MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

8. Madhupiṇḍikasuttaṃ

8. Madhupiṇḍikasuttavaṇṇanā

18. Kinh Mật hon

199. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya pāvisi. Kapilavatthusmiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṃ nisīdi. Daṇḍapāṇipi kho sakko jaṅghāvihāraṃ [jaṅghavihāraṃ (ka.)] anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho daṇḍapāṇi sakko bhagavantaṃ etadavoca kiṃvādī samaṇo kimakkhāyīti? Yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ brāhmaṇaṃ akathaṃkathiṃ chinnakukkuccaṃ bhavābhave vītataṇhaṃ saā nānusenti evaṃvādī kho ahaṃ, āvuso, evamakkhāyīti.

Evaṃ vutte daṇḍapāṇi sakko sīsaṃ okampetvā , jivhaṃ nillāḷetvā, tivisākhaṃ nalāṭikaṃ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.

 

199. Evaṃ me sutanti madhupiṇḍikasuttaṃ. Tattha mahāvananti himavantena saddhiṃ ekābaddhaṃ aropimaṃ jātivanaṃ, na yathā vesāliyaṃ ropitāropitamissakaṃ. Divāvihārāyāti divā paṭisallānatthāya. Beluvalaṭṭhikāyāti taruṇabeluvarukkhassa. Daṇḍapāṇīti na jarādubbalatāya daṇḍahattho. Ayahi taruṇo paṭhamavaye ṭhito, daṇḍacittatāya pana suvaṇṇadaṇḍaṃ gahetvā vicarati, tasmā daṇḍapāṇīti vutto. Jaṅghāvihāranti jaṅghākilamathavinodanatthaṃ jaṅghācāraṃ. Anucaṅkamamāno anuvicaramānoti ārāmadassana-vanadassana-pabbatadassanādīnaṃ atthāya ito cito ca vicaramāno. Adhiccanikkhamano kiresa kadāci deva nikkhamitvā evaṃ vicarati. Daṇḍamolubbhāti daṇḍaṃ olumbhitvā gopālakadārako viya daṇḍaṃ purato ṭhapetvā daṇḍamatthake dve hatthe patiṭṭhāpetvā piṭṭhipāṇiṃ hanukena uppīḷetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.

 

Ti nghe như vầy:

Một thời, Thế Tn sống giữa cc vị dng họ Sakka (Thch-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở vườn Nigrodharama.

Rồi Thế Tn vo buổi sng, đắp y, cầm y bt vo thnh Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, khi ăn xong, trn đường khất thực trở về, Thế Tn đi đến ại Lm để nghỉ trưa. Sau khi vo rừng ại Lm, Ngi ngồi nghỉ trưa dưới gốc cy beluvalatthika.

C vị Gậy cầm tay (Dandapani) Sakka (Thch-ca), ko bộ khắp nơi, ngao du thin hạ, đến tại rừng ại Lm, đi su vo ngi rừng, đến tại Beluvalatthika chỗ Thế Tn ở, khi đến xong ni ln những lời hỏi thăm x giao thn hữu, rồi đứng một bn, dựa trn cy gậy, đứng một bn. Gậy cầm tay Sakka ni với Thế Tn: "Sa-mn c quan điểm thế no, giảng thuyết những g?"

--"Ny Hiền giả, theo lời dạy của Ta, trong thế giới với chư Thin, Mara v Phạm thin, với cc chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, khng c tranh luận một ai ở đời; cc tưởng sẽ khng m ảnh vị B-la-mn sống khng bị dục triền phược, khng c nghi ngờ do dự, với mọi hối qu đoạn diệt, khng c tham i đối với hữu v phi hữu. Ny Hiền giả, như vậy l quan điểm của Ta, như vậy l lời Ta giảng dạy".

Khi nghe ni vậy, Gậy cầm tay Sakka lắc đầu, liếm lưỡi, với trn nổi ln ba đường nhăn, chống gậy rồi đi.

 

200. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena nigrodhārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi idhāhaṃ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Kapilavatthusmiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṃ tenupasaṅkamiṃ divāvihārāya. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṃ nisīdiṃ. Daṇḍapāṇipi kho, bhikkhave, sakko jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami. Mahāvanaṃ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko maṃ etadavoca kiṃvādī samaṇo kimakkhāyīti?

Evaṃ vutte ahaṃ, bhikkhave, daṇḍapāṇiṃ sakkaṃ etadavocaṃ yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ brāhmaṇaṃ akathaṃkathiṃ chinnakukkuccaṃ bhavābhave vītataṇhaṃ saā nānusenti evaṃvādī kho ahaṃ, āvuso, evamakkhāyīti. Evaṃ vutte bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko sīsaṃ okampetvā, jivhaṃ nillāḷetvā, tivisākhaṃ nalāṭikaṃ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmīti.

200.Kiṃvādīti kiṃdiṭṭhiko. Kimakkhāyīti kiṃ katheti. Ayaṃ rājā bhagavantaṃ avanditvā paṭisanthāramattakameva katvā pahaṃ pucchati. Tampi na aātukāmatāya, acittīkārena pucchati. Kasmā? Devadattassa pakkhiko kiresa. Devadatto attano santikaṃ āgacchamāne tathāgate bhindati. So kira evaṃ vadeti samaṇo gotamo amhākaṃ kulena saddhiṃ verī, na no kulassa vuddhiṃ icchati. Bhaginīpi me cakkavattiparibhogā, taṃ pahāya nassatesāti nikkhamitvā pabbaji. Bhāgineyyopi me cakkavattibījanti atvā amhākaṃ kulassa vaḍḍhiyā atussanto nassatetanti tampi daharakāleyeva pabbājesi. Ahaṃ pana tena vinā vattituṃ asakkonto anupabbajito. Evaṃ pabbajitampi maṃ pabbajitadivasato paṭṭhāya na ujukehi akkhīhi oloketi. Parisamajjhe bhāsantopi mahāpharasunā paharanto viya āpāyiko devadattotiādīni bhāsatīti. Evaṃ ayampi rājā devadattena bhinno, tasmā evamakāsi.

Atha bhagavā yathā ayaṃ rājā mayā pahe pucchite na kathetīti vattuṃ na labhati, yathā ca bhāsitassa atthaṃ na jānāti, evamassa kathessāmīti tassānucchavikaṃ kathento yathāvādī khotiādimāha.

Tattha na kenaci loke viggayha tiṭṭhatīti loke kenaci saddhiṃ viggāhikakathaṃ na karoti na vivadati. Tathāgato hi lokena saddhiṃ na vivadati; loko pana tathāgatena saddhiṃ aniccanti vutte niccanti vadamāno, dukkhaṃ, anattā, asubhanti vutte subhanti vadamāno vivadati. Tenevāha nāhaṃ, bhikkhave, lokena vivadāmi, lokova kho, bhikkhave, mayā vivadati, tathā na, bhikkhave, dhammavādī kenaci lokasmiṃ vivadati, adhammavādīva kho, bhikkhave, vivadatīti (saṃ. ni. 3.94). Yathāti yena kāraṇena. Kāmehīti vatthukāmehipi kilesakāmehipi. Taṃ brāhmaṇanti taṃ khīṇāsavaṃ brāhmaṇaṃ. Akathaṃkathinti nibbicikicchaṃ. Chinnakukkuccanti vippaṭisārakukkuccassa ceva hatthapādakukkuccassa ca chinnattā chinnakukkuccaṃ. Bhavābhaveti punappunabbhave, hīnapaṇīte vā bhave, paṇīto hi bhavo vuddhippatto abhavoti vuccati. Saāti kilesasaā. Kilesāyeva vā idha saānāmena vuttā, tasmā yena kāraṇena kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ loke ninnāvādiṃ khīṇāsavabrāhmaṇaṃ kilesasaā nānusenti, taca kāraṇaṃ ahaṃ vadāmīti ayamettha attho. Iti bhagavā attano khīṇāsavabhāvaṃ dīpeti. Nillāḷetvāti nīharitvā kīḷāpetvā. Tivisākhanti tisākhaṃ. Nalāṭikanti valibhaṅgaṃ nalāṭe tisso rājiyo dassento valibhaṅgaṃ vuṭṭhāpetvāti attho. Daṇḍamolubbhāti daṇḍaṃ uppīḷetvā. Daṇḍamālubbhātipi pāṭho, gahetvā pakkāmīti attho.

Rồi Thế Tn vo buổi chiều từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến vườn Nigrodha, khi đến xong, ngồi trn chỗ đ soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo:

-- Chư Tỷ-kheo, ở đy, Ta vo buổi sng, đắp y, cầm y bt vo thnh Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong, trn đường khất thực trở về, Ta đi đến ại Lm để nghỉ trưa. Sau khi vo rừng ại Lm, Ta ngồi nghỉ trưa dưới gốc cy beluvalatthika. C vị Gậy cầm tay Sakka ko bộ khắp nơi, ngao du thin hạ, đến tại rừng ại Lm, đi su vo ngi rừng, đến tại Beluvalatthika chỗ Ta ở, khi đến xong, ni ln những lời hỏi thăm x giao thn hữu, rồi đứng một bn, dựa trn cy gậy. ứng một bn, Gậy cầm tay Sakka ni với Ta như sau: "Sa-mn c quan điểm thế no, giảng thuyết những g?" Chư Tỷ-kheo, được ni vậy, Ta trả lời Gậy cầm tay Sakka: "Ny Hiền giả, theo lời Ta dạy trong thế giới với chư Thin, Mara, v Phạm thin, với cc chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, khng c tranh luận một ai ở đời. Cc tưởng sẽ khng m ảnh vị B-la-mn sống khng bị dục triền phược, khng c nghi ngờ do dự, với mọi hối qu đoạn diệt, khng c tham i đối với hữu v phi hữu. Ny Hiền giả, như vậy l quan điểm của Ta, như vậy l lời Ta giảng dạy". Khi nghe ni vậy, Gậy cầm tay Sakka lắc đầu, liếm lưỡi, với trn nổi ln ba đường nhăn, chống gậy rồi đi.

 

201. Evaṃ vutte aataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca kiṃvādī pana, bhante, bhagavā sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati? Kathaca pana, bhante, bhagavantaṃ kāmehi visaṃyuttaṃ viharantaṃ taṃ brāhmaṇaṃ akathaṃkathiṃ chinnakukkuccaṃ bhavābhave vītataṇhaṃ saā nānusentīti? Yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ, esevanto paṭighānusayānaṃ, esevanto diṭṭhānusayānaṃ , esevanto vicikicchānusayānaṃ, esevanto mānānusayānaṃ, esevanto bhavarāgānusayānaṃ, esevanto avijjānusayānaṃ, esevanto daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṃtuvaṃ-pesua-musāvādānaṃ. Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

201.Aataroti nāmena apākaṭo eko bhikkhu. So kira anusandhikusalo, bhagavatā yathā daṇḍapāṇī na jānāti, tathā mayā kathitanti vutte kinti nu kho bhagavatā avieyyaṃ katvā paho kathitoti anusandhiṃ gahetvā dasabalaṃ yācitvā imaṃ pahaṃ bhikkhusaṅghassa pākaṭaṃ karissāmīti uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dasanakhasamujjalaṃ ajaliṃ paggayha kiṃvādī pana, bhante bhagavātiādimāha.

Yatonidānanti bhāvanapuṃsakaṃ etaṃ, yena kāraṇena yasmiṃ kāraṇe satīti attho. Papacasaāsaṅkhāti ettha saṅkhāti koṭṭhāso. Papacasaāti taṇhāmānadiṭṭhipapacasampayuttā saā , saānāmena vā papacāyeva vuttā. Tasmā papacakoṭṭhāsāti ayamettha attho. Samudācarantīti pavattanti. Ettha ce natthi abhinanditabbanti yasmiṃ dvādasāyatanasaṅkhāte kāraṇe sati papacasaāsaṅkhā samudācaranti, ettha ekāyatanampi ce abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ natthīti attho. Tattha abhininditabbanti ahaṃ mamanti abhinanditabbaṃ. Abhivaditabbanti ahaṃ mamāti vattabbaṃ. Ajjhositabbanti ajjhositvā gilitvā pariniṭṭhapetvā gahetabbayuttaṃ. Etenettha taṇhādīnaṃyeva appavattiṃ katheti. Esevantoti ayaṃ abhinandanādīnaṃ natthibhāvova rāgānusayādīnaṃ anto. Eseva nayo sabbattha.

Daṇḍādānādīsu pana yāya cetanāya daṇḍaṃ ādiyati, sā daṇḍādānaṃ. Yāya satthaṃ ādiyati parāmasati, sā satthādānaṃ. Matthakappattaṃ kalahaṃ. Nānāgāhamattaṃ viggahaṃ. Nānāvādamattaṃ vivādaṃ. Tuvaṃ tuvanti evaṃ pavattaṃ tuvaṃ tuvaṃ. Piyasuakaraṇaṃ pesuaṃ. Ayathāsabhāvaṃ musāvādaṃ karoti, sā musāvādoti veditabbā. Ettheteti ettha dvādasasu āyatanesu ete kilesā. Kilesā hi uppajjamānāpi dvādasāyatanāni nissāya uppajjanti, nirujjhamānāpi dvādasasu āyatanesuyeva nirujjhanti. Evaṃ yatthuppannā, tattheva niruddhā honti. Svāyamattho samudayasaccapahena dīpetabbo

Sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisatīti vatvā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Kica loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpantiādinā (vibha. 203) nayena dvādasasuyeva āyatanesu tassā uppatti ca nirodho ca vutto. Yatheva ca taṇhā dvādasasu āyatanesu uppajjitvā nibbānaṃ āgamma niruddhāpi āyatanesu puna samudācārassa abhāvato āyatanesuyeva niruddhāti vuttā, evamimepi pāpakā akusalā dhammā āyatanesu nirujjhantīti veditabbā. Atha vā yvāyaṃ abhinandanādīnaṃ abhāvova rāgānusayādīnaṃ antoti vutto. Etthete rāgānusayādīnaṃ antoti laddhavohāre nibbāne pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. Yahi yattha natthi, taṃ tattha niruddhaṃ nāma hoti, svāyamattho nirodhapahena dīpetabbo. Vuttahetaṃ dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā vacīsaṅkhārā paṭippassaddhā hontītiādi (paṭi. ma. 1.83).

Khi nghe ni vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tn:

-- Nhưng bạch Thế Tn, lời dạy ấy l g m Thế Tn, trong thế giới với chư Thin, Mara v Phạm thin, với cc chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, khng c tranh luận một ai ở đời? Cc tưởng sẽ khng m ảnh Thế Tn, vị đ sống khng bị dục triền phược, khng c nghi ngờ do dự, với mọi hối qu đoạn diệt, khng c tham i đối với hữu v phi hữu?

-- Ny Tỷ-kheo, do bất cứ nhn duyn g, một số h luận vọng tưởng m ảnh một người. Nếu ở đy khng c g đng ty hỷ, đng đn mừng, đng chấp thủ, thời như vậy l sự đoạn tận tham ty min, sự đoạn tận sn ty min, sự đoạn tận kiến ty min, sự đoạn tận nghi ty min, sự đoạn tận mạn ty min, sự đoạn tận hữu tham ty min, sự đoạn tận v minh ty min, sự đoạn tận chấp trượng, chấp kiếm, đấu tranh, trnh tranh, luận tranh, khng tranh, ly gin ngữ, vọng ngữ. Chnh ở đy, những c, bất thiện php ny đều được tiu diệt, khng cn dư tn.

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Sau khi ni vậy, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy bước vo tịnh x.

202. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā, vitthārena atthaṃ avibhajitvā, uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃpe etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti . Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmāti.

Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ idaṃ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃpe etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti. Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃpe etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, āvuso kaccāna, amhākaṃ etadahosi ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viūnaṃ sabrahmacārīnaṃ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmāti. Vibhajatāyasmā mahākaccānoti.

202.Satthu ceva saṃvaṇṇitoti satthārā ca pasaṃsito. Viūnanti idampi karaṇatthe sāmivacanaṃ, paṇḍitehi sabrahmacārīhi ca sambhāvitoti attho. Pahotīti sakkoti.

Sau khi Thế Tn đi chẳng bao lu, cc Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tn sau khi ni ln lời dạy tm tắt ny cho chng ta, khng giải thch rộng ri nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy v đ đi vo tịnh x: "Ny Tỷ-kheo, do bất cứ nhn duyn g... khng cn dư tn". Nay ai c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt, v khng giải thch r rng nghĩa". Rồi những Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Nay c Tn giả Mahakaccana (ại Ca-chin-din) l vị được Thế Tn tn dương v được cc vị đồng phạm hạnh c tr knh trọng. Tn giả Mahakaccana c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng dạy ny được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt, v khng giải thch r rng nghĩa. Vậy chng ta hy đi đến chỗ Tn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, sẽ hỏi Tn giả Mahakaccana nghĩa ny".

Rồi những Tỷ-kheo ấy đến chỗ Tn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, ni ln những lời chc tụng, hỏi thăm x giao với Tn giả Mahakaccana rồi ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, những Tỷ-kheo ấy thưa với Tn giả Mahakaccana:

-- "Ny Hiền giả, Thế Tn sau khi ni ln lời dạy tm tắt ny v khng giải thch r rng nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy v đ đi vo tịnh x: "Ny Tỷ-kheo, do bất cứ nhn duyn g... khng cn dư tn".

Ny Hiền giả Mahakaccana, khi Thế Tn đi chưa bao lu, chng ti suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tn sau khi ni ln lời dạy vắn tắt ny cho chng ta... đ đi vo tịnh x:" Do bất cứ nhn duyn g... khng cn dư tn". Ai c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng dạy m Thế Tn ni ln một cch vắn tắt... khng giải thch r rng nghĩa?" Ny Hiền giả Mahakaccana, rồi chng ti suy nghĩ: "Nay Tn giả Mahakaccana được Thế Tn tn thn v được cc vị đồng phạm hạnh c tr knh trọng, Tn giả Mahakaccana c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng dạy được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt v khng giải thch r rng nghĩa. Vậy chng ta hy đi đến chỗ Tn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, chng ta hỏi Tn giả Mahakaccana nghĩa ny. Tn giả Mahakaccana sẽ giải thch cho".

203. Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ, atikkamma khandhaṃ, sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maeyya; evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte, taṃ bhagavantaṃ atisitvā , amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maatha. So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto āṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi, yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthāti. Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto āṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato. So ceva panetassa kālo ahosi, yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viūnaṃ sabrahmacārīnaṃ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ katvāti [agarukatvā (sī.), agarukaritvā (syā. pī.)]. Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasikarotha, bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākaccāno etadavoca

203.Atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhanti sāro nāma mūle vā khandhe vā bhaveyya, tampi atikkamitvāti attho. Evaṃsampadanti evaṃsampattikaṃ, īdisanti attho. Atisitvāti atikkamitvā. Jānaṃ jānātīti jānitabbameva jānāti. Passaṃ passatīti passitabbameva passati. Yathā vā ekacco viparītaṃ gaṇhanto jānantopi na jānāti, passantopi na passati, na evaṃ bhagavā. Bhagavā pana jānanto jānātiyeva, passanto passatiyeva. Svāyaṃ dassanapariṇāyakaṭṭhena cakkhubhūto. Viditakaraṇaṭṭhena āṇabhūto. Aviparītasabhāvaṭṭhena pariyattidhammappavattanato vā hadayena cintetvā vācāya nicchāritadhammamayoti dhammabhūto. Seṭṭhaṭṭhena brahmabhūto. Atha vā cakkhu viya bhūtoti cakkhubhūtoti evametesu padesu attho veditabbo. Svāyaṃ dhammassa vattanato vattā. Pavattāpanato pavattā. Atthaṃ nīharitvā dassanasamatthatāya atthassa ninnetā. Amatādhigamāya paṭipattiṃ dadātīti amatassa dātā. Agaruṃ katvāti punappunaṃ āyācāpentopi hi garuṃ karoti nāma, attano sāvakapāramīāṇe ṭhatvā sinerūpādato vālukaṃ uddharamāno viya dubbieyyaṃ katvā kathentopi garuṃ karotiyeva nāma. Evaṃ akatvā amhe punappunaṃ ayācāpetvā suvieyyampi no katvā kathehīti vuttaṃ hoti.

-- Chư Hiền, cũng như một người ưa thch li cy, tm ti li cy, đi khắp mọi nơi tm li cy, đến một cy to lớn, đứng thẳng v c li cy. Người ny bỏ qua rễ, bỏ qua thn cy, nghĩ rằng phải tm li cy ở nơi cnh l. Cũng vậy l hnh động của chư Tn giả, đứng trước mặt Thế Tn, qu vị bỏ qua Thế Tn, nghĩ rằng phải hỏi ti về nghĩa ny. Chư Hiền, Thế Tn biết những g cần phải biết, thấy những g cần phải thấy, Ngi đ trở thnh vị c mắt, trở thnh vị c tr, trở thnh Chnh php, trở thnh Brahma, vị thuyết giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiu, vị trao cho bất tử, vị Php Chủ, Như Lai. Qu vị phải ty thời hỏi Thế Tn nghĩa ny. Những g Thế Tn giải thch cho qu vị, qu vị hy như vậy thọ tr.

-- Hiền giả Mahakaccana, chắc chắn Thế Tn biết những g cần phải biết, thấy những g cần phải thấy, Ngi đ trở thnh vị c mắt, trở thnh vị c tr, trở thnh Chnh php, trở thnh Brahma, vị thuyết giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiu, vị trao cho bất tử, vị Php Chủ, Như Lai. Chng ti phải ty thời hỏi Thế Tn nghĩa ny. Những g Thế Tn giải thch cho chng ti, chng ti sẽ như vậy thọ tr. Nhưng Tn giả Mahakaccana được Thế Tn tn thn, được cc vị đồng phạm hạnh c tr knh trọng. Tn giả Mahakaccana c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng dạy được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt v khng giải thch r rng nghĩa. Mong Tn giả Mahakaccana hy giải thch khng c sự g bất knh.

-- Vậy chư Hiền hy nghe v kho tc , ti sẽ giảng.

-- Thưa vng, Hiền giả.

Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Tn giả Mahakaccana. Tn giả Mahakaccana giảng như sau:

   

204. Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti . Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ, esevanto rāgānusayānaṃpe etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti, imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi

Cakkhucāvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṃ vedeti taṃ sajānāti , yaṃ sajānāti taṃ vitakketi, yaṃ vitakketi taṃ papaceti, yaṃ papaceti tatonidānaṃ purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuvieyyesu rūpesu. Sotacāvuso, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviāṇaṃpe ghānacāvuso, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviāṇaṃpe jivhacāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviāṇaṃpe kāyacāvuso, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviāṇaṃpe manacāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṃ vedeti taṃ sajānāti, yaṃ sajānāti taṃ vitakketi, yaṃ vitakketi taṃ papaceti, yaṃ papaceti tatonidānaṃ purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu manovieyyesu dhammesu.

So vatāvuso, cakkhusmiṃ sati rūpe sati cakkhuviāṇe sati phassapaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Phassapaattiyā sati vedanāpaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Vedanāpaattiyā sati saāpaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Saāpaattiyā sati vitakkapaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Vitakkapaattiyā sati papacasaāsaṅkhāsamudācaraṇapaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. So vatāvuso, sotasmiṃ sati sadde satipe ghānasmiṃ sati gandhe satipe jivhāya sati rase satipe kāyasmiṃ sati phoṭṭhabbe satipe manasmiṃ sati dhamme sati manoviāṇe sati phassapaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Phassapaattiyā sati vedanāpaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Vedanāpaattiyā sati saāpaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Saāpaattiyā sati vitakkapaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati. Vitakkapaattiyā sati papacasaāsaṅkhāsamudācaraṇapaattiṃ paāpessatīti ṭhānametaṃ vijjati.

So vatāvuso, cakkhusmiṃ asati rūpe asati cakkhuviāṇe asati phassapaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Phassapaattiyā asati vedanāpaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vedanāpaattiyā asati saāpaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Saāpaattiyā asati vitakkapaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vitakkapaattiyā asati papacasaāsaṅkhāsamudācaraṇapaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. So vatāvuso, sotasmiṃ asati sadde asatipe ghānasmiṃ asati gandhe asatipe jivhāya asati rase asatipe kāyasmiṃ asati phoṭṭhabbe asatipe manasmiṃ asati dhamme asati manoviāṇe asati phassapaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Phassapaattiyā asati vedanāpaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vedanāpaattiyā asati saāpaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Saāpaattiyā asati vitakkapaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Vitakkapaattiyā asati papacasaāsaṅkhāsamudācaraṇapaattiṃ paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Yaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ esevanto rāgānusayānaṃpe etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti, imassa kho ahaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. Yathā no bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthāti.

204.Yaṃkho no āvusoti ettha kicāpi yaṃ kho voti vattabbaṃ siyā, te pana bhikkhū attanā saddhiṃ saṅgaṇhanto yaṃ kho noti āha. Yasmā vā uddesova tesaṃ uddiṭṭhova. Bhagavā pana therassāpi tesampi bhagavāva. Tasmā bhagavāti padaṃ sandhāyapi evamāha, yaṃ kho amhākaṃ bhagavā tumhākaṃ saṃkhittena uddesaṃ uddisitvāti attho.

Cakkhucāvusotiādīsu ayamattho, āvuso, nissayabhāvena cakkhupasādaca ārammaṇabhāvena catusamuṭṭhānikarūpe ca paṭicca cakkhuviāṇaṃ nāma uppajjati. Tiṇṇaṃ saṅgati phassoti tesaṃ tiṇṇaṃ saṅgatiyā phasso nāma uppajjati. Taṃ phassaṃ paṭicca sahajātādivasena phassapaccayā vedanā uppajjati. Tāya vedanāya yaṃ ārammaṇaṃ vedeti, tadeva saā sajānāti, yaṃ saā sajānāti, tadeva ārammaṇaṃ vitakko vitakketi. Yaṃ vitakko vitakketi, tadevārammaṇaṃ papaco papaceti. Tatonidānanti etehi cakkhurūpādīhi kāraṇehi. Purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācarantīti taṃ apariātakāraṇaṃ purisaṃ papacakoṭṭhāsā abhibhavanti, tassa pavattantīti attho. Tattha phassavedanāsaā cakkhuviāṇena sahajātā honti. Vitakko cakkhuviāṇānantarādīsu savitakkacittesu daṭṭhabbo. Papacasaṅkhā javanena sahajātā honti. Yadi evaṃ kasmā atītānāgataggahaṇaṃ katanti? Tathā uppajjanato. Yatheva hi etarahi cakkhudvāriko papaco cakkhuca rūpe ca phassavedanāsaāvitakke ca paṭicca uppanno, evamevaṃ atītānāgatesupi cakkhuvieyyesu rūpesu tassuppattiṃ dassento evamāha.

Sotacāvusotiādīsupi eseva nayo. Chaṭṭhadvāre pana mananti bhavaṅgacittaṃ. Dhammeti tebhūmakadhammārammaṇaṃ. Manoviāṇanti āvajjanaṃ vā javanaṃ vā. Āvajjane gahite phassavedanāsaāvitakkā āvajjanasahajātā honti. Papaco javanasahajāto. Javane gahite sahāvajjanakaṃ bhavaṅga mano nāma hoti, tato phassādayo sabbepi javanena sahajātāva. Manodvāre pana yasmā atītādibhedaṃ sabbampi ārammaṇaṃ hoti, tasmā atītānāgatapaccuppannesūti idaṃ yuttameva.

Idāni vaṭṭaṃ dassento so vatāvusoti desanaṃ ārabhi. Phassapaattiṃ paapessatīti phasso nāma eko dhammo uppajjatīti evaṃ phassapaattiṃ paapessati, dassessatīti attho. Esa nayo sabbattha. Evaṃ imasmiṃ sati idaṃ hotīti dvādasāyatanavasena sakalaṃ vaṭṭaṃ dassetvā idāni dvādasāyatanapaṭikkhepavasena vivaṭṭaṃ dassento so vatāvuso cakkhusmiṃasatīti desanaṃ ārabhi. Tattha vuttanayeneva attho veditabbo.

Evaṃ pahaṃ vissajjetvā idāni sāvakena paho kathitoti mā nikkaṅkhā ahuvattha, ayaṃ bhagavā sabbautaāṇatulaṃ gahetvā nisinno, icchamānā tameva upasaṅkamitvā nikkaṅkhā hothāti uyyojento ākaṅkhamānā ca panātiādimāha.

-- Chư Hiền, Thế Tn ni ln một cch vắn tắt lời dạy ny... v đ đi vo tịnh x: "Ny Tỷ-kheo bất cứ v nhn duyn g... khng cn dư tn". Chư Hiền, với lời dạy được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt, v khng giải thch r rng nghĩa. Ti hiểu nghĩa một cch đầy đủ như sau:

Chư Hiền, do nhơn con mắt v cc sắc php, nhn thức khởi ln. Sự gặp gỡ của ba php ny l xc. Do duyn xc nn c cảm thọ. Những g c cảm thọ thời c tưởng, những g c tưởng thời c suy tầm, những g c suy tầm th c h luận. Do h luận ấy lm nhơn, một số h luận vọng tưởng m ảnh một người, đối với cc sắc php do con mắt nhận thức, qu khứ, tương lai v hiện tại.

Chư Hiền, do nhơn lỗ tai v cc tiếng, nhĩ thức khởi ln, do nhơn lỗ mũi v cc hương, tỷ thức khởi ln, do nhơn lưỡi v cc vị, thiệt thức khởi ln, do nhơn thn v xc, thn thức khởi ln; do nhơn v cc php, thức khởi ln. Sự gặp gỡ của ba php ny l xc. Do duyn xc nn c cc cảm thọ. Những g c cảm thọ thời c tưởng. Những g c tưởng thời c suy tầm. Những g c suy tầm thời c h luận. Do h luận ấy lm nhơn, một số h luận vọng tưởng m ảnh một người, đối với cc php do thức nhận thức, qu khứ, tương lai v hiện tại.

Chư Hiền, sự kiện ny xảy ra: khi no c mắt, khi no c sắc php, khi no c nhn thức, thời sự thi thiết của xc được hiển lộ. Sự kiện ny xảy ra: khi no c sự thi thiết của xc thời sự thi thiết của thọ được hiển lộ. Sự kiện ny xảy ra: khi no c thi thiết của thọ thời sự thi thiết của tưởng được hiển lộ. Sự kiện ny xảy ra: khi no c sự thi thiết của tưởng, thời sự thi thiết của suy tầm được hiển lộ. Sự kiện ny xảy ra: khi no c sự thi thiết của suy tầm thời sự thi thiết của sự m ảnh một số h luận vọng tưởng được hiển lộ.

Sự kiện ny xảy ra: khi no c tai, khi no c cc tiếng, khi no c nhĩ thức... Sự kiện ny xảy ra: khi no c lỗ mũi, khi no c cc hương, khi no c tỷ thức... Sự kiện ny xảy ra, khi no c lưỡi, khi no c cc vị, khi no c thiệt thức... Sự kiện ny xảy ra: khi no c thn, khi no c cc xc, khi no c thn thức... Sự kiện ny xảy ra: khi no c , khi no c cc php, khi no c thức thời sự thi thiết của xc được hiển lộ.

Chư Hiền, sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c mắt, khi no khng c cc sắc, khi no khng c nhn thức, sự thi thiết của xc được hiển lộ. Sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c sự thi thiết của xc, sự thi thiết của thọ được hiển lộ. Sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c sự thi thiết của thọ, sự thi thiết của tưởng được hiển lộ. Sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c sự thi thiết của tưởng, sự thi thiết của suy tầm được hiển lộ. Sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c sự thi thiết của suy tầm, thời sự thi thiết của sự m ảnh một số h luận vọng tưởng được hiển lộ.

Chư Hiền, sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c tai, khi no khng c cc tiếng... khi no khng c mũi, khi no khng c cc hương... khi no khng c lưỡi, khi no khng c cc vị... khi no khng c thn, khi no khng c cc xc ... Sự kiện ny khng xảy ra: khi no khng c , khi no khng c cc php, khi no khng c thức, sự thi thiết của xc được hiển lộ...

Chư Hiền, Thế Tn, sau khi ni ln lời dạy một cch vắn tắt... đ đi vo tịnh x: "Ny Tỷ-kheo, do bất cứ nhn duyn g... khng dư tn". Chư Hiền, đối với lời dạy Thế Tn ni ln một cch vắn tắt ny, v nghĩa l khng được giải thch một cch rộng ri, ti đ hiểu nghĩa một cch rộng ri như vậy. Nếu qu vị muốn, hy đi đến chỗ Thế Tn ở, sau khi đến, hy hỏi nghĩa ny. Thế Tn giải đp như thế no, hy như vậy thọ tr.

205. Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃpe etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho yatonidānaṃ, bhikkhu, purisaṃ papacasaāsaṅkhā samudācaranti. Ettha ce natthi abhinanditabbaṃ abhivaditabbaṃ ajjhositabbaṃ. Esevanto rāgānusayānaṃ, esevanto paṭighānusayānaṃ, esevanto diṭṭhānusayānaṃ, esevanto vicikicchānusayānaṃ, esevanto mānānusayānaṃ, esevanto bhavarāgānusayānaṃ , esevanto avijjānusayānaṃ, esevanto daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivādatuvaṃtuvaṃ-pesua-musāvādānaṃ. Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantīti. Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito sambhāvito ca viūnaṃ sabrahmacārīnaṃ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ, yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmāti. Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. Tesaṃ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byajanehi attho vibhattoti. Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpao, bhikkhave, mahākaccāno. Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ. Eso cevetassa attho. Evaca [evemeva ca (ka.)] naṃ dhārethāti.

Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca seyyathāpi, bhante, puriso jighacchādubbalyapareto madhupiṇḍikaṃ adhigaccheyya, so yato yato sāyeyya, labhetheva sādurasaṃ asecanakaṃ. Evameva kho, bhante, cetaso bhikkhu dabbajātiko, yato yato imassa dhammapariyāyassa paāya atthaṃ upaparikkheyya, labhetheva attamanataṃ, labhetheva cetaso pasādaṃ. Ko nāmo ayaṃ [ko nāmāyaṃ (syā.)], bhante, dhammapariyāyoti? Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ madhupiṇḍikapariyāyo tveva naṃ dhārehīti.

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

Madhupiṇḍikasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.

205.Imehi ākārehīti imehi kāraṇehi papacuppattiyā pāṭiyekkakāraṇehi ceva vaṭṭavivaṭṭakāraṇehi ca. Imehi padehīti imehi akkharasampiṇḍanehi. Byajanehīti pāṭiyekkaakkharehi. Paṇḍitoti paṇḍiccena samannāgato. Catūhi vā kāraṇehi paṇḍito dhātukusalo āyatanakusalo paccayākārakusalo kāraṇākāraṇakusaloti. Mahāpaoti mahante atthe mahante dhamme mahantā niruttiyo mahantāni paṭibhānāni pariggahaṇasamatthāya mahāpaāya samannāgato. Yathā taṃ mahākaccānenāti yathā mahākaccānena byākataṃ, taṃ sandhāya tanti vuttaṃ. Yathā mahākaccānena byākataṃ, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyenti attho.

Madhupiṇḍikanti mahantaṃ guḷapūvaṃ baddhasattuguḷakaṃ vā. Asecanakanti asecitabbakaṃ. Sappiphāṇitamadhusakkarādīsu idaṃ nāmettha mandaṃ idaṃ bahukanti na vattabbaṃ samayojitarasaṃ. Cetasoti cintakajātiko. Dabbajātikoti paṇḍitasabhāvo. Ko nāmo ayanti idaṃ thero atibhaddako ayaṃ dhammapariyāyo, dasabalassa sabbautaāṇenevassa nāmaṃ gaṇhāpessāmīti cintetvā āha. Tasmāti yasmā madhupiṇḍiko viya madhuro, tasmā madhupiṇḍikapariyāyotveva naṃ dhārehīti vadati. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Madhupiṇḍikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

      

Rồi những Tỷ-kheo ấy, hoan hỷ, ty hỷ lời Tn giả Mahakaccana ni, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tn ở, sau khi đến đảnh lễ Ngi v ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, cc Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, Thế Tn ni ln lời dạy ny một cch vắn tắt cho chng con... đ vo tịnh x. "Ny Tỷ-kheo, do bất cứ nhn duyn g... khng cn dư tn". Khi Thế Tn đi chẳng bao lu, chng con suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, Thế Tn sau khi ni cho chng ta lời dạy tm tắt ny, khng giải thch nghĩa một cch rộng ri, từ chỗ ngồi đứng dậy v đ đi vo tịnh x: "Ny Tỷ-kheo, do bất cứ nhn duyn g, một số h luận vọng tưởng m ảnh một người, nếu ở đy khng c g đng ty hỷ, đng đn mừng, đng chấp thủ, thời như vậy l sự đoạn tận tham ty min, sự đoạn tận sn ty min, sự đoạn tận kiến ty min, sự đoạn tận nghi ty min, sự đoạn tận mạn ty min, sự đoạn tận hữu tham ty min, sự đoạn tận v minh ty min, sự đoạn tận chấp trượng, chấp kiếm, đấu tranh, trnh tranh, luận tranh, khng tranh, ly gin ngữ, vọng ngữ. Chnh ở đy, những c, bất thiện php ny đều được tiu diệt, khng cn dư tn". Nay ai c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng dạy ny được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt v khng giải thch r rng nghĩa?" Bạch Thế Tn, v chng con suy nghĩ: "Nay c Tn giả Mahakaccana l vị được Thế Tn tn dương v được cc vị đồng phạm hạnh c tr knh trọng. Tn giả Mahakaccana c thể giải thch rộng ri nghĩa lời giảng dạy ny được Thế Tn ni ln một cch vắn tắt v khng giải thch r rng nghĩa. Vậy chng ta hy đi đến chỗ Tn giả Mahakaccana ở, sau khi đến sẽ hỏi Tn giả Mahakaccana nghĩa ny". Bạch Thế Tn, rồi chng con đi đến chỗ Tn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, chng con hỏi Tn giả Mahakaccana nghĩa ny. Bạch Thế Tn, Tn giả Mahakaccana đ giải thch nghĩa ấy cho chng con với những phương php ny, với những văn c ny, với những văn tự ny.

-- Chư Tỷ-kheo, Tn giả Mahakaccana l bậc Hiền tr. Chư Tỷ-kheo, Tn giả Mahakaccana l bậc ại tuệ. Chư Tỷ-kheo, nếu cc Người hỏi Ta nghĩa ny, Ta cũng trả lời như Mahakaccana đ trả lời. Như vậy l chnh nghĩa lời dạy ấy, hy như vậy thọ tr.

Khi nghe ni vậy, Tn giả Ananda bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, như một người bị đi lả v mệt mỏi, tm được một bnh mật, cứ mỗi miếng vị ấy được nếm, cứ mỗi miếng vị ấy được thưởng thức vị ngọt thuần nhất. Bạch Thế Tn, cũng vậy, Tỷ-kheo c tri thức biệt ti, cứ mỗi phần suy tư đến nghĩa php mn ny với tr tuệ, cứ mỗi phần vị ấy được thưởng thức sự hoan hỷ, được thưởng thức sự thoải mi tm tr. Bạch Thế Tn, php mn ny tn gọi l g?

-- Do vậy, ny Ananda, php mn ny được gọi l php mn bnh mật (Mật hon). Hy như vậy thọ tr!

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Tn giả Ananda hoan hỷ, tn thọ lời dạy của Thế Tn.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

 

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home