MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

4. Rathavinītasuttaṃ

4. Rathavinītasuttavaṇṇanā

24. Kinh Trạm xe

252. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho sambahulā jātibhūmakā bhikkhū jātibhūmiyaṃ vassaṃvuṭṭhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca

Ko nu kho, bhikkhave, jātibhūmiyaṃ jātibhūmakānaṃ bhikkhūnaṃ sabrahmacārīnaṃ evaṃ sambhāvito attanā ca appiccho appicchakathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca santuṭṭho santuṭṭhikathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca pavivitto pavivekakathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca asaṃsaṭṭho asaṃsaggakathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca āraddhavīriyo vīriyārambhakathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca sīlasampanno sīlasampadākathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca samādhisampanno samādhisampadākathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca paāsampanno paāsampadākathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca vimuttisampanno vimuttisampadākathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca vimuttiāṇadassanasampanno vimuttiāṇadassanasampadākathaca bhikkhūnaṃ kattā, ovādako viāpako sandassako samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnanti? Puṇṇo nāma, bhante, āyasmā mantāṇiputto jātibhūmiyaṃ jātibhūmakānaṃ bhikkhūnaṃ sabrahmacārīnaṃ evaṃ sambhāvito attanā ca appiccho appicchakathaca bhikkhūnaṃ kattā, attanā ca santuṭṭhope ovādako viāpako sandassako samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnanti.

252.Evaṃme sutanti rathavinītasuttaṃ. Tattha rājagaheti evaṃnāmake nagare, tahi mandhātumahāgovindādīhi pariggahitattā rājagahanti vuccati. Aepettha pakāre vaṇṇayanti. Kiṃ tehi? Nāmametaṃ tassa nagarassa. Taṃ panetaṃ buddhakāle ca cakkavattikāle ca nagaraṃ hoti, sesakāle suaṃ hoti yakkhapariggahitaṃ, tesaṃ vasantavanaṃ hutvā tiṭṭhati. Veḷuvane kalandakanivāpeti veḷuvananti tassa uyyānassa nāmaṃ, taṃ kira veḷūhi parikkhittaṃ ahosi aṭṭhārasahatthena ca pākārena, gopuraṭṭālakayuttaṃ nīlobhāsaṃ manoramaṃ, tena veḷuvananti vuccati. Kalandakānacettha nivāpaṃ adaṃsu, tena kalandakanivāpoti vuccati.

Pubbe kira aataro rājā tattha uyyānakīḷanatthaṃ āgato surāmadena matto divāseyyaṃ upagato supi. Parijanopissa, sutto rājāti pupphaphalādīhi palobhiyamāno ito cito ca pakkāmi, atha surāgandhena aatarasmā susirarukkhā kaṇhasappo nikkhamitvā raābhimukho āgacchati. Taṃ disvā rukkhadevatā, rao jīvitaṃ dammīti kāḷakavesena āgantvā kaṇṇamūle saddamakāsi. Rājā paṭibujjhi, kaṇhasappo nivatto. So taṃ disvā, imāya mama jīvitaṃ dinnanti kāḷakānaṃ tattha nivāpaṃ paṭṭhapesi, abhayaghosanaca ghosāpesi. Tasmā taṃ tato pabhuti kalandakanivāpanti saṅkhyaṃ gataṃ. Kalandakāti kāḷakānaṃ nāmaṃ.

Jātibhūmikāti jātibhūmivāsino. Tattha jātibhūmīti jātaṭṭhānaṃ. Taṃ kho panetaṃ neva kosalamahārājādīnaṃ na caṅkībrāhamaṇādīnaṃ na sakkasuyāmasantusitādīnaṃ na asītimahāsāvakādīnaṃ na aesaṃ sattānaṃ jātaṭṭhānaṃ jātibhūmīti vuccati. Yassa pana jātadivase dasasahassilokadhātu ekaddhajamālāvippakiṇṇakusumavāsacuṇṇagandhasugandhā sabbapāliphullamiva nandanavanaṃ virocamānā paduminipaṇṇe udakabindu viya akampittha, jaccandhādīnaca rūpadassanādīni anekāni pāṭihāriyāni pavattiṃsu, tassa sabbaubodhisattassa jātaṭṭhānasākiyajanapado kapilavatthāhāro, sā jātibhūmīti vuccati.

Dhammagarubhāvavaṇṇanā

Vassaṃvuṭṭhāti temāsaṃ vassaṃvuṭṭhā pavāritapavāraṇā hutvā. Bhagavā etadavocāti kacci, bhikkhave, khamanīyantiādīhi vacanehi āgantukapaṭisanthāraṃ katvā etaṃ, ko nu kho, bhikkhavetiādivacanamavoca. Te kira bhikkhu, kacci, bhikkhave, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ, kaccittha appakilamathena addhānaṃ āgatā, na ca piṇḍakena kilamittha, kuto ca tumhe, bhikkhave, āgacchathāti paṭisanthāravasena pucchitā bhagavā sākiyajanapade kapilavatthāhārato jātibhūmito āgacchāmāti āhaṃsu. Atha bhagavā neva suddhodanamahārājassa, na sakkodanassa, na sukkodanassa, na dhotodanassa, na amitodanassa, na amittāya deviyā, na mahāpajāpatiyā, na sakalassa sākiyamaṇḍalassa ārogyaṃ pucchi. Atha kho attanā ca dasakathāvatthulābhiṃ paraca tattha samādapetāraṃ paṭipattisampannaṃ bhikkhuṃ pucchanto idaṃ ko nu kho, bhikkhavetiādivacanaṃ avoca.

Kasmā pana bhagavā suddhodanādīnaṃ ārogyaṃ apucchitvā evarūpaṃ bhikkhumeva pucchati? Piyatāya. Buddhānahi paṭipannakā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo ca piyā honti manāpā. Kiṃ kāraṇā? Dhammagarutāya. Dhammagaruno hi tathāgatā, so ca nesaṃ dhammagarubhāvo, dukkhaṃ kho agāravo viharati, appatissoti (a. ni. 4.21) iminā ajapālanigrodhamūle uppannajjhāsayena veditabbo. Dhammagarutāyeva hi bhagavā mahākassapattherassa abhinikkhamanadivase paccuggamanaṃ karonto tigāvutaṃ maggaṃ agamāsi. Atirekatiyojanasataṃ maggaṃ gantvā gaṅgātīre dhammaṃ desetvā mahākappinaṃ saparisaṃ arahatte patiṭṭhapesi. Ekasmiṃ pacchābhatte pacacattālīsayojanaṃ maggaṃ gantvā kumbhakārassa nivesane tiyāmarattiṃ dhammakathaṃ katvā pukkusātikulaputtaṃ anāgāmiphale patiṭṭhapesi. Vīsayojanasataṃ gantvā vanavāsisāmaṇerassa anuggahaṃ akāsi. Saṭṭhiyojanamaggaṃ gantvā khadiravaniyattherassa dhammaṃ desesi. Anuruddhatthero pācīnavaṃsadāye nisinno mahāpurisavitakkaṃ vitakketīti atvā tattha ākāsena gantvā therassa purato oruyha sādhukāramadāsi. Koṭikaṇṇasoṇattherassa ekagandhakuṭiyaṃ senāsanaṃ paapāpetvā paccūsakāle dhammadesanaṃ ajjhesitvā sarabhaapariyosāne sādhukāramadāsi. Tigāvutaṃ maggaṃ gantvā tiṇṇaṃ kulaputtānaṃ vasanaṭṭhāne gosiṅgasālavane sāmaggirasānisaṃsaṃ kathesi. Kassapopi bhagavā anāgāmiphale patiṭṭhito ariyasāvako ayanti vissāsaṃ uppādetvā ghaṭikārassa kumbhakārassa nivesanaṃ gantvā sahatthā āmisaṃ gahetvā paribhuji.

Amhākaṃyeva bhagavā upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya jetavanato bhikkhusaṅghaparivuto cārikaṃ nikkhami. Kosalamahārājaanāthapiṇḍikādayo nivattetuṃ nāsakkhiṃsu. Anāthapiṇḍiko gharaṃ āgantvā domanassappatto nisīdi. Atha naṃ puṇṇā nāma dāsī domanassappattosi sāmīti āha. Āma je, satthāraṃ nivattetuṃ nāsakkhiṃ, atha me imaṃ temāsaṃ dhammaṃ vā sotuṃ, yathādhippāyaṃ vā dānaṃ dātuṃ na labhissāmīti cintā uppannāti. Ahampi sāmi satthāraṃ nivattessāmīti. Sace nivattetuṃ sakkosi, bhujissāyeva tvanti. Sā gantvā dasabalassa pādamūle nipajjitvā nivattatha bhagavāti āha. Puṇṇe tvaṃ parapaṭibaddhajīvikā kiṃ me karissasīti. Bhagavā mayhaṃ deyyadhammo natthīti tumhepi jānātha, tumhākaṃ nivattanapaccayā panāhaṃ tīsu saraṇesu pacasu sīlesu patiṭṭhahissāmīti. Bhagavā sādhu sādhu puṇṇeti sādhukāraṃ katvā nivattetvā jetavanameva paviṭṭho. Ayaṃ kathā pākaṭā ahosi. Seṭṭhi sutvā puṇṇāya kira bhagavā nivattitoti taṃ bhujissaṃ katvā dhītuṭṭhāne ṭhapesi. Sā pabbajjaṃ yācitvā pabbaji, pabbajitvā vipassanaṃ ārabhi. Athassā satthā āraddhavipassakabhāvaṃ atvā imaṃ obhāsagāthaṃ vissajjesi

Puṇṇe pūresi saddhammaṃ, cando pannaraso yathā;

Paripuṇṇāya paāya, dukkhassantaṃ karissasīti. (therīgā. 3);

Gāthāpariyosāne arahattaṃ patvā abhiātā sāvikā ahosīti. Evaṃ dhammagaruno tathāgatā.

Nandakatthere upaṭṭhānasālāyaṃ dhammaṃ desentepi bhagavā anahātova gantvā tiyāmarattiṃ ṭhitakova dhammakathaṃ sutvā desanāpariyosāne sādhukāramadāsi. Thero āgantvā vanditvā, kāya velāya, bhante, āgatatthāti pucchi. Tayā suttante āraddhamatteti. Dukkaraṃ karittha, bhante, buddhasukhumālā tumheti. Sace tvaṃ, nanda, kappaṃ desetuṃ sakkuṇeyyāsi, kappamattampāhaṃ ṭhitakova suṇeyyanti bhagavā avoca. Evaṃ dhammagaruno tathāgatā. Tesaṃ dhammagarutāya paṭipannakā piyā honti, tasmā paṭipannake pucchi. Paṭipannako ca nāma attahitāya paṭipanno no parahitāya, parahitāya paṭipanno no attahitāya, no attahitāya ca paṭipanno no parahitāya ca, attahitāya ca paṭipanno parahitāya cāti catubbidho hoti.

Tattha yo sayaṃ dasannaṃ kathāvatthūnaṃ lābhī hoti, paraṃ tattha na ovadati na anusāsati āyasmā bākulo viya. Ayaṃ attahitāya paṭipanno nāma no parahitāya paṭipanno, evarūpaṃ bhikkhuṃ bhagavā na pucchati. Kasmā? Na mayhaṃ sāsanassa vaḍḍhipakkhe ṭhitoti.

Yo pana dasannaṃ kathāvatthūnaṃ alābhī, paraṃ tehi ovadati tena katavattasādiyanatthaṃ upanando sakyaputto viya, ayaṃ parahitāya paṭipanno nāma no attahitāya, evarūpampi na pucchati. Kasmā? Assa taṇhā mahāpacchi viya appahīnāti.

Yo attanāpi dasannaṃ kathāvatthūnaṃ alābhī, parampi tehi na ovadati, lāḷudāyī viya, ayaṃ neva attahitāya paṭipanno na parahitāya, evarūpampi na pucchati. Kasmā? Assa anto kilesā pharasuchejjā viya mahantāti.

Yo pana sayaṃ dasannaṃ kathāvatthūnaṃ lābhī, parampi tehi ovadati, ayaṃ attahitāya ceva parahitāya ca paṭipanno nāma sāriputtamoggallānamahākassapādayo asītimahātherā viya, evarūpaṃ bhikkhuṃ pucchati. Kasmā? Mayhaṃ sāsanassa vuḍḍhipakkhe ṭhitoti. Idhāpi evarūpameva pucchanto ko nu kho, bhikkhavetiādimāha.

Evaṃ bhagavatā puṭṭhānaṃ pana tesaṃ bhikkhūnaṃ bhagavā attano jātibhūmiyaṃ ubhayahitāya paṭipannaṃ dasakathāvatthulābhiṃ bhikkhuṃ pucchati, ko nu kho tattha evarūpoti na aamaaṃ cintanā vā samantanā vā ahosi. Kasmā? Āyasmā hi mantāṇiputto tasmiṃ janapade ākāsamajjhe ṭhito cando viya sūriyo viya ca pākaṭo paāto. Tasmā te bhikkhū meghasaddaṃ sutvā ekajjhaṃ sannipatitamoraghaṭā viya ghanasajjhāyaṃ kātuṃ, āraddhabhikkhū viya ca attano ācariyaṃ puṇṇattheraṃ bhagavato ārocentā therassa ca guṇaṃ bhāsituṃ appahontehi mukhehi ekappahāreneva puṇṇo nāma, bhante, āyasmātiādimāhaṃsu. Tattha puṇṇoti tassa therassa nāmaṃ. Mantāṇiyā pana so putto, tasmā mantāṇiputtoti vuccati. Sambhāvitoti guṇasambhāvanāya sambhāvito.

Appicchatādivaṇṇanā

Appicchoti icchāvirahito niiccho nittaṇho. Ettha hi byajanaṃ sāvasesaṃ viya, attho pana niravaseso. Na hi tassa anto aṇumattāpi pāpikā icchā nāma atthi. Khīṇāsavo hesa sabbaso pahīnataṇho. Apicettha atricchatā pāpicchatā mahicchatā appicchatāti ayaṃ bhedo veditabbo.

Tattha sakalābhe atittassa paralābhe patthanā atricchatā nāma. Tāya samannāgatassa ekabhājena pakkapūvopi attano patte patito na supakko viya khuddako viya ca khāyati. Sveva parassa patte pakkhitto supakko viya mahanto viya ca khāyati. Asantaguṇasambhāvanatā pana paṭiggahaṇe ca amattautā pāpicchatā nāma, sā, idhekacco assaddho samāno saddhoti maṃ jano jānātūtiādinā nayena abhidhamme āgatāyeva, tāya samannāgato puggalo kohae patiṭṭhāti. Santaguṇasambhāvanā pana paṭiggahaṇe ca amattautā mahicchatā nāma. Sāpi, idhekacco saddho samāno saddhoti maṃ jano jānātūti icchati, sīlavā samāno sīlavāti maṃ jano jānātūti (vibha. 851) iminā nayena āgatāyeva, tāya samannāgato puggalo dussantappayo hoti, vijātamātāpissa cittaṃ gahetuṃ na sakkoti. Tenetaṃ vuccati

Aggikkhandho samuddo ca, mahiccho cāpi puggalo;

Sakaṭena paccayaṃ detu, tayopete atappayāti.

Santaguṇanigūhanatā pana paṭiggahaṇe ca mattautā appicchatā nāma, tāya samannāgato puggalo attani vijjamānampi guṇaṃ paṭicchādetukāmatāya, saddho samāno saddhoti maṃ jano jānātūti na icchati. Sīlavā, pavivitto, bahussuto, āraddhavīriyo, samādhisampanno, paavā, khīṇāsavo samāno khīṇāsavoti maṃ jano jānātūti na icchati, seyyathāpi majjhantikatthero.

Thero kira mahākhīṇāsavo ahosi, pattacīvaraṃ panassa pādamattameva agghati, so asokassa dhammarao vihāramahadivase saṅghatthero ahosi. Athassa atilūkhabhāvaṃ disvā manussā, bhante, thokaṃ bahi hothāti āhaṃsu. Thero, mādise khīṇāsave rao saṅgahaṃ akaronte ao ko karissatīti pathaviyaṃ nimujjitvā saṅghattherassa ukkhittapiṇḍaṃ gaṇhantoyeva ummujji. Evaṃ khīṇāsavo samāno, khīṇāsavoti maṃ jano jānātūti na icchati. Evaṃ appiccho pana bhikkhu anuppannaṃ lābhaṃ uppādeti, uppannaṃ lābhaṃ thāvaraṃ karoti, dāyakānaṃ cittaṃ ārādheti, yathā yathā hi so attano appicchatāya appaṃ gaṇhāti, tathā tathā tassa vatte pasannā manussā bahū denti.

Aparopi catubbidho appiccho paccayaappiccho dhutaṅgaappiccho pariyattiappiccho adhigamaappicchoti. Tattha catūsu paccayesu appiccho paccayaappiccho nāma, so dāyakassa vasaṃ jānāti, deyyadhammassa vasaṃ jānāti, attano thāmaṃ jānāti. Yadi hi deyyadhammo bahu hoti, dāyako appaṃ dātukāmo, dāyakassa vasena appaṃ gaṇhāti. Deyyadhammo appo, dāyako bahuṃ dātukāmo, deyyadhammassa vasena appaṃ gaṇhāti. Deyyadhammopi bahu, dāyakopi bahuṃ dātukāmo, attano thāmaṃ atvā pamāṇeneva gaṇhāti.

Dhutaṅgasamādānassa attani atthibhāvaṃ najānāpetukāmo dhutaṅgaappiccho nāma. Tassa vibhāvanatthaṃ imāni vatthūni sosānikamahāsumanatthero kira saṭṭhi vassāni susāne vasi, ao ekabhikkhupi na aāsi, tenevāha

Susāne saṭṭhi vassāni, abbokiṇṇaṃ vasāmahaṃ;

Dutiyo maṃ na jāneyya, aho sosānikuttamoti.

Cetiyapabbate dvebhātiyattherā vasiṃsu. Tesu kaniṭṭho upaṭṭhākena pesitā ucchukhaṇḍikā gahetvā jeṭṭhassa santikaṃ agamāsi. Paribhogaṃ, bhante, karothāti. Therassa ca bhattakiccaṃ katvā mukhaṃ vikkhālanakālo ahosi. So alaṃ, āvusoti āha. Kacci, bhante, ekāsanikatthāti. Āharāvuso, ucchukhaṇḍikāti paāsa vassāni ekāsaniko samānopi dhutaṅgaṃ nigūhamāno paribhogaṃ katvā mukhaṃ vikkhāletvā puna dhutaṅgaṃ adhiṭṭhāya gato.

Yo pana sāketakatissatthero viya bahussutabhāvaṃ jānāpetuṃ na icchati, ayaṃ pariyattiappiccho nāma. Thero kira khaṇo natthīti uddesaparipucchāsu okāsaṃ akaronto maraṇakkhayaṃ, bhante, labhissathāti codito gaṇaṃ vissajjetvā kaṇikāravālikasamuddavihāraṃ gato. Tattha antovassaṃ theranavamajjhimānaṃ upakāro hutvā mahāpavāraṇāya uposathadivase dhammakathāya janataṃ khobhetvā gato.

Yo pana sotāpannādīsu aataro hutvā sotāpannādibhāvaṃ jānāpetuṃ na icchati, ayaṃ adhigamaappiccho nāma, tayo kulaputtā viya ghaṭikārakumbhakāro viya ca.

Āyasmā pana puṇṇo atricchataṃ pāpicchataṃ mahicchataca pahāya sabbaso icchāpaṭipakkhabhūtāya alobhasaṅkhātāya parisuddhāya appicchatāya samannāgatattā appiccho nāma ahosi. Bhikkhūnampi, āvuso, atricchatā pāpicchatā mahicchatāti ime dhammā pahātabbāti tesu ādīnavaṃ dassetvā evarūpaṃ appicchataṃ samādāya vattitabbanti appicchakathaṃ kathesi. Tena vuttaṃ attanā ca appiccho appicchakathaca bhikkhūnaṃ kattāti.

Dvādasavidhasantosavaṇṇanā

Idāni attanā ca santuṭṭhotiādīsu visesatthameva dīpayissāma. Yojanā pana vuttanayeneva veditabbā. Santuṭṭhoti itarītarapaccayasantosena samannāgato. So panesa santoso dvādasavidho hoti. Seyyathidaṃ, cīvare yathālābhasantoso yathābalasantoso yathasāruppasantosoti tividho, evaṃ piṇḍapātādīsu. Tassāyaṃ pabhedasaṃvaṇṇanā.

Idha bhikkhu cīvaraṃ labhati sundaraṃ vā asundaraṃ vā. So teneva yāpeti aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti, ayamassa cīvare yathālābhasantoso. Atha yo pakatidubbalo vā hoti ābādhajarābhibhūto vā, garucīvaraṃ pārupanto kilamati, so sabhāgena bhikkhunā saddhiṃ taṃ parivattetvā lahukena yāpentopi santuṭṭhova hoti, ayamassa cīvare yathābalasantoso. Aparo paṇītapaccayalābhī hoti, so paṭṭacīvarādīnaṃ aataraṃ mahagghacīvaraṃ bahūni vā pana cīvarāni labhitvā idaṃ therānaṃ cirapabbajitānaṃ idaṃ bahussutānaṃ anurūpaṃ, idaṃ gilānānaṃ idaṃ appalābhānaṃ hotūti datvā tesaṃ purāṇacīvaraṃ vā saṅkārakūṭādito vā nantakāni uccinitvā tehi saṅghāṭiṃ katvā dhārentopi santuṭṭhova hoti, ayamassa cīvare yathāsāruppasantoso.

Idha pana bhikkhu piṇḍapātaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so teneva yāpeti, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti, ayamassa piṇḍapāte yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā piṇḍapātaṃ labhati, yenassa paribhuttena aphāsu hoti, so sabhāgassa bhikkhuno taṃ datvā tassa hatthato sappāyabhojanaṃ bhujitvā samaṇadhammaṃ karontopi santuṭṭhova hoti, ayamassa piṇḍapāte yathābalasantoso. Aparo bahuṃ paṇītaṃ piṇḍapātaṃ labhati, so taṃ cīvaraṃ viya cirapabbajitabahussutaappalābhigilānānaṃ datvā tesaṃ vā sesakaṃ piṇḍāya vā caritvā missakāhāraṃ bhujantopi santuṭṭhova hoti, ayamassa piṇḍapāte yathāsāruppasantoso.

Idha pana bhikkhu senāsanaṃ labhati manāpaṃ vā amanāpaṃ vā, so tena neva somanassaṃ na paṭighaṃ uppādeti, antamaso tiṇasanthārakenāpi yathāladdheneva tussati, ayamassa senāsane yathālābhasantoso. Yo pana attano pakativiruddhaṃ vā byādhiviruddhaṃ vā senāsanaṃ labhati, yatthassa vasato aphāsu hoti, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa santake sappāyasenāsane vasantopi santuṭṭhova hoti, ayamassa senāsane yathābalasantoso. Aparo mahāpuo leṇamaṇḍapakūṭāgārādīni bahūni paṇītasenāsanāni labhati, so tāni cīvarādīni viya cirapabbajitabahussutaappalābhigilānānaṃ datvā yattha katthaci vasantopi santuṭṭhova hoti, ayamassa senāsane yathāsāruppasantoso. Yopi, uttamasenāsanaṃ nāma pamādaṭṭhānaṃ, tattha nisinnassa thinamiddhaṃ okkamati, niddābhibhūtassa puna paṭibujjhato pāpavitakkā pātubhavantīti paṭisacikkhitvā tādisaṃ senāsanaṃ pattampi na sampaṭicchati, so taṃ paṭikkhipitvā abbhokāsarukkhamūlādīsu vasantopi santuṭṭhova hoti, ayampissa senāsane yathāsāruppasantoso.

Idha pana bhikkhu bhesajjaṃ labhati lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā, so yaṃ labhati, teneva santussati, aaṃ na pattheti, labhantopi na gaṇhāti, ayamassa gilānapaccaye yathālābhasantoso. Yo pana telena atthiko phāṇitaṃ labhati, so taṃ sabhāgassa bhikkhuno datvā tassa hatthato telaṃ gahetvā aadeva vā pariyesitvā tehi bhesajjaṃ karontopi santuṭṭhova hoti, ayamassa gilānapaccaye yathābalasantoso. Aparo mahāpuo bahuṃ telamadhuphāṇitādipaṇītabhesajjaṃ labhati, so taṃ cīvaraṃ viya cirapabbajitabahussutaappalābhigilānānaṃ datvā tesaṃ ābhatakena yena kenaci yāpentopi santuṭṭhova hoti. Yo pana ekasmiṃ bhājane muttaharītakaṃ ṭhapetvā ekasmiṃ catumadhuraṃ, gaṇha, bhante, yadicchasīti vuccamāno sacassa tesu aatarenapi rogo vūpasammati, atha muttaharītakaṃ nāma buddhādīhi vaṇṇitanti catumadhuraṃ paṭikkhipitvā muttaharītakeneva bhesajjaṃ karonto paramasantuṭṭhova hoti, ayamassa gilānapaccaye yathāsāruppasantoso.

Imesaṃ pana paccekaṃ paccayesu tiṇṇaṃ tiṇṇaṃ santosānaṃ yathāsāruppasantosova aggo. Āyasmā puṇṇo ekekasmiṃ paccaye imehi tīhi santosehi santuṭṭho ahosi. Santuṭṭhikathacāti bhikkhūnampi ca imaṃ santuṭṭhikathaṃ kattāva ahosi.

Tividhapavivekavaṇṇanā

Pavivittoti kāyapaviveko cittapaviveko upadhipavivekoti imehi tīhi pavivekehi samannāgato. Tattha eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṃ kappeti, eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko caṅkamamadhiṭṭhāti, eko carati, eko viharatīti ayaṃ kāyapaviveko nāma. Aṭṭha samāpattiyo pana cittapaviveko nāma. Nibbānaṃ upadhipaviveko nāma. Vuttampi hetaṃ kāyapaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṃ nekkhammābhiratānaṃ. Cittapaviveko ca parisuddhacittānaṃ paramavodānappattānaṃ. Upadhiviveko ca nirupadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅkhāragatānanti (mahāni. 57). Pavivekakathanti bhikkhūnampi ca imaṃ pavivekakathaṃ kattā.

Pacavidhasaṃsaggavaṇṇanā

Asaṃsaṭṭhoti pacavidhena saṃsaggena virahito. Savanasaṃsaggo dassanasaṃsaggo samullapanasaṃsaggo sambhogasaṃsaggo kāyasaṃsaggoti pacavidho saṃsaggo. Tesu idha bhikkhu suṇāti, asukasmiṃ gāme vā nigame vā itthī vā kumārikā vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatāti. So taṃ sutvā saṃsīdati visīdati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ anāvikatvā hīnāyāvattatīti evaṃ parehi vā kathīyamānaṃ rūpādisampattiṃ attanā vā hasitalapitagītasaddaṃ suṇantassa sotaviāṇavīthivasena uppanno rāgo savanasaṃsaggo nāma. So anitthigandhapaccekabodhisattassa ca pacaggaḷaleṇavāsītissadaharassa ca vasena veditabbo

Daharo kira ākāsena gacchanto girigāmavāsikammāradhītāya pacahi kumārīhi saddhiṃ padumasaraṃ gantvā nhatvā padumāni ca pilandhitvā madhurassarena gāyantiyā saddaṃ sutvā kāmarāgena viddho visesā parihāyitvā anayabyasanaṃ pāpuṇi. Idha bhikkhu na heva kho suṇāti, apica kho sāmaṃ passati itthiṃ vā kumāriṃ vā abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ. So taṃ disvā saṃsīdati visīdati na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhādubbalyaṃ anāvikatvā hīnāyāvattatīti evaṃ visabhāgarūpaṃ olokentassa pana cakkhuviāṇavīthivasena uppannarāgo dassanasaṃsaggo nāma. So evaṃ veditabbo

Eko kira daharo kāladīghavāpidvāravihāraṃ uddesatthāya gato. Ācariyo tassa antarāyaṃ disvā okāsaṃ na karoti. So punappunnaṃ anubandhati. Ācariyo sace antogāme na carissasi. Dassāmi te uddesanti āha. So sādhūti sampaṭicchitvā uddese niṭṭhite ācariyaṃ vanditvā gacchanto ācariyo me imasmiṃ gāme carituṃ na deti, kiṃ nu kho kāraṇanti cīvaraṃ pārupitvā gāmaṃ pāvisi, ekā kuladhītā pītakavatthaṃ nivāsetvā gehe ṭhitā daharaṃ disvā sajātarāgā uḷuṅkena yāguṃ āharitvā tassa patte pakkhipitvā nivattitvā macake nipajji. Atha naṃ mātāpitaro kiṃ ammāti pucchiṃsu, dvārena gataṃ daharaṃ labhamānā jīvissāmi, alabhamānā marissāmīti. Mātāpitaro vegena gantvā gāmadvāre daharaṃ patvā vanditvā, nivattatha, bhante, bhikkhaṃ gaṇhāhīti āhaṃsu. Daharo alaṃ gacchāmīti. Te, idaṃ nāma, bhante, kāraṇanti yācitvā amhākaṃ, bhante, gehe ettakaṃ nāma dhanaṃ atthi, ekāyeva no dhītā, tvaṃ no jeṭṭhaputtaṭṭhāne ṭhassasi, sukhena sakkā jīvitunti āhaṃsu. Daharo, na mayhaṃ iminā palibodhena atthoti anādiyitvāva pakkanto.

Mātāpitaro gantvā, amma, nāsakkhimhā daharaṃ nivattetuṃ, yaṃ aaṃ sāmikaṃ icchasi, taṃ labhissasi, uṭṭhehi khāda ca piva cāti āhaṃsu. Sā anicchantī sattāhaṃ nirāhārā hutvā kālamakāsi. Mātāpitaro tassā sarīrakiccaṃ katvā taṃ pītakavatthaṃ dhuravihāre bhikkhusaṅghassa adaṃsu, bhikkhū vatthaṃ khaṇḍākhaṇḍaṃ katvā bhājayiṃsu. Eko mahallako attano koṭṭhāsaṃ gahetvā kalyāṇīvihāraṃ āgato. Sopi daharo cetiyaṃ vandissāmīti tattheva gantvā divāṭṭhāne nisīdi. Mahallako taṃ vatthakhaṇḍaṃ gahetvā, iminā me parissāvanaṃ vicārethāti daharaṃ avoca. Daharo mahāthera kuhiṃ laddhanti āha. So sabbaṃ pavattiṃ kathesi. So taṃ sutvāva, evarūpāya nāma saddhiṃ saṃvāsaṃ nālatthanti rāgagginā daḍḍho tattheva kālamakāsi.

Aamaaṃ ālāpasallāpavasena uppannarāgo pana samullapanasaṃsaggo nāma. Bhikkhuno bhikkhuniyā santakaṃ, bhikkhuniyā vā bhikkhussa santakaṃ gahetvā paribhogakaraṇavasena uppannarāgo sambhogasaṃsaggo nāma. So evaṃ veditabbo maricavaṭṭivihāramahe kira bhikkhūnaṃ satasahassaṃ bhikkhunīnaṃ navutisahassāni eva ahesuṃ. Eko sāmaṇero uṇhayāguṃ gahetvā gacchanto sakiṃ cīvarakaṇṇe ṭhapesi, sakiṃ bhūmiyaṃ. Ekā sāmaṇerī disvā ettha pattaṃ ṭhapetvā yāhīti thālakaṃ adāsi. Te aparabhāge ekasmiṃ bhaye uppanne parasamuddaṃ agamaṃsu. Tesu bhikkhunī puretaraṃ agamāsi. Sā, eko kira sīhaḷabhikkhu āgatoti sutvā therassa santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā nisinnā, bhante, maricavaṭṭivihāramahakāle tumhe kativassāti pucchi. Tadāhaṃ sattavassikasāmaṇero. Tvaṃ pana kativassāti? Ahaṃ sattavassikasāmaṇerīyeva ekassa sāmaṇerassa uṇhayāguṃ gahetvā gacchantassa pattaṭhapanatthaṃ thālakamadāsinti. Thero, ahaṃ soti vatvā thālakaṃ nīharitvā dassesi. Te ettakeneva saṃsaggena brahmacariyaṃ sandhāretuṃ asakkontā dvepi saṭṭhivassakāle vibbhamiṃsu.

Hatthagāhādivasena pana uppannarāgo kāyasaṃsaggo nāma. Tatridaṃ vatthu mahācetiyaṅgaṇe kira daharabhikkhū sajjhāyaṃ gaṇhanti. Tesaṃ piṭṭhipasse daharabhikkhuniyo dhammaṃ suṇanti. Tatreko daharo hatthaṃ pasārento ekissā daharabhikkhuniyā kāyaṃ chupi. Sā taṃ hatthaṃ gahetvā attano urasmiṃ ṭhapesi, ettakena saṃsaggena dvepi vibbhamitvā gihibhāvaṃ pattā.

Gāhagāhakādivaṇṇanā

Imesu pana pacasu saṃsaggesu bhikkhuno bhikkhūhi saddhiṃ savanadassanasamullapanasambhogakāyaparāmāsā niccampi hontiyeva, bhikkhunīhi saddhiṃ ṭhapetvā kāyasaṃsaggaṃ sesā kālena kālaṃ honti; tathā upāsakaupāsikāhi saddhiṃ sabbepi kālena kālaṃ honti. Tesu hi kilesuppattito cittaṃ rakkhitabbaṃ. Eko hi bhikkhu gāhagāhako hoti, eko gāhamuttako, eko muttagāhako, eko muttamuttako.

Tattha yaṃ bhikkhuṃ manussāpi āmisena upalāpetvā gahaṇavasena upasaṅkamanti, bhikkhupi pupphaphalādīhi upalāpetvā gahaṇavasena upasaṅkamati, ayaṃ gāhagāhako nāma. Yaṃ pana manussā vuttanayena upasaṅkamanti, bhikkhu dakkhiṇeyyavasena upasaṅkamati, ayaṃ gāhamuttako nāma. Yassa manussā dakkhiṇeyyavasena cattāro paccaye denti, bhikkhu pupphaphalādīhi upalāpetvā gahaṇavasena upasaṅkamati, ayaṃ muttagāhako nāma. Yassa manussāpi dakkhiṇeyyavasena cattāro paccaye denti, bhikkhupi cūḷapiṇḍapātiyatissatthero viya dakkhiṇeyyavasena paribhujati, ayaṃ muttamuttako nāma.

Theraṃ kira ekā upāsikā dvādasa vassāni upaṭṭhahi. Ekadivasaṃ tasmiṃ gāme aggi uṭṭhahitvā gehāni jhāpesi. Aesaṃ kulūpakabhikkhū āgantvā  kiṃ upāsike, api kici bhaṇḍakaṃ arogaṃ kātuṃ asakkhitthāti paṭisanthāraṃ akaṃsu. Manussā, amhākaṃ mātu kulūpakatthero bhujanavelāyameva āgamissatīti āhaṃsu. Theropi punadivase bhikkhācāravelaṃ sallakkhetvāva āgato. Upāsikā koṭṭhacchāyāya nisīdāpetvā bhikkhaṃ sampādetvā adāsi. There bhattakiccaṃ katvā pakkante manussā āhaṃsu amhākaṃ mātu kulūpakatthero bhujanavelāyameva āgatoti. Upāsikā, tumhākaṃ kulūpakā tumhākaṃyeva anucchavikā, mayhaṃ thero mayheva anucchavikoti āha. Āyasmā pana mantāṇiputto imehi pacahi saṃsaggehi catūhipi parisāhi saddhiṃ asaṃsaṭṭho gāhamuttako ceva muttamuttako ca ahosi. Yathā ca sayaṃ asaṃsaṭṭho, evaṃ bhikkhūnampi taṃ asaṃsaggakathaṃ kattā ahosi.

Āraddhavīriyoti paggahitavīriyo, paripuṇṇakāyikacetasikavīriyoti attho. Yo hi bhikkhu gamane uppannakilesaṃ ṭhānaṃ pāpuṇituṃ na deti, ṭhāne uppannakilesaṃ nisajjaṃ, nisajjāya uppannakilesaṃ sayanaṃ pāpuṇituṃ na deti, mantena kaṇhasappaṃ uppīḷetvā gaṇhanto viya, amittaṃ gīvāya akkamanto viya ca vicarati, ayaṃ āraddhavīriyo nāma. Thero ca tādiso ahosi. Bhikkhūnampi tatheva vīriyārambhakathaṃ kattā ahosi.

Sīlasampannotiādīsu sīlanti catupārisuddhisīlaṃ. Samādhīti vipassanāpādakā aṭṭha samāpattiyo. Paāti lokiyalokuttaraāṇaṃ. Vimuttīti ariyaphalaṃ. Vimuttiāṇadassananti ekūnavīsatividhaṃ paccavekkhaṇaāṇaṃ. Thero sayampi sīlādīhi sampanno ahosi bhikkhūnampi sīlādikathaṃ kattā. Svāyaṃ dasahi kathāvatthūhi ovadatīti ovādako. Yathā pana eko ovadatiyeva, sukhumaṃ atthaṃ parivattetvā jānāpetuṃ na sakkoti. Na evaṃ thero. Thero pana tāni dasa kathāvatthūni viāpetīti viāpako. Eko viāpetuṃ sakkoti, kāraṇaṃ dassetuṃ na sakkoti. Thero kāraṇampi sandassetīti sandassako. Eko vijjamānaṃ kāraṇaṃ dasseti, gāhetuṃ pana na sakkoti. Thero gāhetumpi sakkotīti samādapako. Evaṃ samādapetvā pana tesu kathāvatthūsu ussāhajananavasena bhikkhū samuttejetīti samuttejako. Ussāhajāte vaṇṇaṃ vatvā sampahaṃsetīti sampahaṃsako.

Pacalābhavaṇṇanā

Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Rajagaha (Vương X) tại Veluvana (Trc Lm), Kalandakanivapa.

Lc ấy một số đng Tỷ-kheo người địa phương, sau khi an cư ma mưa tại địa phương xong, liền đến chỗ Thế Tn ở, sau khi đến, đảnh lễ Ngi v ngồi xuống một bn. Thế Tn ni với cc Tỷ-kheo đang ngồi một bn:

-- Ny cc Tỷ-kheo, ai ở tại địa phương được cc Tỷ-kheo đồng phạm hạnh cng một địa phương tn thn như sau: "Tự mnh thiểu dục v giảng về thiểu dục cho cc Tỷ-kheo; tự mnh tri tc v giảng về tri tc cho cc Tỷ-kheo; tự mnh độc cư v giảng về độc cư cho cc Tỷ-kheo; tự mnh khng nhiễm v giảng về khng nhiễm cho cc Tỷ-kheo; tự mnh tinh cần, tinh tấn v giảng về tinh cần, tinh tấn cho cc Tỷ-kheo; tự mnh thnh tựu giới hạnh v giảng về thnh tựu giới hạnh cho cc Tỷ-kheo; tự mnh thnh tựu Thiền định v giảng về thnh tựu Thiền định cho cc Tỷ-kheo; tự mnh thnh tựu tr tuệ v ni về thnh tựu tr tuệ cho cc Tỷ-kheo; tự mnh thnh tựu giải thot v ni về thnh tựu giải thot cho cc Tỷ-kheo; tự mnh thnh tựu giải thot tri kiến v ni về thnh tựu giải thot tri kiến cho cc Tỷ-kheo; vị gio giới, vị khai thị, vị trnh by, vị khch lệ, vị lm cho phấn khởi, vị lm cho cc vị đồng phạm hạnh hoan hỷ?".

-- Bạch Thế Tn, Tn giả Punna Mantaniputta l Tỷ-kheo địa phương được cc Tỷ-kheo đồng phạm hạnh cng một địa phương tn thn như sau: "Tự mnh thiểu dục v ni về thiểu dục cho cc Tỷ-kheo... (như trn)... vị lm cho cc vị đồng phạm hạnh hoan hỷ."

253. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi lābhā āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa, suladdhalābhā āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa, yassa viū sabrahmacārī satthu sammukhā anumassa anumassa vaṇṇaṃ bhāsanti, taca satthā abbhanumodati. Appeva nāma mayampi kadāci karahaci āyasmatā puṇṇena mantāṇiputtena saddhiṃ samāgaccheyyāma [samāgamaṃ gaccheyya (ka.)], appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpoti.

253.Suladdhalābhāti aesampi manussattabhāvapabbajjādiguṇalābhā nāma honti. Āyasmato pana puṇṇassa suladdhalābhā ete, yassa satthu sammukhā evaṃ vaṇṇo abbhuggatoti attho. Apica apaṇḍitehi vaṇṇakathanaṃ nāma na tathā lābho, paṇḍitehi vaṇṇakathanaṃ pana lābho. Gihī hi vā vaṇṇakathanaṃ na tathā lābho, gihī hi vaṇṇaṃ kathessāmīti, amhākaṃ ayyo saṇho sakhilo sukhasambhāso, vihāraṃ āgatānaṃ yāgubhattaphāṇitādīhi saṅgahaṃ karotīti kathento avaṇṇameva katheti. Avaṇṇaṃ kathessāmīti ayaṃ thero mandamando viya abalabalo viya bhākuṭikabhākuṭiko viya natthi iminā saddhiṃ vissāsoti kathento vaṇṇameva katheti. Sabrahmacārīhipi satthu parammukhā vaṇṇakathanaṃ na tathā lābho, satthu sammukhā pana atilābhoti imampi atthavasaṃ paṭicca suladdhalābhāti āha. Anumassa anumassāti dasa kathāvatthūni anupavisitvā anupavisitvā. Taca satthā abbhanumodatīti tacassa vaṇṇaṃ evametaṃ appiccho ca so bhikkhu santuṭṭho ca so bhikkhūti anumodati. Iti viūhi vaṇṇabhāsanaṃ eko lābho, sabrahmacārīhi eko, satthu sammukhā eko, anumassa anumassa eko, satthārā abbhanumodanaṃ ekoti ime paca lābhe sandhāya suladdhalābhāti āha. Kadācīti kismicideva kāle. Karahacīti tasseva vevacanaṃ. Appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpoti api nāma koci kathāsamudācāropi bhaveyya. Therena kira āyasmā puṇṇo neva diṭṭhapubbo, nassa dhammakathā sutapubbā. Iti so tassa dassanampi dhammakathampi patthayamāno evamāha.

Lc bấy giờ, Tn giả Sariputta ngồi cch Thế Tn khng xa. Tn giả Sariputta suy nghĩ như sau: "Hạnh phc thay Tn giả Punna Mantaniputta! Chơn hạnh phc thay Tn giả Punna Mantaniputta! Tn giả đ được cc vị đồng phạm hạnh c tr tn thn từng điểm một trước mặt bậc ạo Sư, v được bậc ạo Sư chấp nhận; c thể chng ta sẽ gặp Tn giả Punna Mantaniputta, tại một chỗ no, trong một thời gian no, c thể sẽ c một cuộc đm luận với Tn giả."

254. Atha kho bhagavā rājagahe yathābhirantaṃ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Assosi kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto bhagavā kira sāvatthiṃ anuppatto; sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāmeti.

Cārikādivaṇṇanā

254.Yathābhirantanti yathāajjhāsayaṃ viharitvā. Buddhānahi ekasmiṃ ṭhāne vasantānaṃ chāyūdakādivipattiṃ vā apphāsukasenāsanaṃ vā, manussānaṃ assaddhādibhāvaṃ vā āgamma anabhirati nāma natthi. Tesaṃ sampattiyā idha phāsu viharāmāti abhiramitvā ciravihāropi natthi. Yattha pana tathāgate viharante sattā saraṇesu vā patiṭṭhahanti, sīlāni vā samādiyanti, pabbajanti vā, tato sotāpattimaggādīnaṃ vā pana tesaṃ upanissayo hoti. Tattha buddhā satte tāsu sampattīsu patiṭṭhāpanaajjhāsayena vasanti; tāsaṃ abhāve pakkamanti. Tena vuttaṃ yathāajjhāsayaṃ viharitvāti. Cārikaṃ caramānoti addhānagamanaṃ gacchanto. Cārikā ca nāmesā bhagavato duvidhā hoti turitacārikā ca, aturitacārikā ca.

Tattha dūrepi bodhaneyyapuggalaṃ disvā tassa bodhanatthāya sahasā gamanaṃ turitacārikā nāma. Sā mahākassapapaccuggamanādīsu daṭṭhabbā. Bhagavā hi mahākassapaṃ paccuggacchanto muhuttena tigāvutaṃ maggaṃ agamāsi, āḷavakassatthāya tiṃsayojanaṃ, tathā aṅgulimālassa . Pukkusātissa pana pacacattālīsayojanaṃ, mahākappinassa vīsayojanasataṃ, khadiravaniyassatthāya satta yojanasatāni agamāsi; dhammasenāpatino saddhivihārikassa vanavāsītissasāmaṇerassa tigāvutādhikaṃ vīsayojanasataṃ.

Ekadivasaṃ kira thero, tissasāmaṇerassa santikaṃ, bhante, gacchāmīti āha. Bhagavā, ahampi gamissāmīti vatvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi ānanda, vīsatisahassānaṃ chaḷabhiānaṃ ārocehi bhagavā vanavāsītissasāmaṇerassa santikaṃ gamissatīti. Tato dutiyadivase vīsatisahassakhīṇāsavaparivuto ākāse uppatitvā vīsayojanasatamatthake tassa gocaragāmadvāre otaritvā cīvaraṃ pārupi. Kammantaṃ gacchamānā manussā disvā, satthā, bho, āgato, mā kammantaṃ agamitthāti vatvā āsanāni paapetvā yāguṃ datvā pānavattaṃ karontā, kuhiṃ, bhante, bhagavā gacchatīti daharabhikkhū pucchiṃsu. Upāsakā, na bhagavā aattha gacchati, idheva tissasāmaṇerassa dassanatthāya āgatoti . Te amhākaṃ kira kulūpakattherassa dassanatthāya satthā āgato, no vata no thero oramattakoti somanassajātā ahesuṃ.

Atha bhagavato bhattakiccapariyosāne sāmaṇero gāmaṃ piṇḍāya caritvā upāsakā mahā bhikkhusaṅghoti pucchi. Athassa te, satthā, bhante, āgatoti ārocesuṃ, so bhagavantaṃ upasaṅkamitvā piṇḍapātena āpucchi. Satthā tassa pattaṃ hatthena gahetvā, alaṃ, tissa, niṭṭhitaṃ bhattakiccanti āha. Tato upajjhāyaṃ āpucchitvā attano pattāsane nisīditvā bhattakiccamakāsi. Athassa bhattakiccapariyosāne satthā maṅgalaṃ vatvā nikkhamitvā gāmadvāre ṭhatvā, kataro te, tissa, vasanaṭṭhānaṃ gamanamaggoti āha. Ayaṃ bhagavāti. Maggaṃ desayamāno purato yāhi tissāti. Bhagavā kira sadevakassa lokassa maggadesako samānopi sakalatigāvute magge sāmaṇeraṃ daṭṭhuṃ lacchāmīti taṃ maggadesakamakāsi.

So attano vasanaṭṭhānaṃ gantvā bhagavato vattamakāsi. Atha naṃ bhagavā, kataro te, tissa, caṅkamoti pucchitvā tattha gantvā sāmaṇerassa nisīdanapāsāṇe nisīditvā, tissa, imasmiṃ ṭhāne sukhaṃ vasasīti pucchi. So āha āma, bhante, imasmiṃ me ṭhāne vasantassa sīhabyagghahatthimigamorādīnaṃ saddaṃ suṇato araasaā uppajjati, tāya sukhaṃ vasāmīti. Atha naṃ bhagavā, tissa, bhikkhusaṅghaṃ sannipātehi, buddhadāyajjaṃ te dassāmīti vatvā sannipatite bhikkhusaṅghe upasampādetvā attano vasanaṭṭhānameva agamāsīti. Ayaṃ turitacārikā nāma.

Yaṃ pana gāmanigamapaṭipāṭiyā devasikaṃ yojanaḍḍhayojanavasena piṇḍapātacariyādīhi lokaṃ anuggaṇhantassa gamanaṃ, ayaṃ aturitacārikā nāma. Imaṃ pana cārikaṃ caranto bhagavā mahāmaṇḍalaṃ majjhimamaṇḍalaṃ antimamaṇḍalanti imesaṃ tiṇṇaṃ maṇḍalānaṃ aatarasmiṃ carati. Tattha mahāmaṇḍalaṃ navayojanasatikaṃ, majjhimamaṇḍalaṃ chayojanasatikaṃ, antimamaṇḍalaṃ tiyojanasatikaṃ. Yadā mahāmaṇḍale cārikaṃ caritukāmo hoti, mahāpavāraṇāya pavāretvā pāṭipadadivase mahābhikkhusaṅghaparivāro nikkhamati. Samantā yojanasataṃ ekakolāhalaṃ ahosi, purimaṃ purimaṃ āgatā nimantetuṃ labhanti; itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro mahāmaṇḍale osarati. Tatra bhagavā tesu tesu gāmanigamesu ekāhaṃ dvīhaṃ vasanto mahājanaṃ āmisapaṭiggahena anuggaṇhanto dhammadānena cassa vivaṭṭūpanissitaṃ kusalaṃ vaḍḍhento navahi māsehi cārikaṃ pariyosāpeti.

Sace pana antovasse bhikkhūnaṃ samathavipassanā taruṇā hoti, mahāpavāraṇāya apavāretvā pavāraṇāsaṅgahaṃ datvā kattikapuṇṇamāya pavāretvā migasirassa paṭhamadivase mahābhikkhusaṅghaparivāro nikkhamitvā majjhimamaṇḍalaṃ osarati. Aenapi kāraṇena majjhimamaṇḍale cārikaṃ caritukāmo catumāsaṃ vasitvāva nikkhamati. Vuttanayeneva itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro majjhimamaṇḍale osarati. Bhagavā purimanayeneva lokaṃ anuggaṇhanto aṭṭhahi māsehi cārikaṃ pariyosāpeti.

Sace pana catumāsaṃ vuṭṭhavassassāpi bhagavato veneyyasattā aparipakkindriyā honti, tesaṃ indriyaparipākaṃ āgamayamāno aparampi ekaṃ māsaṃ vā dviticatumāsaṃ vā tattheva vasitvā mahābhikkhusaṅghaparivāro nikkhamati. Vuttanayeneva itaresu dvīsu maṇḍalesu sakkāro antomaṇḍale osarati. Bhagavā purimanayeneva lokaṃ anuggaṇhanto sattahi vā chahi vā pacahi vā catūhi vā māsehi cārikaṃ pariyosāpeti. Iti imesu tīsu maṇḍalesu yattha katthaci cārikaṃ caranto na cīvarādihetu carati. Atha kho ye duggatā bālā jiṇṇā byādhitā, te kadā tathāgataṃ āgantvā passissanti? Mayi pana cārikaṃ carante mahājano tathāgatadassanaṃ labhissati, tattha keci cittāni pasādessanti, keci mālādīhi pūjessanti, keci kaṭacchubhikkhaṃ dassanti, keci micchādassanaṃ pahāya sammādiṭṭhikā bhavissanti, taṃ tesaṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti evaṃ lokānukampāya cārikaṃ carati.

Apica catūhi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti jaṅghāvihāravasena sarīraphāsukatthāya, atthuppattikālaṃ abhikaṅkhanatthāya, bhikhūnaṃ sikkhāpadaṃ paāpanatthāya, tattha tattha paripākagatindriye bodhaneyyasatte bodhanatthāyāti. Aparehipi catūhi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti buddhaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā, dhammaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchissantīti vā, mahatā dhammavassena catasso parisā santappessāmīti vāti . Aparehi pacahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti  pāṇātipātā viramissantīti vā, adinnādānā kāmesumicchācārā musāvādā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā viramissantīti vāti. Aparehi aṭṭhahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti paṭhamajjhānaṃ paṭilabhissantīti vā, dutiyaṃpe nevasaānāsaāyatanasamāpattiṃ paṭilabhissantīti vāti. Aparehi aṭṭhahi kāraṇehi buddhā bhagavanto cārikaṃ caranti sotāpattimaggaṃ adhigamissantīti vā, sotāpattiphalaṃpe arahattaphalaṃ sacchikarissantīti vāti. Ayaṃ aturitacārikā, sā idha adhippetā. Sā panesā duvidhā hoti nibaddhacārikā, anibaddhacārikā ca. Tattha yaṃ ekasseva bodhaneyyasattassa atthāya gacchati, ayaṃ nibaddhacārikā nāma. Yaṃ pana gāmanigamanagarapaṭipāṭivasena carati, ayaṃ anibaddhacārikā nāma. Esā idha adhippetā.

Senāsanaṃ saṃsāmetvāti senāsanaṃ paṭisāmetvā. Taṃ pana paṭisāmento thero na cūḷapattamahāpatta-cūḷathālakamahāthālaka-paṭṭuṇṇacīvara-dukūlacīvarādīnaṃ bhaṇḍikaṃ katvā sappitelādīnaṃ vā pana ghaṭe pūrāpetvā gabbhe nidahitvā dvāraṃ pidhāya kucikamuddikādīni yojāpesi. Sace na hoti bhikkhu vā sāmaṇero vā ārāmiko vā upāsako vā, catūsu pāsāṇesu mace macaṃ āropetvā pīṭhe pīṭhaṃ āropetvā cīvaravaṃse vā cīvararajjuyā vā upari pujaṃ katvā dvāravātapānaṃ thaketvā pakkamitabbanti (cūḷava. 361) vacanato pana nevāsikaṃ bhikkhuṃ āpucchanamattakeneva paṭisāmesi.

Yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmīti satthu dassanakāmo hutvā yena disābhāgena sāvatthi tena pakkāmi. Pakkamanto ca na suddhodanamahārājassa ārocāpetvā sappitelamadhuphāṇitādīni gāhāpetvā pakkanto. Yūthaṃ pahāya nikkhanto pana mattahatthī viya, asahāyakicco sīho viya, pattacīvaramattaṃ ādāya ekakova pakkāmi. Kasmā panesa pacasatehi attano antevāsikehi saddhiṃ rājagahaṃ agantvā idāni nikkhantoti? Rājagahaṃ kapilavatthuto dūraṃ saṭṭhiyojanāni, sāvatthi pana pacadasa. Satthā rājagahato pacacattālīsayojanaṃ āgantvā sāvatthiyaṃ viharati, idāni āsanno jātoti sutvā nikkhamīti akāraṇametaṃ. Buddhānaṃ santikaṃ gacchanto hi esa yojanasahassampi gaccheyya, tadā pana kāyaviveko na sakkā laddhunti. Bahūhi saddhiṃ gamanakāle hi ekasmiṃ gacchāmāti vadante eko idheva vasāmāti vadati. Ekasmiṃ vasāmāti vadante eko gacchāmāti vadati. Tasmā icchiticchitakkhaṇe samāpattiṃ appetvā nisīdituṃ vā phāsukasenāsane kāyavivekaṃ laddhuṃ vā na sakkā hoti, ekakassa pana taṃ sabbaṃ sulabhaṃ hotīti tadā agantvā idāni pakkāmi.

Cārikaṃcaramānoti ettha kicāpi ayaṃ cārikā nāma mahājanasaṅgahatthaṃ buddhānaṃyeva labbhati, buddhe upādāya pana ruḷhīsaddena sāvakānampi vuccati kilajādīhi kataṃ bījanampi tālavaṇṭaṃ viya. Yena bhagavāti sāvatthiyā avidūre ekasmiṃ gāmake piṇḍāya caritvā katabhattakicco jetavanaṃ pavisitvā sāriputtattherassa vā mahāmoggallānattherassa vā vasanaṭṭhānaṃ gantvā pāde dhovitvā makkhetvā pānīyaṃ vā pānakaṃ vā pivitvā thokaṃ vissamitvā satthāraṃ passissāmīti cittampi anuppādetvā ujukaṃ gandhakuṭipariveṇameva agamāsi. Therassa hi satthāraṃ daṭṭhukāmassa aena bhikkhunā kiccaṃ natthi. Tasmā rāhulaṃ vā ānandaṃ vā gahetvā okāsaṃ kāretvā satthāraṃ passissāmīti evampi cittaṃ na uppādesi.

Thero hi sayameva buddhasāsane vallabho rao saṅgāmavijayamahāyodho viya. Yathā hi tādisassa yodhassa rājānaṃ daṭṭhukāmassa aaṃ sevitvā dassanakammaṃ nāma natthi; vallabhatāya sayameva passati. Evaṃ theropi buddhasāsane vallabho, tassa aaṃ sevitvā satthudassanakiccaṃ natthīti pāde dhovitvā pādapuchanamhi puchitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Bhagavāpi paccūsakāleyeva mantāṇiputto āgamissatīti addasa. Tasmā gandhakuṭiṃ pavisitvā sūcighaṭikaṃ adatvāva darathaṃ paṭippassambhetvā uṭṭhāya nisīdi. Thero kavāṭaṃ paṇāmetvā gandhakuṭiṃ pavisitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Dhammiyā kathāyāti bhagavā dhammiṃ kathaṃ kathento cūḷagosiṅgasutte (ma. ni. 1.325 ādayo) tiṇṇaṃ kulaputtānaṃ sāmaggirasānisaṃsaṃ kathesi; sekkhasutte (ma. ni. 2.22 ādayo) āvasathānisaṃsaṃ, ghaṭikārasutte (ma. ni. 2.282 ādayo) satipaṭilābhikaṃ pubbenivāsappaṭisaṃyuttakathaṃ; raṭṭhapālasutte (ma. ni. 2.304) cattāro dhammuddese, selasutte (ma. ni. 2.396 ādayo) pānakānisaṃsakathaṃ , upakkilesasutte (ma. ni. 3.236 ādayo) bhaguttherassa dhammakathaṃ kathento ekībhāve ānisaṃsaṃ kathesi. Imasmiṃ pana rathavinīte āyasmato puṇṇassa kathento dasakathāvatthunissayaṃ anantanayaṃ nāma dassesi puṇṇa, ayampi appicchakathāyeva santosakathāyevāti. Paṭisambhidāpattassa sāvakassa velante ṭhatvā mahāsamudde hatthappasāraṇaṃ viya ahosi.

Yena andhavananti tadā kira pacchābhatte jetavanaṃ ākiṇṇaṃ hoti, bahū khattiyabrāhmaṇādayo jetavanaṃ osaranti; rao cakkavattissa khandhāvāraṭṭhānaṃ viya hoti, na sakkā pavivekaṃ labhituṃ. Andhavanaṃ pana padhānagharasadisaṃ pavivittaṃ, tasmā yenandhavanaṃ tenupasaṅkami. Kasmā pana mahāthere na addasa? Evaṃ kirassa ahosi sāyanhasamaye āgantvā mahāthere disvā puna dasabalaṃ passissāmi, evaṃ mahātherānaṃ ekaṃ upaṭṭhānaṃ bhavissati, satthu dve bhavissanti, tato satthāraṃ vanditvā mama vasanaṭṭhānameva gamissāmīti.

Thế Tn tr tại Rajagaha (Vương X) lu cho đến khi vừa , rồi khởi hnh đi Savatthi; Ngi tuần tự đi v đến Savatthi. Ở đy, Thế Tn tr ở Savatthi, tại Jetavana, vườn ng Anathapindika.

Tn giả Punna Mantaniputta được nghe: "Thế Tn đ đến Savatthi, tr ở Savatthi, tại Jetavana, vườn ng Anathapindika".

255. Atha kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya.

 

Rồi Tn giả Punna Mantaniputta thu dọn lại sng tọa, cầm y bt, khởi hnh đi Savatthi. Tn giả tuần tự đi đến Savatthi, Jetavana, vườn ng Anathapindika, đến chỗ Thế Tn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn v ngồi xuống một bn. Thế Tn thuyết php cho Tn giả Punna Mantaniputta đang ngồi một bn, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ. Tn giả Punna Mantaniputta, sau khi được Thế Tn thuyết php, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn pha hữu hướng về Ngi, từ tạ đi Andhavana để nghỉ trưa.

256. Atha kho aataro bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca yassa kho tvaṃ, āvuso sāriputta, puṇṇassa nāma bhikkhuno mantāṇiputtassa abhiṇhaṃ kittayamāno ahosi, so bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena andhavanaṃ tena pakkanto divāvihārāyāti.

Atha kho āyasmā sāriputto taramānarūpo nisīdanaṃ ādāya āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi sīsānulokī. Atha kho āyasmā puṇṇo mantāṇiputto andhavanaṃ ajjhogāhetvā aatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Āyasmāpi kho sāriputto andhavanaṃ ajjhogāhetvā aatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi.

Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā puṇṇo mantāṇiputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā puṇṇena mantāṇiputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ etadavoca

Sattavisuddhipahavaṇṇanā

256.Abhiṇhaṃ kittayamāno ahosīti punappunaṃ vaṇṇaṃ kittayamāno vihāsi. Thero kira tato paṭṭhāya divase divase saṅghamajjhe puṇṇo kira nāma mantāṇiputto catūhi parisāhi saddhiṃ asaṃsaṭṭho, so dasabalassa dassanatthāya āgamissati; kacci nu kho maṃ adisvāva gamissatīti theranavamajjhimānaṃ satikaraṇatthaṃ āyasmato puṇṇassa guṇaṃ bhāsati. Evaṃ kirassa ahosi mahallakabhikkhū nāma na sabbakālaṃ antovihāre honti; guṇakathāya panassa kathitāya yo ca naṃ bhikkhuṃ passissati; so āgantvā ārocessatīti. Athāyaṃ therasseva saddhivihāriko taṃ āyasmantaṃ mantāṇiputtaṃ pattacīvaramādāya gandhakuṭiṃ pavisantaṃ addasa. Kathaṃ pana naṃ esa aāsīti? Puṇṇa, puṇṇāti vatvā kathentassa bhagavato dhammakathāya aāsi ayaṃ so thero, yassa me upajjhāyo abhiṇhaṃ kittayamāno hotīti. Iti so āgantvā therassa ārocesi. Nisīdanaṃ ādāyāti nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccati avāyimaṃ. Thero pana cammakhaṇḍaṃ gahetvā agamāsi. Piṭṭhito piṭṭhitoti pacchato pacchato. Sīsānulokīti yo unnataṭṭhāne piṭṭhiṃ passanto ninnaṭṭhāne sīsaṃ passanto gacchati, ayampi sīsānulokīti vuccati. Tādiso hutvā anubandhi. Thero hi kicāpi saṃyatapadasaddatāya accāsanno hutvā gacchantopi padasaddena na bādhati, nāyaṃ sammodanakāloti atvā pana na accāsanno, andhavanaṃ nāma mahantaṃ, ekasmiṃ ṭhāne nilīnaṃ apassantena, āvuso puṇṇa, puṇṇāti aphāsukasaddo kātabbo hotīti nisinnaṭṭhānajānanatthaṃ nātidūre hutvā sīsānulokī agamāsi. Divāvihāraṃ nisīdīti divāvihāratthāya nisīdi.

Tattha āyasmāpi puṇṇo udiccabrāhmaṇajacco, sāriputtattheropi. Puṇṇattheropi suvaṇṇavaṇṇo, sāriputtattheropi. Puṇṇattheropi arahattaphalasamāpattisamāpanno, sāriputtattheropi. Puṇṇattheropi kappasatasahassaṃ abhinīhārasampanno, sāriputtattheropi kappasatasahassādhikaṃ ekamasaṅkhyeyyaṃ. Puṇṇattheropi paṭisambhidāpatto mahākhīṇāsavo, sāriputtattheropi. Iti ekaṃ kanakaguhaṃ paviṭṭhā dve sīhā viya, ekaṃ vijambhanabhūmiṃ otiṇṇā dve byagghā viya, ekaṃ supupphitasālavanaṃ paviṭṭhā dve chaddantanāgarājāno viya, ekaṃ simbalivanaṃ paviṭṭhā dve supaṇṇarājāno viya, ekaṃ naravāhanayānaṃ abhiruḷhā dve vessavaṇā viya, ekaṃ paṇḍukambalasilaṃ abhinisinnā dve sakkā viya, ekavimānabbhantaragatā dve hāritamahābrahmāno viya ca te dvepi brāhmaṇajaccā dvepi suvaṇṇavaṇṇā dvepi samāpattilābhino dvepi abhinīhārasampannā dvepi paṭisambhidāpattā mahākhīṇāsavā ekaṃ vanasaṇḍaṃ anupaviṭṭhā taṃ vanaṭṭhānaṃ sobhayiṃsu.

Bhagavati no, āvuso, brahmacariyaṃ vussatīti, āvuso, kiṃ amhākaṃ bhagavato santike āyasmatā brahmacariyaṃ vussatīti? Idaṃ āyasmā sāriputto tassa bhagavati brahmacariyavāsaṃ jānantopi kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ pucchi. Purimakathāya hi appatiṭṭhitāya pacchimakathā na jāyati, tasmā evaṃ pucchi. Thero anujānanto evamāvusoti āha. Athassa pahavissajjanaṃ sotukāmo āyasmā sāriputto kiṃ nu kho āvuso sīlavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti paṭipāṭiyā satta visuddhiyo pucchi. Tāsaṃ vitthārakathā visuddhimagge vuttā. Āyasmā pana puṇṇo yasmā catupārisuddhisīlādīsu ṭhitassāpi brahmacariyavāso matthakaṃ na pāpuṇāti, tasmā, no hidaṃ, āvusoti sabbaṃ paṭikkhipi.

Kimatthaṃcarahāvusoti yadi sīlavisuddhiādīnaṃ atthāya brahmacariyaṃ na vussati, atha kimatthaṃ vussatīti pucchi. Anupādāparinibbānatthaṃ kho, āvusoti ettha anupādāparinibbānaṃ nāma appaccayaparinibbānaṃ. Dvedhā upādānāni gahaṇūpādānaca paccayūpādānaca. Gahaṇūpādānaṃ nāma kāmupādānādikaṃ catubbidhaṃ, paccayūpādānaṃ nāma avijjāpaccayā saṅkhārāti evaṃ vuttapaccayā. Tattha gahaṇūpādānavādino ācariyā anupādāparinibbānanti catūsu upādānesu aatarenāpi kaci dhammaṃ aggahetvā pavattaṃ arahattaphalaṃ anupādāparinibbānanti kathenti. Tahi na ca upādānasampayuttaṃ hutvā kaci dhammaṃ upādiyati, kilesānaca parinibbutante jātattā parinibbānanti vuccati. Paccayūpādānavādino pana anupādāparinibbānanti appaccayaparinibbānaṃ. Paccayavasena anuppannaṃ asaṅkhataṃ amatadhātumeva anupādāparinibbānanti kathenti. Ayaṃ anto, ayaṃ koṭi, ayaṃ niṭṭhā. Appaccayaparinibbānaṃ pattassa hi brahmacariyavāso matthakaṃ patto nāma hoti, tasmā thero anupādāparinibbānatthanti āha. Atha naṃ anuyujanto āyasmā sāriputto kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbānanti puna pucchaṃ ārabhi.

Rồi một Tỷ-kheo khc đến chỗ Tn giả Sariputta ở, sau khi đến, thưa với Tn giả Sariputta: "Hiền giả Sariputta, Hiền giả lun lun tn dương Tỷ-kheo Punna Mantaniputta; vị ny được Thế Tn thuyết php, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi, từ tạ đi đến Andhavana để nghỉ trưa".

Rồi Tn giả Sariputta vội v đem theo tọa cụ, đi theo sau lưng Tn giả Punna Mantaniputta, đầu hướng về trước mặt (để theo di). Rồi Tn giả Punna Mantaniputta đi su vo rừng Andhavana, v ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cy. Tn giả Sariputta, sau khi đi su vo rừng Andhavana, ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cy.

Rồi vo buổi chiều, Tn giả Sariputta từ Thiền định độc cư đứng dậy, đến tại chỗ Tn giả Punna Mantaniputta, sau khi đến ni ln với Tn giả Punna Mantaniputta những lời cho đn, hỏi thăm, x giao rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, Tn giả Sariputta thưa với Tn giả Punna Mantaniputta:

257. Bhagavati no, āvuso, brahmacariyaṃ vussatīti?

Evamāvusoti.

Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ panāvuso, cittavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ panāvuso, kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, maggāmaggaāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ panāvuso, paṭipadāāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, āṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṃ, āvusoti vadesi. Kiṃ panāvuso, cittavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṃ, āvusoti vadesi. Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhatthaṃpe kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthaṃpe maggāmaggaāṇadassanavisuddhatthaṃpe paṭipadāāṇadassanavisuddhatthaṃpe kiṃ nu kho, āvuso, āṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṃ āvusoti vadesi. Kimatthaṃ carahāvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti? Anupādāparinibbānatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti.

Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ panāvuso, cittavisuddhi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ panāvuso kaṅkhāvitaraṇavisuddhi anupādāparinibbānanti ?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, maggāmaggaāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ panāvuso, paṭipadāāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, āṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ , āvuso.

Kiṃ panāvuso, aatra imehi dhammehi anupādāparinibbānanti?

No hidaṃ, āvuso.

Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbānanti iti puṭṭho samāno no hidaṃ, āvusoti vadesi. Kiṃ panāvuso, cittavisuddhi anupādāparinibbānanti iti puṭṭho samāno no hidaṃ, āvusoti vadesi. Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhi anupādāparinibbānantipe kaṅkhāvitaraṇavisuddhi maggāmaggaāṇadassanavisuddhi paṭipadāāṇadassanavisuddhi kiṃ nu kho, āvuso, āṇadassanavisuddhi anupādāparinibbānanti iti puṭṭho samāno no hidaṃ, āvusoti vadesi. Kiṃ panāvuso, aatra imehi dhammehi anupādāparinibbānanti iti puṭṭho samāno no hidaṃ, āvusoti vadesi. Yathākathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabboti?

 

-- Hiền giả, c phải chng ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn?
-- Thật như vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch giới thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch tm thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l mục đch kiến thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch đoạn nghi thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch đạo tri kiến thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch tri kiến thanh tịnh?
-- Khng phải vậy, Hiền giả.

-- Hiền giả, khi hỏi "c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch giới thanh tịnh?", Hiền giả trả lời "Khng phải vậy". Khi hỏi ... tm thanh tịnh? ... kiến thanh tịnh?... đoạn nghi thanh tịnh? ... đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh? ... đạo tri kiến thanh tịnh? ... Khi hỏi "c phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn l v mục đch tri kiến thanh tịnh?", Hiền giả trả lời "Khng phải vậy". Như vậy, Hiền giả, với mục đch g, sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn?

-- Hiền giả, với mục đch v thủ trước Bt-niết-bn, nn sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tn.

-- Hiền giả, c phải giới thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải tm thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải kiến thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải đoạn nghi thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải đạo tri kiến thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải tri kiến thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, c phải ci g ngoi cc php ny l v thủ trước Bt-niết-bn?
-- Hiền giả, khng phải vậy.

-- Hiền giả, khi hỏi "c phải giới thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn?", Hiền giả trả lời: "Khng phải vậy. Khi hỏi "c phải tm thanh tịnh ...? ... c phải kiến thanh tịnh ...? ... c phải đoạn nghi thanh tịnh ...? ... c phải đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh ...? ... c phải đạo tri kiến thanh tịnh l ...? ... c phải tri kiến thanh tịnh ...? ... c phải ci g ngoi cc php ny l v thủ trước Bt-niết-bn?", Hiền giả trả lời: "Khng phải vậy." Hiền giả, vậy nghĩa lời ni ny cần phải được hiểu như thế no?

258. Sīlavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya [paāpessa (sī. syā.) evamaatthapi]. Cittavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya. Diṭṭhivisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya. Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya . Maggāmaggaāṇadassanavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya. Paṭipadāāṇadassanavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya. āṇadassanavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyya. Aatra ce, āvuso, imehi dhammehi anupādāparinibbānaṃ abhavissa, puthujjano parinibbāyeyya. Puthujjano hi, āvuso, aatra imehi dhammehi. Tena hāvuso, upamaṃ te karissāmi; upamāyapidhekacce viū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti.

258. Theropi sabbaparivattesu tatheva paṭikkhipitvā pariyosāne dosaṃ dassento sīlavisuddhiṃ ce, āvusotiādimāha. Tattha paapeyyāti yadi paapeyya. Saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paapeyyāti saṅgahaṇadhammameva niggahaṇadhammaṃ sappaccayadhammameva appaccayadhammaṃ saṅkhatadhammameva asaṅkhatadhammanti paapeyyāti attho. āṇadassanavisuddhiyaṃ pana sappaccayadhammameva appaccayadhammaṃ saṅkhatadhammameva asaṅkhatadhammanti paapeyyāti ayameva attho gahetabbo. Puthujjano hi, āvusoti ettha vaṭṭānugato lokiyabālaputhujjano daṭṭhabbo. So hi catupārisuddhisīlamattassāpi abhāvato sabbaso aatra imehi dhammehi. Tena hīti yena kāraṇena ekacce paṇḍitā upamāya atthaṃ jānanti, tena kāraṇena upamaṃ te karissāmīti attho.

-- Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố giới thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn th Ngi cũng tuyn bố v thủ trước Bt-niết-bn l đồng đẳng với hữu thủ trước Bt-niết-bn. Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố tm thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố kiến thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố đoạn nghi thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố đạo tri kiến thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tn tuyn bố tri kiến thanh tịnh l v thủ trước Bt-niết-bn th Ngi cũng tuyn bố v thủ trước Bt-niết-bn l đồng đẳng với hữu thủ trước Bt-niết-bn. Hiền giả, v nếu Thế Tn tuyn bố ci g ngoi cc php ấy l v thủ trước Bt-niết-bn, th kẻ phm phu c thể Bt-niết-bn, v ny Hiền giả, phm phu l ngoi cc php ấy.

Hiền giả, ti sẽ cho Hiền giả một v dụ, ở đy, một số kẻ c tr, nhờ v dụ để hiểu nghĩa của lời ni.

  

259. Seyyathāpi, āvuso, rao pasenadissa kosalassa sāvatthiyaṃ paṭivasantassa sākete kicideva accāyikaṃ karaṇīyaṃ uppajjeyya. Tassa antarā ca sāvatthiṃ antarā ca sāketaṃ satta rathavinītāni upaṭṭhapeyyuṃ. Atha kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sāvatthiyā nikkhamitvā antepuradvārā paṭhamaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya, paṭhamena rathavinītena dutiyaṃ rathavinītaṃ pāpuṇeyya, paṭhamaṃ rathavinītaṃ vissajjeyya dutiyaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya. Dutiyena rathavinītena tatiyaṃ rathavinītaṃ pāpuṇeyya, dutiyaṃ rathavinītaṃ vissajjeyya, tatiyaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya. Tatiyena rathavinītena catutthaṃ rathavinītaṃ pāpuṇeyya, tatiyaṃ rathavinītaṃ vissajjeyya, catutthaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya. Catutthena rathavinītena pacamaṃ rathavinītaṃ pāpuṇeyya, catutthaṃ rathavinītaṃ vissajjeyya, pacamaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya. Pacamena rathavinītena chaṭṭhaṃ rathavinītaṃ pāpuṇeyya, pacamaṃ rathavinītaṃ vissajjeyya, chaṭṭhaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya. Chaṭṭhena rathavinītena sattamaṃ rathavinītaṃ pāpuṇeyya, chaṭṭhaṃ rathavinītaṃ vissajjeyya, sattamaṃ rathavinītaṃ abhiruheyya. Sattamena rathavinītena sāketaṃ anupāpuṇeyya antepuradvāraṃ. Tamenaṃ antepuradvāragataṃ samānaṃ mittāmaccā ātisālohitā evaṃ puccheyyuṃ iminā tvaṃ, mahārāja, rathavinītena sāvatthiyā sāketaṃ anuppatto antepuradvāranti ? Kathaṃ byākaramāno nu kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sammā byākaramāno byākareyyāti?

Evaṃ byākaramāno kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sammā byākaramāno byākareyya idha me sāvatthiyaṃ paṭivasantassa sākete kicideva accāyikaṃ karaṇīyaṃ uppajji [uppajjati (ka.)]. Tassa me antarā ca sāvatthiṃ antarā ca sāketaṃ satta rathavinītāni upaṭṭhapesuṃ. Atha khvāhaṃ sāvatthiyā nikkhamitvā antepuradvārā paṭhamaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Paṭhamena rathavinītena dutiyaṃ rathavinītaṃ pāpuṇiṃ, paṭhamaṃ rathavinītaṃ vissajjiṃ dutiyaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Dutiyena rathavinītena tatiyaṃ rathavinītaṃ pāpuṇiṃ, dutiyaṃ rathavinītaṃ vissajjiṃ, tatiyaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Tatiyena rathavinītena catutthaṃ rathavinītaṃ pāpuṇiṃ, tatiyaṃ rathavinītaṃ vissajjiṃ, catutthaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Catutthena rathavinītena pacamaṃ rathavinītaṃ pāpuṇiṃ, catutthaṃ rathavinītaṃ vissajjiṃ, pacamaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Pacamena rathavinītena chaṭṭhaṃ rathavinītaṃ pāpuṇiṃ, pacamaṃ rathavinītaṃ vissajjiṃ, chaṭṭhaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Chaṭṭhena rathavinītena sattamaṃ rathavinītaṃ pāpuṇiṃ, chaṭṭhaṃ rathavinītaṃ vissajjiṃ, sattamaṃ rathavinītaṃ abhiruhiṃ. Sattamena rathavinītena sāketaṃ anuppatto antepuradvāranti. Evaṃ byākaramāno kho, āvuso, rājā pasenadi kosalo sammā byākaramāno byākareyyāti.

Evameva kho, āvuso, sīlavisuddhi yāvadeva cittavisuddhatthā, cittavisuddhi yāvadeva diṭṭhivisuddhatthā, diṭṭhivisuddhi yāvadeva kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthā, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi yāvadeva maggāmaggaāṇadassanavisuddhatthā, maggāmaggaāṇadassanavisuddhi yāvadeva paṭipadāāṇadassanavisuddhatthā, paṭipadāāṇadassanavisuddhi yāvadeva āṇadassanavisuddhatthā, āṇadassanavisuddhi yāvadeva anupādāparinibbānatthā. Anupādāparinibbānatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatīti.

Sattarathavinītavaṇṇanā

259.Sattarathavinītānīti vinītaassājāniyayutte satta rathe. Yāvadeva, cittavisuddhatthāti , āvuso, ayaṃ sīlavisuddhi nāma, yāvadeva, cittavisuddhatthā. Cittavisuddhatthāti nissakkavacanametaṃ. Ayaṃ panettha attho, yāvadeva, cittavisuddhisaṅkhātā atthā, tāva ayaṃ sīlavisuddhi nāma icchitabbā. Yā pana ayaṃ cittavisuddhi, esā sīlavisuddhiyā attho, ayaṃ koṭi, idaṃ pariyosānaṃ, cittavisuddhiyaṃ ṭhitassa hi sīlavisuddhikiccaṃ kataṃ nāma hotīti. Esa nayo sabbapadesu.

Idaṃ panettha opammasaṃsandanaṃ rājā pasenadi kosalo viya hi jarāmaraṇabhīruko yogāvacaro daṭṭhabbo. Sāvatthinagaraṃ viya sakkāyanagaraṃ, sāketanagaraṃ viya nibbānanagaraṃ, rao sākete vaḍḍhiāvahassa sīghaṃ gantvā pāpuṇitabbassa accāyikassa kiccassa uppādakālo viya yogino anabhisametānaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ abhisamayakiccassa uppādakālo. Satta rathavinītāni viya satta visuddhiyo, paṭhamaṃ rathavinītaṃ āruḷhakālo viya sīlavisuddhiyaṃ ṭhitakālo, paṭhamarathavinītādīhi dutiyādīni āruḷhakālo viya sīlavisuddhiādīhi cittavisuddhiādīsu ṭhitakālo. Sattamena rathavinītena sākete antepuradvāre oruyha uparipāsāde ātimittagaṇaparivutassa surasabhojanaparibhogakālo viya yogino āṇadassanavisuddhiyā sabbakilese khepetvā dhammavarapāsādaṃ āruyha paropaṇṇāsakusaladhammaparivārassa nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā nirodhasayane nisinnassa lokuttarasukhānubhavanakālo daṭṭhabbo.

Iti āyasmantaṃ puṇṇaṃ dasakathāvatthulābhiṃ dhammasenāpatisāriputtatthero satta visuddhiyo pucchi. Āyasmā puṇṇo dasa kathāvatthūni vissajjesi. Evaṃ pucchanto pana dhammasenāpati kiṃ jānitvā pucchi, udāhu ajānitvā? Titthakusalo vā pana hutvā visayasmiṃ pucchi, udāhu atitthakusalo hutvā avisayasmiṃ? Puṇṇattheropi ca kiṃ jānitvā vissajjesi, udāhu ajānitvā? Titthakusalo vā pana hutvā visayasmiṃ vissajjesi, udāhu atitthakusalo hutvā avisayeti? Jānitvā titthakusalo hutvā visaye pucchīti hi vadamāno dhammasenāpatiṃyeva vadeyya. Jānitvā titthakusalo hutvā visaye vissajjesīti vadamāno puṇṇattheraṃyeva vadeyya. Yahi visuddhīsu saṃkhittaṃ, taṃ kathāvatthūsu vitthiṇṇaṃ. Yaṃ kathāvatthūsu saṃkhittaṃ, taṃ visuddhīsu vitthiṇṇaṃ. Tadaminā nayena veditabbaṃ.

Visuddhīsu hi ekā sīlavisuddhi cattāri kathāvatthūni hutvā āgatā appicchakathā santuṭṭhikathā asaṃsaggakathā, sīlakathāti. Ekā cittavisuddhi tīṇi kathāvatthūni hutvā āgatā pavivekakathā, vīriyārambhakathā, samādhikathāti, evaṃ tāva yaṃ visuddhīsu saṃkhittaṃ, taṃ kathāvatthūsu vitthiṇṇaṃ. Kathāvatthūsu pana ekā paākathā paca visuddhiyo hutvā āgatā diṭṭhivisuddhi, kaṅkhāvitaraṇavisuddhi, maggāmaggaāṇadassanavisuddhi, paṭipadāāṇadassanavisuddhi, āṇadassanavisuddhīti, evaṃ yaṃ kathāvatthūsu saṃkhittaṃ, taṃ visuddhīsu vitthiṇṇaṃ. Tasmā sāriputtatthero satta visuddhiyo pucchanto na aaṃ pucchi, dasa kathāvatthūniyeva pucchi. Puṇṇattheropi satta visuddhiyo vissajjento na aaṃ vissajjesi, dasa kathāvatthūniyeva vissajjesīti. Iti ubhopete jānitvā titthakusalā hutvā visayeva pahaṃ pucchiṃsu ceva vissajjesuṃ cāti veditabbo.

Hiền giả, như vua Pasenadi xứ Kosala trong khi ở tại Savatthi, c cng việc khẩn cấp khởi ln ở Saketa, v bảy trạm xe được sắp đặt cho vua giữa Savatthi v Saketa. Hiền giả, rồi vua Pasenadi xứ Kosala, từ cửa nội thnh ra khỏi Savatthi, leo ln trạm xe thứ nhất, v nhờ trạm thứ nhất đến được trạm xe thứ hai; từ bỏ trạm xe thứ nhất, leo ln trạm xe thứ hai, nhờ trạm xe thứ hai đến được trạm xe thứ ba; từ bỏ trạm xe thứ hai... đến được trạm xe thứ tư; từ bỏ trạm xe thứ ba... đến được trạm xe thứ năm, từ bỏ trạm xe thứ tư, leo ln trạm xe thứ năm, nhờ trạm xe thứ năm đến được trạm xe thứ su; từ bỏ trạm thứ năm, leo ln trạm xe thứ su, nhờ trạm xe thứ su, đến được trạm xe thứ bảy; từ bỏ trạm xe thứ su, leo ln trạm xe thứ bảy, nhờ trạm xe thứ bảy đến được Saketa, tại cửa nội thnh. Khi vua đến tại cửa nội thnh, cc bộ trưởng cận thần, cc thn thch cng huyết thống hỏi như sau:"-- Tu ại vương c phải với trạm xe ny, Bệ hạ đi từ Savatthi đến Saketa tại cửa nội thnh?" Hiền giả, vua Pasenadi nước Kosala phải trả lời như thế no mới gọi l trả lời đng đắn?

-- Hiền giả, vua Pasenadi nước Kosala phải trả lời như thế ny mới trả lời đng đắn: "-- Ở đy, trong khi ta ở Savatthi, c cng việc khẩn cấp khởi ln ở Saketa, v bảy trạm xe được sắp đặt cho ta, giữa Savatthi v Saketa. Ta từ cửa nội thnh ra khỏi Savatthi, leo ln trạm xe thứ nhất, v nhờ trạm xe thứ nhất, ta đến được trạm xe thứ hai; từ bỏ trạm xe thứ nhất, ta leo ln trạm xe thứ hai; v nhờ trạm xe thứ hai, ta đến được trạm xe thứ ba; từ bỏ trạm xe thứ hai... đến được trạm xe thứ tư; từ bỏ trạm xe thứ ba... đến được trạm xe thứ năm; từ bỏ trạm xe thứ tư... đến được trạm xe thứ su; từ bỏ trạm xe thứ năm, leo ln trạm xe thứ su, nhờ trạm xe thứ su, đến được trạm xe thứ bảy; từ bỏ trạm xe thứ su... leo ln trạm xe thứ bảy, nhờ trạm xe thứ bảy, Ta đến được Saketa, tại cửa nội thnh". Hiền giả, vua Pasenadi nước Kosala trả lời như vậy mới trả lời một cch đng đắn.

-- Cũng vậy, ny Hiền giả, giới thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) tm thanh tịnh; tm thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) kiến thanh tịnh; kiến thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) đoạn nghi thanh tịnh; đoạn nghi thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh; đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) đạo tri kiến thanh tịnh; đạo tri kiến thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) tri kiến thanh tịnh; tri kiến thanh tịnh chỉ c mục đch (đạt cho được) v thủ trước Bt-niết-bn. Ny Hiền giả, sống phạm hạnh dưới sự chỉ dẫn của Thế Tn l với mục đch v thủ trước Bt-niết-bn.

 

260. Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ etadavoca konāmo āyasmā, kathaca panāyasmantaṃ sabrahmacārī jānantīti? Puṇṇoti kho me, āvuso, nāmaṃ; mantāṇiputtoti ca pana maṃ sabrahmacārī jānantīti. Acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso! Yathā taṃ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṃ ājānantena, evameva āyasmatā puṇṇena mantāṇiputtena gambhīrā gambhīrapahā anumassa anumassa byākatā. Lābhā sabrahmacārīnaṃ, suladdhalābhā sabrahmacārīnaṃ, ye āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ labhanti dassanāya, labhanti payirūpāsanāya. Celaṇḍukena [celaṇḍakena (ka.), celaṇḍupekena (?)] cepi sabrahmacārī āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ muddhanā pariharantā labheyyuṃ dassanāya, labheyyuṃ payirūpāsanāya, tesampi lābhā tesampi suladdhaṃ, amhākampi lābhā amhākampi suladdhaṃ, ye mayaṃ āyasmantaṃ puṇṇaṃ mantāṇiputtaṃ labhāma dassanāya, labhāma payirūpāsanāyāti.

Evaṃ vutte, āyasmā puṇṇo mantāṇiputto āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca ko nāmo āyasmā, kathaca panāyasmantaṃ sabrahmacārī jānantīti? Upatissoti kho me, āvuso, nāmaṃ; sāriputtoti ca pana maṃ sabrahmacārī jānantīti. Satthukappena vata kira, bho [kho (ka.)], sāvakena saddhiṃ mantayamānā na jānimha āyasmā sāriputtoti. Sace hi mayaṃ jāneyyāma āyasmā sāriputtoti, ettakampi no nappaṭibhāseyya [nappaṭibheyya (?)]. Acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso! Yathā taṃ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṃ ājānantena, evameva āyasmatā sāriputtena gambhīrā gambhīrapahā anumassa anumassa pucchitā. Lābhā sabrahmacārīnaṃ suladdhalābhā sabrahmacārīnaṃ, ye āyasmantaṃ sāriputtaṃ labhanti dassanāya, labhanti payirūpāsanāya. Celaṇḍukena cepi sabrahmacārī āyasmantaṃ sāriputtaṃ muddhanā pariharantā labheyyuṃ dassanāya, labheyyuṃ payirūpāsanāya, tesampi lābhā tesampi suladdhaṃ, amhākampi lābhā amhākampi suladdhaṃ, ye mayaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ labhāma dassanāya, labhāma payirūpāsanāyāti.

Itiha te ubhopi mahānāgā aamaassa subhāsitaṃ samanumodiṃsūti.

Rathavinītasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.

260.Ko nāmo āyasmāti na thero tassa nāmaṃ na jānāti. Jānantoyeva pana sammodituṃ labhissāmīti pucchi. Kathaca panāyasmantanti idaṃ pana thero sammodamāno āha. Mantāṇiputtoti mantāṇiyā brāhmaṇiyā putto. Yathā tanti ettha tanti nipātamattaṃ, yathā sutavatā sāvakena byākātabbā, evameva byākatāti ayamettha saṅkhepattho. Anumassa anumassāti dasa kathāvatthūni ogāhetvā anupavisitvā. Celaṇḍupakenāti ettha celaṃ vuccati vatthaṃ, aṇḍupakaṃ cumbaṭakaṃ. Vatthacumbaṭakaṃ sīse katvā āyasmantaṃ tattha nisīdāpetvā pariharantāpi sabrahmacārī dassanāya labheyyuṃ, evaṃ laddhadassanampi tesaṃ lābhāyevāti aṭṭhānaparikappena abhiṇhadassanassa upāyaṃ dassesi. Evaṃ apariharantena hi pahaṃ vā pucchitukāmena dhammaṃ vā sotukāmena thero kattha ṭhito kattha nisinnoti pariyesantena caritabbaṃ hoti. Evaṃ pariharantā pana icchiticchitakkhaṇeyeva sīsato oropetvā mahārahe āsane nisīdāpetvā sakkā honti pahaṃ vā pucchituṃ dhammaṃ vā sotuṃ. Iti aṭṭhānaparikappena abhiṇhadassanassa upāyaṃ dassesi.

Sāriputtoti ca pana manti sāriyā brāhmaṇiyā puttoti ca pana evaṃ maṃ sabrahmacārī jānanti. Satthukappenāti satthusadisena. Iti ekapadeneva āyasmā puṇṇo sāriputtattheraṃ candamaṇḍalaṃ āhacca ṭhapento viya ukkhipi. Therassa hi imasmiṃ ṭhāne ekantadhammakathikabhāvo pākaṭo ahosi. Amaccahi purohitaṃ mahantoti vadamāno rājasadisoti vadeyya, goṇaṃ hatthippamāṇoti, vāpiṃ samuddappamāṇoti, ālokaṃ candimasūriyālokappamāṇoti, ito paraṃ etesaṃ mahantabhāvakathā nāma natthi. Sāvakampi mahāti vadanto satthupaṭibhāgoti vadeyya, ito paraṃ tassa mahantabhāvakathā nāma natthi. Iccāyasmā puṇṇo ekapadeneva theraṃ candamaṇḍalaṃ āhacca ṭhapento viya ukkhipi.

Ettakampi no nappaṭibhāseyyāti paṭisambhidāpattassa appaṭibhānaṃ nāma natthi. Yā panāyaṃ upamā āhaṭā, taṃ na āhareyyāma, atthameva katheyyāma. Upamā hi ajānantānaṃ āharīyatīti ayamettha adhippāyo. Aṭṭhakathāyaṃ pana idampi paṭikkhipitvā upamā nāma buddhānampi santike āharīyati, theraṃ panesa apacāyamāno evamāhāti.

Anumassa anumassa pucchitāti dasa kathāvatthūni ogāhetvā ogāhetvā pucchitā. Kiṃ pana pahassa pucchanaṃ bhāriyaṃ, udāhu vissajjananti? Uggahetvā pucchanaṃ no bhāriyaṃ, vissajjanaṃ pana bhāriyaṃ. Sahetukaṃ vā sakāraṇaṃ katvā pucchanampi vissajjanampi bhāriyameva. Samanumodiṃsūti samacittā hutvā anumodiṃsu. Iti yathānusandhināva desanā niṭṭhitāti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Rathavinītasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

Khi được ni vậy, Tn giả Sariputta ni với Tn giả Punna Mantaniputta:

-- Tn giả tn l g? V cc vị đồng phạm hạnh biết Tn giả như thế no?

-- Hiền giả, tn ti l Punna v cc vị đồng phạm hạnh biết ti l Mantaniputta.

-- Thật hy hữu thay, Hiền giả! Thật kỳ diệu thay, Hiền giả! Những cu hỏi su kn đ được trả lời từng điểm một bởi một đệ tử nghe nhiều, đ biết r gio l của bậc ạo Sư, v vị đệ tử ấy l Tn giả Punna Mantaniputta. Thật hạnh phc thay cho cc vị đồng phạm hạnh! Thật chơn hạnh phc thay cho cc vị đồng phạm hạnh được thăm viếng, được thn cận Tn giả Punna Mantaniputta! Nếu cc vị đồng phạm hạnh đội Tn giả Punna Mantaniputta trn đầu với một cuộn vải lm khăn để được thăm viếng, để được thn cận, th thật l hạnh phc cho cc vị ấy, thật l chơn hạnh phc cho cc vị ấy! Thật hạnh phc cho chng ti, thật chơn hạnh phc cho chng ti được thăm viếng, được thn cận Tn giả Punna Mantaniputta!

Khi được ni vậy, Tn giả Punna Mantaniputta ni với Tn giả Sariputta:

-- Tn giả tn l g, v cc vị đồng phạm hạnh biết Tn giả như thế no?

-- Hiền giả, ti tn l Upatissa, v cc vị đồng phạm hạnh biết ti l Sariputta.

-- Ti đang luận bn với bậc đệ tử được xem l ngang hng với bậc ạo Sư m khng được biết l Tn giả Sariputta. Nếu chng ti được biết l Tn giả Sariputta, th chng ti đ khng ni nhiều như vậy. Thật hy hữu thay, Hiền giả! Thật kỳ diệu thay, Hiền giả! Những cu hỏi su kn đ được trả lời từng điểm một, bởi một đệ tử nghe nhiều, đ biết r gio l của bậc ạo Sư. V vị đệ tử ấy l Tn giả Sariputta. Thật hạnh phc thay cho cc vị đồng phạm hạnh! Thật chơn hạnh phc thay cho cc vị đồng phạm hạnh... được thăm viếng, được thn cận Tn giả Sariputta! Nếu cc vị đồng phạm hạnh đội Tn giả Sariputta trn đầu với một cuộn vải lm khăn để được thăm viếng, được thn cận, th thật hạnh phc cho cc vị ấy, thật chơn hạnh phc cho cc vị ấy! Thật hạnh phc cho chng ti, thật chơn hạnh phc cho chng ti được thăm viếng, được thn cận Tn giả Sariputta!

Như vậy, hai bậc cao đức ấy cng nhau thiện thuyết, cng nhau ty hỷ.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

 

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home