MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

9. Mahāpuṇṇamasuttaṃ

9. Mahāpuṇṇamasuttavaṇṇanā

109. ại kinh Mn nguyệt

85. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho aataro bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenajaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca

Puccheyyāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ kicideva desaṃ, sace me bhagavā okāsaṃ karoti pahassa veyyākaraṇāyāti. Tena hi tvaṃ, bhikkhu, sake āsane nisīditvā puccha yadākaṅkhasīti.

 

85.Evaṃme sutanti mahāpuṇṇamasuttaṃ. Tattha tadahūti tasmiṃ ahu, tasmiṃ divaseti attho. Upavasanti etthāti uposatho. Upavasantīti sīlena vā anasanena vā upetā hutvā vasantīti attho. Ayaṃ panettha atthuddhāro āyāma, āvuso, kappina, uposathaṃ gamissāmātiādīsu hi pātimokkhuddeso uposatho. Aṭṭhaṅgasamannāgato kho visākhe uposatho upavutthotiādīsu (a. ni. 8.53) sīlaṃ. Suddhassa ve sadā phaggu, suddhassuposatho sadātiādīsu (ma. ni. 1.79) upavāso. Uposatho nāma nāgarājātiādīsu (dī. ni. 2.246) paatti. Na, bhikkhave, tadahuposathe sabhikkhukā āvāsātiādīsu (mahāva. 181) upavasitabbadivaso. Idhāpi soyeva adhippeto . So panesa aṭṭhamīcātuddasīpannarasībhedena tividho. Tasmā sesadvayanivāraṇatthaṃ pannaraseti vuttaṃ. Tena vuttaṃ upavasanti etthāti uposathoti. Māsapuṇṇatāya puṇṇā saṃpuṇṇāti puṇṇā. Mā-iti cando vuccati, so ettha puṇṇoti puṇṇamā. Evaṃ puṇṇāya puṇṇamāyāti imasmiṃ padadvaye attho veditabbo.

Desanti kāraṇaṃ. Tena hi tvaṃ bhikkhu sake āsane nisīditvā pucchāti kasmā bhagavā ṭhitassa akathetvā nisīdāpesīti. Ayaṃ kira bhikkhu saṭṭhimattānaṃ padhāniyabhikkhūnaṃ saṅghatthero saṭṭhi bhikkhū gahetvā arae vasati, te tassa santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā ghaṭenti vāyamanti. Mahābhūtāni pariggaṇhanti upādārūpāni, nāmarūpapaccayalakkhaṇārammaṇikavipassanaṃ pariggaṇhanti. Atha ne ācariyupaṭṭhānaṃ āgantvā vanditvā nisinne thero mahābhūtapariggahādīni pucchati. Te sabbaṃ kathenti, maggaphalapahaṃ pucchitā pana kathetuṃ na sakkonti. Atha thero cintesi mama santike etesaṃ ovādassa parihāni natthi, ime ca āraddhavīriyā viharanti. Kukkuṭassa pānīyapivanakālamattampi nesaṃ pamādakiriyā natthi. Evaṃ santepi maggaphalāni nibbattetuṃ na sakkonti. Ahaṃ imesaṃ ajjhāsayaṃ na jānāmi, buddhaveneyyā ete bhavissanti , gahetvā ne satthu santikaṃ gacchāmi, atha nesaṃ satthā cariyavasena dhammaṃ desessatīti, te bhikkhū gahetvā satthu santikaṃ āgato.

Satthāpi sāyanhasamaye ānandattherena upanītaṃ udakaṃ ādāya sarīraṃ utuṃ gaṇhāpetvā migāramātupāsādapariveṇe paattavarabuddhāsane nisīdi, bhikkhusaṅghopi naṃ parivāretvā nisīdi.

Tasmiṃ samaye sūriyo atthaṅgameti, cando uggacchati, majjhaṭṭhāne ca bhagavā nisinno. Candassa pabhā natthi, sūriyassa pabhā natthi, candimasūriyānaṃ pabhaṃ makkhetvā chabbaṇṇā yamakabuddharasmiyo vijjotamānā pujā pujā hutvā disāvidisāsu dhāvantīti sabbaṃ heṭṭhā vuttanayena vitthāretabbaṃ. Vaṇṇabhūmi nāmesā, dhammakathikassevettha thāmo pamāṇaṃ, yattakaṃ sakkoti, tattakaṃ kathetabbaṃ. Dukkathitanti na vattabbaṃ. Evaṃ sannisinnāya parisāya thero uṭṭhahitvā satthāraṃ pahassa okāsaṃ kāresi. Tato bhagavā sace imasmiṃ ṭhitake pucchante ācariyo no uṭṭhitoti sesabhikkhū uṭṭhahissanti, evaṃ tathāgate agāravo kato bhavissati. Atha nisinnāva pucchissanti, ācariye agāravo kato bhavissati, ekaggā hutvā dhammadesanaṃ paṭicchituṃ na sakkuṇissanti. Ācariye pana nisinne tepi nisīdissanti. Tato ekaggā dhammadesanaṃ paṭicchituṃ sakkuṇissantīti iminā kāraṇena bhagavā ṭhitassa akathetvā nisīdāpetīti.

Ime nu kho, bhanteti vimatipucchā viya kathitā. Thero pana pacakkhandhānaṃ udayabbayaṃ pariggaṇhitvā arahattaṃ patto mahākhīṇāsavo, natthi etassa vimati. Jānantenapi pana ajānantena viya hutvā pucchituṃ vaṭṭati. Sace hi jānanto viya pucchati, jānāti ayanti tassa tassa vissajjento ekadesameva katheti. Ajānantena viya pucchite pana kathento ito ca etto ca kāraṇaṃ āharitvā pākaṭaṃ katvā katheti. Koci pana ajānantopi jānanto viya pucchati. Thero evarūpaṃ vacanaṃ kiṃ karissati, jānantoyeva pana ajānanto viya pucchatīti veditabbo.

Chandamūlakāti taṇhāmūlakā. Evaṃrūpo siyanti sace odāto hotukāmo, haritālavaṇṇo vā manosilāvaṇṇo vā siyanti pattheti . Sace kāḷo hotukāmo, nīluppalavaṇṇo vā ajanavaṇṇo vā atasīpupphavaṇṇo vā siyanti pattheti. Evaṃvedanoti kusalavedano vā sukhavedano vā siyanti pattheti. Saādīsupi eseva nayo. Yasmā pana atīte patthanā nāma natthi, patthentenāpi ca na sakkā taṃ laddhuṃ, paccuppannepi na hoti, na hi odāto kāḷabhāvaṃ patthetvā paccuppanne kāḷo hoti, na kāḷo vā odāto, dīgho vā rasso, rasso vā dīgho, dānaṃ pana datvā sīlaṃ vā samādiyitvā anāgate khattiyo vā homi brāhmaṇo vāti patthentassa patthanā samijjhati. Tasmā anāgatameva gahitaṃ.

Khandhādhivacananti khandhānaṃ khandhapaṇṇatti kittakena hotīti pucchati.

Mahābhūtā hetūti tayo kusalahetūtiādīsu (dha. sa. 1441) hi hetuhetu vutto. Avijjā puābhisaṅkhārādīnaṃ sādhāraṇattā sādhāraṇahetu. Kusalākusalaṃ attano attano vipākadāne uttamahetu. Idha paccayahetu adhippeto. Tattha pathavīdhātu mahābhūtaṃ itaresaṃ tiṇṇaṃ bhūtānaṃ upādārūpassa ca paāpanāya dassanatthāya hetu ceva paccayo ca. Evaṃ sesesupi yojanā veditabbā.

Phassoti phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho sajānāti, phuṭṭho cetetīti (saṃ. ni. 4.93) vacanato phasso tiṇṇaṃ khandhānaṃ paāpanāya hetu ceva paccayo ca. Viāṇakkhandhassāti ettha paṭisandhiviāṇena tāva saddhiṃ gabbhaseyyakānaṃ uparimaparicchedena samatiṃsa rūpāni sampayuttā ca tayo khandhā uppajjanti, taṃ nāmarūpaṃ paṭisandhiviāṇassa paāpanāya hetu ceva paccayo ca. Cakkhudvāre cakkhupasādo ceva rūpārammaṇaca rūpaṃ, sampayuttā tayo khandhā nāmaṃ. Taṃ nāmarūpaṃ cakkhuviāṇassa paāpanāya hetu ceva paccayo ca. Eseva nayo sesaviāṇesu.

 

85. Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở tại Savatthi (X-vệ), Pubbarama (ng Vin), Migaramatupasada (Lộc Mẫu Giảng đường).

Lc bấy giờ trong ngy Bố-tt, ngy trăng trn, trong đm trăng rằm, Thế Tn đang ngồi giữa trời, xung quanh c chng Tỷ-kheo đoanh vy. Rồi một Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp y vo một bn vai, chấp tay vi Thế Tn v bạch Thế Tn:

-- Con muốn hỏi Thế Tn một vấn đề đặc biệt, nếu Thế Tn cho con được php ni ln cu hỏi.

-- Vậy ny Tỷ-kheo, hy ngồi trn chỗ của ng v hỏi như ng muốn.

 

86. Atha kho so bhikkhu sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ etadavoca ime nu kho, bhante, pacupādānakkhandhā, seyyathidaṃ  rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viāṇupādānakkhandhoti? Ime kho, bhikkhu, pacupādānakkhandhā, seyyathidaṃ rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viāṇupādānakkhandhoti.

Sādhu, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttariṃ pahaṃ pucchi ime pana, bhante, pacupādānakkhandhā kiṃmūlakāti? Ime kho, bhikkhu, pacupādānakkhandhā chandamūlakāti. Taṃyeva nu kho, bhante, upādānaṃ te pacupādānakkhandhā, udāhu aatra pacahupādānakkhandhehi upādānanti? Na kho, bhikkhu, taṃyeva upādānaṃ te pacupādānakkhandhā, nāpi aatra pacahupādānakkhandhehi upādānaṃ. Yo kho, bhikkhu, pacasu upādānakkhandhesu chandarāgo taṃ tattha upādānanti.

Siyā pana, bhante, pacasu upādānakkhandhesu chandarāgavemattatāti? Siyā bhikkhūti bhagavā avoca idha, bhikkhu, ekaccassa evaṃ hoti evaṃrūpo siyaṃ anāgatamaddhānaṃ , evaṃvedano siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsao siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsaṅkhāro siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃviāṇo siyaṃ anāgatamaddhānanti. Evaṃ kho, bhikkhu, siyā pacasu upādānakkhandhesu chandarāgavemattatāti.

Kittāvatā pana, bhante, khandhānaṃ khandhādhivacanaṃ hotīti? Yaṃ kici, bhikkhu, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā, hīnaṃ vā paṇītaṃ vā, yaṃ dūre santike vā ayaṃ rūpakkhandho. Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikā vā sukhumā vā, hīnā vā paṇītā vā, yā dūre santike vā ayaṃ vedanākkhandho. Yā kāci saā atītānāgatapaccuppannāpe yā dūre santike vā ayaṃ saākkhandho. Ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikā vā sukhumā vā, hīnā vā paṇītā vā, ye dūre santike vā ayaṃ saṅkhārakkhandho. Yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā, hīnaṃ vā paṇītaṃ vā, yaṃ dūre santike vā ayaṃ viāṇakkhandho. Ettāvatā kho, bhikkhu, khandhānaṃ khandhādhivacanaṃ hotīti.

Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo rūpakkhandhassa paāpanāya? Ko hetu ko paccayo vedanākkhandhassa paāpanāya? Ko hetu ko paccayo saākkhandhassa paāpanāya? Ko hetu ko paccayo saṅkhārakkhandhassa paāpanāya? Ko hetu ko paccayo viāṇakkhandhassa paāpanāyāti?

Cattāro kho, bhikkhu, mahābhūtā hetu, cattāro mahābhūtā paccayo rūpakkhandhassa paāpanāya. Phasso hetu, phasso paccayo vedanākkhandhassa paāpanāya. Phasso hetu, phasso paccayo saākkhandhassa paāpanāya. Phasso hetu, phasso paccayo saṅkhārakkhandhassa paāpanāya. Nāmarūpaṃ kho, bhikkhu, hetu, nāmarūpaṃ paccayo viāṇakkhandhassa paāpanāyāti.

 

 

86. Rồi vị Tỷ-kheo ấy, sau khi ngồi xuống trn chỗ ngồi của mnh, bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, c phải c năm thủ uẩn ny, tức l sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hnh thủ uẩn v thức thủ uẩn?

-- Ny Tỷ-kheo, c năm thủ uẩn ny, tức l sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hnh thủ uẩn, thức thủ uẩn.

-- Lnh thay, bạch Thế Tn.

Tỷ-kheo ấy sau khi hoan hỷ, tn thọ lời Thế Tn ni, hỏi Thế Tn một cu hỏi khc:

-- Bạch Thế Tn, năm thủ uẩn ny, lấy g lm căn bản?

-- Ny Tỷ-kheo, năm thủ uẩn ny lấy dục lm căn bản.

-- Bạch Thế Tn, c phải chnh chấp thủ ấy l năm thủ uẩn, hay l ngoi năm thủ uẩn, c một chấp thủ (khc)?

-- Ny Tỷ-kheo, khng phải chnh chấp thủ ấy l năm thủ uẩn, cũng khng phải ngoi năm thủ uẩn c sự chấp thủ. Ny Tỷ-kheo, khi no c lng dục, lng tham đối với năm thủ uẩn, ở đấy chnh l chấp thủ.

-- Bạch Thế Tn, phải chăng c thể c sự sai khc trong lng dục, lng tham đối với năm thủ uẩn?

Thế Tn trả lời:

-- Ny Tỷ-kheo, c thể c. Ở đy, ny Tỷ-kheo c người nghĩ như sau: "Mong rằng c sắc như thế ny trong tương lai! Mong rằng c thọ như thế ny trong tương lai! Mong rằng c tưởng như thế ny trong tương lai! Mong rằng c hnh như thế ny trong tương lai! Mong rằng c thức như thế ny trong tương lai!" Như vậy, ny Tỷ-kheo, c sự sai khc trong lng dục, lng tham đối với năm uẩn.

-- Nhưng bạch Thế Tn, cho đến như thế no l nghĩa chữ uẩn trong cc uẩn?

-- Ny Tỷ-kheo, phm sắc g, qu khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy l sắc uẩn. Phm cảm thọ g, qu khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, như vậy l thọ uẩn. Phm tưởng g, qu khứ, vị lai hay hiện tại... xa hay gần, như vậy l tưởng uẩn. Phm những hnh g, qu khứ, vị lai hay hiện tại... xa hay gần, như vậy l hnh uẩn. Phm thức g, qu khứ, vị lai hay hiện tại... xa hay gần, như vậy l thức uẩn. Cho đến như vậy, ny Tỷ-kheo, l nghĩa chữ uẩn trong cc uẩn.

-- Do nhn g, bạch Thế Tn, do duyn g được chấp nhận gọi l sắc uẩn? Do nhn g, duyn g được chấp nhận gọi l thọ uẩn? Do nhn g, duyn g được chấp nhận gọi l tưởng uẩn? Do nhn g, duyn g được chấp nhận gọi hnh uẩn? Do nhn g, duyn g được chấp nhận gọi l thức uẩn?

-- Bốn đại l nhn, ny Tỷ-kheo, bốn đại l duyn được chấp nhận gọi l sắc uẩn. Xc l nhn, xc l duyn được chấp nhận gọi l thọ uẩn. Xc l nhn, xc l duyn được chấp nhận gọi l tưởng uẩn. Xc l nhn, xc l duyn được chấp nhận gọi l hnh uẩn. Danh sắc l nhn, ny Tỷ-kheo, danh sắc l duyn được chấp nhận gọi l thức uẩn.

 

87. Kathaṃ pana, bhante, sakkāyadiṭṭhi hotīti? Idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ; vedanaṃ attato samanupassati vedanāvantaṃ vā attānaṃ attani vā vedanaṃ vedanāya vā attānaṃ; saaṃ attato samanupassati saāvantaṃ vā attānaṃ attani vā saaṃ saāya vā attānaṃ; saṅkhāre attato samanupassati saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ attani vā saṅkhāre saṅkhāresu vā attānaṃ; viāṇaṃ attato samanupassati viāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viāṇaṃ viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho , bhikkhu, sakkāyadiṭṭhi hotīti.

Kathaṃ pana, bhante, sakkāyadiṭṭhi na hotīti? Idha, bhikkhu, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati na rūpavantaṃ vā attānaṃ na attani vā rūpaṃ na rūpasmiṃ vā attānaṃ; na vedanaṃ attato samanupassati na vedanāvantaṃ vā attānaṃ na attani vā vedanaṃ na vedanāya vā attānaṃ; na saaṃ attato samanupassati na saāvantaṃ vā attānaṃ na attani vā saaṃ na saāya vā attānaṃ; na saṅkhāre attato samanupassati na saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ na attani vā saṅkhāre na saṅkhāresu vā attānaṃ; na viāṇaṃ attato samanupassati na viāṇavantaṃ vā attānaṃ na attani vā viāṇaṃ na viāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho, bhikkhu, sakkāyadiṭṭhi na hotīti.

 

87.Kathaṃ pana, bhanteti idaṃ kittakena nu khoti vaṭṭaṃ pucchanto evamāha. Sakkāyadiṭṭhi na hotīti idaṃ vivaṭṭaṃ pucchanto evamāha.

 

87-- Nhưng bạch Thế Tn, thế no l thn kiến?

-- Ở đy, ny Tỷ-kheo, c kẻ v văn phm phu khng hiểu r cc bậc Thnh, khng thuần thục php cc bậc Thnh, khng tu tập php cc bậc Thnh, khng hiểu r cc bậc Chơn nhn, khng thuần thục php cc bậc Chơn nhn, khng tu tập php cc bậc Chơn nhn, xem sắc như l tự ng, hay xem tự ng như l c sắc, hay xem sắc như l trong tự ng, hay xem tự ng như l trong sắc; xem thọ như l tự ng, hay xem tự ng như l c thọ, hay xem thọ như l trong tự ng, hay xem tự ng như l trong thọ; xem tưởng như l tự ng, hay xem tự ng như l c tưởng, hay xem tưởng như l trong tự ng, hay xem tự ng như l trong trưởng; xem hnh như l tự ng, hay xem tự ng như l c hnh, hay xem hnh như l trong tự ng, hay xem tự ng như l trong hnh; xem thức như l tự ng, hay xem tự ng như l c thức, hay xem c thức như l trong tự ng, hay xem tự ng như l trong thức.

-- Nhưng bạch Thế Tn, thế no l khng thn kiến?

-- Ở đy, ny Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử, đi đến cc bậc Thnh, thuần thục php cc bậc Thnh, tu tập php cc bậc Thnh, đi đến cc bậc Chơn nhn, thuần thục php cc bậc Chơn nhn, tu tập php cc bậc Chơn nhn, khng xem sắc như l tự ng, hay khng xem tự ng như l c sắc, hay khng xem sắc như l trong tự ng, hay khng xem tự ng như l trong sắc; khng xem thọ như l tự ng...., khng xem tự ng như l trong thọ; khng xem tưởng như l tự ng... , hay khng xem tự ng như l trong tưởng; khng xem hnh như l tự ng... , hay khng xem tự ng như l trong hnh; khng xem thức như l tự ng... , khng xem tự ng như l trong thức. Như vậy, ny Tỷ-kheo, l khng thn kiến.

 

88. Ko nu kho, bhante, rūpe assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko saāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko saṅkhāresu assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ? Ko viāṇe assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇanti? Yaṃ kho, bhikkhu, rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ rūpe assādo. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ rūpe ādīnavo. Yo rūpe chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ rūpe nissaraṇaṃ. Yaṃ kho [yaca (syā. kaṃ.)], bhikkhu, vedanaṃ paṭicca saaṃ paṭicca saṅkhāre paṭicca viāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ viāṇe assādo. Yaṃ viāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ viāṇe ādīnavo. Yo viāṇe chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ viāṇe nissaraṇanti.

 

88.Ayaṃrūpe assādoti iminā pariāpaṭivedho ceva dukkhasaccaca kathitaṃ. Ayaṃ rūpe ādīnavoti iminā pahānapaṭivedho ceva samudayasaccaca. Idaṃ rūpe nissaraṇanti iminā sacchikiriyāpaṭivedho ceva nirodhasaccaca. Ye imesu tīsu ṭhānesu sammādiṭṭhiādayo dhammā, ayaṃ bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṃ. Sesapadesupi eseva nayo.

 

88.-- Bạch Thế Tn, ci g l vị ngọt của sắc, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly? Ci g l vị ngọt của thọ, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly? Ci g l vị ngọt của tưởng, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly? Ci g l vị ngọt của hnh, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly? Ci g l vị ngọt của thức, ci g l sự nguy hiểm, ci g l sự xuất ly?

-- Ny Tỷ-kheo, lạc hỷ g duyn sắc khởi ln, như vậy l vị ngọt của sắc. Ci g v thường, khổ, bị biến hoại trong sắc như vậy l sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với sắc, sự đoạn diệt dục tham, như vậy l sự xuất ly của sắc. Ny Tỷ-kheo, lạc hỷ g duyn thọ khởi ln, như vậy l vị ngọt của thọ... như vậy l sự xuất ly của thọ. Ny Tỷ-kheo, lạc hỷ g duyn tưởng khởi ln, như vậy l vị ngọt của tưởng.... l sự xuất ly của tưởng. Ny Tỷ-kheo, lạc hỷ g duyn hnh khởi ln như vậy l vị ngọt của hnh... l sự xuất ly của hnh. Ny Tỷ-kheo, lạc hỷ g duyn thức khởi ln, như vậy l vị ngọt của thức. Ci g v thường, khổ, bị biến hoại trong thức, như vậy l sự nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục tham đối với thức, sự đoạn diệt dục tham, như vậy l sự xuất ly của thức.

 

89. Kathaṃ pana, bhante, jānato kathaṃ passato imasmica saviāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṃkāramamaṃkāramānānusayā na hontīti? Yaṃ kici, bhikkhu, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passati. Yā kāci vedanā yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya passati. Evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato imasmica saviāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṃkāramamaṃkāramānānusayā na hontīti.

 

89.Bahiddhāti parassa saviāṇake kāye. Sabbanimittesūti iminā pana anindriyabaddhampi saṅgaṇhāti. Saviāṇake kāyeti vacanena vā attano ca parassa ca kāyo gahitova, bahiddhā ca sabbanimittaggahaṇena anindriyabaddhaṃ gaṇhāti.

 

89.-- Bạch Thế Tn, do biết g, do thấy g, m khng c mạn ty min rằng: "Ta l người lm, sở thuộc của ta l người lm", đối với tự thn c thức, v đối với cả tưởng ở ngoi?

-- Ny Tỷ-kheo, phm c sắc g, qu khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đối với tất cả sắc, thấy được như thật với tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti". Phm c thọ g... tưởng g... hnh g... phm c thức g, qu khứ vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, th hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, đối với tất cả thức, thấy được như thật với tr tuệ l: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti". Ny Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, nn khng c mạn ty min rằng: "Ta l người lm, sở thuộc của ta l người lm", đối với tự thn c thức, v đối với tất cả tướng ở ngoi.

 

90. Atha kho aatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi iti kira, bho, rūpaṃ anattā, vedanā anattā, saā anattā, saṅkhārā anattā, viāṇaṃ anattā; anattakatāni kammāni kamattānaṃ [kathamattānaṃ (saṃ. ni. 3.82)] phusissantīti? Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaāya bhikkhū āmantesi ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthu sāsanaṃ atidhāvitabbaṃ maeyya iti kira, bho, rūpaṃ anattā, vedanā anattā, saā anattā, saṅkhārā anattā, viāṇaṃ anattā; anattakatāni kammāni kamattānaṃ phusissantīti. Paṭivinītā [paṭicca vinītā (sī. pī.), paṭipucchāmi vinītā (syā. kaṃ.)] kho me tumhe, bhikkhave , tatra tatra dhammesu.

Taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ , bhante. Taṃ kiṃ maatha, bhikkhave, vedanā saā saṅkhārā viāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti? Aniccaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti? Dukkhaṃ, bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti? No hetaṃ, bhante. Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kici rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sabbaṃ rūpaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā yā kāci saā ye keci saṅkhārā yaṃ kici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sabbaṃ viāṇaṃ netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attāti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaāya daṭṭhabbaṃ. Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viāṇasmimpi nibbindati; nibbindaṃ virajjati , virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti āṇaṃ hoti. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti.

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmica pana veyyākaraṇasmiṃ bhaamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti.

Mahāpuṇṇamasuttaṃ niṭṭhitaṃ navamaṃ.

    

90.Anattakatānīti anattani ṭhatvā katāni. Kamattānaṃ phusissantīti katarasmiṃ attani ṭhatvā vipākaṃ dassentīti sassatadassanaṃ okkamanto evamāha. Taṇhādhipateyyenāti taṇhājeṭṭhakena. Tatra tatrāti tesu tesu dhammesu. Saṭṭhimattānanti ime bhikkhū pakatikammaṭṭhānaṃ jahitvā aaṃ navakammaṭṭhānaṃ sammasantā pallaṅkaṃ abhinditvā tasmiṃyeva āsane arahattaṃ pāpuṇiṃsu. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Mahāpuṇṇamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

 

90.Rồi một Tỷ-kheo khc khởi ln sự suy tư như sau: "Nếu được ni rằng, chư Tn giả, sắc l v ng, thọ l v ng, tưởng l v ng, hnh l v ng, thức l v ng; như vậy những hnh động do v ng lm đ được ng no cảm thọ kết quả?"

Thế Tn biết được tm tư của Tỷ-kheo ấy với tm tư của mnh, liền ni với cc Tỷ-kheo:

-- Ny cc Tỷ-kheo, sự kiện ny xảy ra, khi ở đy c kẻ ngu si, v tri, v minh, với tm bị tham dục chi phối, lại nghĩ cần phải vượt qua lời dạy của bậc ạo sư với cu hỏi: "Nếu được ni rằng, chư Tn giả, sắc l v ng, thọ l v ng, tưởng l v ng, hnh l v ng, thức l v ng; như vậy những hnh động do v ng lm đ được ng no cảm thọ kết quả?" Ny cc Tỷ-kheo, cc ng đ được Ta huấn luyện tm kiếm nhn duyn, chỗ ny chỗ kia, đối với những php ny, php khc.

Cc ng nghĩ thế no, ny cc Tỷ-kheo, sắc l thường hay v thường?

-- V thường, bạch Thế Tn.

-- Những g v thường l khổ hay lạc?

-- L khổ, bạch Thế Tn.

-- Những g v thường, khổ, bị biến hoại, c hợp l chăng khi xem: "Ci ny của ti, ci ny l ti, ci ny l tự ng của ti?"

-- Thưa khng vậy, bạch Thế Tn.

-- Cc ng nghĩ thế no, ny cc Tỷ-kheo, thọ...  tưởng... hnh... thức l thường hay v thường?

-- V thường, bạch Thế Tn.

-- Những g v thường, l khổ hay lạc?

-- L khổ, bạch Thế Tn.

-- Những g v thường, khổ, bị biến hoại, c hợp l chăng khi xem: "Ci ny l của ti, ci ny l ti, ci ny l tự ng của ti?"

-- Thưa khng vậy, bạch Thế Tn.

-- Do vậy, ny cc Tỷ-kheo, phm c sắc g, qu khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại... tất cả loại sắc, cần phải như thật qun: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti". Phm c thọ g, phm c tưởng g, phm c hnh g, phm c thức g qu khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại.. tất cả loại thức, cần phải như thật qun: "Ci ny khng phải của ti, ci ny khng phải l ti, ci ny khng phải tự ng của ti".

Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, vị a văn Thnh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm ly đối với hnh, yếm ly đối với thức.

Do yếm ly nn ly tham, do ly tham nn được giải thot. Trong sự giải thot, vị ấy biết được vị ấy đ giải thot. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những g nn lm đ lm. Từ nay khng cn trở lại đời sống thế ny nữa".

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Cc Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy. Trong khi sự giảng giải ny được ni ln, tm của su mươi vị Tỷ-kheo được giải thot khỏi cc lậu hoặc, khng c chấp thủ.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home