MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

Majjhimanikāyo

Majjhimanikāye

Trung Bộ Kinh

2. Mahāsīhanādasuttaṃ

2. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā

12. ại kinh Sư tử hống
(Mahshanda sutta)

146. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati bahinagare aparapure vanasaṇḍe.

Vesālinagaravaṇṇanā

146.Evaṃme sutanti mahāsīhanādasuttaṃ. Tattha vesāliyanti evaṃnāmake nagare. Taṃ kira aparāparaṃ visālībhūtatāya vesālīti saṅkhaṃ gataṃ. Tatrāyaṃ anupubbakathā bārāṇasirao kira aggamahesiyā kucchimhi gabbho saṇṭhāsi. Sā atvā rao nivedesi. Rājā gabbhaparihāraṃ adāsi. Sā sammā pariharīyamānā gabbhaparipākakāle vijāyanagharaṃ pāvisi. Puavantīnaṃ paccūsasamaye gabbhavuṭṭhānaṃ hoti, sā ca tāsaṃ aatarā, tena paccūsasamaye alattakapaṭalabandhujīvakapupphasadisaṃ maṃsapesiṃ vijāyi. Tato aā deviyo suvaṇṇabimbasadise putte vijāyanti, aggamahesī maṃsapesinti rao purato mama avaṇṇo uppajjeyyāti cintetvā tena avaṇṇabhayena taṃ maṃsapesiṃ ekasmiṃ bhājane pakkhipitvā paṭikujjitvā rājamuddikāya lachetvā gaṅgāya sote pakkhipāpesi. Manussehi chaḍḍitamatte devatā ārakkhaṃ saṃvidahiṃsu. Suvaṇṇapaṭṭakacettha jātihiṅgulakena bārāṇasirao aggamahesiyā pajāti likhitvā bandhiṃsu. Tato taṃ bhājanaṃ ūmibhayādīhi anupaddutaṃ gaṅgāsotena pāyāsi.

Tena ca samayena aataro tāpaso gopālakakulaṃ nissāya gaṅgātīre viharati. So pātova gaṅgaṃ otiṇṇo taṃ bhājanaṃ āgacchantaṃ disvā paṃsukūlasaāya aggahesi. Athettha taṃ akkharapaṭṭikaṃ rājamuddikālachanaṃ ca disvā mucitvā taṃ maṃsapesiṃ addasa, disvānassa etadahosi siyā gabbho, tathā hissa duggandhapūtikabhāvo natthīti. Assamaṃ netvā suddhe okāse ṭhapesi. Atha aḍḍhamāsaccayena dve maṃsapesiyo ahesuṃ. Tāpaso disvā sādhutaraṃ ṭhapesi. Tato puna aḍḍhamāsaccayena ekamekissā maṃsapesiyā hatthapādasīsānamatthāya paca paca piḷakā uṭṭhahiṃsu. Atha tato aḍḍhamāsaccayena ekā maṃsapesi suvaṇṇabimbasadiso dārako, ekā dārikā ahosi.

Tesu tāpasassa puttasineho uppajji, aṅguṭṭhakato cassa khīraṃ nibbatti. Tato pabhuti ca khīrabhattaṃ alabhittha, so bhattaṃ bhujitvā khīraṃ dārakānaṃ mukhe āsicati. Tesaṃ udaraṃ yaṃ yaṃ pavisati, taṃ taṃ sabbaṃ maṇibhājanagataṃ viya dissati, evaṃ nicchavī ahesuṃ. Apare āhu sibbetvā ṭhapitā viya nesaṃ aamaaṃ līnā chavi ahosīti. Evaṃ te nicchavitāya vā līnacchavitāya vā licchavīti paāyiṃsu.

Tāpaso dārake posento ussūre gāmaṃ sikkhāya pavisati, atidivā paṭikkamati. Tassa taṃ byāpāraṃ atvā gopālakā āhaṃsu bhante, pabbajitānaṃ dārakaposanaṃ palibodho, amhākaṃ dārake detha, mayaṃ posessāma, tumhe attano kammaṃ karothāti. Tāpaso sādhūti paṭissuṇi. Gopālakā dutiyadivase maggaṃ samaṃ katvā pupphehi okiritvā dhajapaṭākā ussāpetvā tūriyehi vajjamānehi assamaṃ āgatā. Tāpaso mahāpuā dārakā appamādena vaḍḍhetha, vaḍḍhetvā ca aamaaṃ āvāhavivāhaṃ karotha, pacagorasena rājānaṃ tosetvā bhūmibhāgaṃ gahetvā nagaraṃ māpetha, tattha kumāraṃ abhisicathāti vatvā dārake adāsi. Te sādhūti paṭissuṇitvā dārake netvā posesuṃ.

Dārakā vuddhimanvāya kīḷantā vivādaṭṭhānesu ae gopālakadārake hatthenapi pādenapi paharanti. Te rodanti. Kissa rodathāti ca mātāpitūhi vuttā ime nimmātāpitikā tāpasapositā amhe atipaharantīti vadanti. Tato tesaṃ mātāpitaro ime dārakā ae dārake vināsenti dukkhāpenti, na ime saṅgahetabbā, vajjetabbā imeti āhaṃsu. Tato pabhuti kira so padeso vajjīti vuccati yojanasatiko parimāṇena. Atha taṃ padesaṃ gopālakā rājānaṃ tosetvā aggahesuṃ. Tattha ca nagaraṃ māpetvā soḷasavassuddesikaṃ kumāraṃ abhisicitvā rājānaṃ akaṃsu. Tāya cassa dārikāya saddhiṃ vivāhaṃ katvā katikaṃ akaṃsu bāhirakadārikā na ānetabbā, ito dārikā na kassaci dātabbāti. Tesaṃ paṭhamasaṃvāsena dve dārakā jātā dhītā ca putto ca. Evaṃ soḷasakkhattuṃ dve dve jātā. Tato tesaṃ dārakānaṃ yathākkamaṃ vaḍḍhantānaṃ ārāmuyyānanivāsaṭṭhānaparivārasampattiṃ gahetuṃ appahontā nagaraṃ tikkhattuṃ gāvutantarena gāvutantarena parikkhipiṃsu . Tassa punappunaṃ visālīkatattā vesālītveva nāmaṃ jātaṃ. Tena vuttaṃ vesāliyanti evaṃ nāmake nagareti.

01Bahinagareti nagarassa bahi, na ambapālivanaṃ viya antonagarasmiṃ. Ayaṃ pana jīvakambavanaṃ viya nagarassa bahiddhā vanasaṇḍo. Tena vuttaṃ bahinagareti. Aparapureti purassa apare, pacchimadisāyanti attho. Vanasaṇḍeti so kira vanasaṇḍo nagarassa pacchimadisāyaṃ gāvutamatte ṭhāne. Tattha manussā bhagavato gandhakuṭiṃ katvā taṃ parivāretvā bhikkhūnaṃ rattiṭṭhānadivāṭṭhānacaṅkamaleṇakuṭimaṇḍapādīni patiṭṭhapesuṃ, bhagavā tattha viharati. Tena vuttaṃ aparapure vanasaṇḍeti. Sunakkhattoti tassa nāmaṃ. Licchavīnaṃ pana puttattā licchaviputtoti vutto. Acirapakkantoti vibbhamitvā gihibhāvūpagamanena adhunāpakkanto. Parisatīti parisamajjhe. Uttarimanussadhammāti ettha manussadhammā nāma dasakusalakammapathā. Te paṭisedhetuṃ na sakkoti. Kasmā? Upārambhabhayā. Vesāliyahi bahū manussā ratanattaye pasannā buddhamāmakā dhammamāmakā saṅghamāmakā. Te dasakusalakammapathamattampi natthi samaṇassa gotamassāti vutte tvaṃ kattha bhagavantaṃ pāṇaṃ hanantaṃ addasa, kattha adinnaṃ ādiyantantiādīni vatvā attano pamāṇaṃ na jānāsi? Kiṃ dantā me atthīti pāsāṇasakkharā khādasi, ahinaṅguṭṭhe gaṇhituṃ vāyamasi, kakacadantesu pupphāvaḷikaṃ kīḷituṃ icchasi? Mukhato te dante pātessāmāti vadeyyuṃ. So tesaṃ upārambhabhayā evaṃ vattuṃ na sakkoti.

Vesālinagaravaṇṇanā niṭṭhitā.

Uttarimanussadhammādivaṇṇanā

Tato uttariṃ pana visesādhigamaṃ paṭisedhento uttari manussadhammā alamariyaāṇadassanavisesoti āha.

Tattha alamariyaṃ ātunti alamariyo, ariyabhāvāya samatthoti vuttaṃ hoti. āṇadassanameva āṇadassanaviseso. Alamariyo ca so āṇadassanaviseso cāti alamariyaāṇadassanaviseso. āṇadassananti dibbacakkhupi vipassanāpi maggopi phalampi paccavekkhaṇaāṇampi sabbautaāṇampi vuccati. Appamatto samāno āṇadassanaṃ ārādhetīti (ma. ni. 1.311) hi ettha dibbacakkhu āṇadassanaṃ nāma. āṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmetīti (dī. ni. 1.235) ettha vipassanāāṇaṃ. Abhabbā te āṇadassanāya anuttarāya sambodhāyāti (a. ni. 4.196) ettha maggo. Ayamao uttari manussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso adhigato phāsu vihāroti (ma. ni. 1.328) ettha phalaṃ. āṇaca pana me dassanaṃ udapādi, akuppā me cetovimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavoti (mahāva. 16) ettha paccavekkhaṇaāṇaṃ. āṇaca pana me dassanaṃ udapādi sattāhakālaṅkato āḷāro kāḷāmoti (ma. ni. 2.340) ettha sabbautaāṇaṃ. Idha pana lokuttaramaggo adhippeto. Tahi so bhagavato paṭisedheti.

Takkapariyāhatanti iminā ācariyaṃ paṭibāhati. Evaṃ kirassa ahosi samaṇena gotamena ācariye upasaṅkamitvā sukhumaṃ dhammantaraṃ gahitaṃ nāma natthi, takkapariyāhataṃ pana takketvā evaṃ bhavissati evaṃ bhavissatīti takkapariyāhataṃ dhammaṃ desetīti. Vīmaṃsānucaritanti iminā cassa lokiyapaaṃ anujānāti. Samaṇo gotamo paavā, so taṃ paāsaṅkhātaṃ indavajirūpamaṃ vīmaṃsaṃ evaṃ vaṭṭissati, evaṃ vaṭṭissatīti ito cito ca anucarāpetvā vīmaṃsāya anucaritaṃ dhammaṃ deseti. Sayaṃpaṭibhānanti imināssa dhammesu paccakkhabhāvaṃ paṭibāhati. Evaṃ hissa ahosi samaṇassa gotamassa sukhumaṃ dhammantaraṃ vipassanā vā maggo vā phalaṃ vā paccavekkhaṇā vā natthi, ayaṃ pana laddhapariso, rājānaṃ cakkavattiṃ viya naṃ cattāro vaṇṇā parivārenti, suphusitaṃ panassa dantāvaraṇaṃ, mudukā jivhā, madhuro saro, anelagaḷā vācā, so yaṃ yadevassa upaṭṭhāti, taṃ taṃ gahetvā sayaṃpaṭibhānaṃ kathento mahājanaṃ rajetīti.

Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desitoti yassa ca kho atthāya assa dhammo desito. Seyyathidaṃ, rāgapaṭighātatthāya asubhakammaṭṭhānaṃ, dosappaṭighātatthāya mettābhāvanā, mohapaṭighātatthāya paca dhammā, vitakkūpacchedāya ānāpānassati.

So niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti so dhammo yo taṃ yathādesitaṃ karoti, tassa takkarassa sammā hetunā nayena kāraṇena vaṭṭadukkhakkhayāya niyyāti gacchati tamatthaṃ sādhetīti dīpeti . Idaṃ panesa na attano ajjhāsayena vadati. Buddhānahi dhammo aniyyānikoti evamevaṃ pavedeyya, na pana sakkoti vattuṃ. Kasmā? Upārambhabhayā. Vesāliyahi bahū sotāpanna-sakadāgāmi-anāgāmiupāsakā. Te evaṃ vadeyyuṃ sunakkhatta tvaṃ bhagavatā desitadhammo aniyyānikoti vadasi, yadi ayaṃ dhammo aniyyāniko, imasmiṃ nagare ime kasmā ettakā sotāpannā jātā, ettakā sakadāgāmī, ettakā anāgāmīti pubbe vuttanayena upārambhaṃ kareyyunti. So iminā upārambhabhayena aniyyānikoti vattuṃ asakkonto ajjunena vissaṭṭhakaṇḍaṃ viya assa dhammo amogho niyyāti, abbhantare panassa kici natthīti vadati.

Assosi khoti vesāliyaṃ brāhmaṇakulaseṭṭhikulādīsu tattha tattha parisamajjhe evaṃ bhāsamānassa taṃ vacanaṃ suṇi, na pana paṭisedhesi. Kasmā? Kāruatāya. Evaṃ kirassa ahosi ayaṃ kuddho jhāyamānaṃ veḷuvanaṃ viya pakkhittaloṇaṃ uddhanaṃ viya ca kodhavasena paṭapaṭāyati, mayā paṭibāhito pana mayipi āghātaṃ bandhissati, evamassa tathāgate ca mayi cāti dvīsu janesu āghāto atibhāriyo bhavissatīti kāruatāya na paṭisedhesi. Api cassa evaṃ ahosi, buddhānaṃ avaṇṇakathanaṃ nāma puṇṇacande dosāropanasadisaṃ, ko imassa kathaṃ gaṇhissati? Sayameva kheḷe pacchinne mukhe sukkhe oramissatīti iminā kāraṇena na paṭisedhesi. Piṇḍapātapaṭikkantoti piṇḍapātapariyesanato apagato.

Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr tại Vesali (Tỳ-x-ly), ở pha ngoi thnh, trong một khu rừng pha Ty.

Tena kho pana samayena sunakkhatto licchaviputto acirapakkanto hoti imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati [parisatiṃ (sī. pī.)] evaṃ [etaṃ (pī. ka.)] vācaṃ bhāsati natthi samaṇassa gotamassa uttari [uttariṃ (pī.)] manussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti.

Lc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Php v Luật ny, ni lời ni như sau trong Hội chng ở Vesali: "Sa-mn Gotama khng c php thượng nhn, khng c tri kiến th thắng xứng đng bậc Thnh; Sa-mn Gotama thuyết php, php ấy tự mnh tạo ra, do suy luận tc thnh, ty thuận trắc nghiệm, v thuyết cho một mục tiu đặc biệt, c khả năng hướng thượng, c thể dẫn người thực hnh diệt tận khổ đau".

 

Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi.

Lc ấy Tn giả Sariputta (X-lợi-phất) vo buổi sng, đắp y, cầm bt, vo thnh Vesali để khất thực.

Assosi kho āyasmā sāriputto sunakkhattassa licchaviputtassa vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsamānassa natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti.

Tn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi ni như sau trong hội chng ở Vesali: "Sa-mn Gotama khng c php thượng nhn, khng c tri kiến th thắng xứng đng bậc Thnh; Sa-mn Gotama thuyết php, php ấy tự mnh tạo ra, do suy luận tc thnh, ty thuận trắc nghiệm v thuyết php cho một mục tiu đặc biệt, c khả năng hướng thượng, c thể dẫn người thực hnh diệt tận khổ đau".

 

Atha kho āyasmā sāriputto vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca

Rồi Tn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn v đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tn, sau khi đến đảnh lễ Ngi v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, Tn giả Sariputta bạch Thế Tn:

 

sunakkhatto, bhante, licchaviputto acirapakkanto imasmā dhammavinayā. So vesāliyaṃ parisati evaṃ vācaṃ bhāsati natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso. Takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti.

-- Bạch Thế Tn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Php v Luật ny, ni lời ni như sau trong hội chng Vesali: "Sa-mn Gotama khng c php thượng nhn... (như trn)... diệt tận khổ đau".

 

147. Kodhano heso, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso. Kodhā ca panassa esā vācā bhāsitā. Avaṇṇaṃ bhāsissāmīti kho, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso vaṇṇaṃyeva tathāgatassa bhāsati . Vaṇṇo heso, sāriputta, tathāgatassa yo evaṃ vadeyya yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti.

147.Kodhanoti caṇḍo pharuso. Moghapurisoti tucchapuriso. Yassa hi tasmiṃ attabhāve maggaphalānaṃ upanissayo natthi, taṃ buddhā moghapurisoti vadanti. Upanissaye satipi tasmiṃ khaṇe magge vā phale vā asati moghapurisoti vadantiyeva. Imassa pana tasmiṃ attabhāve maggaphalānaṃ upanissayo samucchinnoyeva, tena taṃ moghapurisoti āha. Kodhā ca panassa esā vācā bhāsitāti esā ca panassa vācā kodhena bhāsitā.

Kasmā panesa bhagavato kuddhoti? Ayahi pubbe bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dibbacakkhuparikammaṃ pucchi. Athassa bhagavā kathesi. So dibbacakkhuṃ nibbattetvā ālokaṃ vaḍḍhetvā devaloke olokento nandanavanacittalatāvanaphārusakavanamissakavanesu dibbasampattiṃ anubhavamāne devaputte ca devadhītaro ca disvā etesaṃ evarūpāya attabhāvasampattiyā ṭhitānaṃ kīvamadhuro nu kho saddo bhavissatīti saddaṃ sotukāmo hutvā dasabalaṃ upasaṅkamitvā dibbasotadhātuparikammaṃ pucchi. Bhagavā panassa dibbasotadhātuyā upanissayo natthīti atvā parikammaṃ na kathesi. Na hi buddhā upanissayavirahita tassa parikammaṃ kathenti. So bhagavati āghātaṃ bandhitvā cintesi ahaṃ samaṇaṃ gotamaṃ paṭhamaṃ dibbacakkhuparikammaṃ pucchiṃ, so mayhaṃ taṃ sampajjatu vā mā vā sampajjatūti kathesi. Ahaṃ pana paccattapurisakārena taṃ nibbattetvā dibbasotadhātuparikammaṃ pucchiṃ, taṃ me na kathesi. Addhāssa evaṃ hoti ayaṃ rājapabbajito dibbacakkhuāṇaṃ nibbattetvā dibbasotadhātuāṇaṃ nibbattetvā cetopariyaāṇaṃ nibbattetvā āsavānaṃ khayaāṇaṃ nibbattetvā mayā samasamo bhavissatīti issāmacchariyavasena mayhaṃ na kathetīti. Bhiyyoso āghātaṃ bandhitvā kāsāyāni chaḍḍetvā gihibhāvaṃ patvāpi na tuṇhībhūto vicarati. Dasabalaṃ pana asatā tucchena abbhācikkhanto vicarati. Tenāha bhagavā kodhā ca panassa esā vācā bhāsitāti.

Vaṇṇo heso, sāriputtāti, sāriputta, tathāgatena satasahassakappādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni pāramiyo pūrentena etadatthameva vāyāmo kato desanādhammo me niyyāniko bhavissatīti. Tasmā yo evaṃ vadeyya, so vaṇṇaṃyeva tathāgatassa bhāsati. Vaṇṇo heso, sāriputta, tathāgatassa guṇo eso tathāgatassa, na aguṇoti dasseti.

Ayampihi nāma sāriputtātiādinā kiṃ dasseti? Sunakkhattena paṭisiddhassa uttarimanussadhammassa attani atthitaṃ dasseti. Bhagavā kira ayaṃ, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso natthi tathāgatassa uttarimanussadhammoti vadati. Mayhaca sabbautaāṇaṃ nāma atthi, iddhividhaāṇaṃ nāma atthi, dibbasotadhātuāṇaṃ nāma atthi, cetopariyaāṇaṃ nāma atthi, dasabalaāṇaṃ nāma atthi, catuvesārajjaāṇaṃ nāma atthi, aṭṭhasu parisāsu akampanaāṇaṃ nāma atthi, catuyoniparicchedakaāṇaṃ nāma atthi, pacagatiparicchedakaāṇaṃ nāma atthi, sabbepi cete uttarimanussadhammāyeva. Evarūpesu uttarimanussadhammesu ekassāpi vijānanasamatthaṃ dhammanvayamattampi nāma etassa moghapurisassa na bhavissatīti etamatthaṃ dassetuṃ ayampi hi nāma sāriputtātiādinā nayena imaṃ desanaṃ ārabhi. Tattha anvetīti anvayo, jānāti , anubujjhatīti attho. Dhammassa anvayo dhammanvayo, taṃ taṃ sabbautaāṇādidhammaṃ jānanapaāyetaṃ adhivacanaṃ. Itipi so bhagavātiādīhi evarūpampi nāma mayhaṃ sabbautaāṇasaṅkhātaṃ uttarimanussadhammaṃ vijjamānameva atthīti jānituṃ tassa moghapurisassa dhammanvayopi na bhavissatīti dasseti. Iddhividhaāṇādīsupi evaṃ yojanā veditabbā.

Uttarimanussadhammādivaṇṇanā niṭṭhitā.

-- Ny Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ v ngu si, do phẫn nộ nn ni ln lời ấy. Ny Sariputta, ng ta nghĩ: "Ta sẽ ni xấu". Thế m kẻ ngu Sunakkhatta lại ni lời tn thn Như Lai. Ny Sariputta, ai ni như sau l tn thn Như Lai: "Php ấy được thuyết giảng cho một mục tiu đặc biệt, c khả năng hướng dẫn người thực hnh diệt tận khổ đau".

 

Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ, buddho bhagavāti.

Ny Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia, sẽ khng c ty php no về Ta như sau: "y l Như Lai, A-la-hn, Chnh ẳng Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhn Sư, Phật, Thế Tn".

 

Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati itipi so bhagavā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ, tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāno gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetīti.

Ny Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia, sẽ khng c ty php no về Ta như sau: "y l Thế Tn, vị đ chứng được cc loại thần thng, một thn hiện ra nhiều thn, nhiều thn hiện ra một thn, hiện hnh, biến hnh, đi ngang qua vch, qua thnh, qua ni, như đi ngang hư khng, độn thổ trồi ln ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trn nước khng chm như trn đất liền, ngồi kiết-gi đi trn hư khng như con chim; với bn tay, chạm v rờ mặt trăng v mặt trời, những vật c đại oai lực, đại oai thần như vậy, c thể tự thn bay đến ci Phạm Thin".

Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati itipi so bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike cāti.

Ny Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia sẽ khng c ty php ny về Ta như sau: "y l Thế Tn với thin nhĩ thanh tịnh siu nhn c thể nghe hai loại tiếng chư Thin v loi Người, xa v gần".

Ayampi hi nāma, sāriputta, sunakkhattassa moghapurisassa mayi dhammanvayo na bhavissati itipi so bhagavā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajānāti; sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajānāti, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajānāti; samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajānāti, vītamohaṃ vā cittaṃ vītamohaṃ cittanti pajānāti; saṃkhittaṃ vā cittaṃ saṃkhittaṃ cittanti pajānāti , vikkhittaṃ vā cittaṃ vikkhittaṃ cittanti pajānāti; mahaggataṃ vā cittaṃ mahaggataṃ cittanti pajānāti, amahaggataṃ vā cittaṃ amahaggataṃ cittanti pajānāti; sauttaraṃ vā cittaṃ sauttaraṃ cittanti pajānāti, anuttaraṃ vā cittaṃ anuttaraṃ cittanti pajānāti; samāhitaṃ vā cittaṃ samāhitaṃ cittanti pajānāti, asamāhitaṃ vā cittaṃ asamāhitaṃ cittanti pajānāti; vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānāti, avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānātīti.

Ny Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia sẽ khng c ty php no về Ta như sau: "y l Thế Tn, sau khi đi su vo tm chng sanh, tm loi Người với tm của mnh, vị ấy biết được như sau: "Tm c tham biết l tm c tham. Hay tm khng tham biết l tm khng tham... tm chuyn ch... tm tn loạn... đại hnh tm... khng phải đại hnh tm... tm chưa v thượng... tm v thượng... Tm Thiền định... Tm khng Thiền định... tm giải thot... tm khng giải thot biết l tm khng giải thot". Vị ấy biết như vậy.

148. Dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni dasa?

Dasabalaāṇādivaṇṇanā

148. Ettha ca kicāpi cetopariyaāṇānantaraṃ tisso vijjā vattabbā siyuṃ, yasmā pana tāsu vuttāsu upari dasabalaāṇaṃ na paripūrati, tasmā tā avatvā tathāgatassa dasabalaāṇaṃ paripūraṃ katvā dassento dasa kho panimāni sāriputtātiādimāha. Tattha tathāgatabalānīti aehi asādhāraṇāni tathāgatasseva balāni. Yathā vā pubbabuddhānaṃ balāni puussayasampattiyā āgatāni, tathā āgatabalānītipi attho. Tattha duvidhaṃ tathāgatabalaṃ kāyabalaca āṇabalaca. Tesu kāyabalaṃ hatthikulānusārena veditabbaṃ. Vuttahetaṃ porāṇehi

Kālāvakaca gaṅgeyyaṃ, paṇḍaraṃ tambapiṅgalaṃ;

Gandhamaṅgalahemaca, uposathachaddantime dasāti.

Imāni hi dasa hatthikulāni. Tattha kālāvakanti pakatihatthikulaṃ daṭṭhabbaṃ. Yaṃ dasannaṃ purisānaṃ kāyabalaṃ, taṃ ekassa kālāvakahatthino. Yaṃ dasannaṃ kālāvakānaṃ balaṃ, taṃ ekassa gaṅgeyyassa. Yaṃ dasannaṃ gaṅgeyyānaṃ, taṃ ekassa paṇḍarassa. Yaṃ dasannaṃ paṇḍarānaṃ, taṃ ekassa tambassa. Yaṃ dasannaṃ tambānaṃ, taṃ ekassa piṅgalassa. Yaṃ dasannaṃ piṅgalānaṃ, taṃ ekassa gandhahatthino. Yaṃ dasannaṃ gandhahatthīnaṃ, taṃ ekassa maṅgalassa. Yaṃ dasannaṃ maṅgalānaṃ, taṃ ekassa hemavatassa. Yaṃ dasannaṃ hemavatānaṃ, taṃ ekassa uposathassa. Yaṃ dasannaṃ uposathānaṃ, taṃ ekassa chaddantassa. Yaṃ dasannaṃ chaddantānaṃ taṃ ekassa tathāgatassa. Nārāyanasaṅghātabalantipi idameva vuccati . Tadetaṃ pakatihatthigaṇanāya hatthīnaṃ koṭisahassānaṃ purisagaṇanāya dasannaṃ purisakoṭisahassānaṃ balaṃ hoti. Idaṃ tāva tathāgatassa kāyabalaṃ.

āṇabalaṃ pana pāḷiyaṃ tāva āgatameva. Dasabalaāṇaṃ, catuvesārajjaāṇaṃ, aṭṭhasu parisāsu akampanaāṇaṃ, catuyoniparicchedakaāṇaṃ, pacagatiparicchedakaāṇaṃ. Saṃyuttake (saṃ. ni. 2.34) āgatāni tesattati āṇāni sattasattati āṇānīti evaṃ aānipi anekāni āṇasahassāni, etaṃ āṇabalaṃ nāma. Idhāpi āṇabalameva adhippetaṃ. āṇahi akampiyaṭṭhena upatthambhanaṭṭhena ca balanti vuttaṃ.

Yehi balehi samannāgatoti yehi dasahi āṇabalehi upeto samupeto. Āsabhaṃ ṭhānanti seṭṭhaṭṭhānaṃ uttamaṭṭhānaṃ. Āsabhā vā pubbabuddhā, tesaṃ ṭhānanti attho. Apica gavasatajeṭṭhako usabho, gavasahassajeṭṭhako vasabho. Vajasatajeṭṭhako vā usabho, vajasahassajeṭṭhako vasabho. Sabbagavaseṭṭho sabbaparissayasaho seto pāsādiko mahābhāravaho asanisatasaddehipi akampaniyo nisabho, so idha usabhoti adhippeto. Idampi hi tassa pariyāyavacanaṃ. Usabhassa idanti āsabhaṃ. Ṭhānanti catūhi pādehi pathaviṃ uppīḷetvā acalaṭṭhānaṃ. Idaṃ pana āsabhaṃ viyāti āsabhaṃ. Yatheva hi nisabhasaṅkhāto usabho usabhabalena samannāgato catūhi pādehi pathaviṃ uppīḷetvā acalaṭṭhānena tiṭṭhati, evaṃ tathāgatopi dasahi tathāgatabalehi samannāgato catūhi vesārajjapādehi aṭṭhaparisapathaviṃ uppīḷetvā sadevake loke kenaci paccatthikena paccāmittena akampiyo acalaṭṭhānena tiṭṭhati. Evaṃ tiṭṭhamānova taṃ āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, upagacchati na paccakkhāti attani āropeti. Tena vuttaṃ āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānātīti.

Parisāsūti aṭṭhasu parisāsu. Sīhanādaṃ nadatīti seṭṭhanādaṃ abhītanādaṃ nadati, sīhanādasadisaṃ vā nādaṃ nadati. Ayamattho sīhanādasuttena dīpetabbo. Yathā vā sīho sahanato hananato ca sīhoti vuccati, evaṃ tathāgato lokadhammānaṃ sahanato parappavādānaca hananato sīhoti vuccati. Evaṃ vuttassa sīhassa nādaṃ sīhanādaṃ. Tattha yathā sīho sīhabalena samannāgato sabbattha visārado vigatalomahaṃso sīhanādaṃ nadati, evaṃ tathāgatasīhopi tathāgatabalehi samannāgato aṭṭhasu parisāsu visārado vigatalomahaṃso iti rūpantiādinā nayena nānāvidhadesanāvilāsasampannaṃ sīhanādaṃ nadati. Tena vuttaṃ parisāsu sīhanādaṃ nadatīti. Brahmacakkaṃ pavattetīti ettha brahmanti seṭṭhaṃ uttamaṃ visiṭṭhaṃ. Cakka-saddo panāyaṃ

Sampattiyaṃ lakkhaṇe ca, rathaṅge iriyāpathe;

Dāne ratanadhammūra-cakkādīsu ca dissati;

Dhammacakke idha mato, taca dvedhā vibhāvaye.

Cattārimāni, bhikkhave, cakkāni, yehi samannāgatānaṃ devamanussānantiādīsu (a. ni. 4.31) hi ayaṃ sampattiyaṃ dissati. Pādatalesu cakkāni jātānīti (dī. ni. 2.35) ettha lakkhaṇe. Cakkaṃva vahato padanti (dha. pa. 1) ettha rathaṅge. Catucakkaṃ navadvāranti (saṃ. ni. 1.29) ettha iriyāpathe. Dadaṃ bhuja mā ca pamādo, cakkaṃ pavattaya sabbapāṇinanti (jā. 1.7.149) ettha dāne. Dibbaṃ cakkaratanaṃ pāturahosīti (dī. ni. 2.243) ettha ratanacakke. Mayā pavattitaṃ cakkanti (su. ni. 562) ettha dhammacakke. Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthaketi (jā. 1.1.104; 1.5.103) ettha uracakke. Khurapariyantena cepi cakkenāti (dī. ni. 1.166) ettha paharaṇacakke. Asanivicakkanti (dī. ni. 3.61; saṃ. ni. 2.162) ettha asanimaṇḍale. Idha panāyaṃ dhammacakke adhippeto.

Taṃ pana dhammacakkaṃ duvidhaṃ hoti paṭivedhaāṇaceva desanāāṇaca. Tattha paāpabhāvitaṃ attano ariyabalāvahaṃ paṭivedhaāṇaṃ. Karuṇāpabhāvitaṃ sāvakānaṃ ariyabalāvahaṃ desanāāṇaṃ. Tattha paṭivedhaāṇaṃ uppajjamānaṃ uppannanti duvidhaṃ. Tahi abhinikkhamanato yāva arahattamaggā uppajjamānaṃ, phalakkhaṇe uppannaṃ nāma. Tusitabhavanato vā yāva mahābodhipallaṅke arahattamaggā uppajjamānaṃ, phalakkhaṇe uppannaṃ nāma. Dīpaṅkaradasabalato paṭṭhāya vā yāva arahattamaggā uppajjamānaṃ, phalakkhaṇe uppannaṃ nāma. Desanāāṇampi pavattamānaṃ pavattanti duvidhaṃ. Tahi yāva aātakoṇḍaassa sotāpattimaggā pavattamānaṃ, phalakkhaṇe pavattaṃ nāma. Tesu paṭivedhaāṇaṃ lokuttaraṃ, desanāāṇaṃ lokiyaṃ. Ubhayampi panetaṃ aehi asādhāraṇaṃ, buddhānaṃyeva orasaāṇaṃ.

Idāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, yāni āditova dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalānīti nikkhittāni, tāni vitthārato dassetuṃ katamāni dasa? Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānaca ṭhānatotiādimāha. Tattha ṭhānaca ṭhānatoti kāraṇaca kāraṇato. Kāraṇahi yasmā tattha phalaṃ tiṭṭhati tadāyattavuttiyāya uppajjati ceva pavattati ca, tasmā ṭhānanti vuccati. Taṃ bhagavā ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ hetū paccayā uppādāya, taṃ taṃ ṭhānaṃ. Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ na hetū na paccayā uppādāya, taṃ taṃ aṭṭhānanti pajānanto ṭhānaca ṭhānato aṭṭhānaca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Abhidhamme panetaṃ, tattha katamaṃ tathāgatassa ṭhānaca ṭhānato aṭṭhānaca aṭṭhānato yathābhūtaṃ āṇantiādinā (vibha. 809) nayena vitthāritameva. Yampīti yena āṇena. Idampi, sāriputta, tathāgatassāti idampi ṭhānāṭṭhānaāṇaṃ tathāgatassa tathāgatabalaṃ nāma hotīti attho. Evaṃ sabbapadesu yojanā veditabbā.

Kammasamādānānanti samādiyitvā katānaṃ kusalākusalakammānaṃ, kammameva vā kammasamādānaṃ. Ṭhānaso hetusoti paccayato ceva hetuto ca. Tattha gatiupadhikālapayogā vipākassa ṭhānaṃ. Kammaṃ hetu. Imassa pana āṇassa vitthārakathā atthekaccāni pāpakāni kammasamādānāni gatisampattipaṭibāḷhāni na vipaccantītiādinā (vibha. 810) nayena abhidhamme āgatāyeva.

Sabbatthagāmininti sabbagatigāminiṃ agatigāminica. Paṭipadanti maggaṃ. Yathābhūtaṃ pajānātīti bahūsupi manussesu ekameva pāṇaṃ ghātentesu imassa cetanā nirayagāminī bhavissati, imassa cetanā tiracchānayonigāminīti iminā nayena ekavatthusmimpi kusalākusalacetanāsaṅkhātānaṃ paṭipattīnaṃ aviparītato sabhāvaṃ jānāti. Imassa ca āṇassa vitthārakathā tattha katamaṃ tathāgatassa sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ āṇaṃ? Idha tathāgato ayaṃ maggo ayaṃ paṭipadā nirayagāmīti pajānātītiādinā (vibha. 811) nayena abhidhamme āgatāyeva.

Anekadhātunti cakkhudhātuādīhi kāmadhātuādīhi vā dhātūhi bahudhātuṃ. Nānādhātunti tāsaṃyeva dhātūnaṃ vilakkhaṇatāya nānappakāradhātuṃ. Lokanti khandhāyatanadhātulokaṃ. Yathābhūtaṃ pajānātīti tāsaṃ tāsaṃ dhātūnaṃ aviparītato sabhāvaṃ paṭivijjhati. Idampi āṇaṃ tattha katamaṃ tathāgatassa anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ āṇaṃ, idha tathāgato khandhanānattaṃ pajānātītiādinā nayena abhidhamme vitthāritameva.

Nānādhimuttikatanti hīnādīhi adhimuttīhi nānādhimuttikabhāvaṃ. Idampi āṇaṃ, tattha katamaṃ tathāgatassa sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ āṇaṃ, idha tathāgato pajānāti santi sattā hīnādhimuttikāti ādinā nayena abhidhamme vitthāritameva.

Parasattānanti padhānasattānaṃ. Parapuggalānanti tato paresaṃ hīnasattānaṃ. Ekatthameva vā etaṃ padadvayaṃ. Veneyyavasena pana dvedhā vuttaṃ. Indriyaparopariyattanti saddhādīnaṃ indriyānaṃ parabhāvaṃ aparabhāvaca, vuddhica hānicāti attho. Imassapi āṇassa vitthārakathā tattha katamaṃ tathāgatassa parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ āṇaṃ, idha tathāgato sattānaṃ āsayaṃ pajānāti anusayaṃ pajānātītiādinā (vibha. 814) nayena abhidhamme āgatāyeva.

Jhānavimokkhasamādhisamāpattīnanti paṭhamādīnaṃ catunnaṃ jhānānaṃ rūpī rūpāni passatītiādīnaṃ aṭṭhannaṃ vimokkhānaṃ savitakkasavicārādīnaṃ tiṇṇaṃ samādhīnaṃ paṭhamajjhānasamāpattiādīnaca navannaṃ anupubbasamāpattīnaṃ. Saṃkilesanti hānabhāgiyadhammaṃ. Vodānanti visesabhāgiyadhammaṃ. Vuṭṭhānanti vodānampi vuṭṭhānaṃ. Tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhānampi vuṭṭhānanti (vibha. 828) evaṃ vuttapaguṇajjhānaceva bhavaṅgaphalasamāpattiyo ca. Heṭṭhimaṃ heṭṭhimahi paguṇajjhānaṃ uparimassa uparimassa padaṭṭhānaṃ hoti. Tasmā vodānampi vuṭṭhānanti vuttaṃ. Bhavaṅgena pana sabbajjhānehi vuṭṭhānaṃ hoti. Phalasamāpattiyā nirodhasamāpattito vuṭṭhānaṃ hoti. Taṃ sandhāya tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhānampi vuṭṭhānanti vuttaṃ. Idampi āṇaṃ tattha katamaṃ tathāgatassa jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ āṇaṃ, jhāyīti cattāro jhāyī, atthekacco jhāyī sampattiṃyeva samānaṃ vipattīti paccetītiādinā (vibha. 828) nayena abhidhamme vitthāritaṃ. Sattannaṃ āṇānaṃ vitthārakathāvinicchayo sammohavinodaniyaṃ vibhaṅgaṭṭhakathāyaṃ vutto. Pubbenivāsānussatidibbacakkhuāṇakathā visuddhimagge vitthāritā. Āsavakkhayakathā bhayabherave.

(Mười lực của Như Lai)

Ny Sariputta, Như Lai c đầy đủ mười Như Lai lực, chnh nhờ thnh tựu mười lực ny, Như Lai tự nhận cho mnh địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sư tử trong cc Hội chng v chuyển Phạm lun. Thế no l mười?

Idha, sāriputta, tathāgato ṭhānaca ṭhānato aṭṭhānaca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato ṭhānaca ṭhānato aṭṭhānaca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(1) Ở đy, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ l xứ, phi xứ l phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ l xứ, phi xứ l phi xứ. Như vậy l Như Lai lực của Như Lai. Chnh nhờ Như Lai lực ny, Như Lai tự nhận cho mnh địa vị Ngưu Vương, rống ln tiếng rống con sư tử trong cc hội chng, v chuyển Phạm lun.

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(2) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả bo ty thuộc sở do, ty theo sở nhn của cc hnh nghiệp qu khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp bo lực.) Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi , sāriputta, tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(3) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt thiết đạo tr lực). Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(4) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại, nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tnh lực). Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(5) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ch hướng sai biệt của cc loại hữu tnh (Tri tha chng sanh chưởng chưởng dục lực). Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển Phạm lun.

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

 (6) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri những căn thượng hạ của cc loi hữu tnh, loi Người (Tri tha chng sanh chư căn thượng hạ lực). Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(7) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của cc Thiền, chứng về Thiền, về giải thot, về định (Tri chư Thiền tam muội lực). Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pacapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, sāriputta, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyope iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(8) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai nhớ đến cc đời sống qu khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngn đời, một trăm ngn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thnh kiếp, nhiều thnh hoại kiếp. Ngi nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại chỗ ấy, Ta c tn như thế ny, dng họ như thế ny, giai cấp như thế ny, thọ khổ lạc như thế ny, tuổi thọ đến mức như thế ny. Sau khi chết tại chỗ nọ, Ta được sanh ra ở đy". Như vậy, Như Lai nhớ đến nhiều đời sống qu khứ cng với cc nt đại cương v cc chi tiết. Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, sāriputta, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannāti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(9) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai với thin nhn thuần tịnh, siu nhn, thấy sự sống v chết của chng sanh. Như Lai tuệ tri r rằng, chng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ th xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Cc chng sanh ny lm những c hạnh về thn, về lời v về , phỉ bng cc bậc Thnh, theo t kiến, tạo cc nghiệp theo t kiến. Những người ny sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục. Cc chng sanh ny lm những thiện hạnh về thn, về lời v về , khng phỉ bng cc bậc Thnh, theo chnh kiến, tạo cc nghiệp theo chnh kiến. Những người ny, sau khi thn hoại mạng chung, được sanh ln cc thiện th, ci Trời, trn đời ny. Như vậy, Như Lai với thin nhn thuần tịnh, siu nhn, thấy sự sống chết của chng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ th xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Ny Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trn)... v chuyển Phạm lun.

 

Puna caparaṃ, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, sāriputta, tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

(10) Lại nữa, ny Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ cc lậu hoặc tự mnh chứng tri, chứng ngộ, thnh tựu v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot. Ny Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ cc lậu hoặc, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot. Chnh nhờ Như Lai lực ny, Như Lai tự nhận cho mnh địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sư tử trong cc Hội chng v chuyển Phạm lun.

 

Imāni kho, sāriputta, dasa tathāgatassa tathāgatabalāni yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

Ny Sariputta, Như Lai c đầy đủ mười Như Lai lực. Chnh nhờ thnh tựu mười lực ny, Như Lai tự nhận cho mnh địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống sư tử trong cc Hội chng v chuyển Phạm lun.

149. Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānanti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paāsampanno diṭṭheva dhamme aaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya, taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

149.Imāni kho sāriputtāti yāni pubbe dasa kho panimāni, sāriputta, tathāgatassa tathāgatabalānīti avocaṃ, imāni tānīti appanaṃ karoti. Tattha paravādīkathā hoti dasabalaāṇaṃ nāma pāṭiyekkaṃ natthi, sabbautaāṇassevāyaṃ pabhedoti. Taṃ na tathā daṭṭhabbaṃ. Aameva hi dasabalaāṇaṃ, aaṃ sabbautaāṇaṃ. Dasabalaāṇahi sakasakakiccameva jānāti. Sabbautaāṇaṃ tampi tato avasesampi pajānāti. Dasabalaāṇesu hi paṭhamaṃ kāraṇākāraṇameva jānāti. Dutiyaṃ kammantaravipākantarameva. Tatiyaṃ kammaparicchedameva. Catutthaṃ dhātunānattakāraṇameva. Pacamaṃ sattānaṃ ajjhāsayādhimuttimeva. Chaṭṭhaṃ indriyānaṃ tikkhamudubhāvameva. Sattamaṃ jhānādīhi saddhiṃ tesaṃ saṃkilesādimeva. Aṭṭhamaṃ pubbenivutthakhandhasantatimeva. Navamaṃ sattānaṃ cutipaṭisandhimeva. Dasamaṃ saccaparicchedameva. Sabbautaāṇaṃ pana etehi jānitabbaca tato uttarica pajānāti. Etesaṃ pana kiccaṃ na sabbaṃ karoti. Tahi jhānaṃ hutvā appetuṃ na sakkoti, iddhi hutvā vikubbituṃ na sakkoti, maggo hutvā kilese khepetuṃ na sakkoti. Apica paravādī evaṃ pucchitabbo dasabalaāṇaṃ nāma etaṃ savitakkasavicāraṃ avitakkavicāramattaṃ avitakkaavicāraṃ kāmāvacaraṃ rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ lokiyaṃ lokuttaranti? Jānanto paṭipāṭiyā satta āṇāni savitakkasavicārānīti vakkhati. Tato parāni dve avitakkaavicārānīti vakkhati. Āsavakkhayaāṇaṃ siyā savitakkasavicāraṃ, siyā avitakkavicāramattaṃ, siyā avitakkaavicāranti vakkhati. Tathā paṭipāṭiyā satta kāmāvacarāni, tato parāni dve rūpāvacarāni, avasāne ekaṃ lokuttaranti vakkhati, sabbautaāṇaṃ pana savitakkasavicārameva kāmāvacarameva lokiyamevāti vakkhati.

Evamettha anupadavaṇṇanaṃ katvā idāni yasmā tathāgato paṭhamaṃyeva ṭhānāṭṭhānaāṇena veneyyasattānaṃ āsavakkhayādhigamassa ceva anadhigamassa ca ṭhānāṭṭhānabhūtaṃ kilesāvaraṇābhāvaṃ passati, lokiyasammādiṭṭhiṭṭhānadassanato niyatamicchādiṭṭhiṭṭhānābhāvadassanato ca. Atha nesaṃ kammavipākaāṇena vipākāvaraṇābhāvaṃ passati, tihetukapaṭisandhidassanato. Sabbatthagāminīpaṭipadāāṇena kammāvaraṇābhāvaṃ passati, anantariyakammābhāvadassanato. Evaṃ anāvaraṇānaṃ anekadhātunānādhātuāṇena anukūladhammadesanatthaṃ cariyavisesaṃ passati, dhātuvemattadassanato. Atha nesaṃ nānādhimuttikatāāṇena adhimuttiṃ passati, payogaṃ anādiyitvāpi adhimuttivasena dhammadesanatthaṃ. Athevaṃ diṭṭhādhimuttīnaṃ yathāsatti yathābalaṃ dhammaṃ desetuṃ indriyaparopariyattaāṇena indriyaparopariyattaṃ passati, saddhādīnaṃ tikkhamudubhāvadassanato. Evaṃ pariātindriyaparopariyattā pana te sace dūre honti, paṭhamajjhānādīsu vasībhūtattā iddhivisesena te khippaṃ upagacchati. Upagantvā ca nesaṃ pubbenivāsānussatiāṇena pubbajātibhāvanaṃ, dibbacakkhuāṇānubhāvato pattabbena cetopariyaāṇena sampati cittavisesaṃ passanto āsavakkhayaāṇānubhāvena āsavakkhayagāminiyā paṭipadāya vigatasammohattā āsavakkhayāya dhammaṃ deseti. Tasmā iminā anukkamena imāni dasabalāni vuttānīti veditabbāni.

Taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāyātiādīsu puna evarūpiṃ vācaṃ na vakkhāmīti vadanto taṃ vācaṃ pajahati nāma. Puna evarūpaṃ cittaṃ na uppādessāmīti cintento cittaṃ pajahati nāma. Puna evarūpaṃ diṭṭhiṃ na gaṇhissāmīti pajahanto diṭṭhiṃ paṭinissajjati nāma, tathā akaronto neva pajahati, na paṭinissajjati. So yathābhataṃ nikkhitto evaṃ nirayeti yathā nirayapālehi āharitvā niraye ṭhapito, evaṃ niraye ṭhapitoyevāti veditabbo.

Idānissa atthasādhakaṃ upamaṃ dassento seyyathāpītiādimāha. Tattha sīlasampannotiādīsu lokiyalokuttarā sīlasamādhipaā veditabbā. Lokuttaravaseneva vinivattetumpi vaṭṭati. Ayahi sammāvācākammantājīvehi sīlasampanno, sammāvāyāmasatisamādhīhi samādhisampanno, sammādiṭṭhisaṅkappehi paāsampanno, so evaṃ sīlādisampanno bhikkhu yathā diṭṭheva dhamme imasmiṃyeva attabhāve aaṃ ārādheti arahattaṃ pāpuṇāti, evaṃsampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi imampi kāraṇaṃ evarūpameva . Yathā hi maggānantaraṃ avirajjhitvāva phalaṃ nibbattati, evameva imassāpi puggalassa cutianantaraṃ avirajjhitvāva niraye paṭisandhi hotīti dasseti. Sakalasmihi buddhavacane imāya upamāya gāḷhataraṃ katvā vuttaupamā nāma natthi.

Ny Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy m cn ni: "Sa-mn Gotama khng c php Thượng nhn, khng c tri kiến th thắng xứng đng bậc Thnh. Sa-mn Gotama thuyết php, php ấy tự mnh tạo ra, do suy luận tc thnh, ty thuận trắc nghiệm, thuyết php cho một mục tiu đặc biệt, c khả năng hướng thượng, c thể hướng dẫn người thực hnh diệt tận khổ đau". Ny Sariputta, nếu người ấy khng từ bỏ lời ni ấy; khng từ bỏ tm ấy, khng đoạn trừ t kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn. Ny Sariputta, như Tỷ-kheo thnh tựu giới hạnh, thnh tựu Thiền định, thnh tựu tr tuệ c thể chứng được chnh tr ngay trong hiện tại. Ny Sariputta, Ta ni như vậy l sự thnh tựu như vậy. Nếu người ấy khng từ bỏ lời ni ấy khng từ bỏ tm ấy, khng đoạn trừ t kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn.

150. Cattārimāni, sāriputta, tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni cattāri?

150.Vesārajjānīti ettha sārajjapaṭipakkho vesārajjaṃ, catūsu ṭhānesu sārajjābhāvaṃ paccavekkhantassa uppannasomanassamayaāṇassetaṃ nāmaṃ. Sammāsambuddhassa te paṭijānatoti ahaṃ sammāsambuddho, sabbe dhammā mayā abhisambuddhāti evaṃ paṭijānato tava. Anabhisambuddhāti ime nāma dhammā tayā anabhisambuddhā. Tatra vatāti tesu vata anabhisambuddhāti evaṃ dassitadhammesu. Sahadhammenāti sahetunā sakāraṇena vacanena sunakkhatto viya vippalapanto appamāṇaṃ. Nimittametanti ettha puggalopi dhammopi nimittanti adhippeto. Taṃ puggalaṃ na passāmi, yo maṃ paṭicodessati, taṃ dhammaṃ na passāmi, yaṃ dassetvā ayaṃ nāma dhammo tayā anabhisambuddhoti maṃ paṭicodessatīti ayamettha attho. Khemappattoti khemaṃ patto, sesapadadvayaṃ imasseva vevacanaṃ. Sabbahetaṃ vesārajjaāṇameva sandhāya vuttaṃ. Dasabalassa hi ayaṃ nāma dhammo tayā anabhisambuddhoti codakaṃ puggalaṃ vā codanākāraṇaṃ anabhisambuddhadhammaṃ vā apassato sabhāvabuddhoyeva vā samāno ahaṃ buddhosmīti vadāmīti paccavekkhantassa balavataraṃ somanassaṃ uppajjati. Tena sampayuttaṃ āṇaṃ vesārajjaṃ nāma. Taṃ sandhāya khemappattotiādimāha. Evaṃ sabbattha attho veditabbo.

Antarāyikā dhammāti ettha pana antarāyaṃ karontīti antarāyikā, te atthato sacicca vītikkantā satta āpattikkhandhā. Sacicca vītikkantahi antamaso dukkaṭa-dubbhāsitampi maggaphalānaṃ antarāyaṃ karoti. Idha pana methunadhammo adhippeto. Methunaṃ sevato hi yassa kassaci nissaṃsayameva maggaphalānaṃ antarāyo hoti. Yassa kho pana tesu atthāyāti rāgakkhayādīsu yassa atthāya. Dhammo desitoti asubhabhāvanādidhammo kathito . Tatra vata manti tasmiṃ aniyyānikadhamme maṃ. Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.

Dasabalaāṇādivaṇṇanā niṭṭhitā.

 

(Bốn php v sở y)

Ny Sariputta, c bốn php v sở y chnh nhờ thnh tựu bốn php ny, Như Lai tự nhận cho mnh địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong cc hội chng v chuyển Phạm lun. Thế no l bốn?

Sammāsambuddhassa te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhāti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ [etampahaṃ (sī. pī.)], sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Ny Sariputta, Ta thấy khng c l do g, một Sa-mn, B-la-mn, chư Thin, Ma vương, Phạm thin hay một ai ở đời c thể chỉ trch Ta đng php rằng: "Cc php ny chưa được chứng ngộ hon ton, m qu vị tự xưng đ chứng ngộ hon ton". Ny Sariputta, v Ta thấy khng c l do g như vậy, nn Ta sống đạt được an ổn, đạt được khng sợ hi, đạt được v y.

 

Khīṇāsavassa te paṭijānato ime āsavā aparikkhīṇāti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Ny Sariputta, Ta thấy khng c l do g... c thể chỉ trch Ta đng php rằng: "Cc lậu hoặc ny chưa được đoạn trừ m qu vị tự xưng đ đoạn trừ". Ny Sariputta, v Ta khng thấy... đạt được v y.

 

Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyāti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Ny Sariputta, Ta thấy khng c l do g... c thể chỉ trch Ta đng php rằng: "Những php ny được gọi l cc chướng ngại php khi được thực hnh thời khng c g gọi l chướng ngại php cả". Ny Sariputta, v Ta khng thấy... đạt được v y.

 

Yassa kho pana te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti . Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Ny Sariputta, Ta thấy khng c l do g một Sa-mn B-la-mn, chư Thin, Ma vương, Phạm thin hay một ai ở đời c thể chỉ trch Ta đng php rằng: "Php do qu vị thuyết giảng khng đưa đến mục tiu đặc biệt, khng c khả năng hướng thượng, khng c thể dẫn người thực hnh đến diệt tận khổ đau". Ny Sariputta, v Ta thấy khng c l do g như vậy, nn Ta sống đạt được an ổn, đạt được khng sợ hi, đạt được v y.

Imāni kho, sāriputta, cattāri tathāgatassa vesārajjāni yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

Ny Sariputta, c bốn php v sở y, chnh nhờ thnh tựu bốn php ny, Như Lai tự nhận cho mnh địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong cc hội chng v chuyển Phạm lun.

Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānanti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paāsampanno diṭṭheva dhamme aaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

Ny Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn.

 

151. Aṭṭha kho imā, sāriputta, parisā. Katamā aṭṭha? Khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā [cātummahārājikā (sī. syā. pī.)], tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā imā kho, sāriputta, aṭṭha parisā.

Aṭṭhaparisavaṇṇanā

151. Aṭṭha kho imā sāriputtāti idaṃ kasmā āraddhaṃ? Vesārajjaāṇassa baladassanatthaṃ. Yathā hi byattaṃ parisaṃ ajjhogāhetvā viūnaṃ cittaṃ ārādhanasamatthāya kathāya dhammakathikassa chekabhāvo paāyati, evaṃ imā aṭṭha parisā patvā vesārajjaāṇassa vesārajjabhāvo sakkā ātunti vesārajjaāṇassa balaṃ dassento, aṭṭha kho imā sāriputtātiādimāha.

Tattha khattiyaparisāti khattiyānaṃ sannipatitvā nisinnaṭṭhānaṃ, esa nayo sabbattha. Mārakāyikānaṃ pana sannipatitvā nisinnaṭṭhānaṃ māraparisā veditabbā, na mārānaṃ. Sabbāpi cetā parisā uggaṭṭhānadassanavasena gahitā. Manussā hi ettha rājā nisinnoti pakativacanampi vattuṃ na sakkonti, kacchehi sedā muccanti. Evaṃ uggā khattiyaparisā. Brāhmaṇā tīsu vedesu kusalā honti, gahapatayo nānāvohāresu ceva akkharacintāya ca. Samaṇā sakavādaparavādesu kusalā honti. Tesaṃ majjhe dhammakathākathanaṃ nāma ativiya bhāro. Amanussāpi uggā honti. Amanussoti hi vuttamattepi manussānaṃ sakalasarīraṃ saṅkampati, tesaṃ rūpaṃ vā disvā saddaṃ vā sutvā sattā visaino honti. Evaṃ amanussaparisā uggā. Tāsupi dhammakathākathanaṃ nāma ativiya bhāro. Iti uggaṭṭhānadassanavasena tā gahitāti veditabbā.

Ajjhogāhatīti anupavisati. Anekasataṃ khattiyaparisanti bimbisārasamāgama ātisamāgama licchavīsamāgamasadisaṃ. Aesupi cakkavāḷesu labbhatiyeva. Kiṃ pana bhagavā aāni cakkavāḷānipi gacchatīti? Āma gacchati. Kīdiso hutvā? Yādisā te, tādisoyeva. Tenevāha abhijānāmi kho panāhaṃ, ānanda, anekasataṃ khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā, tattha yādisako tesaṃ vaṇṇo hoti, tādisako mayhaṃ vaṇṇo hoti. Yādisako tesaṃ saro hoti, tādisako mayhaṃ saro hoti. Dhammiyā kathāya sandassemi samādapemi samuttejemi sampahaṃsemi. Bhāsamānaca maṃ na jānanti ko nu kho ayaṃ bhāsati devo vā manusso vāti. Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā antaradhāyāmi . Antarahitaca maṃ na jānanti ko nu kho ayaṃ antarahito devo vā manusso vāti (dī. ni. 2.172).

Khattiyā keyūraṅgadamālāgandhādivibhūsitā nānāvirāgavasanā āmukkamaṇikuṇḍalā moḷidharā honti. Kiṃ bhagavāpi evaṃ attānaṃ maṇḍeti? Te ca odātāpi honti kāḷāpi maṃgulacchavīpi. Kiṃ satthāpi evarūpo hotīti? Satthā attano pabbajitavaseneva gacchati, tesaṃ pana tādiso hutvā upaṭṭhāti, gantvā rājāsane nisinnaṃ attānaṃ dasseti, tesaṃ ajja amhākaṃ rājā ativiya virocatīti hoti. Te ca bhinnassarāpi honti gaggassarāpi kākassarāpi. Satthā brahmassareneva dhammaṃ katheti. Tādisako mayhaṃ saro hotīti idaṃ pana bhāsantaraṃ sandhāya kathitaṃ. Manussānaṃ pana taṃ sutvā ajja rājā madhurena sarena kathetīti hoti. Kathetvā pakkante ca bhagavati puna rājānaṃ āgataṃ disvā ko nu kho ayanti vīmaṃsā uppajjati.

Idaṃ vuttaṃ hoti ko nu kho ayaṃ imasmiṃ ṭhāne idāneva māgadhabhāsāya sīhaḷabhāsāya madhurena sarena kathento antarahito, kiṃ devo, udāhu manussoti? Kimatthaṃ panevaṃ ajānantānaṃ dhammaṃ desetīti? Vāsanatthāya. Evaṃ sutopi hi dhammo anāgate paccayo hotiyevāti anāgataṃ paṭicca desetīti.

Sannisinnapubbanti saṅgamma nisinnapubbaṃ. Sallapitapubbanti ālāpasallāpo katapubbo. Sākacchāti dhammasākacchāpi samāpajjitapubbā. Anekasataṃ brāhmaṇaparisantiādīnampi soṇadaṇḍasamāgamādivasena ceva aacakkavāḷavasena ca sambhavo veditabbo.

Aṭṭhaparisavaṇṇanā niṭṭhitā.

(Tm hội chng)

Ny Sariputta, c tm Hội chng ny: Hội chng St-đế-lị, Hội chng B-la-mn, Hội chng Gia chủ, Hội chng Sa-mn, Hội chng Tứ thin vương, Hội chng Tam thập tam thin, Hội chng Mra, Hội chng Phạm thin.

Imehi kho, sāriputta, catūhi vesārajjehi samannāgato tathāgato imā aṭṭha parisā upasaṅkamati ajjhogāhati.

Ny Sariputta, c tm Hội chng ny. Ny Sariputta, Như Lai thnh tựu bốn php v sở y như vậy, đến gần v vo tm Hội chng ny.

Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbaceva, sallapitapubbaca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Ny Sariputta, Ta nhớ lại Ta đ đến hng trăm Hội chng St-đế-lị. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta ni chuyện v trước khi Ta đm luận; ny Sariputta, ta thấy khng c l do g để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hi v run sợ sẽ đến m ảnh Ta". Ny Sariputta, v Ta thấy khng c l do g như vậy, nn Ta sống đạt được an ổn, đạt được khng sợ hi, đạt được v y.

Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ brāhmaṇaparisaṃpe gahapatiparisaṃ samaṇaparisaṃ cātumahārājikaparisaṃ tāvatiṃsaparisaṃ māraparisaṃ brahmaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbaceva, sallapitapubbaca, sākacchā ca samāpajjitapubbā. Tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta , na samanupassāmi. Etamahaṃ, sāriputta, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

Ny Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đ đến hng trăm Hội chng B-la-mn... (như trn)... Hội chng Gia chủ... Hội chng Sa-mn... Hội chng Tứ thin vương... Hội chng Tam thập tam thin... Hội chng Mra... Hội chng Phạm thin. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta ni chuyện v trước khi Ta đm luận, ny Sariputta, Ta thấy khng c một l do g để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hi v run sợ sẽ đến m ảnh Ta". Ny Sariputta, v Ta thấy khng c l do g như vậy, nn Ta sống đạt được an ổn, đạt được khng sợ hi, đạt được v y.

Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānanti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paāsampanno diṭṭheva dhamme aaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

Ny Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục, như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn.

 

152. Catasso kho imā, sāriputta, yoniyo. Katamā catasso?

Catuyonivaṇṇanā

152.Catassokho imā, sāriputta, yoniyoti ettha yonīti khandhakoṭṭhāsassapi kāraṇassapi passāvamaggassapi nāmaṃ. Catasso nāgayoniyo catasso supaṇṇayoniyoti (saṃ. ni. 3.342, 392) ettha hi khandhakoṭṭhāso yoni nāma. Yoni hesā bhūmija phalassa adhigamāyāti (ma. ni. 2.227) ettha kāraṇaṃ. Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi, yonijaṃ mattisambhavanti (ma. ni. 2.457; dha. pa. 396) ettha passāvamaggo. Idha pana khandhakoṭṭhāso yonīti adhippeto. Tattha aṇḍe jātā aṇḍajā. Jalābumhi jātā jalābujā. Saṃsede jātā saṃsedajā. Vinā etehi kāraṇehi uppatitvā viya nibbattā abhinibbattāti opapātikā. Abhinibbhijja jāyantīti bhinditvā nikkhamanavasena jāyanti. Pūtikuṇape vātiādīhi aniṭṭhaṭṭhānāneva dassitāni. Iṭṭhesupi sappitelamadhuphāṇitādīsu sattā jāyanti eva. Devātiādīsu cātumahārājikato paṭṭhāya uparidevā opapātikāva honti. Bhūmadevā pana catuyonikā. Ekacce ca manussāti manussesu keci devā viya opapātikā ca honti. Yebhuyyena panete jalābujāva, aṇḍajāpi ettha kontaputtā dvebhātiyattherā viya, saṃsedajāpi padumagabbhe nibbattapokkharasātibrāhmaṇapadumavatidevīādayo viya, evaṃ vinipātikesu nijjhāmataṇhikapetā nerayikā viya opapātikāyeva, avasesā catuyonikāpi honti. Yathā te evaṃ yakkhāpi sabbacatuppadapakkhijātidīghajātiādayopi sabbe catuyonikāyeva.

Catuyonivaṇṇanā niṭṭhitā.

 

(Bốn loại sanh)

Ny Sariputta, c bốn loại sanh. Thế no l bốn?

Aṇḍajā yoni, jalābujā yoni, saṃsedajā yoni, opapātikā yoni.

Non sanh, thai sanh, thấp sanh, ha sanh.

Katamā ca, sāriputta, aṇḍajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā aṇḍakosaṃ abhinibbhijja jāyanti ayaṃ vuccati, sāriputta, aṇḍajā yoni.

Ny Sariputta, thế no l non sanh? Ny Sariputta, những loại chng sanh no ph vỏ trứng, m sanh, ny Sariputta như vậy gọi l non sanh.

Katamā ca, sāriputta, jalābujā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā vatthikosaṃ abhinibbhijja jāyanti ayaṃ vuccati, sāriputta, jalābujā yoni.

V ny Sariputta, thế no l thai sanh? Ny Sariputta, những loại chng sanh no ph mn da mỏng che chỗ kn m sanh, ny Sariputta, như vậy gọi l thai sanh.

Katamā ca, sāriputta, saṃsedajā yoni? Ye kho te, sāriputta, sattā pūtimacche vā jāyanti pūtikuṇape vā pūtikummāse vā candanikāye vā oḷigalle vā jāyanti ayaṃ vuccati, sāriputta, saṃsedajā yoni.

V ny Sariputta, thế no l thấp sanh? Ny Sariputta, những loại chng sanh no sanh ra từ c thi, từ xc chết thi, từ cho cơm thi, hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp. Ny Sariputta, như vậy gọi l thấp sanh.

Katamā ca, sāriputta, opapātikā yoni? Devā, nerayikā, ekacce ca manussā, ekacce ca vinipātikā ayaṃ vuccati, sāriputta, opapātikā yoni.

V ny Sariputta, thế no l ha sanh? Chư Thin, cc chng sanh ở địa ngục, một số thuộc loi người v một số thuộc đọa xứ. Ny Sariputta, như vậy gọi l ha sanh.

Imā kho, sāriputta, catasso yoniyo.

Ny Sariputta c bốn loại sanh như vậy.

Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānanti, taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paāsampanno diṭṭheva dhamme aaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi. Taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

Ny Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục, như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn.

 

153. Paca kho imā, sāriputta, gatiyo. Katamā paca?

Pacagativaṇṇanā

153.Paca kho imā, sāriputta, gatiyoti ettha sukatadukkaṭakammavasena gantabbāti gatiyo. Apica gatigati nibbattigati ajjhāsayagati vibhavagati nipphattigatīti bahuvidhā gati nāma. Tattha taṃ gatiṃ pecca gacchāmīti (a. ni. 4.184) ca, yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusāti (dha. pa. 420) ca ayaṃ gatigati nāma. Imesaṃ kho ahaṃ bhikkhūnaṃ sīlavantānaṃ neva jānāmi gatiṃ vā agatiṃ vāti (ma. ni. 1.508) ayaṃ nibbattigati nāma. Evampi kho te ahaṃ brahme gatiṃ ca pajānāmi jutica pajānāmīti (ma. ni. 1.503) ayaṃ ajjhāsayagati nāma. Vibhavo gati dhammānaṃ, nibbānaṃ arahato gatīti (pari. 339) ayaṃ vibhavagati nāma. Dveyeva gatiyo bhavanti anaāti (dī. ni. 1.258; 2.34) ayaṃ nipphattigati nāma. Tāsu idha gatigati adhippetā.

Nirayotiādīsu niratiatthena nirassādaṭṭhena nirayo. Tiriyaṃ achitāti tiracchānā. Tesaṃ yoni tiracchānayoni. Peccabhāvaṃ pattānaṃ visayoti pettivisayo. Manaso ussannattā manussā. Pacahi kāmaguṇehi attano attano ānubhāvehi ca dibbantīti devā. Nirayacāhaṃ, sāriputtātiādīsu nirayoti saddhiṃ okāsena khandhā. Tiracchānayoniṃ cātiādīsupi eseva nayo. Maggaṃ paṭipadanti ubhayenāpi vuttagatisaṃvattanika kammameva dasseti. Yathā ca paṭipannoti yena maggena yāya paṭipadāya paṭipannoti ubhayampi ekato katvā niddisati. Apāyantiādīsu vaḍḍhisaṅkhātā sukhasaṅkhātā vā ayā apetattā apāyo. Dukkhassa gati paṭisaraṇanti duggati. Dukkaṭakārino ettha vinipatantīti vinipāto. Nibbānacāhanti idaṃ pana na kevalaṃ gatigatimeva, gatinissaraṇaṃ nibbānampi jānāmīti dassanatthamāha. Idha maggo paṭipadāti ubhayenāpi ariyamaggova vutto.

Pacagativaṇṇanā niṭṭhitā.

(Năm sanh th v Niết bn)

Ny Sariputta, c năm loại sanh th ny. Thế no l năm?

Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā.

ịa ngục, bng sanh, ngạ quỷ, loi Người, chư Thin.

Nirayacāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nirayagāmica maggaṃ, nirayagāminica paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati taca pajānāmi.

(1) Ny Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục v hnh lộ đưa đến địa ngục. Ty theo hạnh nghiệp, sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục, sự việc ny ta cũng tuệ tri.

Tiracchānayonicāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, tiracchānayonigāmica maggaṃ, tiracchānayonigāminica paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati taca pajānāmi.

(2) V ny Sariputta, Ta tuệ tri bng sanh, con đường đưa đến bng sanh v hnh lộ đưa đến bng sanh. Ty theo hạnh nghiệp, sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo bng sanh, sự việc ny Ta cũng tuệ tri.

Pettivisayaṃ cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, pettivisayagāmica maggaṃ, pettivisayagāminica paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati taca pajānāmi.

(3) V ny Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường đưa đến ngạ quỷ v hnh lộ đưa đến ngạ quỷ. Ty theo hnh nghiệp, sau khi thn hoại mạng chung, phải sanh vo ngạ quỷ, sự việc ny Ta cũng tuệ tri.

Manusse cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, manussalokagāmica maggaṃ , manussalokagāminica paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjati taca pajānāmi.

(4) V ny Sariputta, Ta cũng tuệ tri loi Người, con đường đưa đến thế giới loi Người v hnh lộ đưa đến thế giới loi Người. Ty theo hnh nghiệp, sau khi thn hoại mạng chung, sanh vo loi Người, sự việc ny Ta cũng tuệ tri.

Deve cāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, devalokagāmica maggaṃ, devalokagāminica paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati taca pajānāmi.

 (5) V ny Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thin, con đường đưa đến Thin giới v hnh lộ đưa đến Thin giới. Ty theo hnh nghiệp, sau khi thn hoại mạng chung, sanh vo thiện th, Thin giới, thế giới ny, sự việc ny Ta cũng tuệ tri.

Nibbānacāhaṃ, sāriputta, pajānāmi, nibbānagāmica maggaṃ, nibbānagāminica paṭipadaṃ; yathā paṭipanno ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharati taca pajānāmi.

V ny Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bn, con đường đưa đến Niết-bn v hnh lộ đưa đến Niết-bn. Ty theo hnh nghiệp, do đoạn trừ cc lậu hoặc, sau khi tự mnh với thắng tr, chứng ngộ, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot, sự việc ny, Ta cũng tuệ tri.

154. Idhāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, aṅgārakāsu sādhikaporisā pūrā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva aṅgārakāsuṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva aṅgārakāsuṃ āgamissatīti . Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassā aṅgārakāsuyā patitaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ, ekantadukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.

154. Idāni yathāvuttesu sattasu ṭhānesu aṭṭhasu ṭhānesu attano āṇappavattākāraṃ dassento idhāhaṃ, sāriputtātiādimāha.

Tattha ekantadukkhāti niccadukkhā nirantaradukkhā. Tibbāti bahalā. Kaṭukāti kharā. Seyyathāpītiādīni opammadassanatthaṃ vuttāni. Tattha kāsūti āvāṭopi vuccati rāsipi.

Kinnu santaramānova, kāsuṃ khaṇasi sārathi;

Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ kāsuyā karissasīti. (jā. 2.22.3)

Ettha hi āvāṭo kāsu nāma.

Aṅgārakāsuṃ apare phunanti, narā rudantā paridaḍḍhagattāti. (jā. 2.22.462)

Ettha rāsi. Idha pana āvāṭo adhippeto. Tenevāha sādhikaporisāti. Tattha sādhikaṃ porisaṃ pamāṇaṃ assāti sādhikaporisā, atirekapacaratanāti attho. Vītaccikānaṃ vītadhūmānanti etaṃ pariḷāhassa balavabhāvadīpanatthaṃ vuttaṃ, acciyā vā sati dhūme vā sati, vāto samuṭṭhāti, tena pariḷāho na balavā hoti. Ghammaparetoti ghammānugato . Tasitoti jātataṇho. Pipāsitoti udakaṃ pātukāmo. Ekāyanena maggenāti ekapatheneva maggena, anukkamaniyena ubhosu passesu nirantarakaṇṭakarukkhagahanena. Paṇidhāyāti aṅgārakāsuyaṃ patthanā nāma natthi, aṅgārakāsuṃ ārabbha pana iriyāpathassa ṭhapitattā evaṃ vuttaṃ.

Evameva khoti ettha idaṃ opammasaṃsandanaṃ aṅgārakāsu viya hi nirayo daṭṭhabbo. Aṅgārakāsumaggo viya nirayūpagaṃ kammaṃ. Maggāruḷho viya kammasamaṅgī puggalo. Cakkhumā puriso viya dibbacakkhuko bhagavā. Yathā so puriso maggāruḷhaṃ disvā vijānāti ayaṃ iminā maggena gantvā aṅgārakāsuyaṃ patissatīti, evamevaṃ bhagavā pāṇātipātādīsu yaṃkici kammaṃ āyūhantaṃ evaṃ jānāti ayaṃ imaṃ kammaṃ katvā niraye nibbattissattīti. Yathā so puriso aparabhāge taṃ aṅgārakāsuyā patitaṃ passati, evameva bhagavā aparabhāge so puriso taṃ kammaṃ katvā kuhiṃ nibbattoti ālokaṃ vaḍḍhetvā dibbacakkhunā olokento niraye nibbattaṃ passati pacavidhabandhanādimahādukkhaṃ anubhavantaṃ. Tattha kicāpi tassa kammāyūhanakāle ao vaṇṇo, niraye nibbattassa ao. Athāpi so satto taṃ kammaṃ katvā kattha nibbattoti olokentassa anekasahassānaṃ sattānaṃ majjhe ṭhitopi ayaṃ soti soyeva satto āpāthaṃ āgacchati, dibbacakkhubalaṃ nāma etanti vadanti.

Dutiyaupamāyaṃ yasmā aṅgārakāsuyaṃ viya gūthakūpe pariḷāho natthi, tasmā ekantadukkhāti avatvā dukkhātiādimāha. Etthāpi purimanayeneva opammasaṃsandanaṃ veditabbaṃ . Imampi hi puggalaṃ bhagavā hatthiyoniādīsu yattha katthaci nibbattaṃ vadhabandhanaākaḍḍhanavikaḍḍhanādīhi mahādukkhaṃ anubhavamānaṃ passatiyeva.

Tatiyaupamāyaṃ tanupattapalāsoti na abbhapaṭalaṃ viya tanupaṇṇo, viraḷapaṇṇattaṃ panassa sandhāya idaṃ vuttaṃ. Kabaracchāyoti viraḷacchāyo. Dukkhabahulāti pettivisayasmihi dukkhameva bahulaṃ, sukhaṃ parittaṃ kadāci anubhavitabbaṃ hoti, tasmā evamāha. Etthāpi purimanayeneva opammasaṃsandanaṃ veditabbaṃ.

Catutthaupamāyaṃ bahalapattapalāsoti nirantarapaṇṇo pattasachanno. Santacchāyoti pāsāṇacchattaṃ viya ghanacchāyo. Sukhabahulā vedanāti manussaloke khattiyakulādīsu sukhabahulā vedanā vedayitabbā hoti, tā vedayamānaṃ nipannaṃ vā nisinnaṃ vā passāmīti dasseti. Idhāpi opammasaṃsandanaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.

Pacamaupamāyaṃ pāsādoti dīghapāsādo. Ullittāvalittanti anto ceva ullittaṃ bahi ca avalittaṃ. Phusitaggaḷanti dvārabāhāhi saddhiṃ supihitakavāṭaṃ. Gonakatthatoti caturaṅgulādhikalomena kāḷakojavena atthato. Paṭikatthatoti uṇṇāmayena setaattharaṇena atthato. Paṭalikatthatoti ghanapupphakena uṇṇāmayaattharaṇena atthato. Kadalimigapavarapaccattharaṇoti kadalimigacammamayena uttamapaccattharaṇena atthato. Taṃ kira paccattharaṇaṃ setavatthassa upari kadalimigacammaṃ attharitvā sibbetvā karonti. Sauttaracchadoti saha uttaracchadena, uttaribaddhena rattavitānena saddhinti attho. Ubhatolohitakūpadhānoti sīsūpadhānaca pādūpadhānacāti pallaṅkassa ubhato ṭhapitalohitakūpadhāno. Idhāpi upamāsaṃsandanaṃ purimanayeneva veditabbaṃ.

Ayaṃ panettha aparabhāgayojanā, yathā so puriso maggāruḷhameva jānāti ayaṃ etena maggena gantvā pāsādaṃ āruyha kūṭāgāraṃ pavisitvā pallaṅke nisīdissati vā nipajjissati vāti, evamevaṃ bhagavā dānādīsu puakiriyavatthūsu yaṃkici kusalakammaṃ āyūhantaṃyeva puggalaṃ disvā ayaṃ imaṃ katvā devaloke nibbattissatīti jānāti. Yathā so puriso aparabhāge taṃ pāsādaṃ āruyha kūṭāgāraṃ pavisitvā pallaṅke nisinnaṃ vā nipannaṃ vā ekantasukhaṃ nirantarasukhaṃ vedanaṃ vedayamānaṃ passati, evamevaṃ bhagavā aparabhāge so taṃ kalyāṇaṃ katvā kuhiṃ nibbattoti ālokaṃ vaḍḍhetvā dibbacakkhunā olokento devaloke nibbattaṃ passati, nandanavanādīsu accharāsaṅghaparivutaṃ dibbasampattiṃ anubhavamānaṃ.

āṇappavattākāravaṇṇanā niṭṭhitā.

Āsavakkhayavāravaṇṇanā

Āsavakkhayavāre dibbena cakkhunāti avatvā tamenaṃ passāmīti vuttaṃ. Taṃ kasmāti ce? Niyamābhāvā. Imahi puggalaṃ dibbacakkhunāpi passissati, cetopariyaāṇenāpi jānissati, sabbautaāṇenapi jānissatiyeva. Ekantasukhā vedanāti idaṃ kicāpi devalokasukhena saddhiṃ byajanato ekaṃ, atthato pana nānā hoti. Devalokasukhahi rāgapariḷāhādīnaṃ atthitāya na ekanteneva sukhaṃ. Nibbānasukhaṃ pana sabbapariḷāhānaṃ vūpasamāya sabbākārena ekantasukhaṃ. Upamāyampi yathā pāsāde ekantasukhāti vuttaṃ. Taṃ maggapariḷāhassa avūpasantatāya chātajjhattatāya pipāsābhibhūtatāya ca na ekantameva sukhaṃ. Vanasaṇḍe pana pokkharaṇiyaṃ oruyha rajojallassa pavāhitattā maggadarathassa vūpasantatāya bhisamūlakhādanena ceva madhurodakapānena ca khuppipāsānaṃ vinītatāya udakasāṭakaṃ parivattetvā maṭṭhadukūlaṃ nivāsetvā taṇḍulatthavikaṃ ussīsake katvā udakasāṭakaṃ pīḷetvā hadaye ṭhapetvā mandamandena ca vātena bījayamānassa nipannattā sabbākārena ekantasukhaṃ hoti.

Evameva khoti ettha idaṃ opammasaṃsandanaṃ pokkharaṇī viya hi ariyamaggo daṭṭhabbo. Pokkharaṇimaggo viya pubbabhāgapaṭipadā. Maggāruḷho viya paṭipadāsamaṅgīpuggalo. Cakkhumā puriso viya dibbacakkhu bhagavā. Vanasaṇḍo viya nibbānaṃ. Yathā so puriso maggāruḷhaṃ disvāva jānāti ayaṃ iminā maggena gantvā pokkharaṇiyaṃ nhatvā ramaṇīye vanasaṇḍe rukkhamūle nisīdissati vā nipajjissati vāti, evamevaṃ bhagavā paṭipadaṃ pūrentameva nāmarūpaṃ paricchindantameva paccayapariggahaṃ karontameva lakkhaṇārammaṇāya vipassanāya kammaṃ karontameva jānāti ayaṃ imaṃ paṭipadaṃ pūretvā sabbaāsave khepetvā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttinti evaṃ vuttaṃ phalasamāpattiṃ upasampajja viharissatīti. Yathā so puriso aparabhāge tāyaṃ pokkharaṇiyaṃ nhatvā vanasaṇḍaṃ pavisitvā nisinnaṃ vā nipannaṃ vā ekantasukhaṃ vedanaṃ vedayamānaṃ passati, evameva bhagavā aparabhāge taṃ puggalaṃ paṭipadaṃ pūretvā maggaṃ bhāvetvā phalaṃ sacchikatvā nirodhasayanavaragataṃ nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā ekantasukhaṃ vedanaṃ vedayamānaṃ passati.

Āsavakkhayavāravaṇṇanā niṭṭhitā.

 

(1) Ny Sariputta, ở đy, với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người. Do hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, bước vo đạo lộ như vậy, sau khi thn hoại mạng chung sẽ sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục như vậy. Sau một thời gian, với thin nhn thanh tịnh, siu nhn, Ta thấy người ấy, sau khi thn hoại mạng chung sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Ny Sariputta, cũng như c một hố than su hơn thn người, đầy vun than hừng, khng c lửa ngọn, khng c khi, v một người đi đến, bị nng bức p đảo, bị nng bức hnh hạ, mệt mỏi kh cổ, đắng họng, kht nước, v đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người c mắt thấy người ấy, c thể ni: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vo hố than ấy v phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Ny Sariputta, cũng vậy, ở đy với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, bước vo đạo lộ như vậy, sau khi thn hoại mạng chung sẽ sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thin nhn thanh tịnh siu nhn, Ta thấy người ấy sau khi thn hoại mạng chung, sanh vo ci dữ, c th, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt.

 

Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, gūthakūpo sādhikaporiso, pūro gūthassa. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva gūthakūpaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho yathā imaṃyeva gūthakūpaṃ āgamissatīti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ gūthakūpe patitaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapannaṃ, dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānaṃ.

(2) Ny Sariputta, ở đy với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, bước vo đạo lộ như vậy, sau khi thn hoại mạng chung, sẽ sanh vo bng sanh". Sau một thời gian, với thin nhn thanh tịnh siu nhn, Ta thấy kẻ ấy sau khi thn hoại mạng chung, sanh vo bng sanh, phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Ny Sariputta, cũng như c một hố phn, su hơn thn người, đầy những phẩn uế, v một người đi đến, bị nng bức p đảo, bị nng bức hnh hạ, mệt mỏi, kh cổ, đắng họng, kht nước v đi thẳng đến hố phn ấy chỉ bằng một con đường. Một người c mắt thấy người ấy c thể ni: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy v bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phn ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vo hố phn ấy v phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Ny Sariputta, cũng vậy, ở đy với tm của Ta... (như trn)... thống khổ, khốc liệt.

 

Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho visame bhūmibhāge jāto tanupattapalāso kabaracchāyo . Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva rukkhaṃ āgamissatīti. Tamenaṃ passeyya, aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapannaṃ, dukkhabahulā vedanā vedayamānaṃ.

(3) Ny Sariputta, ở đy với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thn hoại mạng chung sẽ sanh vo ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Ny Sariputta, cũng như c một cy sống trn miếng đất khng bằng phẳng, với l thưa thớt, với bng che từng đm lưa thưa. V một người đi đến bị nng bức p đảo, bị nng bức hnh hạ, mệt mỏi, kh cổ, đắng họng, kht nước v đi thẳng đến cy ấy chỉ bằng một con đường. Một người c mắt thấy người ấy c thể ni: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy v bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cy ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm dưới bng cy ấy v phải cảm thọ những cảm gic cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Ny Sariputta, cũng vậy ở đy với tm của Ta... (như trn)... thống khổ, khốc liệt.

 

Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, rukkho same bhūmibhāge jāto bahalapattapalāso sandacchāyo [saṇḍacchāyo (syā.), santacchāyo (ka.)]. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva rukkhaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā imameva rukkhaṃ āgamissatīti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tassa rukkhassa chāyāya nisinnaṃ vā nipannaṃ vā sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussesu upapannaṃ, sukhabahulā vedanā vedayamānaṃ.

(4) Ny Sariputta, ở đy với tm của Ta, Ta biết tm của một số người: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thn hoại mạng chung, sẽ sanh vo loi người". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vo loi người, v cảm thọ được nhiều cảm gic lạc thọ. Ny Sariputta, cũng như c một cy sống trn miếng đất bằng phẳng với l sum s, với bng cy rậm rạp. V một người đi đến, bị nng bức p đảo, bị nng bức hnh hạ, mệt mỏi, kh cổ, đắng họng, kht nước v đi thẳng đến cy ấy chỉ bằng một con đường. Một người c mắt thấy người ấy c thể ni: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ của người ny như vậy v bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cy ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia, ngồi hay nằm dưới bng cy ấy v cảm thọ được nhiều cảm gic lạc thọ. Ny Sariputta, cũng vậy, ở đy, với tm của Ta... được nhiều cảm gic lạc thọ.

 

Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pāsādo, tatrāssa kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ. Tatrāssa pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pāsādaṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya tathāyaṃ bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pāsādaṃ āgamissatīti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena tasmiṃ pāsāde tasmiṃ kūṭāgāre tasmiṃ pallaṅke nisinnaṃ vā nipannaṃ vā ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho yathā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ.

(5) Ny Sariputta, ở đy với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thn hoại mạng chung sẽ sanh vo thiện th, Thin giới, ci đời ny". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vo thiện th, Thin giới, ci đời ny v cảm thọ những cảm gic cực lạc. Ny Sariputta, giống như một ngi lầu, c gc nhọn, c t vi cả trong lẫn ngoi, được che gi, c then chốt đng lại v c cc cửa sổ khp kn. Tại đy c một sng tọa, trải nệm lng di, trải nệm mu trắng, trải nệm bng c thu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi l kadali, c nệm với khun mu treo pha trn, c gối di mu đỏ cả hai đầu. V một người đi đến, bị nng bức p đảo, bị nng bức hnh hạ, mệt mỏi, kh cổ, đắng họng, kht nước v đi thẳng đến ngi lầu ấy. Một người c mắt thấy người ấy c thể ni: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, v bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngi lầu ấy, trong gc nhọn ấy, trn sng tọa ấy v cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Ny Sariputta, cũng vậy, ở đy với tm của Ta... được nhiều cảm gic lạc thọ.

 

Idha panāhaṃ, sāriputta, ekaccaṃ puggalaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setakā supatitthā ramaṇīyā. Avidūre cassā tibbo vanasaṇḍo. Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito ekāyanena maggena tameva pokkharaṇiṃ paṇidhāya. Tamenaṃ cakkhumā puriso disvā evaṃ vadeyya tathā bhavaṃ puriso paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā imaṃyeva pokkharaṇiṃ āgamissatīti. Tamenaṃ passeyya aparena samayena taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā nhāyitvā ca pivitvā ca sabbadarathakilamathapariḷāhaṃ paṭippassambhetvā paccuttaritvā tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ vā nipannaṃ vā, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ. Evameva kho ahaṃ, sāriputta, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi tathāyaṃ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati taca maggaṃ samārūḷho, yathā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharissatīti. Tamenaṃ passāmi aparena samayena āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharantaṃ, ekantasukhā vedanā vedayamānaṃ.

(6) Ny Sariputta, ở đy với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ cc lậu hoặc, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ cc lậu hoặc, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot, cảm thọ những cảm gic cực lạc. Ny Sariputta, giống như một hồ sen c nước trong, c nước ngọt, c nước mt, c nước trong sng, c bờ hồ kho sắp đặt, đẹp đẽ, v khng xa hồ ấy c khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nng bức p đảo, bị nng bức hnh hạ, mệt mỏi, kh cổ, đắng họng, kht nước v đi thẳng đến hồ sen ấy. Một người c mắt thấy người ấy c thể ni: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, v bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia, sau khi tẩm mnh vo hồ sen ấy, sau khi tắm rửa, uống nước v lm cho dịu bớt mọi ưu tư, mệt mỏi, phiền no, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi hay nằm trong rừng cy rậm rạp ấy v cảm thọ những cảm gic cực lạc. Cũng vậy, ny Sariputta, ở đy với tm của Ta, Ta tuệ tri tm của một số người: "Hnh nghiệp của người ny như vậy, cử chỉ như vậy, bước vo đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ cc lậu hoặc, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ cc lậu hoặc, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v lậu tm giải thot, tuệ giải thot, cảm thọ những cảm gic cực lạc.

 

Imā kho, sāriputta, paca gatiyo.

Ny Sariputta, năm loại ny l năm sanh th.

Yo kho maṃ, sāriputta, evaṃ jānantaṃ evaṃ passantaṃ evaṃ vadeyya natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammā alamariyaāṇadassanaviseso; takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānanti taṃ, sāriputta, vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Seyyathāpi, sāriputta, bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paāsampanno diṭṭheva dhamme aaṃ ārādheyya, evaṃ sampadamidaṃ, sāriputta, vadāmi taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

Ny Sariputta, c ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy, v ni: "Sa-mn Gotama khng c php Thượng nhn, khng c tri kiến th thắng xứng đng bậc Thnh. Sa-mn Gotama thuyết php, php ấy tự mnh tạo ra, do suy luận tc thnh, ty thuộc trắc nghiệm". Ny Sariputta, nếu người ấy khng từ bỏ lời ni ấy, khng từ bỏ tm ấy, khng đoạn trừ t kiến ấy, th người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn. Ny Sariputta, Tỷ-kheo thnh tựu giới hạnh, thnh tựu thiền định, thnh tựu tr tuệ, c thể chứng được chnh tr ngay trong hiện tại. Ny Sariputta, Ta ni như vậy l sự thnh tựu như vậy. Nếu người ấy khng từ bỏ lời ni ấy, khng từ bỏ tm ấy, khng đoạn trừ t kiến ấy, th người ấy sẽ bị rơi vo địa ngục như một gnh nặng bị quăng bỏ một bn.

155. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā [caritvā (ka.)] tapassī sudaṃ homi paramatapassī, lūkho sudaṃ [lūkhassudaṃ (sī. pī.)] homi paramalūkho, jegucchī sudaṃ homi paramajegucchī, pavivitto sudaṃ [pavivittassudaṃ (sī. pī.)] homi paramapavivitto .

Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā

155. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, caturaṅgasamannāgatanti idaṃ kasmā āraddhaṃ? Pāṭiyekkaṃ anusandhivasena āraddhaṃ. Ayaṃ kira sunakkhatto dukkarakārikāya suddhi hotīti evaṃ laddhiko. Athassa bhagavā mayā ekasmiṃ attabhāve ṭhatvā caturaṅgasamannāgataṃ dukkaraṃ kataṃ, dukkarakārako nāma mayā sadiso natthi. Dukkarakārena suddhiyā sati ahameva suddho bhaveyyanti dassetuṃ imaṃ desanaṃ ārabhi. Apica ayaṃ sunakkhatto dukkarakārikāya pasanno, so cassa pasannabhāvo, addasā kho, bhaggava, sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukhena khādantaṃ mukhena bhujantaṃ. Disvānassa etadahosi sādhu rūpo vata, bho, ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati, mukheneva bhujatīti evamādinā pāthikasutte (dī. ni. 3.7) āgatanayena veditabbo.

Atha bhagavā ayaṃ dukkarakārikāya pasanno, mayā ca etasmiṃ attabhāve ṭhatvā caturaṅgasamannāgataṃ dukkaraṃ kataṃ, dukkarakāre pasīdantenāpi anena mayi pasīditabbaṃ siyā, sopissa pasādo mayi natthīti dassento imaṃ desanaṃ ārabhi.

Tatra brahmacariyanti dānampi veyyāvaccampi sikkhāpadampi brahmavihārāpi dhammadesanāpi methunaviratipi sadārasantosopi uposathopi ariyamaggopi sakalasāsanampi ajjhāsayopi vīriyampi vuccati.

Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ,

Kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idaca te nāga mahāvimānaṃ.

Ahaca bhariyā ca manussaloke,

Saddhā ubho dānapatī ahumhā;

Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi,

Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ,

Tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

Iddhī jutī balavīriyūpapatti,

Idaca me dhīra mahāvimānanti. (jā. 2.22.1592, 1593, 1595)

Imasmihi puṇṇakajātake dānaṃ brahmacariyanti vuttaṃ.

Kena pāṇi kāmadado, kena pāṇi madhussavo;

Kena te brahmacariyena, puaṃ pāṇimhi ijjhati.

Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo;

Tena me brahmacariyena, puaṃ pāṇimhi ijjhatīti. (pe. va. 275)

Imasmiṃ aṅkurapetavatthusmiṃ veyyāvaccaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. Evaṃ kho taṃ, bhikkhave, tittiriyaṃ nāma brahmacariyaṃ ahosīti (cūḷava. 311) imasmiṃ tittirajātake pacasikkhāpadaṃ brahmacariyanti vuttaṃ. Taṃ kho pana me pacasikha brahmacariyaṃ neva nibbidāya na virāgāya na nirodhāya, yāvadeva brahmalokūpapattiyāti (dī. ni. 2.329) imasmiṃ mahāgovindasutte brahmavihārā brahmacariyanti vuttaṃ. Ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ, sahassaṃ maccuhāyinanti (saṃ. ni. 1.184) ettha dhammadesanā brahmacariyanti vuttā. Pare abrahmacārī bhavissanti, mayamettha brahmacārī bhavissāmāti (ma. ni. 1.83) sallekhasutte methunavirati brahmacariyanti vuttā.

Mayaca bhariyā nātikkamāma,

Amhe ca bhariyā nātikkamanti;

Aatra tāhi brahmacariyaṃ carāma,

Tasmā hi amhaṃ daharā na mīyareti. (jā. 1.10.97)

Mahādhammapālajātake sadārasantoso brahmacariyanti vutto.

Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati;

Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhatīti. (jā. 1.8.75)

Evaṃ nimijātake attadamanavasena kato aṭṭhaṅgiko uposatho brahmacariyanti vutto. Idaṃ kho pana me, pacasikha, brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāyape ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti (dī. ni. 2.329) mahāgovindasuttasmieva ariyamaggo brahmacariyanti vutto. Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhaceva phītaca vitthārikaṃ bāhujaaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitanti (dī. ni. 3.174) pāsādikasutte sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanaṃ brahmacariyanti vuttaṃ.

Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati;

Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi gāmaṇīti. (jā. 1.1.8)

Ettha ajjhāsayo brahmacariyanti vutto. Idha pana vīriyaṃ brahmacariyanti adhippetaṃ. Vīriyabrahmacariyassa hi idameva suttaṃ. Tadetaṃ ekasmiṃ attabhāve catubbidhassa dukkarassa katattā caturaṅgasamannāgatanti vuttaṃ.

Tapassī sudaṃ homīti sudanti nipātamattaṃ, tapanissitako homīti attho. Paramatapassīti paramo tapassī, tapanissitakānaṃ uttamo. Lūkho sudaṃ homīti lūkho homi. Jegucchīti pāpajegucchiko. Pavivitto sudaṃ homīti pavivitto ahaṃ homi. Tatrāssu me idaṃ, sāriputtāti tatra caturaṅge brahmacariye idaṃ mama tapassitāya hoti, tapanissitakabhāve mayhaṃ idaṃ acelakāditapassitakattaṃ hotīti dasseti.

Tattha acelakoti niccelo naggo. Muttācāroti visaṭṭhācāro, uccārakammādīsu lokiyakulaputtācārena virahito, ṭhitakova uccāraṃ karomi, passāvaṃ karomi, khādāmi bhujāmi ca. Hatthāpalekhanoti hatthe piṇḍamhi ṭhite jivhāya hatthaṃ apalikhāmi, uccāraṃ vā katvā hatthasmieva daṇḍakasaī hutvā hatthena apalikhāmīti dasseti. Te kira daṇḍakaṃ sattoti paapenti, tasmā tesaṃ paṭipadaṃ pūrento evamakāsi. Bhikkhāgahaṇatthaṃ ehi bhaddanteti vutto na etīti na ehibhaddantiko. Tena hi tiṭṭha bhaddanteti vuttopi na tiṭṭhatīti na tiṭṭhabhaddantiko. Tadubhayampi titthiyā evaṃ etassa vacanaṃ kataṃ bhavissatīti na karonti. Ahampi evaṃ akāsinti dasseti. Abhihaṭanti puretaraṃ gahetvā āhaṭaṃ bhikkhaṃ. Uddissakatanti idaṃ tumhe uddissa katanti evaṃ ārocitabhikkhaṃ. Na nimantananti asukaṃ nāma kulaṃ vā vīthiṃ vā gāmaṃ vā paviseyyāthāti evaṃ nimantitabhikkhampi na sādiyāmi na gaṇhāmi.

Na kumbhimukhāti kumbhito uddharitvā diyyamānaṃ bhikkhaṃ na gaṇhāmi. Na kaḷopimukhāti kaḷopīti ukkhali vā pacchi vā. Tatopi na gaṇhāmi. Kasmā? Kumbhikaḷopiyo maṃ nissāya kaṭacchunā pahāraṃ labhantīti. Na eḷakamantaranti ummāraṃ antaraṃ katvā diyyamānaṃ na gaṇhāmi. Kasmā? Ayaṃ maṃ nissāya antarakaraṇaṃ labhatīti. Daṇḍamusalesupi eseva nayo. Na dvinnanti dvīsu bhujamānesu ekasmiṃ uṭṭhāya dente na gaṇhāmi. Kasmā? Kabaḷantarāyo hotīti. Na gabbhiniyātiādīsu pana gabbhiniyā kucchiyaṃ dārako kilamati, pāyantiyā dārakassa khīrantarāyo hoti, purisantaragatāya ratiantarāyo hotīti na gaṇhāmi. Na saṃkittīsūti saṃkittetvā katabhattesu. Dubbhikkhasamaye kira acelakasāvakā acelakānaṃ atthāya tato tato taṇḍulādīni samādapetvā bhattaṃ pacanti. Ukkaṭṭhācelako tatopi na paṭiggaṇhāti.

Na yattha sāti yattha sunakho piṇḍaṃ labhissāmīti upaṭṭhito hoti, tattha tassa adatvā āhaṭaṃ na gaṇhāmi. Kasmā? Etassa piṇḍantarāyo hotīti. Saṇḍasaṇḍacārinīti samūhasamūhacārinī, sace hi acelakaṃ disvā imassa bhikkhaṃ dassāmāti mānusakā bhattagehaṃ pavisanti. Tesu ca pavisantesu kaḷopimukhādīsu nilīnā makkhikā uppatitvā saṇḍasaṇḍā caranti. Tato āhaṭaṃ bhikkhaṃ na gaṇhāmi. Kasmā? Maṃ nissāya makkhikānaṃ gocarantarāyo jātoti, ahampi tathā akāsiṃ. Na thusodakanti sabbasassasambhārehi kataṃ loṇasovīrakaṃ. Ettha ca surāpānameva sāvajjaṃ, ayaṃ pana sabbesupi sāvajjasaī.

Ekāgārikoti yo ekasmieva gehe bhikkhaṃ labhitvā nivattati. Ekālopikoti yo ekeneva ālopena yāpeti. Dvāgārikādīsupi eseva nayo. Ekissāpi dattiyāti ekāya dattiyā. Datti nāma ekā khuddakapāti hoti, yattha aggabhikkhaṃ pakkhipitvā ṭhapenti. Ekāhikanti ekadivasantarikaṃ. Addhamāsikanti addhamāsantarikaṃ. Pariyāyabhattabhojananti vārabhattabhojanaṃ. Ekāhavārena dvīhavārena sattāhavārena aḍḍhamāsavārenāti evaṃ divasavārena ābhataṃ bhattabhojanaṃ.

Sākabhakkhoti allasākabhakkho. Sāmākabhakkhoti sāmākataṇḍulabhakkho. Nīvārādīsu nīvārā nāma tāva arae sayaṃjātavīhijāti. Daddulanti cammakārehi cammaṃ likhitvā chaḍḍitakasaṭaṃ. Haṭaṃ vuccati silesopi sevālopi kaṇikārādirukkhaniyyāsopi. Kaṇanti kuṇḍakaṃ . Ācāmoti bhattaukkhalikāya laggo jhāmaodano, taṃ chaḍḍitaṭṭhāne gahetvā khādati. Odanakajiyantipi vadanti. Piākādayo pākaṭā eva. Pavattaphalabhojīti patitaphalabhojī.

Sāṇānīti sāṇavākacoḷāni. Masāṇānīti missakacoḷāni. Chavadussānīti matasarīrato chaḍḍitavatthāni. Erakatiṇādīni vā ganthetvā katanivāsanāni. Paṃsukūlānīti pathaviyaṃ chaḍḍitanantakāni. Tiritānīti rukkhattacavatthāni. Ajinanti ajinamigacammaṃ. Ajinakkhipanti tadeva majjhe phālitaṃ. Sakhurakantipi vadanti. Kusacīranti kusatiṇaṃ ganthetvā katacīraṃ. Vākacīraphalakacīresupi eseva nayo. Kesakambalanti manussakesehi katakambalaṃ. Yaṃ sandhāya vuttaṃ yāni kānici, bhikkhave, tantāvutānaṃ vatthānaṃ, kesakambalo tesaṃ paṭikuṭṭho akkhāyati. Kesakambalo, bhikkhave, sīte sīto, uṇhe uṇho, dubbaṇṇo duggandho dukkhasamphasoti (a. ni. 3.138). Vālakambalanti assavālādīhi katakambalaṃ. Ulūkapakkhakanti ulūkapattāni ganthetvā katanivāsanaṃ. Ubbhaṭṭhakoti uddhaṃ ṭhitako. Ukkuṭikappadhānamanuyuttoti ukkuṭikavīriyaṃ anuyutto, gacchantopi ukkuṭikova hutvā uppatitvā uppatitvā gacchati. Kaṇṭakāpassayikoti ayakaṇṭake vā pakatikaṇṭake vā bhūmiyaṃ koṭṭetvā tattha cammaṃ attharitvā ṭhānacaṅkamādīni karomīti dasseti. Seyyanti sayantopi tattheva seyyaṃ kappemi. Sāyaṃ tatiyamassāti sāyatatiyakaṃ. Pāto majjhanhike sāyanti divasassa tikkhattuṃ pāpaṃ pavāhessāmīti udakorohanānuyogaṃ anuyutto viharāmīti dasseti.

(Khổ hạnh của Bồ-tt)

Ny Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh: về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất; về bần uế, Ta bần uế đệ nhất; về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất; về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

 

Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, tapassitāya hoti acelako homi muttācāro hatthāpalekhano [hatthāvalekhano (syā.)], na ehibhaddantiko na tiṭṭhabhaddantiko; nābhihaṭaṃ na uddissakataṃ na nimantanaṃ sādiyāmi. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāmi, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāmi, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhujamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya [pāyantiyā (ka.)], na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī; na macchaṃ na maṃsaṃ na suraṃ na merayaṃ na thusodakaṃ pivāmi; so ekāgāriko vā homi ekālopiko, dvāgāriko vā homi dvālopikope sattāgāriko vā homi sattālopiko; ekissāpi dattiyā yāpemi, dvīhipi dattīhi yāpemipe sattahipi dattīhi yāpemi; ekāhikampi āhāraṃ āhāremi, dvīhikampi āhāraṃ āhāremipe sattāhikampi āhāraṃ āhāremi; iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmi.

Ny Sariputta, ở đy, khổ hạnh của Ta như sau: Ta sống la thể, phng tng, khng theo khun php, liếm tay cho sạch, đi khất thực khng chịu bước tới, khng nhận đồ ăn mang đến, khng nhận đồ ăn đặc biệt nấu cho mnh, khng nhận mời đi ăn, khng nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, khng nhận đồ ăn tại ngưỡng cửa, khng nhận đồ ăn đặt giữa những cy gậy, khng nhận đồ ăn đặt giữa những cối gi gạo, khng nhận đồ ăn từ hai người đang ăn, khng nhận đồ ăn từ người đn b c thai, khng nhận đồ ăn từ người đn b đang cho con b, khng nhận đồ ăn từ người đn b đang giao cấu, khng nhận đồ ăn đi quyn, khng nhận đồ ăn tại chỗ c ch đứng, khng nhận đồ ăn tại chỗ c ruồi bu, khng ăn c, ăn thịt, khng uống rượu nấu, rượu men. Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nh, chỉ nhận ăn một miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nh, chỉ nhận ăn hai miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nh, chỉ nhận ăn bảy miếng. Ta nui sống chỉ với một chn, nui sống chỉ với hai chn, nui sống chỉ với bảy chn. Ta chỉ ăn một ngy một bữa, hai ngy một bữa, bảy ngy một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn uống cho đến nửa thng mới ăn một lần.

So sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā homi, nīvārabhakkho vā homi, daddulabhakkho vā homi, haṭabhakkho vā homi, kaṇabhakkho vā homi, ācāmabhakkho vā homi , piākabhakkho vā homi, tiṇabhakkho vā homi, gomayabhakkho vā homi, vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī.

Ta chỉ ăn cỏ la để sống, la tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara, ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột vừng, ăn cỏ, ăn phn b, ăn tri cy, ăn rễ cy trong rừng, ăn tri cy rụng để sống.

So sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi, chavadussānipi dhāremi, paṃsukūlānipi dhāremi, tirīṭānipi dhāremi, ajinampi dhāremi, ajinakkhipampi dhāremi, kusacīrampi dhāremi, vākacīrampi dhāremi, phalakacīrampi dhāremi, kesakambalampi dhāremi, vāḷakambalampi dhāremi, ulūkapakkhampi dhāremi; kesamassulocakopi homi kesamassulocanānuyogamanuyutto; ubbhaṭṭhakopi homi āsanapaṭikkhitto; ukkuṭikopi homi ukkuṭikappadhānamanuyutto; kaṇṭakāpassayikopi homi kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappemi [imassānantare aopi koci pāṭhapadeso aesu ājīvakavatadīpakasuttesu dissati]; sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmi iti evarūpaṃ anekavihitaṃ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharāmi. Idaṃsu me, sāriputta, tapassitāya hoti.

Ta mặc vải gai th, mặc vải gai th lẫn với cc vải khc, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc o phấn tảo y, mặc vỏ cy tititaka lm o, mặc da con sơn dương đen, mặc o bện từng mảnh da con sơn dương đen, mặc o bằng cỏ ct tường, mặc o vỏ cy, mặc o bằng tấm gỗ nhỏ, mặc o bằng tc bện lại thnh mền, mặc o bằng đui ngựa bện lại, mặc o bằng lng c. Ta sống nhổ ru tc, Ta theo tập tục sống nhổ ru tc, Ta theo hạnh thường đứng khng dng chỗ ngồi, Ta l người ngồi ch hỏ, sống tinh tấn theo hạnh ngồi ch hỏ. Ta dng gai lm giường, thường ngủ nằm trn giường gai, sống dng vn gỗ lm giường, sống nằm trn đất trần, thường nằm ngủ một bn hng, sống để bụi v nhớp che dnh thn mnh, sống v ngủ ngoi trời, theo hạnh bạ đu nằm đấy, sống ăn cc uế vật, sống khng uống nước lạnh, theo hạnh khng uống nước lạnh, sống một đm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm. Như vậy Ta sống theo hạnh hnh hạ, dy v thn thể theo nhiều cch. Ny Sariputta, như vậy l khổ hạnh của Ta.

156. Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Seyyathāpi, sāriputta, tindukakhāṇu nekavassagaṇiko sannicito hoti papaṭikajāto, evamevāssu me, sāriputta, nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicitaṃ hoti papaṭikajātaṃ. Tassa mayhaṃ, sāriputta, na evaṃ hoti aho vatāhaṃ imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyaṃ, ae vā pana me imaṃ rajojallaṃ pāṇinā parimajjeyyunti. Evampi me, sāriputta , na hoti. Idaṃsu me, sāriputta, lūkhasmiṃ hoti.

156.Nekavassagaṇikanti nekavassagaṇasajātaṃ. Rajojallanti rajamalaṃ, idaṃ attano rajojallakavatasamādānakālaṃ sandhāya vadati. Jegucchisminti pāpajigucchanabhāve. Yāva udakabindumhipīti yāva udakathevakepi mama dayā paccupaṭṭhitā hoti, ko pana vādo aesu sakkharakaṭhaladaṇḍakavālikādīsu. Te kira udakabinduṃ ca ete ca sakkharakaṭhalādayo khuddakapāṇāti paapenti. Tenāha yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hotīti. Udakabindumpi na hanāmi na vināsemi, kiṃ kāraṇā. Māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesinti. Ninnathalatiṇaggarukkhasākhādīsu visamaṭṭhāne gate udakabindusaṅkhāte khuddakapāṇe saṅghātaṃ vadhaṃ mā āpādesinti. Etamatthaṃ satova abhikkamāmīti dasseti. Acelakesu kira bhūmiṃ akkantakālato pabhuti sīlavā nāma natthi. Bhikkhācāraṃ gacchantāpi dussīlāva hutvā gacchanti, upaṭṭhākānaṃ gehe bhujantāpi dussīlāva hutvā bhujanti. Āgacchantāpi dussīlāva hutvā āgacchanti. Yadā pana morapichena phalakaṃ sammajjitvā sīlaṃ adhiṭṭhāya nisīdanti, tadā sīlavantā nāma honti.

Vanakammikanti kandamūlaphalāphalādīnaṃ atthāya vane vicarantaṃ. Vanena vananti vanato vanaṃ, esa nayo sabbattha. Saṃpatāmīti gacchāmi. Āraakoti arae jātavuddho, idaṃ attano ājīvakakālaṃ sandhāya vadati. Bodhisatto kira pāsaṇḍapariggaṇhaṇatthāya taṃ pabbajjaṃ pabbaji, niratthakabhāvaṃ pana atvāpi na uppabbajjito, bodhisattā hi yaṃ yaṃ ṭhānaṃ upenti, tato anivattitadhammā honti, pabbajitvā pana mā maṃ koci addasāti tatova araaṃ paviṭṭho. Tenevāha mā maṃ te addasaṃsu ahaca mā te addasanti.

Goṭṭhāti govajā. Paṭṭhitagāvoti nikkhantagāvo. Tattha catukkuṇḍikoti vananteyeva ṭhito gopālakānaṃ gāvīhi saddhiṃ apagatabhāvaṃ disvā dve hatthe dve ca jaṇṇukāni bhūmiyaṃ ṭhapetvā evaṃ catukkuṇḍiko upasaṅkamitvāti attho. Tāni sudaṃ āhāremīti mahallakavacchakānaṃ gomayāni kasaṭāni nirojāni honti, tasmā tāni vajjetvā yāni taruṇavacchakānaṃ khīrapāneneva vaḍḍhantānaṃ saojāni gomayāni tāni kucchipūraṃ khāditvā puna vanasaṇḍameva pavisati. Taṃ sandhāyāha tāni sudaṃ āhāremīti. Yāvakīvaca meti yattakaṃ kālaṃ mama sakaṃ muttakarīsaṃ aparikkhīṇaṃ hoti. Yāva me dvāravaḷajo pavattittha, tāva tadeva āhāremīti attho. Kāle pana gacchante gacchante parikkhīṇamaṃsalohito upacchinnadvāravaḷajo vacchakānaṃ gomayāni āhāremi. Mahāvikaṭabhojanasminti mahante vikaṭabhojane, apakatibhojaneti attho.

Ny Sariputta, ở đy hạnh bần uế của Ta như sau: Trn thn Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm thng, đng thnh tấm, thnh miếng. Như gốc cy tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm thng, đng thnh tấm, thnh miếng; cũng vậy, ny Sariputta, trn thn Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm thng, đng thnh tấm, thnh miếng. Ny Sariputta, Ta khng nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hy phủi sạch bụi bặm ny đi, hay những người khc với tay của họ hy phủi sạch bụi bặm ny đi cho Ta". Ny Sariputta, Ta khng c nghĩ như vậy. Ny Sariputta, như vậy l sự bần uế của Ta.

Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, jegucchismiṃ hoti so kho ahaṃ, sāriputta, satova abhikkamāmi, satova paṭikkamāmi, yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hoti māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesinti. Idaṃsu me, sāriputta, jegucchismiṃ hoti.

Ny Sariputta, như thế ny l sự yểm ly của Ta. Ny Sariputta, tỉnh gic, Ta đi tới; tỉnh gic Ta đi lui, Ta an tr lng từ cho đến trong một giọt nước với tm tư: "Mong rằng Ta khng lm hại một chng sanh nhỏ no trong những c đạo của họ!" Ny Sariputta, như vậy l sự yểm ly của Ta.

Tatrāssu me idaṃ, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti so kho ahaṃ, sāriputta, aataraṃ araāyatanaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā, vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi [papatāmi (sī. syā. pī.)]. Taṃ kissa hetu?

Ny Sariputta, như thế ny l sự độc cư của Ta. Ny Sariputta, Ta đi su vo một khu rừng v an tr tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn b, người mục sc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng ny qua rừng khc, từ lm cy ny qua lm cy khc, từ thung lũng ny qua thung lũng khc, từ đồi cao ny qua đồi cao khc. V sao vậy?

Mā maṃ te addasaṃsu ahaca mā te addasanti. Seyyathāpi, sāriputta, āraako mago manusse disvā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatati, evameva kho ahaṃ, sāriputta, yadā passāmi gopālakaṃ vā pasupālakaṃ vā tiṇahārakaṃ vā kaṭṭhahārakaṃ vā vanakammikaṃ vā vanena vanaṃ gahanena gahanaṃ ninnena ninnaṃ thalena thalaṃ saṃpatāmi. Taṃ kissa hetu?

Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, v mong Ta đừng thấy họ!" Ny Sariputta, giống như một con th rừng thấy người liền chạy từ rừng ny qua rừng khc, từ lm cy ny qua lm cy khc, từ thung lũng ny qua thung lũng khc, từ đồi cao ny qua đồi cao khc. Cũng vậy, ny Sariputta, khi Ta thấy người chăn b, người mục sc, người cắt cỏ, người đốn củi, hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng ny qua rừng khc, từ lm cy ny qua lm cy khc, từ thung lũng ny qua thung lũng khc, từ đồi cao ny qua đồi cao khc. V sao vậy?

Mā maṃ te addasaṃsu ahaca mā te addasanti. Idaṃsu me, sāriputta, pavivittasmiṃ hoti.

Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, v mong Ta đừng thấy họ!" Ny Sariputta, như vậy l hạnh độc cư của Ta.

So kho ahaṃ, sāriputta, ye te goṭṭhā paṭṭhitagāvo apagatagopālakā, tattha catukkuṇḍiko upasaṅkamitvā yāni tāni vacchakānaṃ taruṇakānaṃ dhenupakānaṃ gomayāni tāni sudaṃ āhāremi. Yāvakīvaca me , sāriputta, sakaṃ muttakarīsaṃ apariyādinnaṃ hoti, sakaṃyeva sudaṃ muttakarīsaṃ āhāremi. Idaṃsu me, sāriputta, mahāvikaṭabhojanasmiṃ hoti.

Ny Sariputta, rồi Ta b bốn chn đến cc chuồng b, khi cc con b ci đ bỏ đi, khi cc người chăn b khng c mặt, rồi Ta ăn phn cc con b con, cc con b cn trẻ, cc con b cn b. Khi nước tiểu v phn của Ta cn tồn tại, Ta tự nui sống với cc loại ấy. Ny Sariputta, như vậy l hạnh đại bất tịnh thực của Ta.

 

157. So kho ahaṃ, sāriputta, aataraṃ bhiṃsanakaṃ vanasaṇḍaṃ ajjhogāhetvā viharāmi. Tatrāssudaṃ, sāriputta, bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hoti yo koci avītarāgo taṃ vanasaṇḍaṃ pavisati, yebhuyyena lomāni haṃsanti. So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā [antaraṭṭhake himapātasamaye (sī. pī.)] tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe; gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe. Apissu maṃ, sāriputta, ayaṃ anacchariyagāthā paṭibhāsi pubbe assutapubbā

Sotatto sosinno [sosīno (sī. pī. ka.), sosino (syā.), sosindo (saddanīti)] ceva, eko bhiṃsanake vane;

Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munīti.

157.Tatrāssudaṃ, sāriputta, bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hotīti. Tatrāti purimavacanāpekkhanaṃ. Sudanti padapūraṇamatte nipāto. Sāriputtāti ālapanaṃ. Ayaṃ panettha atthayojanā tatrāti yaṃ vuttaṃ aataraṃ bhiṃsanakaṃ vanasaṇḍanti, tatra yo so bhiṃsanako vanasaṇḍo vutto, tassa bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hoti, bhiṃsanakakiriyāya hotīti attho. Kiṃ hoti? Idaṃ hoti, yo koci avītarāgope lomāni haṃsantīti.

Atha vā tatrāti sāmiatthe bhummaṃ. Su iti nipāto. Kiṃ su nāma te bhonto samaṇabrāhmaṇātiādīsu viya. Idanti adhippetamatthaṃ paccakkhaṃ viya katvā dassanavacanaṃ. Sudanti su idaṃ, sandhivasena ikāralopo veditabbo. Cakkhundriyaṃ itthindriyaṃ anaātaassāmītindriyaṃ kiṃ sūdhavittantiādīsu viya. Ayaṃ panettha atthayojanā, tassa, sāriputta, bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ idaṃsu hotīti. Bhiṃsanakatasminti bhiṃsanakabhāveti attho. Ekassa takārassa lopo daṭṭhabbo. Bhiṃsanakattasmintiyeva vā pāṭho , bhiṃsanakatāya iti vā vattabbe liṅgavipallāso kato, nimittatthe cetaṃ bhummavacanaṃ. Tasmā evaṃ sambandho veditabbo, bhiṃsanakabhāve idaṃsu hoti, bhiṃsanakabhāvanimittaṃ bhiṃsanakabhāvahetu, bhiṃsanakabhāvapaccayā idaṃsu hoti. Yo koci avītarāgo taṃ vanasaṇḍaṃ pavisati. Yebhuyyena lomāni haṃsanti bahutarāni lomāni haṃsanti, uddhaṃ mukhāni sūcisadisāni kaṇṭakasadisāni ca hutvā tiṭṭhanti, appāni na haṃsanti, bahutarānaṃ vā sattānaṃ haṃsanti, appakānaṃ atisūrapurisānaṃ na haṃsantīti.

Antaraṭṭhakāti māghamāsassa avasāne catasso, phagguṇamāsassa ādimhi catassoti evaṃ ubhinnaṃ antare aṭṭharatti. Abbhokāseti mahāsatto himapātasamaye rattiṃ abbhokāse viharati, athassa lomakūpesu āvutamuttā viya himabindūni tiṭṭhanti, sarīraṃ setadukūlapārutaṃ viya hoti. Divā vanasaṇḍeti divā himabindūsu sūriyātapasamphassena vigatesu assāsopi bhaveyya, ayaṃ pana sūriye uggacchanteyeva vanasaṇḍaṃ pavisati, tatrāpissa sūriyātapena paggharantaṃ himaṃ sarīreyeva patati. Divā abbhokāse viharāmi rattiṃ vanasaṇḍeti gimhakāle kiresa divā abbhokāse vihāsi, tenassa kacchehi sedadhārā mucciṃsu, rattiṃ assāso bhaveyya, ayaṃ pana sūriye atthaṃ gacchanteyeva vanasaṇḍaṃ pavisati. Athassa divā gahitausme vanasaṇḍe aṅgārakāsuyaṃ pakkhitto viya attabhāvo paridayhittha. Anacchariyāti anuacchariyā. Paṭibhāsīti upaṭṭhāsi.

Sotattoti divā ātapena rattiṃ vanausmāya sutatto. Sosinnoti rattiṃ himena divā himodakena suṭṭhu tinto. Bhiṃsanaketi bhayajanake. Naggoti niccelo. Nivāsanapārupane hi sati sītaṃ vā uṇhaṃ vā na atibādheyya, tampi me natthīti dasseti. Na caggimāsinoti aggimpi na upagato. Esanāpasutoti suddhiesanatthāya pasuto, payutto. Munīti, tadā attānaṃ munīti katvā katheti.

Chavaṭṭhikānīti upaḍḍhadaḍḍhāni aṭṭhīni. Upadhāyāti yathā sīsūpadhānaca pādūpadhānaca paāyati, evaṃ santharitvā tattha seyyaṃ kappemīti dasseti. Gāmaṇḍalāti gopāladārakā. Te kira bodhisattassa santikaṃ gantvā, sumedha, tvaṃ imasmiṃ ṭhāne kasmā nisinno, kathehīti vadanti. Bodhisatto adhomukho nisīdati, na katheti. Atha naṃ te akathetuṃ na dassāmāti parivāretvā oṭṭhubhanti sarīre kheḷaṃ pātenti. Bodhisatto evampi na katheti. Atha naṃ tvaṃ na kathesīti omuttenti passāvamassa upari vissajjenti. Bodhisatto evampi na kathetiyeva. Tato naṃ kathehi kathehīti paṃsukena okiranti. Bodhisatto evampi na kathetiyeva. Athassa na kathesīti daṇḍakasalākā gahetvā kaṇṇasotesu pavesenti. Bodhisatto dukkhā tibbā kaṭukā vedanā adhivāsento kassaci kici na karissāmīti matako viya acchati. Tenāha na kho panāhaṃ, sāriputta, abhijānāmi tesu pāpakaṃ cittaṃ uppādetāti. Na mayā tesu pāpakaṃ cittampi uppāditanti attho. Upekkhāvihārasmiṃ hotīti upekkhāvihāro hoti. Vihāro eva hi vihārasminti vutto. Teneva ca idaṃsu meti etthāpi ayaṃsu meti evaṃ attho veditabbo. Iminā nayena aānipi evarūpāni padāni veditabbāni. Iminā ito ekanavutikappe pūritaṃ upekkhāvihāraṃ dasseti. Yaṃ sandhāyāha

Sukhapatto na rajjāmi, dukkhe na homi dummano;

Sabbattha tulito homi, esā me upekkhāpāramīti.

Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā niṭṭhitā.

Ny Sariputta, Ta đi su vo một khu rừng rậm rạp kinh hong v an tr tại chỗ ấy. Ny Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hong ny, những ai cn tham i đi vo khu rừng rậm rạp ấy, thời lng tc người ấy dựng ngược. Ny Sariputta, rồi Ta trong những đm đng lạnh lẽo, giữa những ngy mồng tm, khi c tuyết rơi, trong những đm như vậy, Ta sống giữa trời, v ban ngy sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngy cuối thng h, ban ngy th sống giữa trời, cn ban đm trong khu rừng rậm rạp. Rồi ny Sariputta, những bi kệ kỳ diệu từ trước chưa từng được nghe sau đy được khởi ln:

Nay bị thiu đốt, bị buốt lạnh,
C độc sống trong rừng kinh hong,
Trần truồng, Ta ngồi khng lửa ấm,
Ẩn sĩ, trong l tưởng đăm chiu.

 

So kho ahaṃ, sāriputta, susāne seyyaṃ kappemi chavaṭṭhikāni upadhāya. Apissu maṃ, sāriputta, gāmaṇḍalā [gomaṇḍalā (bahūsu) cariyāpiṭakaaṭṭhakathā oloketabbā] upasaṅkamitvā oṭṭhubhantipi, omuttentipi, paṃsukenapi okiranti, kaṇṇasotesupi salākaṃ pavesenti. Na kho panāhaṃ, sāriputta, abhijānāmi tesu pāpakaṃ cittaṃ uppādetā. Idaṃsu me, sāriputta, upekkhāvihārasmiṃ hoti.

Ny Sariputta, Ta nằm ngủ trong bi tha ma, dựa trn một bộ xương. Ny Sariputta, những đứa mục đồng đến gần Ta, khạc nhổ trn Ta, tiểu tiện trn Ta, rắc bụi trn Ta v lấy que đm vo lỗ tai. Ny Sariputta, v Ta biết Ta khng khởi c tm đối với chng. Ny Sariputta, như vậy l hạnh tr xả của Ta.

158. Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino āhārena suddhīti. Te evamāhaṃsu kolehi yāpemāti. Te kolampi khādanti, kolacuṇṇampi khādanti, kolodakampi pivanti anekavihitampi kolavikatiṃ paribhujanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa mahā nūna tena samayena kolo ahosīti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva kolo ahosi seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva kolaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābuāmakacchinno vātātapena saṃphuṭito [samphusito (syā.), saṃpuṭito (pī. ka.) ettha saṃphuṭitoti saṅkucitoti attho] hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, udaracchaviṃ parimasissāmīti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmīti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi, yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmīti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.

Āhārasuddhivaṇṇanā

158.Āhārenasuddhīti kolādinā ekaccena parittakaāhārena sakkā sujjhitunti evaṃdiṭṭhino honti. Evamāhaṃsūti evaṃ vadanti. Kolehīti padarehi. Kolodakanti kolāni madditvā katapānakaṃ. Kolavikatinti kolasāḷavakolapūvakolaguḷādikolavikāraṃ. Etaparamoti etaṃ pamāṇaṃ paramaṃ assāti etaparamo. Tadā ekanavutikappamatthake pana na beluvapakkatālapakkapamāṇo kolo hoti, yaṃ etarahi kolassa pamāṇaṃ, ettakova hotīti attho.

 

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ mn ăn". Họ ni: "Chng ta sống nhờ tri to", v họ ăn tri to, họ ăn bột to, họ uống nước tri to dưới nhiều hnh thức. Ny Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một tri to. Ny Sariputta, c thể cc Người nghĩ như sau: "Tri to thời ấy to lớn". Ny Sariputta, chớ c hiểu như vậy. V tri to thời ấy giống với tri to hiện tại. Ny Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một tri to, thn thể của Ta trở thnh hết sức ốm yếu. V Ta ăn qu t, tay chn Ta trở thnh như những cọng cỏ hay những đốt cy leo kh ho. V Ta ăn qu t, bn trn của Ta trở thnh như mng chn con lạc đ. V Ta ăn qu t, cc xương sống ph by của Ta giống như một chuỗi banh. V Ta ăn qu t, cc xương sườn gầy mn của Ta giống như rui cột nh sn hư nt. V ta ăn qu t, nn con ngươi của Ta long lanh nằm su thẳm trong lỗ con mắt, giống như nh nước long lanh nằm su thẳm trong một giếng nước thm su. V Ta ăn qu t, da đầu Ta trở thnh nhăn nheo kh cằn như tri b trắng v đắng bị cắt trước khi chn, bị cơn gi nng lm cho nhăn nheo kh cằn. Ny Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hy sờ da bụng", chnh xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hy sờ xương sống", th chnh da bụng bị Ta nắm lấy. V Ta ăn qu t, nn ny Sariputta, da bụng của Ta bm chặt xương sống. Ny Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", th Ta ng quỵ, p mặt xuống đất, v Ta ăn qu t. Ny Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thn Ta, lấy tay xoa bp chn tay, th ny Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bp chn tay, cc lng tc hư mục rụng khỏi thn Ta, v Ta ăn qu t.

159. Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino āhārena suddhīti. Te evamāhaṃsu muggehi yāpemape tilehi yāpemape taṇḍulehi yāpemāti. Te taṇḍulampi khādanti, taṇḍulacuṇṇampi khādanti, taṇḍulodakampi pivanti anekavihitampi taṇḍulavikatiṃ paribhujanti. Abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva taṇḍulaṃ āhāraṃ āhāritā. Siyā kho pana te, sāriputta, evamassa mahā nūna tena samayena taṇḍulo ahosīti. Na kho panetaṃ, sāriputta, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tadāpi etaparamoyeva taṇḍulo ahosi , seyyathāpi etarahi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, ekaṃyeva taṇḍulaṃ āhāraṃ āhārayato adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya. Seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena saṃphuṭito hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, udaracchaviṃ parimasissāmīti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmīti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi. Yāvassu me, sāriputta, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmīti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, sāriputta, tameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anomajjāmi. Tassa mayhaṃ, sāriputta, pāṇinā gattāni anomajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā patanti tāyevappāhāratāya.

159.Adhimattakasimānanti ativiya kisabhāvaṃ. Āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vāti yathā āsītikavalliyā vā kāḷavalliyā vā sandhiṭṭhānesu milāyitvā majjhe unnatunnatāni honti, evaṃ mayhaṃ aṅgapaccaṅgāni hontīti dasseti. Oṭṭhapadanti yathā oṭṭhassa padaṃ majjhe gambhīraṃ hoti, evamevaṃ bodhisattassa milāte maṃsalohite vaccadvārassa antopaviṭṭhattā ānisadaṃ majjhe gambhīraṃ hoti. Athassa bhūmiyaṃ nisinnaṭṭhānaṃ sarapoṅkhena akkantaṃ viya majjhe unnataṃ hoti. Vaṭṭanāvaḷīti yathā rajjuyā āvunitvā katā vaṭṭanāvaḷī vaṭṭanānaṃ antarantarā ninnā hoti, vaṭṭanaṭṭhānesu unnatā, evaṃ piṭṭhikaṇṭako unnatāvanato hoti, jarasālāya gopānasiyoti jiṇṇasālāya gopānasiyo, tā vaṃsato muccitvā maṇḍale patiṭṭhahanti, maṇḍalato muccitvā bhūmiyanti; evaṃ ekā upari hoti, ekā heṭṭhāti oluggaviluggā bhavanti. Bodhisattassa pana na evaṃ phāsuḷiyo, tassa hi lohite chinne maṃse milāte phāsuḷantarehi cammāni heṭṭhā otiṇṇāni, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

Okkhāyikāti heṭṭhā anupaviṭṭhā. Tassa kira lohite chinne maṃse milāte akkhiāvāṭakā matthaluṅgaṃ āhacca aṭṭhaṃsu, tenassa evarūpā akkhitārakā ahesuṃ. Āmakacchinnoti atitaruṇakāle chinno, so hi vātātapena saṃphusati ceva milāyati ca. Yāvassu me, sāriputtāti, sāriputta, mayhaṃ udaracchavi yāva piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti. Atha vā yāvassu me, sāriputta, bhāriyabhāriyā ahosi dukkarakārikā, mayhaṃ udaracchavi yāva piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā ahosīti evamettha sambandho veditabbo. Piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmīti sahaudaracchaviṃ gaṇhāmi. Udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmīti sahapiṭṭhikaṇṭakaṃ gaṇhāmi. Avakujjo papatāmīti tassa hi uccārapassāvatthāya nisinnassa passāvo neva nikkhamati, vaccaṃ pana ekaṃ dve kaṭakaṭṭhimattaṃ nikkhamati. Balavadukkhaṃ uppādeti. Sarīrato sedā muccanti, tattheva avakujjo bhūmiyaṃ patati. Tenāha avakujjo papatāmīti. Tameva kāyanti taṃ ekanavutikappamatthake kāyaṃ. Mahāsaccakasutte pana pacchimabhavikakāyaṃ sandhāya imameva kāyanti āha. Pūtimūlānīti maṃse vā lohite vā sati tiṭṭhanti. Tassa pana abhāve cammakhaṇḍe lomāni viya hattheyeva lagganti, taṃ sandhāyāha pūtimūlāni lomāni kāyasmā patantīti.

Alamariyaāṇadassanavisesanti ariyabhāvaṃ kātuṃ samatthaṃ lokuttaramaggaṃ. Imissāyeva ariyāya paāyāti vipassanāpaāya anadhigamā. Yāyaṃ ariyāti yā ayaṃ maggapaā adhigatā. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā etarahi vipassanāpaāya adhigatattā maggapaā adhigatā, evaṃ ekanavutikappamatthake vipassanāpaāya anadhigatattā lokuttaramaggapaaṃ nādhigatosmīti, majjhimabhāṇakattherā panāhu, imissāyevāti vuttapaāpi yāyaṃ ariyāti vuttapaāpi maggapaāyeva. Atha ne bhikkhū āhaṃsu evaṃ sante maggassa anadhigatattā maggaṃ nādhigatosmīti idaṃ vuttaṃ hoti, bhanteti. Āvuso, kicāpi dīpetuṃ na sakkomi, dvepi pana maggapaāyevāti, etadeva cettha yuttaṃ. Itarathā hi yā ayanti niddeso ananurūpo siyā.

Āhārasuddhivaṇṇanā niṭṭhitā.

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ mn ăn". Họ ni: "Chng ta sống nhờ đậu xanh... (như trn)... chng ta sống nhờ vừng m... (như trn)... chng ta sống nhờ hột gạo", v họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thnh bột, họ uống nước gạo, v họ ăn hột gạo dưới nhiều hnh thức. Ny Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Ny Sariputta, c thể cc Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Ny Sariputta, chớ c hiểu như vậy. V hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Ny Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thn thể của Ta trở thnh hết sức ốm yếu. V Ta ăn qu t, tay chn Ta trở thnh như những cọng cỏ hay những đốt cy leo kh ho. V Ta ăn qu t, bn trn của Ta trở thnh như mng chn con lạc đ. V Ta ăn qu t, xương sống ph by của Ta giống như một chuỗi banh. V Ta ăn qu t cc xương sườn gầy mn của Ta giống như rui cột của một nh sn hư nt. V Ta ăn qu t, con ngươi long lanh của Ta nằm su thẳm trong lỗ con mắt, giống như nh nước long lanh nằm su thẳm trong một giếng nước thm su. V Ta ăn qu t, da đầu Ta trở thnh nhăn nheo, kh cằn như tri b trắng v đắng bị cắt trước khi chn, bị cơn gi nng lm cho nhăn nheo, kh cằn. Ny Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hy sờ da bụng", th chnh xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hy rờ xương sống", th chnh da bụng bị Ta nắm lấy. V Ta ăn qu t, nn ny Sariputta, da bụng của Ta bm chặt xương sống. Ny Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", th Ta ng quỵ, p mặt xuống đất, v Ta ăn qu t. Ny Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thn Ta, lấy tay xoa bp chn tay, thời ny Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bp chn tay, cc lng tc hư mục rụng khỏi thn Ta, v Ta ăn qu t.

Tāyapi kho ahaṃ, sāriputta, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamaṃ uttariṃ manussadhammā alamariyaāṇadassanavisesaṃ. Taṃ kissa hetu

Ny Sariputta, dầu Ta c theo cử chỉ như vậy, theo hnh lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng khng chứng được cc php thượng nhn, khng c tri kiến th thắng xứng đng bậc Thnh. V sao vậy?

? Imissāyeva ariyāya paāya anadhigamā, yāyaṃ ariyā paā adhigatā ariyā niyyānikā, niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya.

V với những phương tiện ấy, khng chứng được php thượng nhn với Thnh tr tuệ. Chnh Thnh tr tuệ ny chứng được thuộc về bậc Thnh, c khả năng hướng thượng, c thể dẫn người thực hnh diệt tận khổ đau.

160. Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino saṃsārena suddhīti. Na kho pana so [na kho paneso (sī. syā.)], sāriputta, saṃsāro sulabharūpo yo mayā asaṃsaritapubbo iminā dīghena addhunā, aatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve saṃsareyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.

Saṃsārasuddhiādivaṇṇanā

160.Saṃsārena suddhīti bahukaṃ saṃsaritvā sujjhantīti vadanti. Upapattiyā suddhīti bahukaṃ upapajjitvā sujjhantīti vadanti. Āvāsena suddhīti bahūsu ṭhānesu vasitvā sujjhantīti vadanti. Tīsupi ṭhānesu saṃsaraṇakavasena saṃsāro. Upapajjanakavasena upapatti. Vasanakavasena āvāsoti khandhāyeva vuttā. Yaenāti bahuyāge yajitvā sujjhantīti vadanti. Muddhāvasittenāti tīhi saṅkhehi khattiyābhisekena muddhani abhisittena. Aggipāricariyāyāti bahuaggiparicaraṇena sujjhantīti vadanti.

 

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ lun hồi". Ny Sariputta, thật khng dễ g tm được sự lun hồi m xưa kia Ta khng trải qua trong một thời gian kh di, trừ phi với cc vị Tịnh cư thin (Suddhavasa). Ny Sariputta, nếu Ta lun hồi tại Tịnh cư thin th Ta đ khng trở lại đời ny nữa.

Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino upapattiyā suddhīti. Na kho pana sā, sāriputta , upapatti sulabharūpā yā mayā anupapannapubbā iminā dīghena addhunā, aatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve upapajjeyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi". Ny Sariputta, thật khng dễ g tm được sự sanh khởi m xưa kia Ta khng trải qua trong một thời gian kh di, trừ phi với cc vị Tịnh cư thin. Ny Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thin, th Ta đ khng trở lại đời ny nữa.

Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino āvāsena suddhīti. Na kho pana so, sāriputta, āvāso sulabharūpo yo mayā anāvuṭṭhapubbo [anāvutthapubbo (sī. pī.)] iminā dīghena addhunā, aatra suddhāvāsehi devehi. Suddhāvāse cāhaṃ, sāriputta, deve āvaseyyaṃ, nayimaṃ lokaṃ punarāgaccheyyaṃ.

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an tr". Ny Sariputta, thật khng dễ g tm được sự an tr m xưa kia Ta khng trải qua trong một thời gian kh di, trừ phi với cc vị Tịnh cư thin. Ny Sariputta, nếu Ta an tr tại Tịnh cư thin, th Ta đ khng trở lại đời ny nữa.

Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino yaena suddhīti. Na kho pana so, sāriputta, yao sulabharūpo yo mayā ayiṭṭhapubbo iminā dīghena addhunā, taca kho raā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Ny Sariputta, thật khng dễ g tm được sự tế tự m xưa kia Ta khng lm trong một thời gian kh di, khi Ta l vị vua St-đế-lị c lm lễ qun đảnh, hay lm vị B-la-mn giu c.

Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino aggiparicariyāya suddhīti. Na kho pana so, sāriputta, aggi sulabharūpo yo mayā apariciṇṇapubbo iminā dīghena addhunā, taca kho raā vā satā khattiyena muddhāvasittena brāhmaṇena vā mahāsālena.

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa". Ny Sariputta, thật khng dễ g tm được sự thờ lửa m xưa kia Ta khng lm trong một thời gian kh di, khi Ta l vị vua St-đế-lị c lm lễ qun đảnh, hay lm vị B-la-mn giu c.

161. Santi kho pana, sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino yāvadevāyaṃ bhavaṃ puriso daharo hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā tāvadeva paramena paāveyyattiyena samannāgato hoti. Yato ca kho ayaṃ bhavaṃ puriso jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā, atha tamhā paāveyyattiyā, parihāyatīti. Na kho panetaṃ, sāriputta , evaṃ daṭṭhabbaṃ.

161.Daharoti taruṇo. Yuvāti yobbanena samannāgato. Susukāḷakesoti suṭṭhu kāḷakeso. Bhadrena yobbanena samannāgatoti imināssa yena yobbanena samannāgato yuvā, taṃ yobbanaṃ bhaddaṃ laddhakanti dasseti. Paṭhamena vayasāti paṭhamavayo nāma tettiṃsa vassāni, tena samannāgatoti attho, paāveyyattiyenāti paāveyyattibhāvena. Jiṇṇoti jarājiṇṇo. Vuddhoti vaḍḍhitvā ṭhitaaṅgapaccaṅgo. Mahallakoti jātimahallako. Addhagatoti bahuaddhānaṃ gato cirakālātikkanto. Vayo anuppattoti vassasatassa tatiyakoṭṭhāsaṃ pacchimavayaṃ anuppatto. Āsītiko me vayo vattatīti imaṃ kira suttaṃ bhagavā parinibbānasaṃvacchare kathesi. Tasmā evamāha. Paramāyāti uttamāya. Satiyātiādīsu padasatampi padasahassampi vadantasseva gahaṇasamatthatā sati nāma. Tadeva ādhāraṇaupanibandhanasamatthatā gati nāma. Evaṃ gahitaṃ dhāritaṃ sajjhāyaṃ kātuṃ samatthavīriyaṃ dhiti nāma. Tassa atthaca kāraṇaca dassanasamatthatā paāveyyattiyaṃ nāma.

Daḷhadhammā dhanuggahoti daḷhaṃ dhanuṃ gahetvā ṭhito issāso. Daḷhadhanu nāma dvisahassathāmaṃ vuccati, dvisahassathāmaṃ nāma yassa āropitassa jiyābaddho lohasīsādīnaṃ bhāro daṇḍe gahetvā yāva kaṇḍappamāṇā ukkhittassa pathavito muccati. Sikkhitoti dasa dvādasa vassāni ācariyakule uggahitasippo. Katahatthoti koci sippameva uggaṇhāti. Katahattho na hoti, ayaṃ pana katahattho ciṇṇavasībhāvo. Katūpāsanoti rājakulādīsu dassitasippo. Lahukena asanenāti anto susiraṃ katvā tūlādīni pūretvā katalākhāparikammena sallahukakaṇḍena. Evaṃ katahi ekausabhagāmī dve usabhāni gacchati, aṭṭhausabhagāmī soḷasausabhāni gacchati. Appakasirenāti nidukkhena. Atipāteyyāti atikkameyya. Evaṃ adhimattasatimantoti yathā so dhanuggaho taṃ vidatthicaturaṅgulachāyaṃ sīghaṃ eva atikkameti, evaṃ padasatampi padasahassampi uggahetuṃ upadhāretuṃ sajjhāyituṃ atthakāraṇāni ca upaparikkhituṃ samatthāti attho. Aatra asitapītakhāyitasāyitāti asitapītādīni hi bhagavatāpi kātabbāni honti, bhikkhūhipi. Tasmā tesaṃ karaṇamattakālaṃ ṭhapetvāti dasseti.

Apariyādinnāyevāti aparikkhīṇāyeva. Sace hi eko bhikkhu kāyānupassanaṃ pucchati, ao vedanānupassanaṃ, ao cittānupassanaṃ, ayyo dhammānupassanaṃ. Iminā puṭṭhaṃ ahaṃ pucchissāmīti eko ekaṃ na oloketi. Evaṃ santepi tesaṃ vāro paāyati. Evaṃ buddhānaṃ pana vāro na paāyati, vidatthicaturaṅgulachāyaṃ atikkamato puretaraṃyeva bhagavā cuddasavidhena kāyānupassanaṃ, navavidhena vedanānupassanaṃ, soḷasavidhena cittānupassanaṃ, pacavidhena dhammānupassanaṃ katheti. Tiṭṭhantu vā tāva ete cattāro. Sace hi ae cattāro sammappadhānesu, ae iddhipādesu, ae paca indriyesu, ae paca balesu, ae satta bojjhaṅgesu, ae aṭṭha maggaṅgesu pahaṃ puccheyyuṃ, tampi bhagavā katheyya. Tiṭṭhantu vā ete aṭṭha. Sace ae sattatiṃsa janā bodhipakkhiyesu pahaṃ puccheyyuṃ, tampi bhagavā tāvadeva katheyya. Kasmā? Yāvatā hi lokiyamahājanā ekaṃ padaṃ kathenti. Tāva ānandatthero aṭṭha padāni katheti. Ānandatthere pana ekaṃ padaṃ kathenteyeva bhagavā soḷasapadāni katheti. Kasmā? Bhagavato hi jivhā mudukā dantāvaraṇaṃ suphusitaṃ vacanaṃ agalitaṃ bhavaṅgaparivāso lahuko. Tenāha apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanāti.

Tattha dhammadasenāti tantiṭhapanā. Dhammapadabyajananti pāḷiyā padabyajanaṃ, tassa tassa atthassa byajanakaṃ akkharaṃ. Pahapaṭibhānanti pahabyākaraṇaṃ. Iminā kiṃ dasseti? Tathāgato pubbe daharakāle akkharāni sampiṇḍetvā padaṃ vattuṃ sakkoti, padāni sampiṇḍetvā gāthaṃ vattuṃ sakkoti, catuakkharehi vā aṭṭhaakkharehi vā soḷasaakkharehi vā padehi yuttāya gāthāya atthaṃ vattuṃ sakkoti. Idāni pana mahallakakāle akkharāni sampiṇḍetvā padaṃ vā, padāni sampiṇḍetvā gāthaṃ vā, gāthāya atthaṃ vā vattuṃ na sakkotīti evaṃ natthi. Daharakāle ca mahallakakāle ca sabbametaṃ tathāgatassa apariyādinnamevāti imaṃ dasseti. Macakena cepi manti idaṃ buddhabaladīpanatthameva parikappetvā āha. Dasabalaṃ pana macake āropetvā gāmanigamarājadhāniyo pariharaṇakālo nāma natthi. Tathāgatā hi pacame āyukoṭṭhāse khaṇḍiccādīhi anabhibhūtā suvaṇṇavaṇṇasarīrassa vevaṇṇiye ananuppatte devamanussānaṃ piyamanāpakāleyeva parinibbāyanti.

Ny Sariputta, lại c một số Sa-mn, B-la-mn c những chủ thuyết như sau, c những kiến giải như sau: "Khi một thiếu nin cn trẻ tuổi, tc đen nhnh, huyết kh sung mn, trong tuổi thanh xun, người ấy thnh tựu tr tuệ biện ti tối thượng. Nhưng khi người ấy gi cả, nin cao, lạp lớn, đ đến tuổi trưởng thượng, đ đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đ tm mươi, chn mươi hay một trăm tuổi, khi ấy tr tuệ biện ti tối thượng ấy bị đoạn trừ". Ny Sariputta, chớ c quan niệm như vậy.

Ahaṃ kho pana, sāriputta, etarahi jiṇṇo vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto, āsītiko me vayo vattati.

Ny Sariputta, nay Ta đ gi, nin cao, lạp lớn, đ đến tuổi trưởng thượng, đ đi dến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đ đến tm mươi.

Idha me assu, sāriputta, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino, paramāya satiyā ca gatiyā ca dhitiyā ca samannāgatā paramena ca paāveyyattiyena.

Ny Sariputta, ở đy Ta c bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đ sống một trăm tuổi, thnh tựu chnh niệm đệ nhất, thnh tựu chuyn tm đệ nhất, thnh tựu tinh cần đệ nhất v đầy đủ tr tuệ biện ti tối thượng.

Seyyathāpi, sāriputta, daḷhadhammā [daḷhadhammo (bahūsu) ṭīkā ca moggallānabyākaraṇaṃ ca oloketabbaṃ] dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya, evaṃ adhimattasatimanto evaṃ adhimattagatimanto evaṃ adhimattadhitimanto evaṃ paramena paāveyyattiyena samannāgatā. Te maṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ upādāyupādāya pahaṃ puccheyyuṃ, puṭṭho puṭṭho cāhaṃ tesaṃ byākareyyaṃ, byākataca me byākatato dhāreyyuṃ, na ca maṃ dutiyakaṃ uttari paṭipuccheyyuṃ. Aatra asitapītakhāyitasāyitā aatra uccārapassāvakammā, aatra niddākilamathapaṭivinodanā apariyādinnāyevassa, sāriputta, tathāgatassa dhammadesanā, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa dhammapadabyajanaṃ, apariyādinnaṃyevassa tathāgatassa pahapaṭibhānaṃ .

Atha me te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṃ kareyyuṃ. Macakena cepi maṃ, sāriputta, pariharissatha, nevatthi tathāgatassa paāveyyattiyassa aathattaṃ.

Ny Sariputta, v như một người bắn cung thiện xảo, c huấn luyện, kho tay, thuần thục, với một mũi tn nhẹ, c thể dễ dng bắn ngang qua bng một cy ta-la. Cũng vậy, những vị ny với chnh niệm đệ nhất như vậy, được thnh tựu tr tuệ biện ti tối thượng như vậy, nếu những vị ny hỏi Ta nhiều lần một cu hỏi về Bốn Niệm xứ, v nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thch cho họ hiểu v nếu họ được Ta giải thch như vậy, c thể hiểu như đ giải thch, v nếu họ khng hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc v cc vấn đề khc, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Ny Sariputta, dầu vậy, sự thuyết php của Như Lai cũng chưa hon tất, sự giải thch c php của Như Lai cũng chưa hon tất, sự trả lời cc cu hỏi của Như Lai cũng chưa hon tất, khi m bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đ sống một trăm tuổi, đ từ trần sau một trăm tuổi. Ny Sariputta, nếu ng c gnh Ta trn giường đi chỗ ny chỗ kia, thật sự tr tuệ biện ti của Như Lai khng c g thay đổi.

 

Yaṃ kho taṃ [yaṃ kho panetaṃ (sī.)], sāriputta, sammā vadamāno vadeyya asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya asammohadhammo satto loke uppanno bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti.

Ny Sariputta, những ai ni một cch chn chnh sẽ ni như sau: "Một vị hữu tnh khng bị si chi phối, đ sanh ra ở đời v lợi ch, v hạnh phc cho chng sanh, v lng thương tưởng cho đời, v lợi ch, v hạnh phc, v an lạc cho chư Thin v loi Người". Vị ấy sẽ ni về Ta một cch chn chnh như sau: "Một vị hữu tnh khng bị si chi phối, đ sanh ra ở đời v lợi ch, v hạnh phc cho chng sanh, v lng thương tưởng cho đời, v lợi ch, v hạnh phc, v an lạc cho chư Thin v loi Người".

162. Tena kho pana samayena āyasmā nāgasamālo bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca

162.Nāgasamāloti tassa therassa nāmaṃ. Paṭhamabodhiyahi vīsativassabbhantare upavānanāgitameghiyattherā viya ayampi bhagavato upaṭṭhāko ahosi. Bījayamānoti mandamandena tālavaṇṭavātena bhagavato utusukhaṃ samuṭṭhāpayamāno. Etadavocāti sakalasuttantaṃ sutvā bhagavato pubbacaritaṃ dukkarakārakaṃ āgamma pasanno etaṃ acchariyaṃ bhantetiādivacanaṃ avoca. Tattha accharaṃ paharituṃ yuttanti acchariyaṃ. Abhūtapubbaṃ bhūtanti abbhutaṃ. Ubhayenapi attano vimhayameva dīpeti. Ko nāmo ayaṃ bhanteti idaṃ bhaddako vatāyaṃ dhammapariyāyo, handassa bhagavantaṃ āyācitvā nāmaṃ gaṇhāpemīti adhippāyena āha. Athassa bhagavā nāmaṃ gaṇhanto tasmā tiha tvantiādimāha. Tassattho, yasmā idaṃ suttaṃ sutvā tava lomāni haṭṭhāni, tasmā tiha tvaṃ , nāgasamāla, imaṃ dhammapariyāyaṃ lomahaṃsana pariyāyotveva naṃ dhārehīti.

Saṃsārasuddhiādivaṇṇanā niṭṭhitā.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

Lc bấy giờ Tn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tn v quạt cho Ngi! Tn giả Nagasamala bạch Thế Tn:

 

acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Api hi me, bhante, imaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā lomāni haṭṭhāni. Konāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyoti?

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tn! Sau khi nghe php mn ny, lng tc con dựng ngược. Bạch Thế Tn, php mn ny tn gọi l g?

Tasmātiha tvaṃ, nāgasamāla, imaṃ dhammapariyāyaṃ lomahaṃsanapariyāyo tveva naṃ dhārehīti.

-- Ny Nagasamala, do vậy php mn ny gọi l "Php mn Lng tc dựng ngược". ng hy như vậy thọ tr.

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā nāgasamālo bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

Mahāsīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Tn giả Nagasamala hoan hỷ, tn thọ lời dạy của Thế Tn.

 

 

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nga Tuyết

KINH ĐIỂN 
Home