatīti evaṃ saraṇagamanassa saṃkileso ca bhedo ca veditabboti. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretūti maṃ bhavaṃ gotamo upāsako ayanti evaṃ dhāretu, jānātūti attho.

Saraṇagamanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

Upāsakavidhikathāvaṇṇanā

Upāsakavidhikosallatthaṃ panettha ko upāsako, kasmā upāsakoti vuccati, kimassa sīlaṃ, ko ājīvo, kā vipatti, kā sampattīti idaṃ pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ.

Tattha ko upāsakoti yo koci tisaraṇagato gahaṭṭho. Vuttahetaṃ yato kho mahānāma upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ettāvatā kho mahānāma upāsako hotīti (saṃ. ni. 5.1033).

Kasmā upāsakoti ratanattayassa upāsanato. So hi buddhaṃ upāsatīti upāsako. Dhammaṃ, saṅghaṃ upāsatīti upāsako.

Kimassasīlanti paca veramaṇiyo. Yathāha yato kho mahānāma upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā , kāmesu micchācārā, musāvādā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ettāvatā kho mahānāma upāsako sīlavā hotīti (saṃ. ni. 5.1033).

Ko ājīvoti paca micchāvaṇijjā pahāya dhammena samena jīvitakappanaṃ. Vuttahetaṃ pacimā, bhikkhave, vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā. Katamā paca? Satthavaṇijjā, sattavaṇijjā, maṃsavaṇijjā, majjavaṇijjā, visavaṇijjā. Imā kho, bhikkhave, paca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyāti (a. ni. 5.177).

Kā vipattīti yā tasseva sīlassa ca ājīvassa ca vipatti, ayamassa vipatti. Apica yāya esa caṇḍālo ceva hoti malaca patikuṭṭho ca. Sāpissa vipattīti veditabbā. Te ca atthato assaddhiyādayo paca dhammā honti. Yathāha pacahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti upāsakamalaca upāsakapatikuṭṭho ca. Katamehi pacahi? Assaddho hoti, dussīlo hoti, kotūhalamaṅgaliko hoti, maṅgalaṃ pacceti no kammaṃ, ito ca bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ pariyesati tattha ca pubbakāraṃ karotīti (a. ni. 5.175).

Kāsampattīti yā cassa sīlasampadā ca ājīvasampadā ca, sā sampatti. Ye cassa ratanabhāvādikarā saddhādayo paca dhammā. Yathāha pacahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato upāsako upāsakaratanaca hoti upāsakapadumaca upāsakapuṇḍarīkaca. Katamehi pacahi? Saddho hoti, sīlavā hoti, na kotūhalamaṅgaliko hoti, kammaṃ pacceti no maṅgalaṃ, na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati, idha ca pubbakāraṃ karotīti (a. ni. 5.175).

Ajjataggeti ettha ayaṃ aggasaddo ādikoṭikoṭṭhāsaseṭṭhesu dissati. Ajjatagge, samma dovārika, āvarāmi dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnantiādīsu (ma. ni. 2.70) hi ādimhi dissati. Teneva aṅgulaggena taṃ aṅgulaggaṃ parāmaseyya, (kathā. 441) ucchaggaṃ veḷaggantiādīsu koṭiyaṃ. Ambilaggaṃ vā madhuraggaṃ vā tittakaggaṃ vā (saṃ. ni. 5.374), anujānāmi, bhikkhave, vihāraggena vā pariveṇaggena vā bhājetuntiādīsu (cūḷava. 318) koṭṭhāse. Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vāpe tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatītiādīsu (a. ni. 4.34) seṭṭhe. Idha panāyaṃ ādimhi daṭṭhabbo. Tasmā ajjataggeti ajjataṃ ādiṃ katvā, evamettha attho veditabbo. Ajjatanti ajjabhāvaṃ. Ajjadaggeti vā pāṭho, da-kāro padasandhikaro, ajja aggaṃ katvāti attho.

Pāṇupetanti pāṇehi upetaṃ, yāva me jīvitaṃ pavattati, tāva upetaṃ. Anaasatthukaṃ tīhi saraṇagamanehi saraṇaṃ gataṃ upāsakaṃ kappiyakārakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu jānātu. Ahahi sacepi me tikhiṇena asinā sīsaṃ chindeyya, neva buddhaṃ na buddhoti vā dhammaṃ na dhammoti vā, saṅghaṃ na saṅghoti vā vadeyyanti. Evaṃ attasanniyyātanena saraṇaṃ gantvā catūhi ca paccayehi pavāretvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti.

Upāsakavidhikathāvaṇṇanā niṭṭhitā.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Bhayabheravasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

-- Chng sanh trong tương lai được Tn giả Gotama thương tưởng, v Tn giả l bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic. Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, Chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện trnh by giải thch. Con quy y Tn giả Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử; từ ny trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

 

  

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nga Tuyết

KINH ĐIỂN 
Home