MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

1. Anupadasuttaṃ

1. Anupadasuttavaṇṇanā

111. Kinh Bất đoạn

93. Evaṃ me sutaṃ

ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

Paṇḍito, bhikkhave, sāriputto; mahāpao, bhikkhave, sāriputto; puthupao, bhikkhave, sāriputto; hāsapao [hāsupao (sī. pī.)], bhikkhave, sāriputto; javanapao, bhikkhave, sāriputto; tikkhapao, bhikkhave, sāriputto; nibbedhikapao, bhikkhave, sāriputto; sāriputto, bhikkhave, aḍḍhamāsaṃ anupadadhammavipassanaṃ vipassati. Tatridaṃ, bhikkhave, sāriputtassa anupadadhammavipassanāya hoti.

93.Evaṃme sutanti anupadasuttaṃ. Tattha etadavocāti etaṃ (paṭi. ma. 3.4) paṇḍitotiādinā nayena dhammasenāpatisāriputtattherassa guṇakathaṃ avoca. Kasmā? Avasesattheresu hi mahāmoggallānattherassa iddhimāti guṇo pākaṭo, mahākassapassa dhutavādoti, anuruddhattherassa dibbacakkhukoti, upālittherassa vinayadharoti, revatattherassa jhāyī jhānābhiratoti, ānandattherassa bahussutoti. Evaṃ tesaṃ tesaṃ therānaṃ te te guṇā pākaṭā, sāriputtattherassa pana apākaṭā. Kasmā? Paavato hi guṇā na sakkā akathitā jānituṃ. Iti bhagavā sāriputtassa guṇe kathessāmīti sabhāgaparisāya sannipātaṃ āgamesi. Visabhāgapuggalānahi santike vaṇṇaṃ kathetuṃ na vaṭṭati, te vaṇṇe kathiyamāne avaṇṇameva kathenti. Imasmiṃ pana divase therassa sabhāgaparisā sannipati, tassā sannipatitabhāvaṃ disvā satthā vaṇṇaṃ kathento imaṃ desanaṃ ārabhi.

Tattha paṇḍitoti dhātukusalatā āyatanakusalatā paṭiccasamuppādakusalatā ṭhānāṭṭhānakusalatāti imehi catūhi kāraṇehi paṇḍito. Mahāpaotiādīsu mahāpaādīhi samannāgatoti attho.

Tatridaṃ mahāpaādīnaṃ nānattaṃ tattha katamā mahāpaā? Mahante sīlakkhandhe pariggaṇhātīti mahāpaā, mahante samādhikkhandhe, paākkhandhe, vimuttikkhandhe, vimuttiāṇadassanakkhandhe pariggaṇhātīti mahāpaā, mahantāni ṭhānāṭṭhānāni, mahantā vihārasamāpattiyo , mahantāni ariyasaccāni, mahante satipaṭṭhāne, sammappadhāne, iddhipāde, mahantāni indriyāni, balāni, bojjhaṅgāni, mahante ariyamagge, mahantāni sāmaaphalāni, mahantā abhiāyo, mahantaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ pariggaṇhātīti mahāpaā.

Katamā puthupaā, puthu nānākhandhesu āṇaṃ pavattatīti puthupaā. Puthu nānādhātūsu, puthu nānāāyatanesu, puthu nānāatthesu, puthu nānāpaṭiccasamuppādesu, puthu nānāsuatamanupalabbhesu, puthu nānāatthesu, dhammesu, niruttīsu, paṭibhānesu, puthu nānāsīlakkhandhesu, puthu nānāsamādhi-paā-vimutti-vimuttiāṇadassanakkhandhesu, puthu nānāṭhānāṭṭhānesu, puthu nānāvihārasamāpattīsu, puthu nānāariyasaccesu, puthu nānāsatipaṭṭhānesu, sammappadhānesu, iddhipādesu, indriyesu, balesu, bojjhaṅgesu, puthu nānāariyamaggesu, sāmaaphalesu, abhiāsu, puthu nānājanasādhāraṇe dhamme samatikkamma paramatthe nibbāne āṇaṃ pavattatīti puthupaā.

Katamā hāsapaā, idhekacco hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo sīlaṃ paripūreti, indriyasaṃvaraṃ paripūreti, bhojane mattautaṃ, jāgariyānuyogaṃ, sīlakkhandhaṃ, samādhikkhandhaṃ, paākkhandhaṃ, vimuttikkhandhaṃ, vimuttiāṇadassanakkhandhaṃ paripūretīti hāsapaā. Hāsabahulo pāmojjabahulo ṭhānāṭṭhānaṃ paṭivijjhati, hāsabahulo vihārasamāpattiyo paripūretīti hāsapaā, hāsabahulo ariyasaccāni paṭivijjhati. Satipaṭṭhāne, sammappadhāne, iddhipāde, indriyāni, balāni, bojjhaṅgāni, ariyamaggaṃ bhāvetīti hāsapaā, hāsabahulo sāmaaphalāni sacchikaroti, abhiāyo paṭivijjhatīti hāsapaā, hāsabahulo vedatuṭṭhipāmojjabahulo paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti hāsapaā.

Katamā javanapaā, yaṃkici rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ aniccato khippaṃ javatīti javanapaā. Dukkhato khippaṃ anattato khippaṃ javatīti javanapaā. Yā kāci vedanāpe yaṃkici viāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe sabbaṃ viāṇaṃ aniccato dukkhato anattato khippaṃ javatīti javanapaā. Cakkhupe jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccato dukkhato anattato khippaṃ javatīti javanapaā. Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena, dukkhaṃ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenāti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā rūpanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti javanapaā. Vedanā, saā, saṅkhārā, viāṇaṃ , cakkhupe jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhenape vibhūtaṃ katvā jarāmaraṇanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti javanapaā. Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃpe viāṇaṃ. Cakkhupe jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā jarāmaraṇanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti javanapaā.

Katamā tikkhapaā, khippaṃ kilese chindatīti tikkhapaā. Uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ, uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ, uppannuppanne pāpake akusale dhamme, uppannaṃ rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ, māyaṃ, sāṭheyyaṃ, thambhaṃ, sārambhaṃ, mānaṃ, atimānaṃ, madaṃ, pamādaṃ, sabbe kilese, sabbe duccarite, sabbe abhisaṅkhāre, sabbe bhavagāmikamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gametīti tikkhapaā. Ekasmiṃ āsane cattāro ariyamaggā, cattāri sāmaaphalāni, catasso paṭisambhidāyo, cha ca abhiāyo adhigatā honti sacchikatā passitā paāyāti tikkhapaā.

Katamā nibbedhikapaā, idhekacco sabbasaṅkhāresu ubbegabahulo hoti uttāsabahulo ukkaṇṭhanabahulo aratibahulo anabhiratibahulo bahimukho na ramati sabbasaṅkhāresu, anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ lobhakkhandhaṃ nibbijjhati padāletīti nibbedhikapaā. Anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ dosakkhandhaṃ, mohakkhandhaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃpe sabbe bhavagāmikamme nibbijjhati padāletīti nibbedhikapaā.

Anupadadhammavipassananti samāpattivasena vā jhānaṅgavasena vā anupaṭipāṭiyā dhammavipassanaṃ vipassati, evaṃ vipassanto addhamāsena arahattaṃ patto. Mahāmoggallānatthero pana sattahi divasehi. Evaṃ santepi sāriputtatthero mahāpaavantataro. Mahāmoggallānatthero hi sāvakānaṃ sammasanacāraṃ yaṭṭhikoṭiyā uppīḷento viya ekadesameva sammasanto satta divase vāyamitvā arahattaṃ patto. Sāriputtatthero ṭhapetvā buddhānaṃ paccekabuddhānaca sammasanacāraṃ sāvakānaṃ sammasanacāraṃ nippadesaṃ sammasi. Evaṃ sammasanto addhamāsaṃ vāyami. Arahattaca kira patvā aāsi ṭhapetvā buddhe ca paccekabuddhe ca ao sāvako nāma paāya mayā pattabbaṃ pattuṃ samattho nāma na bhavissatīti. Yathā hi puriso veḷuyaṭṭhiṃ gaṇhissāmīti mahājaṭaṃ veḷuṃ disvā jaṭaṃ chindantassa papaco bhavissatīti antarena hatthaṃ pavesetvā sampattameva yaṭṭhiṃ mūle ca agge ca chinditvā ādāya pakkameyya, so kicāpi paṭhamataraṃ gacchati, yaṭṭhiṃ pana sāraṃ vā ujuṃ vā na labhati. Aparo ca tathārūpameva veṇuṃ disvā sace sampattaṃ yaṭṭhiṃ gaṇhissāmi, sāraṃ vā ujuṃ vā na labhissāmīti kacchaṃ bandhitvā mahantena satthena veṇujaṭaṃ chinditvā sārā ceva ujū ca yaṭṭhiyo uccinitvā ādāya pakkameyya. Ayaṃ kicāpi pacchā gacchati, yaṭṭhiyo pana sārā ceva ujū ca labhati. Evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ imesaṃ dvinnaṃ therānaṃ padhānaṃ.

Evaṃ pana addhamāsaṃ vāyamitvā dhammasenāpati sāriputtatthero sūkarakhataleṇadvāre bhāgineyyassa dīghanakhaparibbājakassa vedanāpariggahasuttante desiyamāne dasabalaṃ bījayamāno ṭhito desanānusārena āṇaṃ pesetvā pabbajitadivasato pannarasame divase sāvakapāramiāṇassa matthakaṃ patvā sattasaṭṭhi āṇāni paṭivijjhitvā soḷasavidhaṃ paaṃ anuppatto.

Tatridaṃ, bhikkhave, sāriputtassa anupadadhammavipassanāyāti yā anupadadhammavipassanaṃ vipassatīti anupadadhammavipassanā vuttā, tatra anupadadhammavipassanāya sāriputtassa idaṃ hoti. Idāni vattabbaṃ taṃ taṃ vipassanākoṭṭhāsaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

 

93. Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr ở Savatthi (X-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đ-lm), tinh x ng Anathapindika (Cấp C ộc). Ở đấy, Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo: "Ny cc Tỷ-kheo" --"Thưa vng, bạch Thế Tn". Cc vị Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế Tn ni như sau:

-- Ny cc Tỷ-kheo, Sariputta (X-lợi-phất) l bậc Hiền tr; ny cc Tỷ-kheo, Sariputta l bậc ại tuệ; ny cc Tỷ-kheo, Sariputta l bậc Quảng tuệ; ny cc Tỷ-kheo, Sariputta l bậc Hỷ tuệ (Hasupanna); ny cc Tỷ-kheo, Sariputta l bậc Tiệp tuệ (javanapanna); ny cc Tỷ-kheo, Sariputta l bậc Lợi tuệ (tikkhapanna); ny cc Tỷ-kheo, Sariputta l bậc Quyết trạch tuệ (nibbedhikapanna). Ny cc Tỷ-kheo, cho đến nửa thng, Sariputta qun bất đoạn php qun. Ny cc Tỷ-kheo, đy l do bất đoạn php qun của Sariputta:

 

 

94. Idha, bhikkhave, sāriputto vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ye ca paṭhame jhāne [paṭhamajjhāne (ka. sī. pī. ka.)] dhammā vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhaca cittekaggatā ca, phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti. Tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho [appaṭibandho (ka.)] vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa [atthitevassa (sī. pī.)] hoti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ye ca dutiye jhāne dhammā ajjhattaṃ sampasādo ca pīti ca sukhaca cittekaggatā ca, phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti. Tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhaca kāyena paṭisaṃvedeti. Yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ye ca tatiye jhāne dhammā sukhaca sati ca sampajaaca cittekaggatā ca, phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti, tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ye ca catutthe jhāne dhammā upekkhā adukkhamasukhā vedanā passaddhattā cetaso anābhogo satipārisuddhi cittekaggatā ca, phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti. Tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto sabbaso rūpasaānaṃ samatikkamā paṭighasaānaṃ atthaṅgamā nānattasaānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānacāyatanaṃ upasampajja viharati. Ye ca ākāsānacāyatane dhammā ākāsānacāyatanasaā ca cittekaggatā ca phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti. Tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto sabbaso ākāsānacāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viāṇanti viāṇacāyatanaṃ upasampajja viharati. Ye ca viāṇacāyatane dhammā viāṇacāyatanasaā ca cittekaggatā ca, phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti. Tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto sabbaso viāṇacāyatanaṃ samatikkamma natthi kicīti ākicaāyatanaṃ upasampajja viharati. Ye ca ākicaāyatane dhammā ākicaāyatanasaā ca cittekaggatā ca, phasso vedanā saā cetanā cittaṃ chando adhimokkho vīriyaṃ sati upekkhā manasikāro tyāssa dhammā anupadavavatthitā honti. Tyāssa dhammā viditā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. So evaṃ pajānāti evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

 

94.Paṭhame jhāneti ye paṭhame jhāne antosamāpattiyaṃ dhammā. Tyāssāti te assa. Anupadavavatthitā hontīti anupaṭipāṭiyā vavatthitā paricchinnā ātā viditā honti. Kathaṃ? Thero hi te dhamme olokento abhiniropanalakkhaṇo vitakko vattatīti jānāti. Tathā anumajjanalakkhaṇo vicāro, pharaṇalakkhaṇā pīti, sātalakkhaṇaṃ sukhaṃ, avikkhepalakkhaṇā cittekaggatā, phusanalakkhaṇo phasso vedayitalakkhaṇā vedanā, sajānanalakkhaṇā saā, cetayitalakkhaṇā cetanā, vijānanalakkhaṇaṃ viāṇaṃ, kattukamyatālakkhaṇo chando, adhimokkhalakkhaṇo adhimokkho, paggāhalakkhaṇaṃ vīriyaṃ upaṭṭhānalakkhaṇā sati, majjhattalakkhaṇā upekkhā, anunayamanasikāralakkhaṇo manasikāro vattatīti jānāti. Evaṃ jānaṃ abhiniropanaṭṭhena vitakkaṃ sabhāvato vavatthapetipe anunayamanasikāraṇaṭṭhena manasikāraṃ sabhāvabhāvato vavatthapeti. Tena vuttaṃ tyāssa dhammā anupadavavatthitā hontīti.

Viditā uppajjantīti uppajjamānā viditā pākaṭāva hutvā uppajjanti. Viditā upaṭṭhahantīti tiṭṭhamānāpi viditā pākaṭāva hutvā tiṭṭhanti. Viditā abbhatthaṃ gacchantīti nirujjhamānāpi viditā pākaṭāva hutvā nirujjhanti. Ettha pana taṃāṇatā ceva āṇabahutā ca mocetabbā. Yathā hi teneva aṅgulaggena taṃ aṅgulaggaṃ na sakkā phusituṃ, evameva teneva cittena tassa cittassa uppādo vā ṭhiti vā bhaṅgo vā na sakkā jānitunti. Evaṃ tāva taṃāṇatā mocetabbā. Yadi pana dve cittāni ekato uppajjeyyuṃ, ekena cittena ekassa uppādo vā ṭhiti vā bhaṅgo vā sakkā bhaveyya jānituṃ. Dve pana phassā vā vedanā vā saā vā cetanā vā cittāni vā ekato uppajjanakāni nāma natthi, ekekameva uppajjati. Evaṃ āṇabahutā mocetabbā. Evaṃ sante kathaṃ? Mahātherassa antosamāpattiyaṃ soḷasa dhammā viditā pākaṭā hontīti. Vatthārammaṇānaṃ pariggahitatāya. Therena hi vatthu ceva ārammaṇaca pariggahitaṃ, tenassa tesaṃ dhammānaṃ uppādaṃ āvajjantassa uppādo pākaṭo hoti, ṭhānaṃ āvajjantassa ṭhānaṃ pākaṭaṃ hoti, bhedaṃ āvajjantassa bhedo pākaṭo hoti. Tena vuttaṃ viditā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchantīti. Ahutvā sambhontīti iminā udayaṃ passati. Hutvā paṭiventīti iminā vayaṃ passati.

Anupāyoti rāgavasena anupagamano hutvā. Anapāyoti paṭighavasena anapagato. Anissitoti taṇhādiṭṭhinissayehi anissito. Appaṭibaddhoti chandarāgena abaddho. Vippamuttoti kāmarāgato vippamutto. Visaṃyuttoti catūhi yogehi sabbakilesehi vā visaṃyutto. Vimariyādīkatenāti nimmariyādīkatena. Cetasāti evaṃvidhena cittena viharati.

Tattha dve mariyādā kilesamariyādā ca ārammaṇamariyādā ca. Sace hissa antosamāpattiyaṃ pavatte soḷasa dhamme ārabbha rāgādayo uppajjeyyuṃ, kilesamariyādā tena katā bhaveyya, tesu panassa ekopi na uppannoti kilesamariyādā natthi. Sace panassa antosamāpattiyaṃ pavatte soḷasa dhamme āvajjantassa ekacce āpāthaṃ nāgaccheyyuṃ. Evamassa ārammaṇamariyādā bhaveyyuṃ. Te panassa soḷasa dhamme āvajjantassa āpāthaṃ anāgatadhammo nāma natthīti ārammaṇamariyādāpi natthi.

Aparāpi dve mariyādā vikkhambhanamariyādā ca samucchedamariyādā ca. Tāsu samucchedamariyādā upari āgamissati, imasmiṃ pana ṭhāne vikkhambhanamariyādā adhippetā. Tassa vikkhambhitapaccanīkattā natthīti vimariyādikatena cetasā viharati.

Uttarinissaraṇanti ito uttari nissaraṇaṃ. Aesu ca suttesu uttari nissaraṇanti nibbānaṃ vuttaṃ, idha pana anantaro viseso adhippetoti veditabbo. Tabbahulīkārāti tassa pajānanassa bahulīkaraṇena. Atthitvevassa hotīti tassa therassa atthītiyeva daḷhataraṃ hoti. Iminā nayena sesavāresupi attho veditabbo.

Dutiyavāre pana sampasādanaṭṭhena sampasādo. Sabhāvato vavatthapeti.

Catutthavāre upekkhāti sukhaṭṭhāne vedanupekkhāva. Passaddhattā cetaso anābhogoti yo so yadeva tattha sukhanti cetaso ābhogo, etenetaṃ oḷārikamakkhāyatīti evaṃ passaddhattā cetaso anābhogo vutto, tassa abhāvāti attho. Satipārisuddhīti parisuddhāsatiyeva. Upekkhāpi pārisuddhiupekkhā.

 

94. Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta ly dục, ly bất thiện php, chứng đạt v an tr sơ Thiền, một trạng thi hỷ lạc do ly dục sanh, c tầm, c tứ.

V những php thuộc về Thiền thứ nhất như tầm, tứ, hỷ, lạc, nhứt tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tc ; cc php ấy được an tr bất đoạn. Cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi an tr, được Sariputta biết đến khi đoạn diệt. Sariputta biết r như sau: "Như vậy cc php ấy trước khng c nơi ta, nay c hiện hữu, sau khi hiện hữu, chng đoạn diệt". Sariputta đối với những php ấy, cảm thấy khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn nữa".

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta diệt tầm v tứ, chứng đạt v an tr Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm khng tứ, nội tĩnh nhứt tm. V những php thuộc về Thiền thứ hai như nội tĩnh, hỷ, lạc, nhứt tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tc , những php ấy được an tr bất đoạn. Cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi chng an tr, được Sariputta biết đến khi chng đoạn diệt. Sariputta biết r như sau: "Như vậy cc php ấy trước khng c nơi ta, nay c hiện hữu, sau khi hiện hữu, chng đoạn diệt". Sariputta đối với những php ấy, khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta ly hỷ tr xả, chnh niệm tỉnh gic, thn cảm sự lạc thọ m cc bậc Thnh gọi l xả niệm lạc tr, chứng v an tr Thiền thứ ba.

V những php thuộc về Thiền thứ ba, như xả, lạc, niệm, tỉnh gic, nhứt tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, xả, tc ; những php ấy được Sariputta an tr bất đoạn, cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi chng an tr, được Sariputta biết đến khi chng đoạn diệt. Sariputta đối với những php ấy, khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đ cảm thọ trước, chứng v tr Thiền thứ tư, khng khổ, khng lạc, xả niệm, thanh tịnh.

V những php thuộc về Thiền thứ tư, như xả, bất khổ bất lạc thọ, thọ (passivedana), v qun niệm tm (Cetaso anabhogo), thanh tịnh nhờ niệm, nhứt tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tc ; những php ấy được Sariputta an tr bất đoạn, cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi chng an tr, được Sariputta biết đến khi chng đoạn diệt. Sariputta đối với những php ấy, khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta vượt ln hon ton sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, khng tc đối với dị tưởng, nghĩ rằng: "Hư khng l v bin", chứng v tr Khng v bin xứ.

V những php thuộc về Khng v bin xứ như hư khng, v bin xứ tưởng, nhứt tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tc ; những php ấy được Sariputta an tr bất đoạn, cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi chng an tr, được Sariputta biết đến khi chng đoạn diệt. Sariputta đối với những php ấy, khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta vượt ln hon ton Khng v bin xứ, nghĩ rằng: "Thức l v bin", chứng v tr Thức v bin xứ.

V những php thuộc về Thức v bin xứ như Thức v bin xứ tưởng, nhất tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tc ; những php ấy được Sariputta an tr bất đoạn; cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi chng đoạn diệt. Sariputta đối với những php ấy khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta vượt ln hon ton Thức v bin xứ, nghĩ rằng: "Khng c vật g", chứng v tr V sở hữu xứ.

V những php thuộc về V sở hữu xứ, như V sở hữu xứ tưởng, nhứt tm, v xc, thọ, tưởng, tư, tm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tc ; những php ấy được Sariputta an tr bất đoạn; cc php ấy được Sariputta biết đến khi chng khởi ln, được Sariputta biết đến khi chng an tr, được Sariputta biết đến khi chng đoạn diệt. Sariputta đối với những php ấy khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng c hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

 

95. Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto sabbaso ākicaāyatanaṃ samatikkamma nevasaānāsaāyatanaṃ upasampajja viharati. So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahati. So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahitvā ye dhammā [ye te dhammā (sī.)] atītā niruddhā vipariṇatā te dhamme samanupassati  evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So atthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthitvevassa hoti.

 

95.Sato vuṭṭhahatīti satiyā samannāgato āṇena sampajāno hutvā vuṭṭhāti. Te dhamme samanupassatīti yasmā nevasaānāsaāyatane buddhānaṃyeva anupadadhammavipassanā hoti, na sāvakānaṃ, tasmā ettha kalāpavipassanaṃ dassento evamāha.

Paāyacassa disvā āsavā parikkhīṇā hontīti maggapaāya cattāri saccāni disvā cattāro āsavā khīṇā honti. Sāriputtattherassa samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ āharitvā arahattaṃ pattavāropi atthi, nirodhasamāpattisamāpannavāropi. Arahattaṃ pattavāro idha gahito, nirodhaṃ pana ciṇṇavasitāya aparāparaṃ samāpajjissatīti vadanti.

Tatthassa yasmiṃ kāle nirodhasamāpatti sīsaṃ hoti, nirodhassa vāro āgacchati, phalasamāpatti gūḷhā hoti. Yasmiṃ kāle phalasamāpatti sīsaṃ hoti, phalasamāpattiyā vāro āgacchati, nirodhasamāpatti gūḷhā hoti. Jambudīpavāsino therā pana vadanti sāriputtatthero samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ āharitvā anāgāmiphalaṃ sacchikatvā nirodhaṃ samāpajji, nirodhā vuṭṭhāya arahattaṃ pattoti. Te dhammeti antosamāpattiyaṃ pavatte tisamuṭṭhānikarūpadhamme, heṭṭhā nevasaānāsaāyatanasamāpattiyaṃ pavattadhamme vā. Tepi hi imasmiṃ vāre vipassitabbadhammāva, tasmā te vā vipassatīti dassetuṃ idaṃ vuttanti veditabbaṃ.

 

95. Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta vượt ln hon ton V sở hữu xứ, chứng v tr Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Với chnh niệm, Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chnh niệm xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy cc php ấy thuộc về qu khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy cc php ấy trước khng c nơi ta, nay c hiện hữu, sau khi hiện hữu chng đoạn diệt". Sariputta đối với những php ấy cảm thấy khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng hạn chế. Sariputta biết: "Cn c sự giải thot hơn thế nữa. ối với Sariputta, cn c nhiều việc phải lm hơn thế nữa".

 

96. Puna caparaṃ, bhikkhave, sāriputto sabbaso nevasaānāsaāyatanaṃ samatikkamma saāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Paāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahati. So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahitvā ye dhammā atītā niruddhā vipariṇatā te dhamme samanupassati evaṃ kirame dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventīti. So tesu dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṃyutto vimariyādīkatena cetasā viharati. So natthi uttari nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā natthitvevassa hoti.

 

 

96. Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Sariputta vượt khỏi hon ton Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng v an tr Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy với tr tuệ, cc lậu hoặc được đoạn tận.

Với chnh niệm, Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chnh niệm xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy cc php ấy thuộc về qu khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy cc php ấy, trước khng c nơi ta, sau c hiện hữu, sau khi hiện hữu, chng đoạn diệt". Sariputta đối với cc php ấy cảm thấy khng luyến i, khng chống đối, độc lập, khng tri buộc, giải thot, khng hệ lụy, an tr với tm khng hạn chế. Sariputta biết: "Khng c sự giải thot no v thượng hơn thế nữa. ối với Sariputta, khng c việc phải lm nhiều hơn thế nữa".

   
 

 

97.Vasippatoti ciṇṇavasitaṃ patto. Pāramippattoti nipphattiṃ patto. Orasotiādīsu thero bhagavato ure nibbattasaddaṃ sutvā jātoti oraso, mukhena pabhāvitaṃ saddaṃ sutvā jātoti mukhato jāto, dhammena pana jātattā nimmitattā dhammajo dhammanimmito, dhammadāyassa ādiyanato dhammadāyādo, āmisadāyassa anādiyanato no āmisadāyādoti veditabbo. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Anupadasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

   
 

 

97. Yaṃ kho taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ sīlasmiṃ, vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ samādhismiṃ, vasippatto pāramippatto ariyāya paāya , vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyāti, sāriputtameva taṃ sammā vadamāno vadeyya vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ sīlasmiṃ, vasippatto pāramippatto ariyasmiṃ samādhismiṃ, vasippatto pāramippatto ariyāya paāya, vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyāti. Yaṃ kho taṃ, bhikkhave , sammā vadamāno vadeyya bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo no āmisadāyādoti, sāriputtameva taṃ sammā vadamāno vadeyya bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo no āmisadāyādoti. Sāriputto, bhikkhave, tathāgatena anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattetīti.

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Anupadasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.

 

 

97. Ny cc Tỷ-kheo, nếu ni một cch chơn chnh, một người c thể ni về người ấy như sau: "Người ny được tự tại, được cứu cnh trong Thnh giới, được tự tại, được cứu cnh trong Thnh định, được tự tại, được cứu cnh trong Thnh tuệ, được tự tại, được cứu cnh trong Thnh giải thot. Ni một cch chơn chnh về Sariputta, người ấy c thể ni như sau: "Sariputta được tự tại, được cứu cnh trong Thnh giới, được tự tại, được cứu cnh trong Thnh định, được tự tại, được cứu cnh trong Thnh tuệ, được tự tại, được cứu cnh trong Thnh giải thot".

Ny cc Tỷ-kheo, nếu ni một cch chơn chnh, một người c thể ni về người ấy như sau: "Người ny l con chnh tng của Thế Tn, sanh ra từ miệng, sanh ra từ Php, do Php ha thnh, thừa tự Chnh php, khng thừa tự vật chất". Ni một cch chơn chnh về Sariputta, người ấy c thể ni như sau: "Sariputta l con chnh tng của Thế Tn, sanh ra từ miệng, sanh ra từ Php, do Php ha thnh, thừa tự Chnh php, khng thừa tự vật chất".

Sariputta, ny cc Tỷ-kheo, chơn chnh chuyển Php lun v thượng đ được Như Lai chuyển vận.

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Cc vị Tỷ-kheo hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home