MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

4. Cūḷagopālakasuttaṃ

4. Cūḷagopālakasuttavaṇṇanā

34. Tiểu kinh Người chăn b

350. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati ukkacelāyaṃ gaṅgāya nadiyā tīre. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

Bhūtapubbaṃ , bhikkhave, māgadhako gopālako duppaajātiko, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye, asamavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimaṃ tīraṃ, asamavekkhitvā pārimaṃ tīraṃ, atittheneva gāvo patāresi uttaraṃ tīraṃ suvidehānaṃ. Atha kho, bhikkhave, gāvo majjhegaṅgāya nadiyā sote āmaṇḍaliyaṃ karitvā tattheva anayabyasanaṃ āpajjiṃsu. Taṃ kissa hetu? Tathā hi so, bhikkhave, māgadhako gopālako duppaajātiko, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye, asamavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimaṃ tīraṃ, asamavekkhitvā pārimaṃ tīraṃ, atittheneva gāvo patāresi uttaraṃ tīraṃ suvidehānaṃ. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci [ye keci (syā. kaṃ.)] samaṇā vā brāhmaṇā vā akusalā imassa lokassa akusalā parassa lokassa, akusalā māradheyyassa akusalā amāradheyyassa, akusalā maccudheyyassa akusalā amaccudheyyassa, tesaṃ ye sotabbaṃ saddahātabbaṃ maissanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

 

350.Evaṃme sutanti cūḷagopālakasuttaṃ. Tattha ukkacelāyanti evaṃnāmake nagare. Tasmiṃ kira māpiyamāne rattiṃ gaṅgāsotato maccho thalaṃ patto. Manussā celāni telapātiyaṃ temetvā ukkā katvā macchaṃ gaṇhiṃsu. Nagare niṭṭhite tassa nāmaṃ karonte amhehi nagaraṭṭhānassa gahitadivase celukkāhi maccho gahitoti ukkacelā-tvevassa nāmaṃ akaṃsu. Bhikkhū āmantesīti yasmiṃ ṭhāne nisinnassa sabbā gaṅgā pākaṭā hutvā paāyati, tādise vālikussade gaṅgātitthe sāyanhasamaye mahābhikkhusaṅghaparivuto nisīditvā mahāgaṅgaṃ paripuṇṇaṃ sandamānaṃ olokento, atthi nu kho imaṃ gaṅgaṃ nissāya koci pubbe vaḍḍhiparihāniṃ pattoti āvajjitvā, pubbe ekaṃ bālagopālakaṃ nissāya anekasatasahassā gogaṇā imissā gaṅgāya āvaṭṭe patitvā samuddameva paviṭṭhā, aparaṃ pana paṇḍitagopālakaṃ nissāya anekasatasahassagogaṇassa sotthi jātā vaḍḍhi jātā ārogyaṃ jātanti addasa. Disvā imaṃ kāraṇaṃ nissāya bhikkhūnaṃ dhammaṃ desessāmīti cintetvā bhikkhū āmantesi.

Māgadhakoti magadharaṭṭhavāsī. Duppaajātikoti nippaasabhāvo dandho mahājaḷo. Asamavekkhitvāti asallakkhetvā anupadhāretvā. Patāresīti tāretuṃ ārabhi. Uttaraṃ tīraṃ suvidehānanti gaṅgāya orime tīre magadharaṭṭhaṃ, pārime tīre videharaṭṭhaṃ, gāvo magadharaṭṭhato videharaṭṭhaṃ netvā rakkhissāmīti uttaraṃ tīraṃ patāresi. Taṃ sandhāya vuttaṃ uttaraṃ tīraṃ suvidehānanti. Āmaṇḍalikaṃ karitvāti maṇḍalikaṃ katvā. Anayabyasanaṃ āpajjiṃsūti avaḍḍhiṃ vināsaṃ pāpuṇiṃsu, mahāsamuddameva pavisiṃsu. Tena hi gopālakena gāvo otārentena gaṅgāya orimatīre samatitthaca visamatitthaca oloketabbaṃ assa, majjhe gaṅgāya gunnaṃ vissamaṭṭhānatthaṃ dve tīṇi vālikatthalāni sallakkhetabbāni assu. Tathā pārimatīre tīṇi cattāri titthāni, imasmā titthā bhaṭṭhā imaṃ titthaṃ gaṇhissanti, imasmā bhaṭṭhā imanti. Ayaṃ pana bālagopālako orimatīre gunnaṃ otaraṇatitthaṃ samaṃ vā visamaṃ vā anoloketvāva majjhe gaṅgāya gunnaṃ vissamaṭṭhānatthaṃ dve tīṇi vālikatthalānipi asallakkhetvāva paratīre cattāri paca uttaraṇatitthāni asamavekkhitvāva atittheneva gāvo otāresi. Athassa mahāusabho javanasampannatāya ceva thāmasampannatāya ca tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā pārimaṃ tīraṃ patvā chinnataṭaceva kaṇṭakagumbagahanaca disvā, dubbiniviṭṭhametanti atvā dhuragga-patiṭṭhānokāsampi alabhitvā paṭinivatti. Gāvo mahāusabho nivatto mayampi nivattissāmāti nivattā. Mahato gogaṇassa nivattaṭṭhāne udakaṃ chijjitvā majjhe gaṅgāya āvaṭṭaṃ uṭṭhapesi. Gogaṇo āvaṭṭaṃ pavisitvā samuddameva patto. Ekopi goṇo arogo nāma nāhosi. Tenāha tattheva anayabyasanaṃ āpajjiṃsūti.

Akusalā imassa lokassāti idha loke khandhadhātāyatanesu akusalā achekā, paralokepi eseva nayo. Māradheyyaṃ vuccati tebhūmakadhammā. Amāradheyyaṃ nava lokuttaradhammā. Maccudheyyampi tebhūmakadhammāva. Amaccudheyyaṃ nava lokuttaradhammā. Tattha akusalā achekā. Vacanatthato pana mārassa dheyyaṃ māradheyyaṃ. Dheyyanti ṭhānaṃ vatthu nivāso gocaro. Maccudheyyepi eseva nayo. Tesanti tesaṃ evarūpānaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ, iminā cha satthāro dassitāti veditabbā.

350. Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở giữa cc bộ lạc Vajji (Bạt-kỳ) tại Ukkacela, trn bờ sng Hằng. Tại đy Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo:

-- Ny cc Tỷ-kheo.

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Những Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế Tn thuyết giảng như sau:

-- Ngy xưa, ny cc Tỷ-kheo, tại Magadha c người chăn b v tr, vo cuối thng ma mưa, trong ma gặt hi, khng quan st bờ bn ny sng Hằng, khng quan st bờ bn kia sng Hằng, đuổi đn b qua bờ bn kia tại Suvideha, tại chỗ khng c thể lội qua được. Ny cc Tỷ-kheo, những con b x nhau tụ lại giữa dng sng Hằng v gặp tai nạn tại nơi đy. V cớ sao? Ny cc Tỷ-kheo, v người chăn b ở Magadha l v tr, vo cuối thng ma mưa, trong ma gặt hi, khng qun st bờ bn ny sng Hằng, khng qun st bờ bn kia sng Hằng, đuổi đn b qua bờ bn kia tại Suvideha, tại chỗ khng thể lội qua được.

Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, c những Sa-mn hay B-la-mn khng kho biết đời ny, khng kho biết đời sau, khng kho biết ma giới, khng kho biết phi ma giới, khng kho biết tử thần giới, khng kho biết phi tử thần giới, những ai nghĩ rằng cần phải nghe, cần phải tin những vị ny, th họ sẽ gặp bất hạnh đau khổ lu di.

351. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, māgadhako gopālako sappaajātiko, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye, samavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimaṃ tīraṃ, samavekkhitvā pārimaṃ tīraṃ, tittheneva gāvo patāresi uttaraṃ tīraṃ suvidehānaṃ. So paṭhamaṃ patāresi ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā. Te tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu. Athāpare patāresi balavagāvo dammagāvo. Tepi tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu. Athāpare patāresi vacchatare vacchatariyo. Tepi tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu. Athāpare patāresi vacchake kisābalake [kisabalake (sī. syā. pī.)]. Tepi tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu. Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, vacchako taruṇako tāvadeva jātako mātugoravakena vuyhamāno, sopi tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamāsi. Taṃ kissa hetu? Tathā hi so, bhikkhave, māgadhako gopālako sappaajātiko , vassānaṃ pacchime māse saradasamaye, samavekkhitvā gaṅgāya nadiyā orimaṃ tīraṃ, samavekkhitvā pārimaṃ tīraṃ, tittheneva gāvo patāresi uttaraṃ tīraṃ suvidehānaṃ. Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kusalā imassa lokassa kusalā parassa lokassa, kusalā māradheyyassa kusalā amāradheyyassa, kusalā maccudheyyassa kusalā amaccudheyyassa, tesaṃ ye sotabbaṃ saddahātabbaṃ maissanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāya.

351. Evaṃ kaṇhapakkhaṃ niṭṭhapetvā sukkapakkhaṃ dassento bhūtapubbaṃ, bhikkhavetiādimāha. Tattha balavagāvoti dantagoṇe ceva dhenuyo ca. Dammagāvoti dametabbagoṇe ceva avijātagāvo ca. Vacchatareti vacchabhāvaṃ taritvā ṭhite balavavacche. Vacchaketi dhenupake taruṇavacchake . Kisābalaketi appamaṃsalohite mandathāme. Tāvadeva jātakoti taṃdivase jātako. Mātugoravakena vuyhamānoti mātā purato purato huṃhunti goravaṃ katvā saaṃ dadamānā urena udakaṃ chindamānā gacchati, vacchako tāya goravasaāya dhenuyā vā urena chinnodakena gacchamāno mātugoravakena vuyhamānoti vuccati.

351. Ngy xưa, ny cc Tỷ-kheo, tại Magadha c người chăn b c tr, vo cuối thng ma mưa, trong ma gặt hi, sau khi qun st bờ bn ny sng Hằng, sau khi qun st bờ bn kia sng Hằng, đuổi đn b qua bờ bn kia tại Suvideha, tại chỗ c thể lội qua được. Người đ đuổi đi đầu những con b đực gi, những con đầu đn. Những con ny sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, qua bờ bn kia một cch an ton. Rồi người đ đưa qua những con b đực lớn mạnh, những con b đực c được huấn luyện. Những con ny sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, qua bờ bn kia một cch an ton. Rồi người đ đuổi qua những con b đực con, lớn, những con b ci con, lớn. Những con ny sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, qua bờ bn kia một cch an ton. Rồi người đ đuổi qua những con b con nhỏ, những con b con cn b. Những con ny sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, qua bờ bn kia một cch an ton. Ny cc Tỷ-kheo thời xưa ấy c con b cn nhỏ mới sanh, con b ny nhờ chạy theo con b mẹ, vừa chạy, vừa ku, sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, cũng qua bờ bn kia một cch an ton. V sao? Ny cc Tỷ-kheo, v người chăn b ở Magadha l người c tr, vo cuối thng ma mưa, trong ma gặt hi, sau khi qun st bờ bn ny sng Hằng, sau khi qun st bờ bn kia sng Hằng, đuổi đn b qua bờ bn kia tại Suvideha, tại chỗ c thể lội qua được.

Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, c những Sa-mn hay B-la-mn kho biết đối với đời ny, kho biết đối với đời sau, kho biết ma giới, kho biết phi ma giới, kho biết tử thần giới, kho biết phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin những vị ny, th họ sẽ được hạnh phc, an lạc lu di.

352. Seyyathāpi , bhikkhave, ye te usabhā gopitaro gopariṇāyakā te tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu, evameva kho, bhikkhave, ye te bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaā vimuttā, te tiriyaṃ mārassa sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gatā.

Seyyathāpi te, bhikkhave, balavagāvo dammagāvo tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu, evameva kho, bhikkhave, ye te bhikkhū pacannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā, tepi tiriyaṃ mārassa sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gamissanti.

Seyyathāpi te, bhikkhave, vacchatarā vacchatariyo tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu, evameva kho, bhikkhave, ye te bhikkhū tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakiṃdeva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti, tepi tiriyaṃ mārassa sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gamissanti.

Seyyathāpi te, bhikkhave, vacchakā kisābalakā tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamaṃsu, evameva kho, bhikkhave, ye te bhikkhū tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā, tepi tiriyaṃ mārassa sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gamissanti.

Seyyathāpi so, bhikkhave, vacchako taruṇako tāvadeva jātako mātugoravakena vuyhamāno tiriyaṃ gaṅgāya sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ agamāsi, evameva kho, bhikkhave, ye te bhikkhū dhammānusārino saddhānusārino, tepi tiriyaṃ mārassa sotaṃ chetvā sotthinā pāraṃ gamissanti.

Ahaṃ kho pana, bhikkhave, kusalo imassa lokassa kusalo parassa lokassa, kusalo māradheyyassa kusalo amāradheyyassa, kusalo maccudheyyassa kusalo amaccudheyyassa. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, ye sotabbaṃ saddahātabbaṃ maissanti, tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvā sugato athāparaṃ etadavoca satthā

Ayaṃ loko paro loko, jānatā suppakāsito;

Yaca mārena sampattaṃ, appattaṃ yaca maccunā.

Sabbaṃ lokaṃ abhiāya, sambuddhena pajānatā;

Vivaṭaṃ amatadvāraṃ, khemaṃ nibbānapattiyā.

Chinnaṃ pāpimato sotaṃ, viddhastaṃ vinaḷīkataṃ;

Pāmojjabahulā hotha, khemaṃ pattattha [patthetha (syā. kaṃ. ka. aṭṭhakathāyaṃ saṃvaṇṇetabbapāṭho)] bhikkhavoti.

Cūḷagopālakasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ.

352.Mārassasotaṃ chetvāti arahattamaggena mārassa taṇhāsotaṃ chetvā. Pāraṃ gatāti mahāusabhā nadīpāraṃ viya saṃsārapāraṃ nibbānaṃ gatā. Pāraṃ agamaṃsūti mahāusabhānaṃ pāraṅgatakkhaṇe gaṅgāya sotassa tayo koṭṭhāse atikkamma ṭhitā mahāusabhe pāraṃ patte disvā tesaṃ gatamaggaṃ paṭipajjitvā pāraṃ agamaṃsu. Pāraṃ gamissantīti catumaggavajjhānaṃ kilesānaṃ tayo koṭṭhāse khepetvā ṭhitā idāni arahattamaggena avasesaṃ taṇhāsotaṃ chetvā balavagāvo viya nadīpāraṃ saṃsārapāraṃ nibbānaṃ gamissantīti. Iminā nayena sabbavāresu attho veditabbo. Dhammānusārino, saddhānusārinoti ime dve paṭhamamaggasamaṅgino.

Jānatāti sabbadhamme jānantena buddhena. Suppakāsitoti sukathito. Vivaṭanti vivaritaṃ. Amatadvāranti ariyamaggo. Nibbānapattiyāti tadatthāya vivaṭaṃ. Vinaḷīkatanti vigatamānanaḷaṃ kataṃ. Khemaṃ patthethāti kattukamyatāchandena arahattaṃ patthetha, kattukāmā nibbattetukāmā hothāti attho. Pattatthātipi pāṭho. Evarūpaṃ satthāraṃ labhitvā tumhe pattāyeva nāmāti attho. Sesaṃ sabbattha uttānameva. Bhagavā pana yathānusandhināva desanaṃ niṭṭhapesīti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Cūḷagopālakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

   

352. Ny cc Tỷ-kheo, v như những con b đực gi, đầu đn, chng đ lội cắt ngang dng sng Hằng v qua bờ bn kia một cch an ton. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, cc Tỷ-kheo l những bậc A-la-hn, đ đoạn trừ cc lậu hoặc, tu hnh thnh mn, cc việc nn lm đ lm, đ đặt gnh nặng xuống, đ đạt được mục đch, cc hữu kiết sử đ hon ton bị đoạn diệt, đ được giải thot nhờ chnh tr. Những vị ny, sau khi lội cắt ngang dng sng của Ma vương, đ qua bờ bn kia một cch an ton.

Ny cc Tỷ-kheo, v như những con b đực lớn mạnh, những con b đực c huấn luyện, sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, qua bờ bn kia một cch an ton. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được ha sanh, ở tại đấy nhập Niết-bn, khng cn phải trở lại thế giới ny nữa. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dng sng Ma vương sẽ qua bờ bn kia một cch an ton.

V như, ny cc Tỷ-kheo, những con b đực con, lớn, những con b ci con, lớn, những con ny sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, đ qua bờ bn kia một cch an ton. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo đ diệt trừ ba kiết sử, lm giảm thiểu tham, sn, si, chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời ny một lần nữa, sẽ diệt tận khổ đau. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dng sng Ma vương sẽ qua bờ bn kia một cch an ton.

V như, ny cc Tỷ-kheo, những con b con, nhỏ, những con b con cn b, những con ny sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, đ qua bờ bn kia một cch an ton. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, nhất định khng cn đọa vo c đạo, đạt đến chnh gic. Những vị ny lội cắt ngang dng sng Ma vương v sẽ qua bờ bn kia một cch an ton.

V như, ny cc Tỷ-kheo, con b con cn nhỏ, mới sanh, con b ny nhờ chạy theo con b mẹ, vừa chạy, vừa ku, sau khi lội cắt ngang dng sng Hằng, đ qua bờ bn kia một cch an ton. Cũng vậy, ny cc Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ty php hnh, ty tn hnh, những vị ny sau khi lội cắt ngang dng sng của Ma vương sẽ qua bờ bn kia một cch an ton.

Ny cc Tỷ-kheo, nay Ta kho biết đối với đời ny, kho biết đối với đời sau, kho biết đối với ma giới, kho biết đối với phi ma giới, kho biết đối với tử thần giới, kho biết đối với phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin nơi Ta, th họ sẽ được hạnh phc, an lạc lu di.

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Sau khi Thiện Thệ ni vậy, bậc ạo Sư lại ni thm bi kệ như sau:

ời ny v đời sau,
Bậc Tr kho trnh by,
Cảnh giới Ma đạt được,
Cảnh Tử Thần khng đạt.

Bậc Chnh Gic, Tr Giả,
Biết r mọi thế giới,
Cửa bất tử rộng mở,
ạt an ổn Niết-bn.

Dng Ma bị chặt ngang,
Nt tan v hư hoại,
Hy sống sung mn hỷ,
ạt an ổn Niết-bn,
(Ny cc Tỷ-kheo).

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

   

 

 

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home