MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

6. Upālisuttaṃ

6. Upālisuttavaṇṇanā

56. Kinh Ưu-ba-ly

56. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane. Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto [nāthaputto (sī.), nātaputto (pī.)] nāḷandāyaṃ paṭivasati mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṃ. Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho nāḷandāyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena pāvārikambavanaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ bhagavā etadavoca saṃvijjanti kho, tapassi [dīghatapassi (syā. kaṃ. ka.)], āsanāni; sace ākaṅkhasi nisīdāti. Evaṃ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho aataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ bhagavā etadavoca kati pana, tapassi, nigaṇṭho nāṭaputto kammāni paapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti?

Na kho, āvuso gotama, āciṇṇaṃ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa kammaṃ, kammanti paapetuṃ; daṇḍaṃ, daṇḍanti kho, āvuso gotama, āciṇṇaṃ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paapetunti.

Kati pana, tapassi, nigaṇṭho nāṭaputto daṇḍāni paapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti?

Tīṇi kho, āvuso gotama, nigaṇṭho nāṭaputto daṇḍāni paapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti, seyyathidaṃ kāyadaṇḍaṃ, vacīdaṇḍaṃ, manodaṇḍanti.

Kiṃ pana, tapassi, aadeva kāyadaṇḍaṃ, aaṃ vacīdaṇḍaṃ, aaṃ manodaṇḍanti?

Aadeva , āvuso gotama, kāyadaṇḍaṃ, aaṃ vacīdaṇḍaṃ, aaṃ manodaṇḍanti.

Imesaṃ pana, tapassi, tiṇṇaṃ daṇḍānaṃ evaṃ paṭivibhattānaṃ evaṃ paṭivisiṭṭhānaṃ katamaṃ daṇḍaṃ nigaṇṭho nāṭaputto mahāsāvajjataraṃ paapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā , yadi vā kāyadaṇḍaṃ, yadi vā vacīdaṇḍaṃ, yadi vā manodaṇḍanti?

Imesaṃ kho, āvuso gotama, tiṇṇaṃ daṇḍānaṃ evaṃ paṭivibhattānaṃ evaṃ paṭivisiṭṭhānaṃ kāyadaṇḍaṃ nigaṇṭho nāṭaputto mahāsāvajjataraṃ paapeti pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍaṃ, no tathā manodaṇḍanti.

Kāyadaṇḍanti, tapassi, vadesi?

Kāyadaṇḍanti, āvuso gotama, vadāmi.

Kāyadaṇḍanti, tapassi, vadesi?

Kāyadaṇḍanti, āvuso gotama, vadāmi.

Kāyadaṇḍanti, tapassi, vadesi?

Kāyadaṇḍanti, āvuso gotama, vadāmīti.

Itiha bhagavā dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ imasmiṃ kathāvatthusmiṃ yāvatatiyakaṃ patiṭṭhāpesi.

56.Evaṃme sutanti upālisuttaṃ. Tattha nāḷandāyanti nālandāti evaṃnāmake nagare taṃ nagaraṃ gocaragāmaṃ katvā. Pāvārikambavaneti dussapāvārikaseṭṭhino ambavane. Taṃ kira tassa uyyānaṃ ahosi, so bhagavato dhammadesanaṃ sutvā bhagavati pasanno tasmiṃ uyyāne kuṭileṇamaṇḍapādipaṭimaṇḍitaṃ bhagavato vihāraṃ katvā niyyādesi, so vihāro jīvakambavanaṃ viya pāvārikambavananteva saṅkhaṃ gato. Tasmiṃ pāvārikambavane viharatīti attho. Dīghatapassīti dīghattā evaṃladdhanāmo. Piṇḍapātapaṭikkantoti piṇḍapātato paṭikkanto. Sāsane viya kiṃ pana bāhirāyatane piṇḍapātoti vohāro atthīti, natthi.

Paapetīti dasseti ṭhapeti. Daṇḍāni paapetīti idaṃ nigaṇṭhasamayena pucchanto āha. Kāyadaṇḍaṃ vacīdaṇḍaṃ manodaṇḍanti ettha purimadaṇḍadvayaṃ te acittakaṃ payyapenti. Yathā kira vāte vāyante sākhā calati, udakaṃ calati, na ca tattha cittaṃ atthi, evaṃ kāyadaṇḍopi acittakova hoti. Yathā ca vāte vāyante tālapaṇṇādīni saddaṃ karonti, udakāni saddaṃ karonti , na ca tattha cittaṃ atthi, evaṃ vacīdaṇḍopi acittakova hotīti imaṃ daṇḍadvayaṃ acittakaṃ paapenti. Cittaṃ pana manodaṇḍanti paapenti. Athassa bhagavā vacanaṃ patiṭṭhapetukāmo kiṃ pana tapassītiādimāha.

Tattha kathāvatthusminti ettha kathāyeva kathāvatthu. Kathāyaṃ patiṭṭhapesīti attho. Kasmā pana bhagavā evamakāsi? Passati hi bhagavā ayaṃ imaṃ kathaṃ ādāya gantvā attano satthu mahānigaṇṭhassa ārocessati, tāsaca parisati, upāli gahapati nisinno, so imaṃ kathaṃ sutvā mama vādaṃ āropetuṃ āgamissati, tassāhaṃ dhammaṃ desessāmi, so tikkhattuṃ saraṇaṃ gamissati, athassa cattāri saccāni pakāsessāmi, so saccapakāsanāvasāne sotāpattiphale patiṭṭhahissati, paresaṃ saṅgahatthameva hi mayā pāramiyo pūritāti. Imamatthaṃ passanto evamakāsi.

56. Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở tại Nalanda, trong rừng Pavarikamba.

Lc bấy giờ, Nigantha Nataputta tr tại Nalanda cng với đại chng Nigantha (Ly Hệ Phi). Rồi Nigantha Dighatapassi (Trường Khổ Hạnh Giả), sau khi đi khất thực ở Nalanda, ăn xong, trn con đường khất thực trở về, đi đến rừng Pavarikamba, chỗ Thế Tn ở, sau khi đến, ni ln những lời hỏi thăm Thế Tn. Sau khi ni ln những lời hỏi thăm thn hữu, vị ny đứng một bn. Thế Tn ni với Nigantha Dighatapassi đang đứng một bn:

-- Ny Tapassi, c những ghế ngồi. Nếu ng muốn, hy ngồi xuống.

Khi nghe ni vậy, Nigantha Dighatapassi lấy một ghế thấp, rồi ngồi xuống một bn. V Thế Tn ni với Nigantha Dighatapassi đang ngồi một bn:

-- Ny Tapassi, Nigantha Nataputta chủ trương c bao nhiu nghiệp để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp?

-- Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta khng c thng lệ chủ trương 'nghiệp, nghiệp'. Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta c thng lệ chủ trương 'phạt, phạt'.

-- Ny Tapassi, Nigantha Nataputta chủ trương c bao nhiu loại phạt để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp?

-- Ny Hiền giả Gotama, Nigantha Nataputta chủ trương c ba loại phạt để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp, tức l thn phạt, khẩu phạt, phạt.

-- Ny Tapassi, nhưng c phải thn phạt khc, khẩu phạt khc, phạt khc?

-- Hiền giả Gotama, thn phạt khc, khẩu phạt khc, phạt khc.

-- Ny Tapassi, ba loại phạt ny, được chia chẻ như vậy, được phn biệt như vậy, Nigantha Nataputta chủ trương loại phạt no tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp, thn phạt chăng, khẩu phạt chăng, phạt chăng?

-- Hiền giả Gotama, ba loại phạt ny được chia chẻ như vậy, được phn biệt như vậy, Nigantha Nataputta chủ trương thn phạt l tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp, khẩu phạt khng bằng được, phạt khng bằng được.

-- Ny Tapassi, c phải ng ni thn phạt?

-- Hiền giả Gotama, ti ni thn phạt.

-- Ny Tapassi, c phải ng ni thn phạt?

-- Hiền giả Gotama, ti ni thn phạt.

-- Ny Tapassi, c phải ng ni thn phạt?

-- Hiền giả Gotama, ti ni thn phạt.

Như vậy Thế Tn trong cuộc đm thoại ny đ lm Nigantha Dighatapassi xc nhận cho đến lần thứ ba quan điểm (của mnh).

57. Evaṃ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho bhagavantaṃ etadavoca tvaṃ panāvuso gotama, kati daṇḍāni paapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti?

Na kho, tapassi, āciṇṇaṃ tathāgatassa daṇḍaṃ, daṇḍanti paapetuṃ; kammaṃ, kammanti kho, tapassi, āciṇṇaṃ tathāgatassa paapetunti?

Tvaṃ panāvuso gotama, kati kammāni paapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyāti?

Tīṇi kho ahaṃ, tapassi, kammāni paapemi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, seyyathidaṃ kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, manokammanti.

Kiṃ panāvuso gotama, aadeva kāyakammaṃ, aaṃ vacīkammaṃ, aaṃ manokammanti?

Aadeva, tapassi, kāyakammaṃ, aaṃ vacīkammaṃ, aaṃ manokammanti.

Imesaṃ panāvuso gotama, tiṇṇaṃ kammānaṃ evaṃ paṭivibhattānaṃ evaṃ paṭivisiṭṭhānaṃ katamaṃ kammaṃ mahāsāvajjataraṃ paapesi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, yadi vā kāyakammaṃ, yadi vā vacīkammaṃ, yadi vā manokammanti?

Imesaṃ kho ahaṃ, tapassi, tiṇṇaṃ kammānaṃ evaṃ paṭivibhattānaṃ evaṃ paṭivisiṭṭhānaṃ manokammaṃ mahāsāvajjataraṃ paapemi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā kāyakammaṃ, no tathā vacīkammanti.

Manokammanti, āvuso gotama, vadesi?

Manokammanti, tapassi, vadāmi.

Manokammanti, āvuso gotama, vadesi?

Manokammanti, tapassi, vadāmi.

Manokammanti , āvuso gotama, vadesi?

Manokammanti, tapassi, vadāmīti.

Itiha dīghatapassī nigaṇṭho bhagavantaṃ imasmiṃ kathāvatthusmiṃ yāvatatiyakaṃ patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami.

 

57.Kammānipaapesīti idaṃ nigaṇṭho buddhasamayena pucchanto āha. Kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammanti ettha kāyadvāre ādānagahaṇamucanacopanapattā aṭṭhakāmāvacarakusalacetanā dvādasākusalacetanāti vīsaticetanā kāyakammaṃ nāma. Kāyadvāre ādānādīni apatvā vacīdvāre vacanabhedaṃ pāpayamānā uppannā tāyeva vīsaticetanā vacīkammaṃ nāma. Ubhayadvāre copanaṃ appatvā manodvāre uppannā ekūnatiṃsakusalākusalacetanā manokammaṃ nāma. Apica saṅkhepato tividhaṃ kāyaduccaritaṃ kāyakammaṃ nāma, catubbidhaṃ vacīduccaritaṃ vacīkammaṃ nāma, tividhaṃ manoduccaritaṃ manokammaṃ nāma. Imasmica sutte kammaṃ dhuraṃ, anantarasutte cattārimāni puṇṇa kammāni mayā sayaṃ abhiā sacchikatvā paveditānīti (ma. ni. 2.81) evamāgatepi cetanā dhuraṃ. Yattha katthaci pavattā cetanā kaṇhaṃ kaṇhavipākantiādibhedaṃ labhati. Niddesavāre cassa sabyābajjhaṃ kāyasaṅkhāraṃ abhisaṅkharotītiādinā nayena sā vuttāva. Kāyadvāre pavattā pana idha kāyakammanti adhippetaṃ, vacīdvāre pavattā vacīkammaṃ, manodvāre pavattā manokammaṃ. Tena vuttaṃ imasmiṃ sutte kammaṃ dhuraṃ, anantarasutte cetanāti. Kammampi hi bhagavā kammanti paapeti yathā imasmiṃyeva sutte. Cetanampi, yathāha cetanāhaṃ, bhikkhave, kammaṃ vadāmi, cetayitvā kammaṃ karotīti (a. ni. 6.63). Kasmā pana cetanā kammanti vuttā? Cetanāmūlakattā kammassa.

Ettha ca akusalaṃ patvā kāyakammaṃ vacīkammaṃ mahantanti vadanto na kilamati, kusalaṃ patvā manokammaṃ. Tathā hi mātughātādīni cattāri kammāni kāyeneva upakkamitvā kāyeneva karoti, niraye kappaṭṭhikasaṅghabhedakammaṃ vacīdvārena karoti. Evaṃ akusalaṃ patvā kāyakammaṃ vacīkammaṃ mahantanti vadanto na kilamati nāma. Ekā pana jhānacetanā caturāsītikappasahassāni saggasampattiṃ āvahati, ekā maggacetanā sabbākusalaṃ samugghātetvā arahattaṃ gaṇhāpeti. Evaṃ kusalaṃ patvā manokammaṃ mahantanti vadanto na kilamati nāma. Imasmiṃ pana ṭhāne bhagavā akusalaṃ patvā manokammaṃ mahāsāvajjaṃ vadamāno niyatamicchādiṭṭhiṃ sandhāya vadati. Tenevāha nāhaṃ, bhikkhave, aaṃ ekadhammampi samanupassāmi, yaṃ evaṃ mahāsāvajjaṃ, yathayidaṃ, bhikkhave, micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhiparamāni, bhikkhave, mahāsāvajjānīti (a. ni. 1.310).

Idāni nigaṇṭhopi tathāgatena gatamaggaṃ paṭipajjanto kici atthanipphattiṃ apassantopi kiṃ panāvuso, gotamātiādimāha.

57. Khi nghe ni vậy, Nigantha Dighatapassi ni với Thế Tn:

-- Hiền giả Gotama, Hiền giả chủ trương c bao nhiu loại phạt để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp?

-- Ny Tapassi, Như Lai khng c thng lệ chủ trương 'phạt, phạt'. Ny Tapassi, Như Lai c thng lệ chủ trương 'nghiệp, nghiệp'.

-- Hiền giả Gotama, Hiền giả chủ trương c bao nhiu loại nghiệp để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp?

-- Ny Tapassi, Ta chủ trương c ba loại nghiệp để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp, tức l thn nghiệp, khẩu nghiệp, nghiệp.

-- Hiền giả Gotama, nhưng c phải thn nghiệp khc, khẩu nghiệp khc, nghiệp khc?

-- Ny Tapassi, thn nghiệp khc, khẩu nghiệp khc, nghiệp khc.

-- Hiền giả Gotama, ba loại nghiệp ny, được chia chẻ như vậy, được phn biệt như vậy, Hiền giả chủ trương loại nghiệp no tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp? Thn nghiệp chăng, khẩu nghiệp chăng, nghiệp chăng?

-- Ny Tapassi, ba loại nghiệp ny, được chia chẻ như vậy, được phn biệt như vậy, Ta chủ trương nghiệp l tối trọng, để tc thnh c , để diễn tiến c nghiệp, thn nghiệp khng bằng được, khẩu nghiệp khng bằng được.

-- Hiền giả Gotama, c phải Hiền giả ni nghiệp?

-- Ny Tapassi, Ta ni nghiệp.

-- Hiền giả Gotama, c phải Hiền giả ni nghiệp?

-- Ny Tapassi, Ta ni nghiệp.

-- Hiền giả Gotama, c phải Hiền giả ni nghiệp?

-- Ny Tapassi, Ta ni nghiệp.

Như vậy Nigantha Dighatapassi trong cuộc đm thoại ny, sau khi đ lm Thế Tn xc nhận cho đến lần thứ ba quan điểm (của mnh), liền từ chỗ ngồi đứng dậy v đi đến chỗ Nigantha Nataputta.

 

58. Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā gihiparisāya saddhiṃ nisinno hoti bālakiniyā parisāya upālipamukhāya. Addasā kho nigaṇṭho nāṭaputto dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ dūratova āgacchantaṃ; disvāna dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ etadavoca handa, kuto nu tvaṃ, tapassi, āgacchasi divā divassāti? Ito hi kho ahaṃ, bhante, āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikāti. Ahu pana te, tapassi, samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti ? Ahu kho me, bhante, samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti. Yathā kathaṃ pana te, tapassi, ahu samaṇena gotamena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti? Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yāvatako ahosi bhagavatā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ nigaṇṭhassa nāṭaputtassa ārocesi. Evaṃ vutte, nigaṇṭho nāṭaputto dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ etadavoca sādhu sādhu, tapassi! Yathā taṃ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṃ ājānantena evameva dīghatapassinā nigaṇṭhena samaṇassa gotamassa byākataṃ. Kihi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṃ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya! Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍoti.

 

58.Bālakiniyāti upālissa kira bālakaloṇakāragāmo nāma atthi, tato āyaṃ gahetvā manussā āgatā, so etha bhaṇe, amhākaṃ satthāraṃ mahānigaṇṭhaṃ passissāmāti tāya parisāya parivuto tattha agamāsi. Taṃ sandhāya vuttaṃ bālakiniyā parisāyāti, bālakagāmavāsiniyāti attho. Upālipamukhāyāti upālijeṭṭhakāya. Apica bālakiniyāti bālavatiyā bālussannāyātipi attho. Upālipamukhāyāti upāligahapatiyeva tattha thokaṃ sappao, so tassā pamukho jeṭṭhako. Tenāpi vuttaṃ upālipamukhāyāti. Handāti vacasāyatthe nipāto. Chavoti lāmako. Oḷārikassāti mahantassa . Upanidhāyāti upanikkhipitvā. Idaṃ vuttaṃ hoti, kāyadaṇḍassa santike nikkhipitvā ayaṃ nu kho mahanto, ayaṃ mahantoti evaṃ olokiyamāno chavo manodaṇḍo kiṃ sobhati, kuto sobhissati, na sobhati, upanikkhepamattampi nappahotīti dīpeti. Sādhu sādhu, bhante, tapassīti dīghatapassissa sādhukāraṃ dento, bhanteti nāṭaputtamālapati.

58. Lc bấy giờ, Nigantha Nataputta đang ngồi với một đại chng gia chủ rất đng, do Upali (Ưu-ba-ly) người thuộc lng Balaka cầm đầu. Nigantha Nataputta thấy Nigantha Dighatapassi từ xa đi đến, sau khi thấy, liền ni với Nigantha Dighatapassi:

-- Ny Tapassi, ng từ đu đi đến, trong ban ngy (nng bức) như thế ny?

-- Thưa Tn giả, con từ Sa-mn Gotama đi đến đy.

-- Ny Tapassi, ng c đm luận g với Sa-mn Gotama khng?

-- Thưa Tn giả, con cng với Sa-mn Gotama c cuộc đm thoại.

-- Ny Tapassi, cuộc đm thoại của ng với Sa-mn Gotama như thế no?

Rồi Nigantha Dighatapassi kể lại cho Nigantha Nataputta nghe một cch đầy đủ cuộc đm thoại với Sa-mn Gotama. ược nghe vậy, Nigantha Nataputta ni với Dighatapassi:

-- Tốt lnh thay, tốt lnh thay, Tapassi! Sa-mn Gotama đ được Nigantha Dighatapassi trả lời, một đệ tử đa văn đ hiểu đng đắn lời dạy bậc ạo sư. Lm sao một phạt hn km c thể sng chi, so snh với thn phạt cường đại ny được? Thn phạt thật l tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp, khẩu nghiệp khng bằng được, nghiệp khng bằng được.

 

59. Evaṃ vutte, upāli gahapati nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca

sādhu sādhu, bhante dīghatapassī [tapassī (sī. pī.)]! Yathā taṃ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṃ ājānantena evamevaṃ bhadantena tapassinā samaṇassa gotamassa byākataṃ. Kihi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṃ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya! Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍo. Handa cāhaṃ, bhante, gacchāmi samaṇassa gotamassa imasmiṃ kathāvatthusmiṃ vādaṃ āropessāmi. Sace me samaṇo gotamo tathā patiṭṭhahissati yathā bhadantena tapassinā patiṭṭhāpitaṃ; seyyathāpi nāma balavā puriso dīghalomikaṃ eḷakaṃ lomesu gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya samparikaḍḍheyya, evamevāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ vādena vādaṃ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi . Seyyathāpi nāma balavā soṇḍikākammakāro mahantaṃ soṇḍikākilajaṃ gambhīre udakarahade pakkhipitvā kaṇṇe gahetvā ākaḍḍheyya parikaḍḍheyya samparikaḍḍheyya, evamevāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ vādena vādaṃ ākaḍḍhissāmi parikaḍḍhissāmi samparikaḍḍhissāmi. Seyyathāpi nāma balavā soṇḍikādhutto vālaṃ [thālaṃ (ka.)] kaṇṇe gahetvā odhuneyya niddhuneyya nipphoṭeyya [nicchādeyya (sī. pī. ka.), niccoṭeyya (ka.), nippoṭheyya (syā. kaṃ.)], evamevāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ vādena vādaṃ odhunissāmi niddhunissāmi nipphoṭessāmi . Seyyathāpi nāma kujaro saṭṭhihāyano gambhīraṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā sāṇadhovikaṃ nāma kīḷitajātaṃ kīḷati, evamevāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sāṇadhovikaṃ mae kīḷitajātaṃ kīḷissāmi. Handa cāhaṃ, bhante, gacchāmi samaṇassa gotamassa imasmiṃ kathāvatthusmiṃ vādaṃ āropessāmīti.

Gaccha tvaṃ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṃ kathāvatthusmiṃ vādaṃ āropehi. Ahaṃ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropeyyaṃ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṃ vāti.

 

59. Khi được ni vậy, gia chủ Upali thưa với Nigantha Nataputta:

-- Tốt lnh thay, tốt lnh thay, Tn giả Tapassi! Sa-mn Gotama đ được Tn giả Tapassi trả lời như vậy, một đệ tử đa văn đ hiểu đng đắn lời dạy bậc ạo sư. Lm sao một phạt hn km c thể sng chi, so snh với thn phạt cường đại ny được? Thn phạt thật tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp, khẩu phạt khng bằng được, phạt khng bằng được. Thưa Tn giả, con sẽ đi v luận chiến với Sa-mn Gotama trong cuộc đm thoại ny. Nếu Sa-mn Gotama lm con xc nhận như đ lm Tn giả Tapassi xc nhận thời cũng như một người lực sĩ tay nắm chặt lng một con cừu c lng di, c thể ko tới, giật lui, vần quanh; cũng vậy con sẽ dng lời ni với lời ni, ko tới, giật lui, vần quanh Sa-mn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận chm một thng rượu lớn xuống hồ nước su, nắm một gc thng, c thể ko tới, giật lui, vần quanh; cũng vậy, con dng lời ni với lời ni, ko tới, giật lui, vần quanh Sa-mn Gotama. Cũng như một lực sĩ nghiện rượu sống phng đng, sau khi nắm gc một ci sng, lắc qua, lắc lại, lắc xoay quanh; cũng vậy, con sẽ dng lời ni với lời ni, lắc qua, lắc lại, lắc xoay quanh Sa-mn Gotama. V cũng như một con voi lớn su mươi tuổi, sau khi lặn xuống một hồ nước su, lại chơi tr phun nước; cũng vậy, con nghĩ, con sẽ chơi tr chơi phun nước với Sa-mn Gotama. Thưa Tn giả, con sẽ đi v luận chiến với Sa-mn Gotama trong cuộc đm thoại ny.

-- Ny Gia chủ, hy đi v luận chiến với Sa-mn Gotama trong cuộc đm thoại ny. V rằng, ny Gia chủ, chỉ c ta hay Nigantha Dighatapassi, hay ng mới c thể luận chiến với Sa-mn Gotama.

 

 

60. Evaṃ vutte, dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca na kho metaṃ, bhante, ruccati yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṃ āropeyya. Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti yāya aatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetīti. Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, tapassi, anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya. Ṭhānaca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyya. Gaccha, tvaṃ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṃ kathāvatthusmiṃ vādaṃ āropehi. Ahaṃ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropeyyaṃ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṃ vāti. Dutiyampi kho dīghatapassīpe tatiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca na kho metaṃ, bhante, ruccati yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṃ āropeyya. Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti yāya aatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetīti. Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, tapassi , anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya. Ṭhānaca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyya. Gaccha tvaṃ, gahapati, samaṇassa gotamassa imasmiṃ kathāvatthusmiṃ vādaṃ āropehi. Ahaṃ vā hi, gahapati, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropeyyaṃ, dīghatapassī vā nigaṇṭho, tvaṃ vāti. Evaṃ, bhanteti kho upāli gahapati nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena pāvārikambavanaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho upāli gahapati bhagavantaṃ etadavoca āgamā nu khvidha, bhante, dīghatapassī nigaṇṭhoti?

Āgamā khvidha, gahapati, dīghatapassī nigaṇṭhoti.

Ahu kho pana te, bhante, dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti?

Ahu kho me, gahapati, dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti.

Yathā kathaṃ pana te, bhante, ahu dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṃ kocideva kathāsallāpoti?

Atha kho bhagavā yāvatako ahosi dīghatapassinā nigaṇṭhena saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ upālissa gahapatissa ārocesi.

 

60.Nakho metaṃ, bhante, ruccatīti, bhante, etaṃ mayhaṃ na ruccati. Māyāvīti māyākāro. Āvaṭṭanimāyanti āvaṭṭetvā gahaṇamāyaṃ. Āvaṭṭetīti āvaṭṭetvā parikkhipitvā gaṇhāti. Gaccha tvaṃ gahapatīti kasmā mahānigaṇṭho gahapatiṃ yāvatatiyaṃ pahiṇatiyeva? Dīghatapassī pana paṭibāhateva? Mahānigaṇṭhena hi bhagavatā saddhiṃ ekaṃ nagaraṃ upanissāya viharantenapi na bhagavā diṭṭhapubbo. Yo hi satthuvādapaṭio hoti, so taṃ paṭiaṃ appahāya buddhadassane abhabbo. Tasmā esa buddhadassanassa aladdhapubbattā dasabalassa dassanasampattica niyyānikakathābhāvaca ajānanto yāvatatiyaṃ pahiṇateva. Dīghatapassī pana kālena kālaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā tiṭṭhatipi nisīdatipi pahampi pucchati, so tathāgatassa dassanasampattimpi niyyānikakathābhāvampi jānāti. Athassa etadahosi ayaṃ gahapati paṇḍito, samaṇassa gotamassa santike gantvā dassanepi pasīdeyya, niyyānikakathaṃ sutvāpi pasīdeyya. Tato na puna amhākaṃ santikaṃ āgaccheyyāti. Tasmā yāvatatiyaṃ paṭibāhateva.

Abhivādetvāti vanditvā. Tathāgatahi disvā pasannāpi appasannāpi yebhuyyena vandantiyeva, appakā na vandanti. Kasmā? Atiucce hi kule jāto agāraṃ ajjhāvasantopi vanditabboyevāti. Ayaṃ pana gahapati pasannattāva vandi, dassaneyeva kira pasanno. Āgamā nu khvidhāti āgamā nu kho idha.

60. Khi được nghe ni vậy, Nigantha Dighatapassi ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, con khng được hi lng để Gia chủ Upali luận chiến với Sa-mn Gotama. Thưa Tn giả, Sa-mn Gotama l một huyễn sư, Sa-mn Gotama biết được huyễn thuật li cuốn những đệ tử ngoại đạo.

-- Ny Tapassi, khng thể c sự kiện, khng thể c trường hợp Gia chủ Upali trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama; c thể c sự kiện Sa-mn Gotama trở thnh đệ tử của gia chủ Upali. Ny Gia chủ, hy đi luận chiến với Sa-mn Gotama trong cuộc đm thoại ny; chỉ c ta, Nigantha Dighatapassi, hay ng mới c thể luận chiến với Sa-mn Gotama.

Lần thứ hai... (như trn)... Lần thứ ba... Nigantha Dighatapassi ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, con khng được hi lng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-mn Gotama. Thưa Tn giả, Sa-mn Gotama l một huyễn sư, Sa-mn Gotama biết được huyễn thuật li cuốn những đệ tử ngoại đạo.

-- Ny Tapassi, khng thể c sự kiện, khng thể c trường hợp gia chủ Upali trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama! C thể c sự kiện Sa-mn Gotama trở thnh đệ tử của gia chủ Upali. Ny Gia chủ, hy đi luận chiến với Sa-mn Gotama trong cuộc đm thoại ny; chỉ c ta, Nigantha Dighatapassi v ng mới c thể luận chiến với Sa-mn Gotama!

-- Thưa vng, Tn giả.

Gia chủ Upali vng đp Nigantha Nataputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Nigantha Nataputta, thn hữu hướng về Nigantha Nataputta, v đi đến rừng xoi Pavarika, chỗ Thế Tn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, gia chủ Upali bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, khng biết Nigantha Dighatapassi c đến tại đy khng?

-- Ny gia chủ, Nigantha Dighatapassi c đến tại đy.

-- Bạch Thế Tn, Thế Tn c đm thoại với Nigantha Dighatapassi khng?

-- Ny Gia chủ, Ta c đm thoại với Nigantha Dighatapassi.

-- Bạch Thế Tn, cuộc đm thoại của Thế Tn với Nigantha Dighatapassi như thế no?

Rồi Thế Tn kể lại cho gia chủ Upali một cch đầy đủ cuộc đm thoại với Nigantha Dighatapassi,

 

 

61. Evaṃ vutte, upāli gahapati bhagavantaṃ etadavoca sādhu sādhu, bhante tapassī! Yathā taṃ sutavatā sāvakena sammadeva satthusāsanaṃ ājānantena evamevaṃ dīghatapassinā nigaṇṭhena bhagavato byākataṃ. Kihi sobhati chavo manodaṇḍo imassa evaṃ oḷārikassa kāyadaṇḍassa upanidhāya? Atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍoti. Sace kho tvaṃ, gahapati, sacce patiṭṭhāya manteyyāsi siyā no ettha kathāsallāpoti. Sacce ahaṃ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi; hotu no ettha kathāsallāpoti.

 

61.Sādhu sādhu, bhante, tapassīti dīghatapassissa sādhukāraṃ dento, bhanteti, bhagavantaṃ ālapati. Sacce patiṭṭhāyāti thusarāsimhi ākoṭitakhāṇuko viya acalanto vacīsacce patiṭṭhahitvā. Siyānoti bhaveyya amhākaṃ.

 

61. Khi nghe ni vậy, gia chủ Upali bạch Thế Tn:

-- Tốt lnh thay, tốt lnh thay, Tn giả Tapassi! Thế Tn đ được Tn giả Tapassi trả lời như vậy, một đệ tử đa văn đ hiểu đng đắn lời dạy bậc ạo sư. Lm sao một phạt hn km c thể sng chi, so snh với thn phạt cường đại ny được, v thn phạt thật l tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp? Khẩu nghiệp khng bằng được, nghiệp khng bằng được.

-- Ny Gia chủ, nếu ng c thể đm luận y cứ trn sự thật, thời ở đy, c thể c cuộc đm thoại giữa chng ta.

-- Bạch Thế Tn, con sẽ đm luận y cứ trn sự thật. Mong rằng ở đy c cuộc đm thoại giữa chng ta.

 

 

62. Taṃ kiṃ maasi, gahapati, idhassa nigaṇṭho ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno sītodakapaṭikkhitto uṇhodakapaṭisevī. So sītodakaṃ alabhamāno kālaṅkareyya. Imassa pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto katthūpapattiṃ paapetīti?

Atthi, bhante, manosattā nāma devā tattha so upapajjati.

Taṃ kissa hetu?

Asu hi, bhante , manopaṭibaddho kālaṅkarotīti.

Manasi karohi, gahapati [gahapati gahapati manasi karohi (sī. syā. kaṃ.), gahapati manasi karohi (ka.), gahapati gahapati (pī.)], manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi. Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṃ, pacchimena vā purimaṃ. Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā sacce ahaṃ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi, hotu no ettha kathāsallāpoti. Kicāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍoti.

 

62.Idhāti imasmiṃ loke. Assāti bhaveyya. Sītodakapaṭikkhittoti nigaṇṭhā sattasaāya sītodakaṃ paṭikkhipanti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Manosattā nāma devāti manamhi sattā laggā lagitā. Manopaṭibaddhoti yasmā manamhi paṭibaddho hutvā kālaṅkaroti, tasmā manosattesu devesu upapajjatīti dasseti. Tassa hi pittajararogo bhavissati. Tenassa uṇhodakaṃ pivituṃ vā hatthapādādidhovanatthāya vā gattaparisicanatthāya vā upanetuṃ na vaṭṭati, rogo balavataro hoti. Sītodakaṃ vaṭṭati, rogaṃ vūpasameti. Ayaṃ pana uṇhodakameva paṭisevati, taṃ alabhamāno odanakajikaṃ paṭisevati. Cittena pana sītodakaṃ pātukāmo ca paribhujitukāmo ca hoti. Tenassa manodaṇḍo tattheva bhijjati. So kāyadaṇḍaṃ vacīdaṇḍaṃ rakkhāmīti sītodakaṃ pātukāmo vā paribhujitukāmo vā sītodakameva dethāti vattuṃ na visahati. Tassa evaṃ rakkhitāpi kāyadaṇḍavacīdaṇḍā cutiṃ vā paṭisandhiṃ vā ākaḍḍhituṃ na sakkonti. Manodaṇḍo pana bhinnopi cutimpi paṭisandhimpi ākaḍḍhatiyeva. Iti naṃ bhagavā dubbalakāyadaṇḍavacīdaṇḍā chavā lāmakā, manodaṇḍova balavā mahantoti vadāpesi.

Tassapi upāsakassa etadahosi. Mucchāvasena asaibhūtānahi sattāhampi assāsapassāsā nappavattanti, cittasantatipavattimatteneva pana te matāti na vuccanti. Yadā nesaṃ cittaṃ nappavattati, tadā matā ete nīharitvā te jhāpethāti vattabbataṃ āpajjanti. Kāyadaṇḍo nirīho abyāpāro, tathā vacīdaṇḍo. Citteneva pana tesaṃ cutipi paṭisandhipi hoti . Itipi manodaṇḍova mahanto. Bhijjitvāpi cutipaṭisandhiākaḍḍhanato eseva mahanto. Amhākaṃ pana mahānigaṇṭhassa kathā aniyyānikāti sallakkhesi. Bhagavato pana vicittāni pahapaṭibhānāni sotukāmo na tāva anujānāti.

Na kho te sandhiyatīti na kho te ghaṭiyati. Purimena vā pacchimanti kāyadaṇḍo mahantoti iminā purimena vacanena idāni manodaṇḍo mahantoti idaṃ vacanaṃ. Pacchimena vā purimanti tena vā pacchimena aduṃ purimavacanaṃ na ghaṭiyati.

 

 

62. -- Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? Ở đy, c người Nigantha, bệnh hoạn, đau khổ, bạo bệnh, từ chối nước lạnh, chỉ uống nước nng. Người ny, v khng được nước lạnh nn mệnh chung. Ny Gia chủ, theo Nigantha Nataputta, người ấy ti sanh chỗ no?

-- Bạch Thế Tn, c hng chư Thin được gọi l Manosatta ( Trước thin). Ở đấy người ấy ti sanh. V sao vậy? Bạch Thế Tn, v người ấy chấp trước nn mệnh chung.

-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ kỹ. ng hy trả lời. Lời ni trước của ng khng ph hợp lời ni sau của ng! Lời ni sau của ng khng ph hợp lời ni trước của ng! Thế m ny Gia chủ, ng đ ni như sau: "Bạch Thế Tn, con sẽ đm luận y cứ trn sự thật. Mong rằng ở đy sẽ c cuộc đm thoại giữa chng ta".

-- Bạch Thế Tn, dầu Thế Tn c ni như vậy, nhưng chỉ c thn phạt mới l tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp. Khẩu phạt khng bằng được; phạt khng bằng được.

 

63. Taṃ kiṃ maasi, gahapati , idhassa nigaṇṭho nāṭaputto cātuyāmasaṃvarasaṃvuto sabbavārivārito sabbavāriyutto sabbavāridhuto sabbavāriphuṭo. So abhikkamanto paṭikkamanto bahū khuddake pāṇe saṅghātaṃ āpādeti. Imassa pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto kaṃ vipākaṃ paapetīti?

Asacetanikaṃ, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto no mahāsāvajjaṃ paapetīti.

Sace pana, gahapati, cetetīti?

Mahāsāvajjaṃ, bhante, hotīti.

Cetanaṃ pana, gahapati, nigaṇṭho nāṭaputto kismiṃ paapetīti?

Manodaṇḍasmiṃ, bhanteti.

Manasi karohi, gahapati , manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi. Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṃ, pacchimena vā purimaṃ. Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā sacce ahaṃ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi; hotu no ettha kathāsallāpoti. Kicāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍoti.

 

63. Idānissa bhagavā aānipi kāraṇāni āharanto taṃ kiṃ maasītiādimāha. Tattha cātuyāmasaṃvarasaṃvutoti na pāṇamatipāteti, na pāṇamatipātayati, na pāṇamatipātayato samanuo hoti. Na adinnaṃ ādiyati, na adinnaṃ ādiyāpeti, na adinnaṃ ādiyato samanuo hoti. Na musā bhaṇati, na musā bhaṇāpeti, na musā bhaṇato samanuo hoti. Na bhāvitamāsīsati, na bhāvitamāsīsāpeti, na bhāvitamāsīsato samanuo hotīti iminā catukoṭṭhāsena saṃvarena saṃvuto. Ettha ca bhāvitanti pacakāmaguṇā.

Sabbavārivāritoti vāritasabbaudako, paṭikkhittasabbasītodakoti attho. So hi sītodake sattasaī hoti, tasmā na taṃ valajeti. Atha vā sabbavārivāritoti sabbena pāpavāraṇena vāritapāpo. Sabbavāriyuttoti sabbena pāpavāraṇena yutto. Sabbavāridhutoti sabbena pāpavāraṇena dhutapāpo. Sabbavāriphuṭoti sabbena pāpavāraṇena phuṭo. Khuddake pāṇe saṅghātaṃ āpādetīti khuddake pāṇe vadhaṃ āpādeti. So kira ekindriyaṃ pāṇaṃ duvindriyaṃ pāṇanti paapeti. Sukkhadaṇḍaka-purāṇapaṇṇasakkhara-kathalānipi pāṇoteva paapeti. Tattha khuddakaṃ udakabindu khuddako pāṇo, mahantaṃ mahantoti saī hoti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Kismiṃ paapetīti kattha katarasmiṃ koṭṭhāse paapeti. Manodaṇḍasminti manodaṇḍakoṭṭhāse, bhanteti. Ayaṃ pana upāsako bhaṇantova sayampi sallakkhesi amhākaṃ mahānigaṇṭho asacetanikaṃ kammaṃ appasāvajjaṃ, sacetanikaṃ mahāsāvajjanti paapetvā cetanaṃ manodaṇḍoti paapeti, aniyyānikā etassa kathā, bhagavatova niyyānikāti.

    

 

 

 

63. -- Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? Ở đy, c người Nigantha được phng hộ với sự phng hộ của bốn loại chế giới, hon ton tự chế ngự đối với nước, hon ton ch tm (vo sự chế ngự) đối với nước, hon ton loại trừ đối với nước, hon ton thấm nhuần (với sự chế ngự) đối với nước. Vị ny khi đi qua, khi đi lại, đ giết hại rất nhiều sinh vật nhỏ b. Ny Gia chủ, theo Nigantha Nataputta, người ấy thọ quả bo no?

-- Bạch Thế Tn, v khng cố , nn Nigantha Nataputta xem khng phải l một đại tội.

-- Ny Gia chủ, nếu người ấy c cố thời như thế no?

-- Bạch Thế Tn, l một đại tội.

-- Ny Gia chủ, thức (ấy), Nigantha Nataputta xem thuộc về loại g?

-- Bạch Thế Tn thuộc về phạt.

-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ. ng hy trả lời. Lời ni trước của ng khng ph hợp với lời ni sau của ng, lời ni sau của ng khng ph hợp lời ni trước của ng. Thế m ny Gia chủ, ng đ ni như sau: "Bạch Thế Tn, con sẽ đm luận, y cứ trn sự thật. Mong rằng ở đy sẽ c cuộc đm thoại giữa chng ta".

-- Bạch Thế Tn, dầu Thế Tn c ni như vậy, nhưng chỉ c thn phạt mới l tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp. Khẩu phạt khng bằng được, phạt khng bằng được.

 

64. Taṃ kiṃ maasi, gahapati, ayaṃ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussāti?

Evaṃ, bhante, ayaṃ nāḷandā iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussāti.

Taṃ kiṃ maasi, gahapati, idha puriso āgaccheyya ukkhittāsiko. So evaṃ vadeyya ahaṃ yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapujaṃ karissāmīti. Taṃ kiṃ maasi, gahapati, pahoti nu kho so puriso yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapujaṃ kātunti?

Dasapi, bhante, purisā, vīsampi, bhante, purisā, tiṃsampi, bhante, purisā, cattārīsampi, bhante, purisā, paāsampi, bhante, purisā nappahonti yāvatikā imissā nāḷandāya pāṇā te ekena khaṇena ekena muhuttena ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapujaṃ kātuṃ. Kihi sobhati eko chavo purisoti!

Taṃ kiṃ maasi, gahapati , idha āgaccheyya samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto. So evaṃ vadeyya ahaṃ imaṃ nāḷandaṃ ekena manopadosena bhasmaṃ karissāmīti. Taṃ kiṃ maasi, gahapati, pahoti nu kho so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto imaṃ nāḷandaṃ ekena manopadosena bhasmaṃ kātunti ?

Dasapi, bhante, nāḷandā, vīsampi nāḷandā, tiṃsampi nāḷandā, cattārīsampi nāḷandā, paāsampi nāḷandā pahoti so samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto ekena manopadosena bhasmaṃ kātuṃ. Kihi sobhati ekā chavā nāḷandāti!

Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi. Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṃ, pacchimena vā purimaṃ. Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā sacce ahaṃ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi; hotu no ettha kathāsallāpoti.

Kicāpi, bhante, bhagavā evamāha, atha kho kāyadaṇḍova mahāsāvajjataro pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā vacīdaṇḍo, no tathā manodaṇḍoti.

 

 

64.Iddhāti samiddhā. Phītāti atisamiddhā sabbapāliphullā viya. Ākiṇṇamanussāti janasamākulā. Pāṇāti hatthiassādayo tiracchānagatā ceva itthipurisadārakādayo manussajātikā ca. Ekaṃ maṃsakhalanti ekaṃ maṃsarāsiṃ. Pujanti tasseva vevacanaṃ. Iddhimāti ānubhāvasampanno. Cetovasippattoti citte vasībhāvappatto. Bhasmaṃkarissāmīti chārikaṃ karissāmi. Kihi sobhati ekā chavā nāḷandāti idampi bhaṇanto so gahapati kāyapayogena paāsampi manussā ekaṃ nāḷandaṃ ekaṃ maṃsakhalaṃ kātuṃ na sakkonti, iddhimā pana eko ekeneva manopadosena bhasmaṃ kātuṃ samattho. Amhākaṃ mahānigaṇṭhassa kathā aniyyānikā, bhagavatova kathā niyyānikāti sallakkhesi.

64. -- Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? C phải Nalanda ny l ph cường v phồn thịnh, dn chng đng đc, nhn dn tr mật?

-- Thưa vng, bạch Thế Tn. Nalanda ny l ph cường v phồn thịnh, dn chng đng đc, nhn dn tr mật.

-- Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? Ở đy, c người đi đến, với thanh kiếm đưa cao, người ny ni: "Trong một st na, trong một giy pht, ta sẽ lm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda ny thnh một đống thịt, thnh một khối thịt". Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? Người ấy c thể trong một st na, trong một giy pht, lm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda ny thnh một đống thịt, thnh một khối thịt khng?

-- Bạch Thế Tn, cho đến mười người, hai mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, năm mươi người cũng khng c thể, trong một st na, trong một giy pht, lm cho tất cả mọi người ở tại Nalanda ny thnh một đống thịt, thnh một khối thịt, huống nữa l chỉ một người nhỏ b sao c thể sng chi (lm thnh) được?

-- Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? Ở đy, c vị Sa-mn hay B-la-mn đến, c thần thng lực, c tm tự tại. Vị ny ni như sau. "Ta sẽ lm cho Nalanda ny trở thnh tro tn với một tm sn hận". Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? Vị Sa-mn hay vị B-la-mn ấy, c thần thng lực, c tm tự tại, c thể lm cho Nalanda ny trở thnh tro tn với một tm sn hận khng?

-- Bạch Thế Tn, cho đến mười Nalanda, hai mươi, ba mươi Nalanda, bốn mươi Nalanda, năm mươi Nalanda, vị Sa-mn hay vị B-la-mn ấy c thần thng lực, c tm tự tại c thể lm cho cc Nalanda ấy trở thnh tro tn với một tm sn hận, huống nữa l một Nalanda nhỏ b ny, sao c thể chi sng được (khỏi bị trở thnh tro tn được)?

-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ, ng hy trả lời. Lời ni trước của ng khng ph hợp lời ni sau của ng! Lời ni sau của ng khng ph hợp lời ni trước của ng! Thế m ny Gia chủ, ng đ ni như sau: "Bạch Thế Tn, con sẽ đm luận y cứ trn sự thật. Mong rằng ở đy sẽ c cuộc đm luận giữa chng ta".

 -- Bạch Thế Tn, dầu Thế Tn c ni như vậy, nhưng chỉ c thn phạt mới l tối trọng để tc thnh c nghiệp, để diễn tiến c nghiệp. Khẩu phạt khng bằng được, phạt khng bằng được.

65. Taṃ kiṃ maasi, gahapati, sutaṃ te daṇḍakīraaṃ [daṇḍakāraaṃ (sī. pī.)] kāliṅgāraaṃ majjhāraaṃ [mejjhāraaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] mātaṅgāraaṃ araaṃ araabhūtanti?

Evaṃ, bhante, sutaṃ me daṇḍakīraaṃ kāliṅgāraaṃ majjhāraaṃ mātaṅgāraaṃ araaṃ araabhūtanti.

Taṃ kiṃ maasi, gahapati, kinti te sutaṃ kena taṃ daṇḍakīraaṃ kāliṅgāraaṃ majjhāraaṃ mātaṅgāraaṃ araaṃ araabhūtanti?

Sutaṃ metaṃ, bhante, isīnaṃ manopadosena taṃ daṇḍakīraaṃ kāliṅgāraaṃ majjhāraaṃ mātaṅgāraaṃ araaṃ araabhūtanti.

Manasi karohi, gahapati, manasi karitvā kho, gahapati, byākarohi. Na kho te sandhiyati purimena vā pacchimaṃ, pacchimena vā purimaṃ. Bhāsitā kho pana te, gahapati, esā vācā sacce ahaṃ, bhante, patiṭṭhāya mantessāmi; hotu no ettha kathāsallāpoti.

 

65.Araaṃ araabhūtanti agāmakaṃ araameva hutvā araaṃ jātaṃ. Isīnaṃ manopadosenāti isīnaṃ atthāya katena manopadosena taṃ manopadosaṃ asahamānāhi devatāhi tāni raṭṭhāni vināsitāni. Lokikā pana isayo manaṃ padosetvā vināsayiṃsūti maanti. Tasmā imasmiṃ lokavāde ṭhatvāva idaṃ vādāropanaṃ katanti veditabbaṃ.

Tattha daṇḍakīraādīnaṃ evaṃ araabhūtabhāvo jānitabbo sarabhaṅgabodhisattassa tāva parisāya ativepullataṃ gatāya kisavaccho nāma tāpaso mahāsattassa antevāsī vivekavāsaṃ patthayamāno gaṇaṃ pahāya godhāvarītīrato kaliṅgaraṭṭhe daṇḍakīrao kumbhapuraṃ nāma nagaraṃ upanissāya rājuyyāne vivekamanubrūhayamāno viharati. Tassa senāpati upaṭṭhāko hoti.

Tadā ca ekā gaṇikā rathaṃ abhiruhitvā pacamātugāmasataparivārā nagaraṃ upasobhayamānā vicarati. Mahājano tameva olokayamāno parivāretvā vicarati, nagaravīthiyo nappahonti. Rājā vātapānaṃ vivaritvā ṭhito taṃ disvā kā esāti pucchi. Tumhākaṃ nagarasobhinī devāti. So ussūyamāno kiṃ etāya sobhati, nagaraṃ sayaṃ sobhissatīti taṃ ṭhānantaraṃ acchindāpesi.

Sā tato paṭṭhāya kenaci saddhiṃ santhavaṃ katvā ṭhānantaraṃ pariyesamānā ekadivasaṃ rājuyyānaṃ pavisitvā caṅkamanakoṭiyaṃ ālambanaphalakaṃ nissāya pāsāṇaphalake nisinnaṃ tāpasaṃ disvā cintesi  kiliṭṭho vatāyaṃ tāpaso anajitamaṇḍito, dāṭhikāhi paruḷhāhi mukhaṃ pihitaṃ, massunā uraṃ pihitaṃ, ubho kacchā paruḷhāti. Athassā domanassaṃ uppajji ahaṃ ekena kiccena vicarāmi, ayaca me kāḷakaṇṇī diṭṭho, udakaṃ āharatha, akkhīni dhovissāmīti udakadantakaṭṭhaṃ āharāpetvā dantakaṭṭhaṃ khāditvā tāpasassa sarīre piṇḍaṃ piṇḍaṃ kheḷaṃ pātetvā dantakaṭṭhaṃ jaṭāmatthake khipitvā mukhaṃ vikkhāletvā udakaṃ tāpasassa matthakasmiṃyeva sicitvā  yehi me akkhīhi kāḷakaṇṇī diṭṭho, tāni dhotāni kalipavāhitoti nikkhantā.

Taṃdivasaca rājā satiṃ paṭilabhitvā bho kuhiṃ nagarasobhinīti pucchi. Imasmiṃyeva nagare devāti. Pakatiṭṭhānantaraṃ tassā dethāti ṭhānantaraṃ dāpesi. Sā pubbe sukatakammaṃ nissāya laddhaṃ ṭhānantaraṃ tāpasassa sarīre kheḷapātanena laddhanti saamakāsi.

Tato katipāhassaccayena rājā purohitassa ṭhānantaraṃ gaṇhi. So nagarasobhiniyā santikaṃ gantvā bhagini kinti katvā ṭhānantaraṃ paṭilabhīti pucchi. Kiṃ brāhmaṇa aaṃ kātabbaṃ atthi, rājuyyāne anajitakāḷakaṇṇī kūṭajaṭilo eko atthi, tassa sarīre kheḷaṃ pātehi, evaṃ ṭhānantaraṃ labhissasīti āha. So evaṃ karissāmi bhaginīti tattha gantvā tāya kathitasadisameva sabbaṃ katvā nikkhami. Rājāpi taṃdivasameva satiṃ paṭilabhitvā kuhiṃ, bho, brāhmaṇoti pucchi. Imasmiṃyeva nagare devāti. Amhehi anupadhāretvā kataṃ, tadevassa ṭhānantaraṃ dethāti dāpesi. Sopi puabalena labhitvā tāpasassa sarīre kheḷapātanena laddhaṃ meti saamakāsi.

Tato katipāhassaccayena rao paccanto kupito. Rājā paccantaṃ vūpasamessāmīti caturaṅginiyā senāya nikkhami. Purohito gantvā rao purato ṭhatvā jayatu mahārājāti vatvā tumhe, mahārāja, jayatthāya gacchathāti pucchi. Āma brāhmaṇāti. Evaṃ sante rājuyyāne anajitakāḷakaṇṇī eko kūṭajaṭilo vasati, tassa sarīre kheḷaṃ pātethāti. Rājā tassa vacanaṃ gahetvā yathā gaṇikāya ca tena ca kataṃ, tatheva sabbaṃ katvā orodhepi āṇāpesi etassa kūṭajaṭilassa sarīre kheḷaṃ pātethāti. Tato orodhāpi orodhapālakāpi tatheva akaṃsu. Atha rājā uyyānadvāre rakkhaṃ ṭhapāpetvā raā saddhiṃ nikkhamantā sabbe tāpasassa sarīre kheḷaṃ apātetvā nikkhamituṃ na labhantīti āṇāpesi. Atha sabbo balakāyo ca seniyo ca teneva niyāmena tāpasassa upari kheḷaca dantakaṭṭhāni ca mukhavikkhālita udakaca pāpayiṃsu, kheḷo ca dantakaṭṭhāni ca sakalasarīraṃ avatthariṃsu.

Senāpati sabbapacchā suṇitvā mayhaṃ kira satthāraṃ bhavantaṃ puakkhettaṃ saggasopānaṃ evaṃ ghaṭṭayiṃsūti usumajātahadayo mukhena assasanto vegena rājuyyānaṃ āgantvā tathā byasanapattaṃ isiṃ disvā kacchaṃ bandhitvā dvīhi hatthehi dantakaṭṭhāni apaviyūhitvā ukkhipitvā nisīdāpetvā udakaṃ āharāpetvā nhāpetvā sabbaosadhehi ceva catujjātigandhehi ca sarīraṃ ubbaṭṭetvā sukhumasāṭakena puchitvā purato ajaliṃ katvā ṭhito evamāha ayuttaṃ, bhante, manussehi kataṃ, etesaṃ kiṃ bhavissatīti. Devatā senāpati tidhā bhinnā, ekaccā rājānameva nāsessāmāti vadanti, ekaccā saddhiṃ parisāya rājānanti, ekaccā rao vijitaṃ sabbaṃ nāsessāmāti. Idaṃ vatvā pana tāpaso appamattakampi kopaṃ akatvā lokassa santiupāyameva ācikkhanto āha aparādho nāma hoti, accayaṃ pana desetuṃ jānantassa pākatikameva hotīti.

Senāpati nayaṃ labhitvā rao santikaṃ gantvā rājānaṃ vanditvā āha tumhehi, mahārāja, nirāparādhe mahiddhike tāpase aparajjhantehi bhāriyaṃ kammaṃ kataṃ, devatā kira tidhā bhinnā evaṃ vadantīti sabbaṃ ārocetvā khamāpite kira, mahārāja, pākatikaṃ hoti, raṭṭhaṃ mā nāsetha, tāpasaṃ khamāpethāti āha. Rājā attani dosaṃ kataṃ disvāpi evaṃ vadati na taṃ khamāpessāmīti. Senāpati yāvatatiyaṃ yācitvā anicchantamāha ahaṃ, mahārāja, tāpasassa balaṃ jānāmi, na so abhūtavādī, nāpi kupito, sattānuddayena pana evamāha khamāpetha naṃ mahārājāti. Na khamāpemīti. Tena hi senāpatiṭṭhānaṃ aassa detha, ahaṃ tumhākaṃ āṇāpavattiṭṭhāne na vasissāmīti. Tvaṃ yenakāmaṃ gaccha, ahaṃ mayhaṃ senāpatiṃ labhissāmīti. Tato senāpati tāpasassa santikaṃ āgantvā vanditvā kathaṃ paṭipajjāmi, bhanteti āha. Senāpati ye te vacanaṃ suṇanti, sabbe saparikkhāre sadhane sadvipadacatuppade gahetvā sattadivasabbhantare bahi rajjasīmaṃ gaccha, devatā ativiya kupitā dhuvaṃ raṭṭhampi araṭṭhaṃ karissantīti. Senāpati tathā akāsi.

Rājā gatamattoyeva amittamathanaṃ katvā janapadaṃ vūpasametvā āgamma jayakhandhāvāraṭṭhāne nisīditvā nagaraṃ paṭijaggāpetvā antonagaraṃ pāvisi. Devatā paṭhamaṃyeva udakavuṭṭhiṃ pātayiṃsu. Mahājano attamano ahosi kūṭajaṭilaṃ aparaddhakālato paṭṭhāya amhākaṃ rao vaḍḍhiyeva, amitte nimmathesi, āgatadivaseyeva devo vuṭṭhoti. Devatā puna sumanapupphavuṭṭhiṃ pātayiṃsu, mahājano attamanataro ahosi. Devatā puna māsakavuṭṭhiṃ pātayiṃsu. Tato kahāpaṇavuṭṭhiṃ, tato kahāpaṇatthaṃ na nikkhameyyunti maamānā hatthūpagapādūpagādikatabhaṇḍavuṭṭhiṃ pātesuṃ. Mahājano sattabhūmikapāsāde ṭhitopi otaritvā ābharaṇāni piḷandhanto attamano ahosi. Arahati vata kūṭajaṭilake kheḷapātanaṃ, tassa upari kheḷapātitakālato paṭṭhāya amhākaṃ rao vaḍḍhi jātā, amittamathanaṃ kataṃ, āgatadivaseyeva devo vassi, tato sumanavuṭṭhi māsakavuṭṭhi kahāpaṇavuṭṭhi katabhaṇḍavuṭṭhīti catasso vuṭṭhiyo jātāti attamanavācaṃ nicchāretvā rao katapāpe samanuo jāto.

Tasmiṃ samaye devatā ekatodhāraubhatodhārādīni nānappakārāni āvudhāni mahājanassa upari phalake maṃsaṃ koṭṭayamānā viya pātayiṃsu. Tadanantaraṃ vītaccike vītadhūme kiṃsukapupphavaṇṇe aṅgāre, tadanantaraṃ kūṭāgārappamāṇe pāsāṇe, tadanantaraṃ antomuṭṭhiyaṃ asaṇṭhahanikaṃ sukhumavālikaṃ vassāpayamānā asītihatthubbedhaṃ thalaṃ akaṃsu. Rao vijitaṭṭhāne kisavacchatāpaso senāpati mātuposakarāmoti tayova manussabhūtā arogā ahesuṃ. Sesānaṃ tasmiṃ kamme asamaṅgībhūtānaṃ tiracchānānaṃ pānīyaṭṭhāne pānīyaṃ nāhosi, tiṇaṭṭhāne tiṇaṃ. Te yena pānīyaṃ yena tiṇanti gacchantā appatteyeva sattame divase bahirajjasīmaṃ pāpuṇiṃsu. Tenāha sarabhaṅgabodhisatto

Kisahi vacchaṃ avakiriya daṇḍakī,

Ucchinnamūlo sajano saraṭṭho;

Kukkuḷanāme nirayamhi paccati,

Tassa phuliṅgāni patanti kāyeti. (jā. 2.17.70);

Evaṃ tāva daṇḍakīraassa araabhūtabhāvo veditabbo.

Kaliṅgaraṭṭhe pana nāḷikirarae rajjaṃ kārayamāne himavati pacasatatāpasā anitthigandhā ajinajaṭavākacīradharā vanamūlaphalabhakkhā hutvā ciraṃ vītināmetvā loṇambilasevanatthaṃ manussapathaṃ otaritvā anupubbena kaliṅgaraṭṭhe nāḷikirarao nagaraṃ sampattā. Te jaṭājinavākacīrāni saṇṭhapetvā pabbajitānurūpaṃ upasamasiriṃ dassayamānā nagaraṃ bhikkhāya pavisiṃsu. Manussā anuppanne buddhuppāde tāpasapabbajite disvā pasannā nisajjaṭṭhānaṃ saṃvidhāya hatthato bhikkhābhājanaṃ gahetvā nisīdāpetvā bhikkhaṃ sampādetvā adaṃsu. Tāpasā katabhattakiccā anumodanaṃ akaṃsu. Manussā sutvā pasannacittā kuhiṃ bhadantā gacchantīti pucchiṃsu. Yathāphāsukaṭṭhānaṃ, āvusoti. Bhante, alaṃ aattha gamanena, rājuyyāne vasatha, mayaṃ bhuttapātarāsā āgantvā dhammakathaṃ sossāmāti. Tāpasā adhivāsetvā uyyānaṃ agamaṃsu. Nāgarā bhuttapātarāsā suddhavatthanivatthā dhammakathaṃ sossāmāti saṅghā gaṇā gaṇībhūtā uyyānābhimukhā agamaṃsu. Rājā uparipāsāde ṭhito te tathā gacchamāne disvā upaṭṭhākaṃ pucchi kiṃ ete bhaṇe nāgarā suddhavatthā suddhuttarāsaṅgā hutvā uyyānābhimukhā gacchanti, kimettha samajjaṃ vā nāṭakaṃ vā atthīti? Natthi deva, ete tāpasānaṃ santike dhammaṃ sotukāmā gacchantīti. Tena hi bhaṇe ahampi gacchissāmi, mayā saddhiṃ gacchantūti. So gantvā tesaṃ ārocesi rājāpi gantukāmo, rājānaṃ parivāretvāva gacchathāti. Nāgarā pakatiyāpi attamanā taṃ sutvā amhākaṃ rājā assaddho appasanno dussīlo, tāpasā dhammikā, te āgamma rājāpi dhammiko bhavissatīti attamanatarā ahesuṃ.

Rājā nikkhamitvā tehi parivārito uyyānaṃ gantvā tāpasehi saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīdi. Tāpasā rājānaṃ disvā parikathāya kusalassekassa tāpasassa rao dhammaṃ kathehīti saamadaṃsu, so tāpaso parisaṃ oloketvā pacasu veresu ādīnavaṃ pacasu ca sīlesu ānisaṃsaṃ kathento

Pāṇo na hantabbo, adinnaṃ nādātabbaṃ, kāmesumicchācāro na caritabbo, musā na bhāsitabbā, majjaṃ na pātabbaṃ, pāṇātipāto nāma nirayasaṃvattaniko hoti tiracchānayonisaṃvattaniko pettivisayasaṃvattaniko, tathā adinnādānādīni. Pāṇātipāto niraye paccitvā manussalokaṃ āgatassa vipākāvasesena appāyukasaṃvattaniko hoti, adinnādānaṃ appabhogasaṃvattanikaṃ, micchācāro bahusapattasaṃvattaniko, musāvādo abhūtabbhakkhānasaṃvattaniko, majjapānaṃ ummattakabhāvasaṃvattanikanti

Pacasu veresu imaṃ ādīnavaṃ kathesi.

Rājā pakatiyāpi assaddho appasanno dussīlo, dussīlassa ca sīlakathā nāma dukkathā, kaṇṇe sūlappavesanaṃ viya hoti. Tasmā so cintesi ahaṃ ete paggaṇhissāmīti āgato, ime pana mayhaṃ āgatakālato paṭṭhāya maṃyeva ghaṭṭentā vijjhantā parisamajjhe kathenti, karissāmi nesaṃ kāttabbanti. So dhammakathāpariyosāne ācariyā sve mayhaṃ gehe bhikkhaṃ gaṇhathāti nimantetvā agamāsi. So dutiyadivase mahante mahante koḷumbe āharāpetvā gūthassa pūrāpetvā kadalipattehi nesaṃ mukhāni bandhāpetvā tattha tattha ṭhapāpesi, puna bahalamadhukatelanāgabalapicchillādīnaṃ kūṭe pūretvā nisseṇimatthake ṭhapāpesi, tattheva ca mahāmalle baddhakacche hatthehi muggare gāhāpetvā ṭhapetvā āha kūṭatāpasā ativiya maṃ viheṭhayiṃsu, tesaṃ pāsādato otaraṇakāle kūṭehi picchillaṃ sopānamatthake vissajjetvā sīse muggarehi pothetvā gale gahetvā sopāne khipathāti. Sopānapādamūle pana caṇḍe kukkure bandhāpesi.

Tāpasāpi sve rājagehe bhujissāmāti aamaaṃ ovadiṃsu mārisā rājagehaṃ nāma sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pabbajitehi nāma chadvārārammaṇe saatehi bhavitabbaṃ, diṭṭhadiṭṭhe ārammaṇe nimittaṃ na gahetabbaṃ, cakkhudvāre saṃvaro paccupaṭṭhapetabboti.

Punadivase bhikkhācāravelaṃ sallakkhetvā vākacīraṃ nivāsetvā ajinacammaṃ ekaṃsagataṃ katvā jaṭākalāpaṃ saṇṭhapetvā bhikkhābhājanaṃ gahetvā paṭipāṭiyā rājanivesanaṃ abhiruḷhā. Rājā āruḷhabhāvaṃ atvā gūthakoḷumbamukhato kadalipattaṃ nīharāpesi. Duggandho tāpasānaṃ nāsapuṭaṃ paharitvā matthaluṅgapātanākārapatto ahosi. Mahātāpaso rājānaṃ olokesi. Rājā ettha bhonto yāvadatthaṃ bhujantu ceva harantu ca, tumhākametaṃ anucchavikaṃ, hiyyo ahaṃ tumhe paggaṇhissāmīti āgato, tumhe pana maṃyeva ghaṭṭento vijjhantā parisamajjhe kathayittha , tumhākamidaṃ anucchavikaṃ, bhujathāti mahātāpasassa uluṅkena gūthaṃ upanāmesi. Mahātāpaso dhī dhīti vadanto paṭinivatti. Ettakeneva gacchissatha tumheti sopāne kūṭehi picchillaṃ vissajjāpetvā mallānaṃ saamadāsi. Mallā muggarehi sīsāni pothetvā gīvāya gahetvā sopāne khipiṃsu, ekopi sopāne patiṭṭhātuṃ nāsakkhi , pavaṭṭamānā sopānapādamūlaṃyeva pāpuṇiṃsu. Sampatte sampatte caṇḍakukkurā paṭapaṭāti lucamānā khādiṃsu. Yopi nesaṃ uṭṭhahitvā palāyati, sopi āvāṭe patati, tatrāpi naṃ kukkurā anubandhitvā khādantiyeva. Iti nesaṃ kukkurā aṭṭhisaṅkhalikameva avasesayiṃsu. Evaṃ so rājā tapasampanne pacasate tāpase ekadivaseneva jīvitā voropesi.

Athassa raṭṭhe devatā purimanayeneva puna navavuṭṭhiyo pātesuṃ. Tassa rajjaṃ saṭṭhiyojanubbedhena vālikathalena avacchādiyittha. Tenāha sarabhaṅgo bodhisatto

Yo saate pabbajite avacayi,

Dhammaṃ bhaṇante samaṇe adūsake;

Taṃ nāḷikeraṃ sunakhā parattha,

Saṅgamma khādanti viphandamānanti. (jā. 2.17.71);

Evaṃ kāliṅgāraassa araabhūtabhāvo veditabbo.

Atīte pana bārāṇasinagare diṭṭhamaṅgalikā nāma cattālīsakoṭivibhavassa seṭṭhino ekā dhītā ahosi dassanīyā pāsādikā. Sā rūpabhogakulasampattisampannatāya bahūnaṃ patthanīyā ahosi. Yo panassā vāreyyatthāya pahiṇāti, taṃ taṃ disvānassa jātiyaṃ vā hatthapādādīsu vā yattha katthaci dosaṃ āropetvā ko esa dujjāto dussaṇṭhitotiādīni vatvā nīharatha nanti nīharāpetvā evarūpampi nāma addasaṃ, udakaṃ āharatha, akkhīni dhovissāmīti akkhīni dhovati. Tassā diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ vippakāraṃ pāpetvā nīharāpetīti diṭṭhamaṅgalikā tveva saṅkhā udapādi, mūlanāmaṃ antaradhāyi.

Sā ekadivasaṃ gaṅgāya udakakīḷaṃ kīḷissāmīti titthaṃ sajjāpetvā pahūtaṃ khādanīyabhojanīyaṃ sakaṭesu pūrāpetvā bahūni gandhamālādīni ādāya paṭicchannayānaṃ āruyha ātigaṇaparivutā gehamhā nikkhami. Tena ca samayena mahāpuriso caṇḍālayoniyaṃ nibbatto bahinagare cammagehe vasati, mātaṅgotvevassa nāmaṃ ahosi. So soḷasavassuddesiko hutvā kenacideva karaṇīyena antonagaraṃ pavisitukāmo ekaṃ nīlapilotikaṃ nivāsetvā ekaṃ hatthe bandhitvā ekena hatthena pacchiṃ, ekena ghaṇḍaṃ gahetvā ussaratha ayyā, caṇḍālohanti jānāpanatthaṃ taṃ vādento nīcacittaṃ paccupaṭṭhapetvā diṭṭhadiṭṭhe manusse namassamāno nagaraṃ pavisitvā mahāpathaṃ paṭipajji.

Diṭṭhamaṅgalikā ghaṇḍasaddaṃ sutvā sāṇiantarena olokentī dūratova taṃ āgacchantaṃ disvā kimetanti pucchi. Mātaṅgo ayyeti. Kiṃ vata, bho, akusalaṃ akaramha, kassāyaṃ nissando, vināso nu kho me paccupaṭṭhito, maṅgalakiccena nāma gacchamānā caṇḍālaṃ addasanti sarīraṃ kampetvā jigucchamānā kheḷaṃ pātetvā dhātiyo āha vegena udakaṃ āharatha, caṇḍālo diṭṭho, akkhīni ceva nāma gahitamukhaca dhovissāmīti dhovitvā rathaṃ nivattāpetvā sabbapaṭiyādānaṃ gehaṃ pesetvā pāsādaṃ abhiruhi. Surāsoṇḍādayo ceva tassā upaṭṭhākamanussā ca kuhiṃ, bho diṭṭhamaṅgalikā, imāyapi velāya nāgacchatīti pucchantā taṃ pavattiṃ sutvā mahantaṃ vata, bho, surāmaṃsagandhamālādisakkāraṃ caṇḍālaṃ nissāya anubhavituṃ na labhimha, gaṇhatha caṇḍālanti gataṭṭhānaṃ gavesitvā nirāparādhaṃ mātaṅgapaṇḍitaṃ tajjitvā are mātaṅga taṃ nissāya idacidaca sakkāraṃ anubhavituṃ na labhimhāti kesesu gahetvā bhūmiyaṃ pātetvā jāṇukapparapāsāṇādīhi koṭṭetvā matoti saāya pāde gahetvā kaḍḍhantā saṅkārakūṭe chaḍḍesuṃ.

Mahāpuriso saaṃ paṭilabhitvā hatthapāde parāmasitvā idaṃ dukkhaṃ kaṃ nissāya uppannanti cintento na aaṃ kaci, diṭṭhamaṅgalikaṃ nissāya uppannanti atvā sacāhaṃ puriso, pādesu naṃ nipātessāmīti cintetvā vedhamāno diṭṭhamaṅgalikāya kuladvāraṃ gantvā diṭṭhamaṅgalikaṃ labhanto vuṭṭhahissāmi, alabhantassa ettheva maraṇanti gehaṅgaṇe nipajji. Tena ca samayena jambudīpe ayaṃ dhammatā hoti yassa caṇḍālo kujjhitvā gabbhadvāre nipanno marati, ye ca tasmiṃ gabbhe vasanti, sabbe caṇḍālā honti. Gehamajjhamhi mate sabbe gehavāsino, dvāramhi mate ubhato anantaragehavāsikā, aṅgaṇamhi mate ito satta ito sattāti cuddasagehavāsino sabbe caṇḍālā hontīti. Bodhisatto pana aṅgaṇe nipajji.

Seṭṭhissa ārocesuṃ mātaṅgo te sāmi gehaṅgaṇe patitoti gacchatha bhaṇe, kiṃ kāraṇāti vatvā ekamāsakaṃ datvā uṭṭhāpethāti. Te gantvā imaṃ kira māsakaṃ gahetvā uṭṭhahāti vadiṃsu. So nāhaṃ māsakatthāya nipanno, diṭṭhamaṅgalikāya svāhaṃ nipannoti āha. Diṭṭhamaṅgalikāya ko dosoti? Kiṃ tassā dosaṃ na passatha, niraparādho ahaṃ tassā manussehi byasanaṃ pāpito, taṃ labhantova vuṭṭhahissāmi, alabhanto na vuṭṭhahissāmīti.

Te gantvā seṭṭhissa ārocesuṃ. Seṭṭhi dhītu dosaṃ atvā gacchatha, ekaṃ kahāpaṇaṃ dethāti peseti. So na icchāmi kahāpaṇaṃ, tameva icchāmīti āha. Taṃ sutvā seṭṭhi ca seṭṭhibhariyā ca ekāyeva no piyadhītā, paveṇiyā ghaṭako ao dārakopi natthīti saṃvegappattā gacchatha tātā, koci amhākaṃ asahanako etaṃ jīvitāpi voropeyya, etasmihi mate sabbe mayaṃ naṭṭhā homa, ārakkhamassa gaṇhathāti parivāretvā ārakkhaṃ saṃvidhāya yāguṃ pesayiṃsu, bhattaṃ dhanaṃ pesayiṃsu, evaṃ so sabbaṃ paṭikkhipi. Evaṃ eko divaso gato; dve, tayo, cattāro, paca divasā gatā.

Tato sattasattagehavāsikā uṭṭhāya na sakkoma mayaṃ tumhe nissāya caṇḍālā bhavituṃ, amhe mā nāsetha, tumhākaṃ dārikaṃ datvā etaṃ uṭṭhāpethāti āhaṃsu. Te satampi sahassampi satasahassampi pahiṇiṃsu, so paṭikkhipateva. Evaṃ cha divasā gatā. Sattame divase ubhato cuddasagehavāsikā sannipatitvā na mayaṃ caṇḍālā bhavituṃ sakkoma, tumhākaṃ akāmakānampi mayaṃ etassa dārikaṃ dassāmāti āhaṃsu.

Mātāpitaro sokasallasamappitā visaī hutvā sayane nipatiṃsu. Ubhato cuddasagehavāsino pāsādaṃ āruyha supupphitakiṃsukasākhaṃ ucchindantā viya tassā sabbābharaṇāni omucitvā nakhehi sīmantaṃ katvā kese bandhitvā nīlasāṭakaṃ nivāsāpetvā hatthe nīlapilotikakhaṇḍaṃ veṭhetvā kaṇṇesu tipupaṭṭake piḷandhāpetvā tālapaṇṇapacchiṃ datvā pāsādato otārāpetvā dvīsu bāhāsu gahetvā tava sāmikaṃ gahetvā yāhīti mahāpurisassa adaṃsu.

Nīluppalampi atibhāroti anukkhittapubbā sukhumāladārikā uṭṭhāhi sāmi, gacchāmāti āha. Bodhisatto nipannakova āha nāhaṃ uṭṭhahāmīti. Atha kinti vadāmīti. Uṭṭhehi ayya mātaṅgāti evaṃ maṃ vadāhīti. Sā tathā avoca. Na tuyhaṃ manussā uṭṭhānasamatthaṃ maṃ akaṃsu, bāhāya maṃ gahetvā uṭṭhāpehīti. Sā tathā akāsi. Bodhisatto uṭṭhahanto viya parivaṭṭetvā bhūmiyaṃ patitvā nāsitaṃ, bho, diṭṭhamaṅgalikāya paṭhamaṃ manussehi koṭṭāpetvā, idāni sayaṃ koṭṭetīti viravittha. Sā kiṃ karomi ayyāti? Dvīhi hatthehi gahetvā uṭṭhāpehīti. Sā tathā uṭṭhāpetvā nisīdāpetvā gacchāma sāmīti. Gacchā nāma arae honti, mayaṃ manussā, atikoṭṭitomhi tuyhaṃ manussehi, na sakkomi padasā gantuṃ, piṭṭhiyā maṃ nehīti. Sā onamitvā piṭṭhiṃ adāsi. Bodhisatto abhiruhi. Kuhiṃ nemi sāmīti? Bahinagaraṃ nehīti. Sā pācīnadvāraṃ gantvā idha te sāmi vasanaṭṭhānanti pucchi. Kataraṭṭhānaṃ etanti? Pācīnadvāraṃ sāmīti. Pācīnadvāre caṇḍālaputtā vasituṃ na labhantīti attano vasanaṭṭhānaṃ anācikkhitvāva sabbadvārāni āhiṇḍāpesi. Kasmā? Bhavaggapattamassā mānaṃ pātessāmīti. Mahājano ukkuṭṭhimakāsi ṭhapetvā tumhādisaṃ ao etissā mānaṃ bhedako natthīti.

Sā pacchimadvāraṃ patvā idha te sāmi vasanaṭṭhānanti pucchi. Kataraṭṭhānaṃ etanti? Pacchimadvāraṃ sāmīti. Iminā dvārena nikkhamitvā cammagehaṃ olokentī gacchāti. Sā tattha gantvā āha idaṃ cammagehaṃ tumhākaṃ vasanaṭṭhānaṃ sāmīti? Āmāti piṭṭhito otaritvā cammagehaṃ pāvisi.

Tattha sattaṭṭhadivase vasanto sabbautagavesanadhīro ettakesu divasesu na ca jātisambhedamakāsi. Mahākulassa dhītā sace maṃ nissāya mahantaṃ yasaṃ na pāpuṇāti, na camhāhaṃ catuvīsatiyā buddhānaṃ antevāsiko. Etissā pādadhovanaudakena sakalajambudīpe rājūnaṃ abhisekakiccaṃ karissāmīti cintetvā puna cintesi agāramajjhevasanto na sakkhissāmi, pabbajitvā pana sakkhissāmīti. Cintetvā taṃ āmantesi diṭṭhamaṅgalike mayaṃ pubbe ekacarā kammaṃ katvāpi akatvāpi sakkā jīvituṃ, idāni pana dārabharaṇaṃ paṭipannamha, kammaṃ akatvā na sakkā jīvituṃ, tvaṃ yāvāhaṃ āgacchāmi, tāva mā ukkaṇṭhitthāti araaṃ pavisitvā susānādīsu nantakāni saṅkaḍḍhitvā nivāsanapārupanaṃ katvā samaṇapabbajjaṃ pabbajitvā ekacaro laddhakāyaviveko kasiṇaparikammaṃ katvā aṭṭha samāpattiyo paca abhiāyo ca nibbattetvā idāni sakkā diṭṭhamaṅgalikāya avassayena mayā bhavitunti bārāṇasiabhimukho gantvā cīvaraṃ pārupitvā bhikkhaṃ caramāno diṭṭhamaṅgalikāya gehābhimukho agamāsi.

Sā taṃ dvāre ṭhitaṃ disvā asajānantī aticchatha, bhante, caṇḍālānaṃ vasanaṭṭhānametanti āha. Bodhisatto tattheva aṭṭhāsi. Sā punappunaṃ olokentī sajānitvā hatthehi uraṃ paharitvā viravamānā pādamūle patitvā āha yadi te sāmi edisaṃ cittaṃ atthi, kasmā maṃ mahatā yasā parihāpetvā anāthaṃ akāsīti. Nānappakāraṃ paridevaṃ paridevitvā akkhīni puchamānā uṭṭhāya bhikkhābhājanaṃ gahetvā antogehe nisīdāpetvā bhikkhaṃ adāsi. Mahāpuriso bhattakiccaṃ katvā āha diṭṭhamaṅgalike mā soci mā paridevi, ahaṃ tuyhaṃ pādadhovanaudakena sakalajambudīpe rājūnaṃ abhisekakiccaṃ kāretuṃ samattho, tvaṃ pana ekaṃ mama vacanaṃ karohi, nagaraṃ pavisitvā na mayhaṃ sāmiko caṇḍālo, mahābrahmā mayhaṃ sāmikoti ugghosayamānā sakalanagaraṃ carāhīti.

Evaṃ vutte diṭṭhamaṅgalikā pakatiyāpi ahaṃ sāmi mukhadoseneva byasanaṃ pattā, na sakkhissāmevaṃ vattunti āha. Bodhisatto kiṃ pana tayā mayhaṃ agāre vasantassa alikavacanaṃ sutapubbaṃ, ahaṃ tadāpi alikaṃ na bhaṇāmi, idāni pabbajito kiṃ vakkhāmi, saccavādī puriso nāmāhanti vatvā ajja pakkhassa aṭṭhamī, tvaṃ ito sattāhassaccayena uposathadivase mayhaṃ sāmiko mahābrahmā candamaṇḍalaṃ bhinditvā mama santikaṃ āgamissatīti sakalanagare ugghosehīti vatvā pakkāmi.

Sā saddahitvā haṭṭhatuṭṭhā sūrā hutvā sāyaṃpātaṃ nagaraṃ pavisitvā tathā ugghosesi. Manussā pāṇinā pāṇiṃ paharantā passatha, amhākaṃ diṭṭhamaṅgalikā caṇḍālaputtaṃ mahābrahmānaṃ karotīti hasantā keḷiṃ karonti. Sā punadivasepi tatheva sāyaṃpātaṃ pavisitvā idāni chāhaccayena, pacāha-catūha-tīha-dvīha-ekāhaccayena mayhaṃ sāmiko mahābrahmā candamaṇḍalaṃ bhinditvā mama santikaṃ āgamissatīti ugghosesi.

Brāhmaṇā cintayiṃsu ayaṃ diṭṭhamaṅgalikā atisūrā hutvā katheti, kadāci evaṃ siyā, etha mayaṃ diṭṭhamaṅgalikāya vasanaṭṭhānaṃ paṭijaggāmāti cammagehassa bāhirabhāgaṃ samantā tacchāpetvā vālikaṃ okiriṃsu. Sāpi uposathadivase pātova nagaraṃ pavisitvā ajja mayhaṃ sāmiko āgamissatīti ugghosesi. Brāhmaṇā cintayiṃsu ayaṃ bho na dūraṃ apadissati, ajja kira mahābrahmā āgamissati, vasanaṭṭhānaṃ saṃvidahāmāti cammagehaṃ samajjāpetvā haritūpalittaṃ ahatavatthehi parikkhipitvā mahārahaṃ pallaṅkaṃ attharitvā upari celavitānaṃ bandhitvā gandhamāladāmāni osārayiṃsu. Tesaṃ paṭijaggantānaṃyeva sūriyo atthaṃ gato.

Mahāpuriso cande uggatamatte abhiāpādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya kāmāvacaracittena parikammaṃ katvā iddhicittena dvādasayojanikaṃ brahmattabhāvaṃ māpetvā vehāsaṃ abbhuggantvā candavimānassa anto pavisitvā vanantato abbhussakkamānaṃ candaṃ bhinditvā candavimānaṃ ohāya purato hutvā mahājano maṃ passatūti adhiṭṭhāsi. Mahājano disvā saccaṃ, bho, diṭṭhamaṅgalikāya vacanaṃ, āgacchantaṃ mahābrahmānaṃ pūjessāmāti gandhamālaṃ ādāya diṭṭhamaṅgalikāya gharaṃ parivāretvā aṭṭhāsi. Mahāpuriso matthakamatthakena sattavāre bārāṇasiṃ anuparigantvā mahājanena diṭṭhabhāvaṃ atvā dvādasayojanikaṃ attabhāvaṃ vijahitvā manussappamāṇameva māpetvā mahājanassa passantasseva cammagehaṃ pāvisi. Mahājano disvā otiṇṇo no mahābrahmā, sāṇiṃ āharathāti nivesanaṃ mahāsāṇiyā parikkhipitvā parivāretvā ṭhito.

Mahāpurisopi sirisayanamajjhe nisīdi. Diṭṭhamaṅgalikā samīpe aṭṭhāsi. Atha naṃ pucchi utusamayo te diṭṭhamaṅgaliketi. Āma ayyāti. Mayā dinnaṃ puttaṃ gaṇhāhīti aṅguṭṭhakena nābhimaṇḍalaṃ phusi. Tassā parāmasaneneva gabbho patiṭṭhāsi. Mahāpuriso ettāvatā te diṭṭhamaṅgalike pādadhovanaudakaṃ sakalajambudīpe rājūnaṃ abhisekodakaṃ bhavissati, tvaṃ tiṭṭhāti vatvā brahmattabhāvaṃ māpetvā passantasseva mahājanassa nikkhamitvā vehāsaṃ abbhuggantvā caṇḍamaṇḍalameva paviṭṭho. Sā tato paṭṭhāya brahmapajāpatī nāma jātā. Pādadhovanaudakaṃ labhanto nāma natthi.

Brāhmaṇā brahmapajāpatiṃ antonagare vasāpessāmāti suvaṇṇasivikāya āropetvā yāva sattamakoṭiyā aparisuddhajātikassa sivikaṃ gahetuṃ na adaṃsu. Soḷasa jātimantabrāhmaṇā gaṇhiṃsu. Sesā gandhapupphādīhi pūjetvā nagaraṃ pavisitvā na sakkā, bho, ucchiṭṭhagehe brahmapajāpatiyā vasituṃ, vatthuṃ gahetvā gehaṃ karissāma, yāva pana taṃ karīyati, tāva maṇḍapeva vasatūti maṇḍape vasāpesuṃ. Tato paṭṭhāya cakkhupathe ṭhatvā vanditukāmā kahāpaṇaṃ datvā vandituṃ labhanti, savanūpacāre vanditukāmā sataṃ datvā labhanti, āsanne pakatikathaṃ savanaṭṭhāne vanditukāmā pacasatāni datvā labhanti, pādapiṭṭhiyaṃ sīsaṃ ṭhapetvā vanditukāmā sahassaṃ datvā labhanti, pādadhovanaudakaṃ patthayamānā dasasahassāni datvā labhanti. Bahinagarato antonagare yāva maṇḍapā āgacchantiyā laddhadhanaṃyeva koṭisatamattaṃ ahosi.

Sakalajambudīpo saṅkhubhi, tato sabbarājāno brahmapajāpatiyā pādadhovanena abhisekaṃ karissāmāti satasahassaṃ pesetvā labhiṃsu. Maṇḍape vasantiyā eva gabbhavuṭṭhānaṃ ahosi. Mahāpurisaṃ paṭicca laddhakumāro pāsādiko ahosi lakkhaṇasampanno. Mahābrahmuno putto jātoti sakala jambudīpo ekakolāhalo ahosi. Kumārassa khīramaṇimūlaṃ hotūti tato tato āgatadhanaṃ koṭisahassaṃ ahosi. Ettāvatā nivesanampi niṭṭhitaṃ. Kumārassa nāmakaraṇaṃ karissāmāti nivesanaṃ sajjetvā kumāraṃ gandhodakena nhāpetvā alaṅkaritvā maṇḍape jātattā maṇḍabyotveva nāmaṃ akaṃsu.

Kumāro sukhena saṃvaḍḍhamāno sippuggahaṇavayapattoti sakalajambudīpe sippajānanakā tassa santike āgantvā sippaṃ sikkhāpenti. Kumāro medhāvī paavā sutaṃ sutaṃ mutaṃ āvuṇanto viya gaṇhāti, gahitagahitaṃ suvaṇṇaghaṭe pakkhittatelaṃ viya tiṭṭhati. Yāvatā vācuggatā pariyatti atthi, tena anuggahitā nāma nāhosi. Brāhmaṇā taṃ parivāretvā caranti, sopi brāhmaṇabhatto ahosi. Gehe asītibrāhmaṇasahassāni niccabhattaṃ bhujanti. Gehampissa sattadvārakoṭṭhakaṃ mahantaṃ ahosi. Gehe maṅgaladivase jambudīpavāsīhi pesitadhanaṃ koṭisahassamattaṃ ahosi.

Bodhisatto āvajjesi pamatto nu kho kumāro appamattoti. Athassa taṃ pavattiṃ atvā brāhmaṇabhatto jāto, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ hoti, taṃ na jānāti, gacchāmi naṃ damemīti cīvaraṃ pārupitvā bhikkhābhājanaṃ gahetvā dvārakoṭṭhakā atisambādhā, na sakkā koṭṭhakena pavisitunti ākāsenāgantvā asītibrāhmaṇasahassānaṃ bhujanaṭṭhāne ākāsaṅgaṇe otari. Maṇḍabyakumāropi suvaṇṇakaṭacchuṃ gāhāpetvā idha sūpaṃ detha idha odananti parivisāpento bodhisattaṃ disvā daṇḍakena ghaṭṭitaāsiviso viya kupitvā imaṃ gāthamāha

Kuto nu āgacchasi dummavāsī,

Otallako paṃsupisācakova;

Saṅkāracoḷaṃ paṭimuca kaṇṭhe,

Ko re tuvaṃ hosi adakkhiṇeyyoti. (jā. 1.15.1);

Atha naṃ mahāsatto akujjhitvāva ovadanto āha

Annaṃ tavedaṃ pakataṃ yasassi,

Taṃ khajjare bhujare piyyare ca;

Jānāsi maṃ tvaṃ paradattūpajīviṃ,

Uttiṭṭha piṇḍaṃ labhataṃ sapākoti. (jā. 1.15.2);

So nayidaṃ tumhādisānaṃ paṭiyattanti dassento āha

Annaṃ mamedaṃ pakataṃ brāhmaṇānaṃ,

Atthatthitaṃ saddahato mamedaṃ;

Apehi etto kimidhaṭṭhitosi,

Na mādisā tuyhaṃ dadanti jammāti. (jā. 1.15.3);

Atha bodhisatto dānaṃ nāma saguṇassapi nigguṇassapi yassa kassaci dātabbaṃ, yathā hi ninnepi thalepi patiṭṭhāpitaṃ bījaṃ pathavīrasaṃ āporasaca āgamma sampajjati, evaṃ nipphalaṃ nāma natthi, sukhette vapitabījaṃ viya guṇavante mahapphalaṃ hotīti dassetuṃ imaṃ gāthamāha

Thale ca ninne ca vapanti bījaṃ,

Anūpakhette phalamāsamānā;

Etāya saddhāya dadāhi dānaṃ,

Appeva ārādhaye dakkhiṇeyyeti. (jā. 1.15.4);

Atha kumāro kodhābhibhūto kenimassa muṇḍakassa paveso dinnoti dvārarakkhādayo tajjetvā

Khettāni mayhaṃ viditāni loke,

Yesāhaṃ bījāni patiṭṭhapemi;

Ye brāhmaṇā jātimantūpapannā,

Tānīdha khettāni supesalānīti. (jā. 1.15.5)

Gāthaṃ vatvā imaṃ jammaṃ veṇupadarena pothetvā gīvāyaṃ gahetvā sattapi dvārakoṭṭhake atikkamitvā bahi nīharathāti āha. Atha naṃ mahāpuriso āha

Giriṃ nakhena khaṇasi, ayo dantebhi khādasi;

Jātavedaṃ padahasi, yo isiṃ paribhāsasīti. (jā. 1.15.9);

Evaca pana vatvā sace myāyaṃ hatthe vā pāde vā gaṇhāpetvā dukkhaṃ uppādeyya, bahuṃ apuaṃ pasaveyyāti sattānuddayatāya vehāsaṃ abbhuggantvā antaravīthiyaṃ otari. Bhagavā sabbautaṃ patto tamatthaṃ pakāsento imaṃ gāthamāha

Idaṃ vatvāna mātaṅgo, isi saccaparakkamo;

Antalikkhasmiṃ pakkāmi, brāhmaṇānaṃ udikkhatanti. (jā. 1.15.10);

Tāvadeva nagararakkhikadevatānaṃ jeṭṭhakadevarājā maṇḍabyassa gīvaṃ parivattesi. Tassa mukhaṃ parivattetitvā pacchāmukhaṃ jātaṃ, akkhīni parivattāni, mukhena kheḷaṃ vamati, sarīraṃ thaddhaṃ sūle āropitaṃ viya ahosi. Asītisahassā paricārakayakkhā asītibrāhmaṇasahassāni tatheva akaṃsu. Vegena gantvā brahmapajāpatiyā ārocayiṃsu. Sā taramānarūpā āgantvā taṃ vippakāraṃ disvā gāthamāha

Āvedhitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ,

Bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ;

Setāni akkhīni yathā matassa,

Ko me imaṃ puttamakāsi evanti. (jā. 1.15.11);

Athassā ārocesuṃ

Idhāgamā samaṇo dummavāsī,

Otallako paṃsupisācakova,

Saṅkāracoḷaṃ paṭimuca kaṇṭhe,

So te imaṃ puttamakāsi evanti. (jā. 1.15.12);

Sā sutvāva aāsi mayhaṃ yasadāyako ayyo anukampāya puttassa pamattabhāvaṃ atvā āgato bhavissatīti. Tato upaṭṭhāke pucchi

Katamaṃ disaṃ agamā bhūripao,

Akkhātha me māṇavā etamatthaṃ;

Gantvāna taṃ paṭikaremu accayaṃ,

Appeva naṃ putta labhemu jīvitanti. (jā. 1.15.13);

Te āhaṃsu

Vehāyasaṃ agamā bhūripao,

Pathaddhuno pannaraseva cando;

Apicāpi so purimadisaṃ agacchi,

Saccappaṭio isi sādhurūpoti. (jā. 1.15.14);

Mahāpurisopi antaravīthiyaṃ otiṇṇaṭṭhānato paṭṭhāya mayhaṃ padavaḷajaṃ hatthiassādīnaṃ vasena mā antaradhāyittha, diṭṭhamaṅgalikāyeva naṃ passatu, mā aeti adhiṭṭhahitvā piṇḍāya caritvā yāpanamattaṃ missakodanaṃ gahetvā paṭikkamanasālāyaṃ nisinno bhujitvā thokaṃ bhuttāvasesaṃ bhikkhābhājaneyeva ṭhapesi. Diṭṭhamaṅgalikāpi pāsādā oruyha antaravīthiṃ paṭipajjamānā padavaḷajaṃ disvā idaṃ mayhaṃ yasadāyakassa ayyassa padanti padānusārenāgantvā vanditvā āha tumhākaṃ, bhante, dāsena katāparādhaṃ mayhaṃ khamatha, na hi tumhe kodhavasikā nāma, detha me puttassa jīvitanti.

Evaca pana vatvā

Āvedhitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ,

Bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ;

Setāni akkhīni yathā matassa,

Ko me imaṃ puttamakāsi evanti. (jā. 1.15.15)

Gāthaṃ abhāsi. Mahāpuriso āha na mayaṃ evarūpaṃ karoma, pabbajitaṃ pana hiṃsante disvā pabbajitesu sagāravāhi bhūtayakkhadevatāhi kataṃ bhavissatīti.

Kevalaṃ, bhante, tumhākaṃ manopadoso mā hotu, devatāhi kataṃ hotu, sukhamāpayā , bhante, devatā, apicāhaṃ, bhante, kathaṃ paṭipajjāmīti. Tena hi osadhaṃ te kathessāmi, mama bhikkhābhājane bhuttāvasesaṃ bhattamatthi, tattha thokaṃ udakaṃ āsicitvā thokaṃ gahetvā tava puttassa mukhe pakkhipa, avasesaṃ udakacāṭiyaṃ āloḷetvā asītiyā brāhmaṇasahassānaṃ mukhe pakkhipāti. Sā evaṃ karissāmīti bhattaṃ gahetvā mahāpurisaṃ vanditvā gantvā tathā akāsi.

Mukhe pakkhittamatte jeṭṭhakadevarājā sāmimhi sayaṃ bhesajjaṃ karonte amhehi na sakkā kici kātunti kumāraṃ vissajjesi. Sopi khipitvā kici dukkhaṃ appattapubbo viya pakativaṇṇo ahosi. Atha naṃ mātā avoca passa tāta tava kulupakānaṃ hirottapparahitānaṃ vippakāraṃ, samaṇā pana na evarūpā honti, samaṇe tāta bhojeyyāsīti. Tato sesakaṃ udakacāṭiyaṃ āluḷāpetvā brāhmaṇānaṃ mukhe pakkhipāpesi. Yakkhā tāvadeva vissajjetvā palāyiṃsu. Brāhmaṇā khipitvā khipitvā uṭṭhahitvā kiṃ amhākaṃ mukhe pakkhittanti pucchiṃsu. Mātaṅgaisissa ucchiṭṭhabhattanti. Te caṇḍālassa ucchiṭṭhakaṃ khādāpitamhā, abrāhmaṇā dānimhā jātā, idāni no brāhmaṇā asuddhabrāhmaṇā imeti sambhogaṃ na dassantīti tato palāyitvā majjharaṭṭhaṃ gantvā majjharājassa nagare aggāsanikā brāhmaṇā nāma mayanti rājagehe bhujanti.

Tasmiṃ samaye bodhisatto pāpaniggahaṃ karonto mānajātike nimmadayanto vicarati. Atheko jātimantatāpaso nāma mayā sadiso natthīti aesu saampi na karoti. Bodhisatto taṃ gaṅgātīre vasamānaṃ disvā mānaniggahamassa karissāmīti tattha agamāsi . Taṃ jātimantatāpaso pucchi kiṃ jacco bhavanti? Caṇḍālo ahaṃ ācariyāti. Apehi caṇḍāla apehi caṇḍāla, heṭṭhāgaṅgāya vasa, mā uparigaṅgāya udakaṃ ucchiṭṭhamakāsīti.

Bodhisatto  sādhu ācariya, tumhehi vuttaṭṭhāne vasissāmīti heṭṭhāgaṅgāya vasanto gaṅgāya udakaṃ paṭisotaṃ sandatūti adhiṭṭhāsi. Jātimantatāpaso pātova gaṅgaṃ oruyha udakaṃ ācamati, jaṭā dhovati. Bodhisatto dantakaṭṭhaṃ khādanto piṇḍaṃ piṇḍaṃ kheḷaṃ udake pāteti. Dantakaṭṭhakucchiṭṭhakampi tattheva pavāheti. Yathā ce taṃ aattha alaggitvā tāpasasseva jaṭāsu laggati, tathā adhiṭṭhāsi. Kheḷampi dantakaṭṭhampi tāpasassa jaṭāsuyeva patiṭṭhāti.

Tāpaso caṇḍālassidaṃ kammaṃ bhavissatīti vippaṭisārī hutvā gantvā pucchi idaṃ, bho caṇḍāla, gaṅgāya udakaṃ tayā paṭisotagāmikatanti? Āma ācariya. Tena hi tvaṃ heṭṭhāgaṅgāya mā vasa, uparigaṅgāya vasāti. Sādhu ācariya, tumhehi vuttaṭṭhāne vasissāmīti tattha vasanto iddhiṃ paṭippassambhesi, udakaṃ yathāgatikameva jātaṃ. Puna tāpaso tadeva byasanaṃ pāpuṇi. So puna gantvā bodhisattaṃ pucchi, bho caṇḍāla, tvamidaṃ gaṅgāya udakaṃ kālena paṭisotagāmiṃ kālena anusotagāmiṃ karosīti? Āma ācariya. Caṇḍāla, tvaṃ sukhavihārīnaṃ pabbajitānaṃ sukhena vasituṃ na desi, sattame te divase sattadhā muddhā phalatūti. Sādhu acariya, ahaṃ pana sūriyassa uggantuṃ na dassāmīti.

Atha mahāsatto cintesi etassa abhisāpo etasseva upari patissati, rakkhāmi nanti sattānuddayatāya punadivase iddhiyā sūriyassa uggantuṃ na adāsi. Iddhimato iddhivisayo nāma acinteyyo, tato paṭṭhāya aruṇuggaṃ na paāyati, rattindivaparicchedo natthi, kasivaṇijjādīni kammāni payojento nāma natthi.

Manussā yakkhāvaṭṭo nu kho ayaṃ bhūtadevaṭṭonāgasupaṇṇāvaṭṭoti upaddavappattā kiṃ nu kho kātabbanti cintetvā rājakulaṃ nāma mahāpaaṃ, lokassa hitaṃ cintetuṃ sakkoti, tattha gacchāmāti rājakulaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesuṃ. Rājā sutvā bhītopi abhītākāraṃ katvā mā tātā bhāyatha, imaṃ kāraṇaṃ gaṅgātīravāsī jātimantatāpaso jānissati, taṃ pucchitvā nikkaṅkhā bhavissāmāti katipayeheva atthacarakehi manussehi saddhiṃ tāpasaṃ upasaṅkamitvā katapaṭisanthāro tamatthaṃ pucchi. Tāpaso āha āma mahārāja, eko caṇḍālo atthi, so imaṃ gaṅgāya udakaṃ kālena anusotagāmiṃ kālena patisotagāmiṃ karoti, mayā tadatthaṃ kici kathitaṃ atthi, taṃ pucchatha, so jānissatīti.

Rājā mātaṅgaisissa santikaṃ gantvā tumhe, bhante, aruṇassa uggantuṃ na dethāti pucchi. Āma, mahārājāti. Kiṃ kāraṇā bhanteti? Jātimantatāpasakāraṇā, mahārāja, jātimantatāpasena āgantvā maṃ vanditvā khamāpitakāle dassāmi mahārājāti. Rājā gantvā etha ācariya, tāpasaṃ khamāpethāti āha. Nāhaṃ, mahārāja, caṇḍālaṃ vandāmīti. Mā ācariya, evaṃ karotha, janapadassa mukhaṃ passathāti. So puna paṭikkhipiyeva. Rājā bodhisattaṃ upasaṅkamitvā ācariyo khamāpetuṃ na icchitīti āha. Akhamāpite ahaṃ sūriyaṃ na mucāmīti. Rājā ayaṃ khamāpetuṃ na icchati, ayaṃ akhamāpite sūriyaṃ na mucati, kiṃ amhākaṃ tena tāpasena, lokaṃ olokessāmāti gacchatha, bho, tāpasasantikaṃ, taṃ hatthesu ca pādesu ca gahetvā mātaṅgaisissa pādamūle netvā nipajjāpetvā khamāpetha etassa janapadānuddayataṃ paṭiccāti āha. Te rājapurisā gantvā taṃ tathā katvā ānetvā mātaṅgaisissa pādamūle nipajjāpetvā khamāpesuṃ.

Ahaṃ nāma khamitabbaṃ khamāmi, apica kho pana etassa kathā etasseva upari patissati. Mayā sūriye vissajjite sūriyarasmi etassa matthake patissati, athassa sattadhā muddhā phalissati. Taca kho panesa byasanaṃ mā pāpuṇātu, etha tumhe etaṃ galappamāṇe udake otāretvā mahantaṃ mattikāpiṇḍamassa sīse ṭhapetha. Athāhaṃ sūriyaṃ vissajjissāmi. Sūriyarasmi mattikāpiṇḍe patitvā taṃ sattadhā bhindissati. Athesa mattikāpiṇḍaṃ chaḍḍetvā nimujjitvā aena titthena uttaratu, iti naṃ vadatha, evamassa sotthi bhavissatīti. Te manussā evaṃ karissāmāti tathā kāresuṃ. Tassāpi tatheva sotthi jātā. So tato paṭṭhāya jāti nāma akāraṇaṃ, pabbajitānaṃ abbhantare guṇova kāraṇanti jātigottamānaṃ pahāya nimmado ahosi.

Iti jātimantatāpase damite mahājano bodhisattassa thāmaṃ aāsi, mahākolāhalaṃ jātaṃ. Rājā attano nagaraṃ gamanatthāya bodhisattaṃ yāci. Mahāsatto paṭiaṃ datvā tāni ca asītibrāhmaṇasahassāni damessāmi, paṭiaca mocessāmīti majjharājassa nagaraṃ agamāsi. Brāhmaṇā bodhisattaṃ disvāva bho, ayaṃ so, bho mahācoro, āgato, idāneva sabbe ete mayhaṃ ucchiṭṭhakaṃ khāditvā abrāhmaṇā jātāti amhe pākaṭe karissati, evaṃ no idhāpi āvāso na bhavissati, paṭikacceva māressāmāti rājānaṃ puna upasaṅkamitvā āhaṃsu tumhe, mahārāja, etaṃ caṇḍālapabbajitaṃ mā sādhurūpoti maittha, esa garukamantaṃ jānāti, pathaviṃ gahetvā ākāsaṃ karoti, ākāsaṃ pathaviṃ, dūraṃ gahetvā santikaṃ karoti, santikaṃ dūraṃ, gaṅgaṃ nivattetvā uddhagāminiṃ karoti, icchanto pathaviṃ ukkhipitvā pātetuṃ mae sakkoti. Parassa vā cittaṃ nāma sabbakālaṃ na sakkā gahetuṃ, ayaṃ idha patiṭṭhaṃ labhanto tumhākaṃ rajjampi nāseyya, jīvitantarāyampi vaṃsupacchedampi kareyya, amhākaṃ vacanaṃ karotha, mahārāja, ajjeva imaṃ māretuṃ vaṭṭatīti.

Rājāno nāma parapattiyā honti, iti so bahūnaṃ kathāvasena niṭṭhaṃ gato. Bodhisatto pana nagare piṇḍāya caritvā udakaphāsukaṭṭhāne missakodanaṃ bhujitvā rājuyyānaṃ gantvā nirāparādhatāya nirāsaṅko maṅgalasilāpaṭṭe nisīdi. Atīte cattālīsa, anāgate cattālīsāti asītikappe anussarituṃ samatthaāṇassa anāvajjanatāya muhuttamattake kāle sati nappahoti, rājā aaṃ ajānāpetvā sayameva gantvā nirāvajjanatāya pamādena nisinnaṃ mahāpurisaṃ asinā paharitvā dve bhāge akāsi. Imassa rao vijite aṭṭhamaṃ lohakūṭavassaṃ, navamaṃ kalalavassaṃ vassi. Iti imassāpi raṭṭhe nava vuṭṭhiyo patitā. So ca rājā sapariso mahāniraye nibbatto. Tenāha saṃkiccapaṇḍito

Upahacca manaṃ majjho, mātaṅgasmiṃ yasassine;

Sapārisajjo ucchinno, majjhāraaṃ tadā ahūti. (jā. 2.19.96)

Evaṃ majjhāraassa araabhūtabhāvo veditabbo. Mātaṅgassa pana isino vasena tadeva mātaṅgāraanti vuttaṃ.

 

 

65.-- Ny Gia chủ. ng nghĩ thế no? ng c nghe cc rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga đ trở lại thnh rừng như trước?

-- Bạch Thế Tn con c nghe: Cc rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga đ trở lại thnh rừng (như trước).

-- Ny Gia chủ, ng nghĩ thế no? C thể ng được nghe v sao cc rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga trở thnh rừng như trước?

-- Bạch Thế Tn, con c nghe, cc rừng Dandaka, Kalinga, Mejjha, Matanga trở lại thnh rừng (như trước) v tm sn hận cc vị ẩn sĩ.

-- Gia chủ, Gia chủ! Sau khi suy nghĩ ng hy trả lời. Lời ni trước của ng khng ph hợp lời ni sau của ng, lời ni sau của ng khng ph hợp lời ni trước của ng. Thế m ny Gia chủ, ng đ ni như sau: "Bạch Thế Tn, con sẽ đm luận y cứ trn sự thật. Mong rằng ở đy sẽ c cuộc đm luận giữa chng ta".

 

66. Purimenevāhaṃ , bhante, opammena bhagavato attamano abhiraddho. Api cāhaṃ imāni bhagavato vicitrāni pahapaṭibhānāni sotukāmo, evāhaṃ bhagavantaṃ paccanīkaṃ kātabbaṃ amaissaṃ. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

 

66.Pahapaṭibhānānīti pahabyākaraṇāni. Paccanīkaṃ katabbanti paccanīkaṃ kātabbaṃ. Amaissanti vilomabhāgaṃ gaṇhanto viya ahosinti attho.

 

66.-- Bạch Thế Tn, với v dụ đầu tin, con đ hoan hỷ, con đ thỏa mn. Những g con muốn nghe cc vấn đp sai biệt của Thế Tn, nn con mới nghĩ đng vai tr đối lập với Thế Tn. Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tn! Như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, Chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện, trnh by, giải thch. Vậy nay con quy y Thế Tn, quy y Php, quy y chng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tn nhận con lm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

 

67. Anuviccakāraṃ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṃ ātamanussānaṃ sādhu hotīti. Imināpāhaṃ, bhante, bhagavato bhiyyosomattāya attamano abhiraddho yaṃ maṃ bhagavā evamāha anuviccakāraṃ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṃ ātamanussānaṃ sādhu hotīti. Mahi, bhante, aatitthiyā sāvakaṃ labhitvā kevalakappaṃ nāḷandaṃ paṭākaṃ parihareyyuṃ upāli amhākaṃ gahapati sāvakattaṃ upagatoti. Atha ca pana maṃ bhagavā evamāha anuviccakāraṃ kho, gahapati, karohi, anuviccakāro tumhādisānaṃ ātamanussānaṃ sādhu hotīti. Esāhaṃ, bhante, dutiyampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

 

67.Anuviccakāranti anuvicāretvā cintetvā tulayitvā kātabbaṃ karohīti vuttaṃ hoti. Sādhu hotīti sundaro hoti. Tumhādisasmihi maṃ disvā maṃ saraṇaṃ gacchante nigaṇṭhaṃ disvā nigaṇṭhaṃ saraṇaṃ gacchante kiṃ ayaṃ upāli diṭṭhadiṭṭhameva saraṇaṃ gacchatīti? Garahā uppajjissati, tasmā anuviccakāro tumhādisānaṃ sādhūti dasseti. Paṭākaṃ parihareyyunti te kira evarūpaṃ sāvakaṃ labhitvā  asuko nāma rājā vā rājamahāmatto vā seṭṭhi vā amhākaṃ saraṇaṃ gato sāvako jātoti paṭākaṃ ukkhipitvā nagare ghosentā āhiṇḍanti. Kasmā? Evaṃ no mahantabhāvo āvi bhavissatīti ca, sace tassa kimahaṃ etesaṃ saraṇaṃ gatoti vippaṭisāro uppajjeyya, tampi so etesaṃ me saraṇagatabhāvaṃ bahū jānanti, dukkhaṃ idāni paṭinivattitunti vinodetvā na paṭikkamissatīti ca. Tenāha paṭākaṃ parihareyyunti.

 

67.-- Ny Gia chủ, hy chn chắn suy tư. Chn chắn suy tư l tốt đẹp với những người trứ danh như ng.

-- Bạch Thế Tn, con cng bội phần hoan hỷ, bội phần thỏa mn với những lời Thế Tn ni với con: "Ny Gia chủ, hy chn chắn suy tư. Chn chắn suy tư l tốt đẹp với những người trứ danh như ng". Bạch Thế Tn, nếu cc ngoại đạo được con lm đệ tử, họ sẽ trương cờ ln v tuyn bố: "Gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử chng ti". Nhưng Thế Tn lại ni với con: "Ny Gia chủ, hy chn chắn suy tư. Chn chắn suy tư l tốt đẹp với những người trứ danh như ng". Bạch Thế Tn, lần thứ hai, con xin quy y Thế Tn, quy y Php v quy y chng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tn nhận con lm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

 

68. Dīgharattaṃ kho te, gahapati, nigaṇṭhānaṃ opānabhūtaṃ kulaṃ yena nesaṃ upagatānaṃ piṇḍakaṃ dātabbaṃ maeyyāsīti. Imināpāhaṃ, bhante, bhagavato bhiyyosomattāya attamano abhiraddho yaṃ maṃ bhagavā evamāha dīgharattaṃ kho te, gahapati, nigaṇṭhānaṃ opānabhūtaṃ kulaṃ yena nesaṃ upagatānaṃ piṇḍakaṃ dātabbaṃ maeyyāsīti. Sutaṃ metaṃ, bhante, samaṇo gotamo evamāha mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, nāesaṃ dānaṃ dātabbaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ, nāesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ; mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, nāesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, nāesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalanti. Atha ca pana maṃ bhagavā nigaṇṭhesupi dāne samādapeti. Api ca, bhante, mayamettha kālaṃ jānissāma. Esāhaṃ, bhante, tatiyampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

68.Opānabhūtanti paṭiyattaudapāno viya ṭhitaṃ. Kulanti tava nivesanaṃ. Dātabbaṃ maeyyāsīti pubbe dasapi vīsatipi saṭṭhipi jane āgate disvā natthīti avatvā deti. Idāni maṃ saraṇaṃ gatakāraṇamattenava mā imesaṃ deyyadhammaṃ, upacchindittha, sampattānahi dātabbamevāti ovadati. Sutametaṃ, bhanteti kuto sutaṃ? Nigaṇṭhānaṃ santikā, te kira kulagharesu evaṃ pakāsenti mayaṃ yassa kassaci sampattassa dātabbanti vadāma, samaṇo pana gotamo mayhameva dānaṃ dātabbaṃpe na aesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalanti vadatīti. Taṃ sandhāya ayaṃ gahapati sutametanti āha.

68.-- Ny Gia chủ, đ từ lu gia đnh ng như l giếng nước mưa nguồn cho cc người Nigantha. Hy cng dường cc mn ăn cho những ai đến với ng!

-- Bạch Thế Tn, con lại bội phần hoan hỷ, bội phần thỏa mn với những lời Thế Tn ni với con: "Ny Gia chủ, đ từ lu gia đnh của ng như l giếng nước mưa nguồn cho cc người Nigantha. Hy cng dường cc mn ăn cho những ai đến với cc ng". Bạch Thế Tn, con nghe như sau: "Sa-mn Gotama đ ni: "Chỉ bố th cho Ta, chớ bố th cho cc người khc. Chỉ bố th cho cc đệ tử Ta, chớ bố th cho đệ tử những người khc. Chỉ bố th cho Ta mới c phước lớn, bố th những người khc khng được phước lớn. Chỉ bố th cho những đệ tử của Ta mới c phước lớn, bố th cho những đệ tử của những người khc khng c phước lớn". Nhưng Thế Tn lại khuyến khch con bố th cho cc vị Nigantha. Bạch Thế Tn, v chng con ở đy sẽ biết thời nn lm. Bạch Thế Tn, lần thứ ba, con xin quy y Thế Tn, quy y Php v quy y chng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tn nhận con lm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

 

69. Atha kho bhagavā upālissa gahapatissa anupubbiṃ kathaṃ [ānupubbīkathaṃ (sī.), ānupubbikathaṃ (pī.), anupubbikathaṃ (syā. kaṃ. ka.)] kathesi, seyyathidaṃ dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ, kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aāsi upāliṃ gahapatiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva upālissa gahapatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi yaṃ kici samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti. Atha kho upāli gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca handa ca dāni mayaṃ, bhante, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyāti. Yassadāni tvaṃ, gahapati, kālaṃ maasīti.

69.Anupubbiṃkathanti dānānantaraṃ sīlaṃ, sīlānantaraṃ saggaṃ, saggānantaraṃ magganti evaṃ anupaṭipāṭikathaṃ. Tattha dānakathanti idaṃ dānaṃ nāma sukhānaṃ nidānaṃ, sampattīnaṃ mūlaṃ, bhogānaṃ patiṭṭhā, visamagatassa tāṇaṃ leṇaṃ gatiparāyaṇaṃ, idhalokaparalokesu dānasadiso avassayo patiṭṭhā ārammaṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ gati parāyaṇaṃ natthi. Idahi avassayaṭṭhena ratanamayasīhāsanasadisaṃ, patiṭṭhānaṭṭhena mahāpathavisadisaṃ, ālambanaṭṭhena ālambanarajjusadisaṃ. Idahi dukkhanittharaṇaṭṭhena nāvā, samassāsanaṭṭhena saṅgāmasūro, bhayaparittāṇaṭṭhena susaṅkhatanagaraṃ, maccheramalādīhi anupalittaṭṭhena padumaṃ, tesaṃ nidahanaṭṭhena aggi, durāsadaṭṭhena āsīviso. Asantāsanaṭṭhena sīho, balavantaṭṭhena hatthī, abhimaṅgalasammataṭṭhena setavasabho, khemantabhūmisampāpanaṭṭhena valāhako assarājā. Dānaṃ nāmebhaṃ mayhaṃ gatamaggo, mayheveso vaṃso, mayā dasa pāramiyo pūrentena velāmamahāyao, mahāgovindamahāyao mahāsudassanamahāyao, vessantaramahāyaoti anekamahāyaā pavattitā, sasabhūtena jalite aggikkhandhe attānaṃ niyyādentena sampattayācakānaṃ cittaṃ gahitaṃ. Dānahi loke sakkasampattiṃ deti, mārasampattiṃ deti, brahmasampattiṃ deti, cakkavattisampattiṃ deti, sāvakapāramīāṇaṃ, paccekabodhiāṇaṃ, abhisambodhiāṇaṃ detīti evamādiṃ dānaguṇapaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ.

Yasmā pana dānaṃ dadanto sīlaṃ samādātuṃ sakkoti, tasmā tadanataraṃ sīlakathaṃ kathesi. Sīlakathanti sīlaṃ nāmetaṃ avassayo patiṭṭhā ārammaṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ gati parāyaṇaṃ, sīlaṃ nāmetaṃ mama vaṃso, ahaṃ saṅkhapālanāgarājakāle, bhūridattanāgarājakāle, campeyyanāgarājakāle, sīlavanāgarājakāle, mātuposakahatthirājakāle, chaddantahatthirājakāleti anantesu attabhāvesu sīlaṃ paripūresiṃ. Idhalokaparalokasampattīnahi sīlasadiso avassayo, sīlasadisā patiṭṭhā, ārammaṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ gati parāyaṇaṃ natthi, sīlālaṅkārasadiso alaṅkāro natthi, sīlapupphasadisaṃ pupphaṃ natthi, sīlagandhasadiso gandho natthi. Sīlālaṅkārena hi alaṅkataṃ sīlakusumapiḷandhanaṃ sīlagandhānulittaṃ sadevakopi loko olokento tittiṃ na gacchatīti evamādiṃ sīlaguṇapaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ.

Idaṃ pana sīlaṃ nissāya ayaṃ saggo labbhatīti dassetuṃ sīlānantaraṃ saggakathaṃ kathesi. Saggakathanti ayaṃ saggo nāma iṭṭho kanto manāpo, niccamettha kīḷā, niccaṃ sampattiyo labbhanti, cātumahārājikā devā navutivassasatasahassāni dibbasukhaṃ dibbasampattiṃ anubhavanti, tāvatiṃsā tisso ca vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassānīti evamādiṃ saggaguṇapaṭisaṃyuttaṃ kathaṃ. Saggasampattiṃ kathayantānahi buddhānaṃ mukhaṃ nappahoti. Vuttampi cetaṃ anekapariyāyena kho ahaṃ, bhikkhave, saggakathaṃ katheyyantiādi (ma. ni. 3.255).

Evaṃ saggakathāya palobhetvā puna hatthiṃ alaṅkaritvā tassa soṇḍaṃ chindanto viya ayampi saggo anicco addhuvo, na ettha chandarāgo kātabboti dassanatthaṃ appassādā kāmā vuttā mayā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyotiādinā (pāci. 417; ma. ni. 1.235) nayena kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ kathesi. Tattha ādīnavoti doso. Okāroti avakāro lāmakabhāvo. Saṃkilesoti tehi sattānaṃ saṃsāre saṃkilissanaṃ. Yathāha kilissanti vata, bho, sattāti (ma. ni. 2.351).

Evaṃ kāmādīnavena tajjitvā nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Kallacittanti arogacittaṃ. Sāmukkaṃsikāti sāmaṃ ukkaṃsikā attanāyeva gahetvā uddharitvā gahitā, sayambhūāṇena diṭṭhā, asādhāraṇā aesanti attho. Kā panesāti, ariyasaccadesanā? Tenevāha dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ magganti.

Virajaṃ vītamalanti rāgarajādīnaṃ abhāvā virajaṃ, rāgamalādīnaṃ vigatattā vītamalaṃ. Dhammacakkhunti upari brahmāyusutte tiṇṇaṃ maggānaṃ, cūḷarāhulovāde āsavakkhayassetaṃ nāmaṃ. Idha pana sotāpattimaggo adhippeto. Tassa uppattiākāradassanatthaṃ yaṃkici samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti āha. Tahi nirodhaṃ ārammaṇaṃ katvā kiccavasena evaṃ sabbasaṅkhataṃ paṭivijjhantaṃ uppajjati.

Diṭṭho ariyasaccadhammo etenāti diṭṭhadhammo. Esa nayo sesapadesupi. Tiṇṇā vicikicchā anenāti tiṇṇavicikiccho. Vigatā kathaṃkathā assāti vigatakathaṃkatho. Vesārajjappattoti vesārajjaṃ patto. Kattha? Satthu sāsane. Nāssa paro paccayo, na parassa saddhāya ettha vattatīti aparappaccayo.

69. Rồi Thế Tn thuận thứ thuyết php cho gia chủ Upali, tức l thuyết về bố th, thuyết về giới, thuyết về cc ci trời, trnh by sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm cc dục lạc, những lợi ch của xuất ly. Khi Thế Tn biết gia chủ Upali tm đ sẵn sng, tm đ nhu thuận, tm khng triền ci, tm được phấn khởi, tm được hoan hỷ, Ngi mới thuyết những php được chư Phật tn dương đề cao: Khổ, Tập, Diệt, ạo. Cũng như một tấm vải thuần bạch, cc chấm đen được gột rửa rất dễ thấm mu nhuộm, cũng vậy, chnh tại chỗ ngồi ấy, php nhn xa trần ly cấu khởi ln với gia chủ Upali: "Phm php g được khởi ln, tất cả php ấy đều bị tiu diệt". Rồi gia chủ Upali, thấy php, chứng php, ngộ php, thể nhập vo php, nghi ngờ tiu trừ, do dự diệt tận, đạt được v sở y, khng y cứ người khc đối với cc php bậc ạo sư. Gia chủ Upali bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, nay chng con phải đi, chng con c nhiều cng việc, c nhiều phận sự phải lm.

-- Ny Gia chủ, ng hy lm những g ng nghĩ l hợp thời.

 

70. Atha kho upāli gahapati bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sakaṃ nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā dovārikaṃ āmantesi ajjatagge, samma dovārika, āvarāmi dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnaṃ, anāvaṭaṃ dvāraṃ bhagavato bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Sace koci nigaṇṭho āgacchati tamenaṃ tvaṃ evaṃ vadeyyāsi tiṭṭha, bhante, mā pāvisi. Ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato. Āvaṭaṃ dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnaṃ, anāvaṭaṃ dvāraṃ bhagavato bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ . Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantīti. Evaṃ, bhanteti kho dovāriko upālissa gahapatissa paccassosi.

 

 

 

 

 

70. Cittena sampaṭicchamāno abhinanditvā, vācāya pasaṃsamāno anumoditvā. Āvarāmīti thakemi pidahāmi. Anāvaṭanti na āvaritaṃ vivaṭaṃ ugghāṭitaṃ.

70. Rồi Gia chủ Upali hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi, rồi đi về tr x của mnh, sau khi đến bn ni với người giữ cửa như sau:

-- Từ nay trở đi, ny người gc cửa, ta sẽ đng cửa đối với cc nam Nigantha, cc nữ Nigantha. Cửa sẽ khng đng đối với cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ của Thế Tn. Nếu c vị Nigantha no đến, ng hy ni vị ấy như sau: "Tn giả hy đứng lại, chớ bước vo! Từ nay trở đi, Gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. Cửa sẽ đng đối với nam Nigantha, nữ Nigantha. Cửa sẽ khng đng đối với cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tn. Nếu Tn giả cần đồ ăn, hy đứng ở đy. V c người sẽ đem ra ở đy cho Tn giả".

-- Thưa vng, Tn giả.

Người giữ cửa vng đp gia chủ Upali.

71. Assosi kho dīghatapassī nigaṇṭho upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagatoti. Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ, bhante, upāli kira gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagatoti. Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, tapassi , anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya. Ṭhānaca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti . Dutiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭhope tatiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca sutaṃ metaṃ, bhante pe upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti. Handāhaṃ, bhante, gacchāmi yāva jānāmi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato yadi vā noti. Gaccha tvaṃ, tapassi, jānāhi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato yadi vā noti.

 

71.Assosi kho dīghatapassīti so kira tassa gatakālato paṭṭhāya paṇḍito gahapati , samaṇo ca gotamo dassanasampanno niyyānikakatho, dassanepi tassa pasīdissati, dhammakathāyapi pasīdissati, pasīditvā saraṇaṃ gamissati, gato nu kho saraṇaṃ gahapati na tāva gatoti ohitasotova hutvā vicarati. Tasmā paṭhamaṃyeva assosi.

71. Nigantha Dighatapassi nghe như sau: "Gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama". Rồi Nigantha Dighatapassi đi đến chỗ Nigantha Nataputta ở, sau khi đến liền ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, ti c nghe gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama.

-- Ny Tapassi, khng thể c sự kiện, khng thể c trường hợp gia chủ Upali trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. V c thể c sự kiện Sa-mn Gotama trở thnh đệ tử của gia chủ Upali.

Lần thứ hai... (như trn)... Lần thứ ba Nigantha Dighatapassi ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, ti c nghe gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama.

-- Ny Tapassi, khng thể c sự kiện, khng thể c trường hợp gia chủ Upali trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. C thể c sự kiện Sa-mn Gotama trở thnh đệ tử của gia chủ Upali.

-- Thưa Tn giả, ti sẽ đi v tm biết gia chủ Upali c trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama hay khng.

-- Ny Tapassi, hy đi v tm biết gia chủ Upali c trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama hay khng.

 

72. Atha kho dīghatapassī nigaṇṭho yena upālissa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Addasā kho dovāriko dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna dīghatapassiṃ nigaṇṭhaṃ etadavoca

tiṭṭha, bhante, mā pāvisi. Ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato. Āvaṭaṃ dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnaṃ, anāvaṭaṃ dvāraṃ bhagavato bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ . Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantīti.

Na me, āvuso, piṇḍakena atthoti vatvā tato paṭinivattitvā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca saccaṃyeva kho, bhante, yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato. Etaṃ kho te ahaṃ, bhante, nālatthaṃ na kho me, bhante, ruccati yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa vādaṃ āropeyya. Samaṇo hi, bhante, gotamo māyāvī āvaṭṭaniṃ māyaṃ jānāti yāya aatitthiyānaṃ sāvake āvaṭṭetīti. Āvaṭṭo kho te, bhante, upāli gahapati samaṇena gotamena āvaṭṭaniyā māyāyāti. Aṭṭhānaṃ kho etaṃ, tapassi, anavakāso yaṃ upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagaccheyya. Ṭhānaca kho etaṃ vijjati yaṃ samaṇo gotamo upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti. Dutiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca saccaṃyeva, bhantepe upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti. Tatiyampi kho dīghatapassī nigaṇṭho nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca saccaṃyeva kho, bhantepe upālissa gahapatissa sāvakattaṃ upagaccheyyāti. Handa cāhaṃ , tapassi, gacchāmi yāva cāhaṃ sāmaṃyeva jānāmi yadi vā upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato yadi vā noti.

Atha kho nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṃ yena upālissa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Addasā kho dovāriko nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca tiṭṭha, bhante, mā pāvisi. Ajjatagge upāli gahapati samaṇassa gotamassa sāvakattaṃ upagato. Āvaṭaṃ dvāraṃ nigaṇṭhānaṃ nigaṇṭhīnaṃ, anāvaṭaṃ dvāraṃ bhagavato bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Sace te, bhante, piṇḍakena attho, ettheva tiṭṭha, ettheva te āharissantīti. Tena hi, samma dovārika, yena upāli gahapati tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā upāliṃ gahapatiṃ evaṃ vadehi nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṃ bahidvārakoṭṭhake ṭhito; so te dassanakāmoti. Evaṃ, bhanteti kho dovāriko nigaṇṭhassa nāṭaputtassa paṭissutvā yena upāli gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upāliṃ gahapatiṃ etadavoca nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṃ bahidvārakoṭṭhake ṭhito; so te dassanakāmoti. Tena hi, samma dovārika, majjhimāya dvārasālāya āsanāni paapehīti. Evaṃ, bhanteti kho dovāriko upālissa gahapatissa paṭissutvā majjhimāya dvārasālāya āsanāni paapetvā yena upāli gahapati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upāliṃ gahapatiṃ etadavoca paattāni kho, bhante, majjhimāya dvārasālāya āsanāni. Yassadāni kālaṃ maasīti.

 

72.Tena hi sammāti balavasokena abhibhūto ettheva tiṭṭhāti vacanaṃ sutvāpi atthaṃ asallakkhento dovārikena saddhiṃ sallapatiyeva.

Majjhimāya dvārasālāyānti yassa gharassa satta dvārakoṭṭhakā, tassa sabbaabbhantarato vā sabbabāhirato vā paṭṭhāya catutthadvārakoṭṭhako, yassa paca, tassa tatiyo, yassa tayo, tassa dutiyo dvārakoṭṭhako majjhimadvārasālā nāma. Ekadvārakoṭṭhakassa pana gharassa majjhaṭṭhāne maṅgalatthambhaṃ nissāya majjhimadvārasālā. Tassa pana gehassa satta dvārakoṭṭhakā, pacātipi vuttaṃ.

72. Rồi Nigantha Dighatapassi đi đến tr x của gia chủ Upali. Người giữ cửa thấy Nigantha Dighatapassi ở đường xa đi đến, khi thấy vậy liền ni với Nigantha Dighatapassi:

-- Thưa Tn giả, hy đứng ở đy, chớ c bước vo! Từ nay trở đi, gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. Cửa sẽ đng đối với nam Nigantha, nữ Nigantha. Cửa sẽ khng đng đối với cc vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tn. Nếu Tn giả cần đồ ăn, hy đứng ở đy. C người sẽ đem ra ở đy cho Tn giả.

-- Ny Hiền giả, ta khng cần đồ ăn.

Ni xong, Nigantha Dighatapassi đi trở lui, đến chỗ Nigantha Nataputta ở, sau khi đến, liền thưa với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, sự thật l gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. Về vấn đề ny, ti đ khng đồng với Tn giả v đ ni: "Thưa Tn giả, ti khng được hi lng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-mn Gotama. Thưa Tn giả, Sa-mn Gotama l một huyễn thuật sư, Sa-mn Gotama biết được huyễn thuật li cuốn những đệ tử cc ngoại đạo". Thưa Tn giả, nay gia chủ Upali của Tn giả đ bị huyễn thuật của Sa-mn Gotama li cuốn rồi.

-- Ny Tapassi, khng thể c sự kiện, khng thể c trường hợp gia chủ Upali trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. C thể c sự kiện Sa-mn Gotama trở thnh đệ tử của gia chủ Upali.

Lần thứ hai... (như trn)... Lần thứ ba, Nigantha Dighatapassi ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, sự thật l gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. Về vấn đề ny, ti đ khng đồng với Tn giả v đ ni: "Thưa Tn giả, ti khng được yn lng để gia chủ Upali luận chiến với Sa-mn Gotama. Thưa Tn giả, Sa-mn Gotama l một huyễn thuật sư. Sa-mn Gotama biết được huyễn thuật li cuốn những đệ tử cc ngoại đạo. Thưa Tn giả, nay gia chủ Upali của Tn giả đ bị huyễn thuật của Sa-mn Gotama li cuốn".

-- Ny Tapassi, khng thể c sự kiện, khng thể c trường hợp gia chủ Upali trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. C thể c sự kiện Sa-mn Gotama trở thnh đệ tử của gia chủ Upali. Ny Tapassi, ta sẽ đi v tm biết gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử Sa-mn Gotama hay khng.

Rồi Nigantha Nataputta cng với đại chng Nigantha đi đến tr x của gia chủ Upali. Người giữ cửa thấy Nigantha Nataputta từ xa đi đến, khi thấy vậy liền ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, hy đứng ở đy, chớ c bước vo! Từ nay trở đi, gia chủ Upali đ trở thnh đệ tử của Sa-mn Gotama. Cửa sẽ đng đối với cc nam Nigantha, cc nữ Nigantha. Cửa sẽ khng đng đối với cc vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ của Thế Tn. Thưa Tn giả, nếu Tn giả cần cc mn ăn, hy đứng ở đy. C người sẽ đem ra ở đy cho Tn giả.

-- Ny người giữ cửa, hy đi đến gia chủ Upali, sau khi đến, hy thưa với gia chủ như sau: "Thưa Tn giả, Nigantha Nataputta cng với đại chng Nigantha đang đứng ở ngoi ngưỡng cửa v muốn yết kiến Tn giả".

-- Thưa vng, Tn giả.

Người giữ cửa vng đp Nigantha Nataputta, đi đến gia chủ Upali, sau khi đến liền thưa với gia chủ Upali:

-- Thưa Tn giả, c Nigantha Nataputta cng với đại chng Nigantha đang đứng ở ngoi ngưỡng cửa v muốn yết kiến Tn giả.

-- Ny Người giữ cửa, hy vo soạn cc chỗ ngồi trong căn phng chnh giữa c cửa.

-- Thưa vng, Tn giả.

Người giữ cửa vng đp gia chủ Upali, sau khi cho vo soạn cc chỗ ngồi trong căn phng chnh giữa c cửa, đi đến gia chủ Upali, sau khi đến, liền ni với gia chủ Upali:

-- Thưa Tn giả, cc chỗ ngồi trong căn phng chnh giữa c cửa đ được sửa soạn. Tn giả hy lm những g Tn giả nghĩ l phải thời.

 

73. Atha kho upāli gahapati yena majjhimā dvārasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā yaṃ tattha āsanaṃ aggaca seṭṭhaca uttamaca paṇītaca tattha sāmaṃ nisīditvā dovārikaṃ āmantesi  tena hi, samma dovārika, yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ evaṃ vadehi upāli, bhante, gahapati evamāha pavisa kira, bhante, sace ākaṅkhasīti. Evaṃ, bhanteti kho dovāriko upālissa gahapatissa paṭissutvā yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca upāli, bhante, gahapati evamāha pavisa kira, bhante, sace ākaṅkhasīti. Atha kho nigaṇṭho nāṭaputto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṃ yena majjhimā dvārasālā tenupasaṅkami. Atha kho upāli gahapati yaṃ sudaṃ pubbe yato passati nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ dūratova āgacchantaṃ disvāna tato paccuggantvā yaṃ tattha āsanaṃ aggaca seṭṭhaca uttamaca paṇītaca taṃ uttarāsaṅgena sammajjitvā [pamajjitvā (sī. pī.)] pariggahetvā nisīdāpeti so dāni yaṃ tattha āsanaṃ aggaca seṭṭhaca uttamaca paṇītaca tattha sāmaṃ nisīditvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca saṃvijjanti kho, bhante, āsanāni; sace ākaṅkhasi, nisīdāti. Evaṃ vutte, nigaṇṭho nāṭaputto upāliṃ gahapatiṃ etadavoca ummattosi tvaṃ, gahapati, dattosi tvaṃ, gahapati! Gacchāmahaṃ, bhante, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropessāmīti gantvā mahatāsi vādasaṅghāṭena paṭimukko āgato. Seyyathāpi, gahapati, puriso aṇḍahārako gantvā ubbhatehi aṇḍehi āgaccheyya, seyyathā vā pana gahapati puriso akkhikahārako gantvā ubbhatehi akkhīhi āgaccheyya; evameva kho tvaṃ, gahapati, gacchāmahaṃ, bhante, samaṇassa gotamassa vādaṃ āropessāmīti gantvā mahatāsi vādasaṅghāṭena paṭimukko āgato. Āvaṭṭosi kho tvaṃ, gahapati, samaṇena gotamena āvaṭṭaniyā māyāyāti.

 

 

73.Aggantiādīni sabbāni aamaavevacanāni. Yaṃ sudanti ettha yanti yaṃ nāṭaputtaṃ. Sudanti nipātamattaṃ. Pariggahetvāti teneva uttarāsaṅgena udare parikkhipanto gahetvā. Nisīdāpetīti saṇikaṃ ācariya, saṇikaṃ ācariyāti mahantaṃ telaghaṭaṃ ṭhapento viya nisīdāpeti. Dattosīti kiṃ jaḷosi jātoti attho. Paṭimukkoti sīse parikkhipitvā gahito. Aṇḍahārakotiādiṃ duṭṭhullavacanampi samānaṃ upaṭṭhākassa aathābhāvena uppannabalavasokatāya idaṃ nāma bhaṇāmīti asallakkhetvāva bhaṇati.

73. Rồi gia chủ Upali đi đến căn phng chnh giữa c cửa, sau khi đến tại chỗ ngồi no l tối thượng, tối tn, tối cao v tối thắng, sau khi ngồi trn chỗ ấy, liền bảo người gc cửa:

-- Ny Người giữ cửa, hy đi đến Nigantha Nataputta: "Thưa Tn giả, gia chủ Upali c ni: "Thưa Tn giả, nếu muốn, Tn giả hy vo".

-- Thưa vng, Tn giả.

Người giữ cửa vng đp gia chủ Upali, đi đến Nigantha Nataputta, sau khi đến, liền ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, Gia chủ Upali c ni: "Thưa Tn giả, nếu muốn, Tn giả hy vo".

Rồi Nigantha Nataputta với đại chng Nigantha đi đến căn phng ở giữa, c cửa.

Gia chủ Upali lc trước mỗi khi thấy Nigantha Nataputta từ xa đi đến, sau khi thấy liền đi ra nghinh tiếp vo tại chỗ no c chỗ ngồi tối thượng, tối tn, tối cao v tối thắng, liền lấy thượng y lau chỗ ngồi ấy, giữ lấy v mời Nigantha Nataputta ngồi trn chỗ ngồi ấy. Nhưng tại chỗ c chỗ ngồi tối thượng, tối tn, tối cao v tối thắng, gia chủ Upali lại ngồi trn chỗ ngồi ấy v ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, c những chỗ ngồi. Nếu muốn, Tn giả hy ngồi.

Khi nghe ni vậy, Nigantha Nataputta ni với gia chủ Upali:

-- Ny Gia chủ, ng thật l đin cuồng. Ny Gia chủ, ng thật l ngu si. ng ni: "Thưa Tn giả, ti sẽ đi luận chiến với Sa-mn Gotama". Sau khi đi, ng đ trở về bị tri buộc trong lưới lớn luận nghị. Ny Gia chủ, v như người đi với hai cao hon, đi về với cao hon bị thiến. Ny Gia chủ, như người đi với hai con mắt, đi về với hai con mắt bị khot. Cũng vậy, ny Gia chủ, ng ni: "Thưa Tn giả, con sẽ đi luận chiến với Sa-mn Gotama, sau khi đi đ trở về bị tri buộc trong lưới lớn luận nghị". Ny Gia chủ, ng đ bị huyễn thuật của Sa-mn Gotama li cuốn rồi.

 

74. Bhaddikā, bhante, āvaṭṭanī māyā; kalyāṇī, bhante, āvaṭṭanī māyā; piyā me, bhante, ātisālohitā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ; piyānampi me assa ātisālohitānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya; sabbe cepi, bhante, khattiyā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ; sabbesānampissa khattiyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya; sabbe cepi, bhante, brāhmaṇāpe vessāpe suddā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ; sabbesānampissa suddānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya; sadevako cepi, bhante, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā imāya āvaṭṭaniyā āvaṭṭeyyuṃ; sadevakassapissa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti. Tena hi, bhante, upamaṃ te karissāmi. Upamāya pidhekacce viū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti.

 

74.Bhaddikā, bhante, āvaṭṭanīti nigaṇṭho māyameva sandhāya vadati, upāsako attanā paṭividdhaṃ sotāpattimaggaṃ. Tena hīti nipātamattametaṃ, bhante, upamaṃ te karissāmicceva attho. Kāraṇavacanaṃ vā, yena kāraṇena tumhākaṃ sāsanaṃ aniyyānikaṃ, mama satthu niyyānikaṃ, tena kāraṇena upamaṃ te karissāmīti vuttaṃ hoti.

74.-- Thưa Tn giả, vi diệu thay, huyễn thuật li cuốn ny! Tốt lnh thay, huyễn thuật li cuốn ny! Thưa Tn giả, nếu b con huyết thống thn yu của ti được huyễn thuật ny li cuốn, thời thật l an lạc, hạnh phc lu di cho cc b con huyết thống của ti. Thưa Tn giả, nếu tất cả cc người St đế ly được huyễn thuật ny li cuốn, thời thật l an lạc hạnh phc lu di cho tất cả cc vị St-đế-lị. Thưa Tn giả, nếu tất cả cc người B-la-mn... nếu tất cả cc người Vessa (Phệ-x)... nếu tất cả cc người Sudda (Thủ-đ) được huyễn thuật ny li cuốn, thời thật l an lạc, v hạnh phc lu di cho tất cả cc người Sudda. Thưa Tn giả, nếu thế giới với chư Thin, chư Ma, chư Phạm thin, với chng Sa-mn v B-la-mn với chư Thin v loi Người được huyễn thuật ny li cuốn, thời như vậy l an lạc, hạnh phc lu di cho thế giới với chư Thin, chư Ma, chư Phạm thin, với chng Sa-mn v B-la-mn, với chư Thin v loi Người. Thưa Tn giả, ti sẽ ni cho Tn giả v dụ ny. Ở đy, những người c tr nhờ v dụ sẽ biết r nghĩa của lời ni.

 

75. Bhūtapubbaṃ , bhante, aatarassa brāhmaṇassa jiṇṇassa vuḍḍhassa mahallakassa daharā māṇavikā pajāpatī ahosi gabbhinī upavijaā.

Atha kho, bhante, sā māṇavikā taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca

gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, āpaṇā makkaṭacchāpakaṃ kiṇitvā ānehi, yo me kumārakassa kīḷāpanako bhavissatīti.

Evaṃ vutte, so brāhmaṇo taṃ māṇavikaṃ etadavoca

āgamehi tāva, bhoti, yāva vijāyati. Sace tvaṃ, bhoti, kumārakaṃ vijāyissasi, tassā te ahaṃ āpaṇā makkaṭacchāpakaṃ kiṇitvā ānessāmi, yo te kumārakassa kīḷāpanako bhavissati. Sace pana tvaṃ, bhoti, kumārikaṃ vijāyissasi, tassā te ahaṃ āpaṇā makkaṭacchāpikaṃ kiṇitvā ānessāmi, yā te kumārikāya kīḷāpanikā bhavissatīti.

Dutiyampi kho, bhante, sā māṇavikāpe tatiyampi kho, bhante, sā māṇavikā taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, āpaṇā makkaṭacchāpakaṃ kiṇitvā ānehi, yo me kumārakassa kīḷāpanako bhavissatīti.

Atha kho, bhante, so brāhmaṇo tassā māṇavikāya sāratto paṭibaddhacitto āpaṇā makkaṭacchāpakaṃ kiṇitvā ānetvā taṃ māṇavikaṃ etadavoca ayaṃ te, bhoti, āpaṇā makkaṭacchāpako kiṇitvā ānīto, yo te kumārakassa kīḷāpanako bhavissatīti.

Evaṃ vutte, bhante, sā māṇavikā taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, imaṃ makkaṭacchāpakaṃ ādāya yena rattapāṇi rajataputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā rattapāṇiṃ rajakaputtaṃ evaṃ vadehi icchāmahaṃ, samma rattapāṇi, imaṃ makkaṭacchāpakaṃ pītāvalepanaṃ nāma raṅgajātaṃ rajitaṃ ākoṭitapaccākoṭitaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhanti.

Atha kho, bhante, so brāhmaṇo tassā māṇavikāya sāratto paṭibaddhacitto taṃ makkaṭacchāpakaṃ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rattapāṇiṃ rajakaputtaṃ etadavoca icchāmahaṃ, samma rattapāṇi, imaṃ makkaṭacchāpakaṃ pītāvalepanaṃ nāma raṅgajātaṃ rajitaṃ ākoṭitapaccākoṭitaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhanti.

Evaṃ vutte, bhante, rattapāṇi rajakaputto taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca ayaṃ kho te, makkaṭacchāpako raṅgakkhamo hi kho, no ākoṭanakkhamo , no vimajjanakkhamoti. Evameva kho, bhante, bālānaṃ nigaṇṭhānaṃ vādo raṅgakkhamo hi kho bālānaṃ no paṇḍitānaṃ, no anuyogakkhamo, no vimajjanakkhamo.

Atha kho, bhante, so brāhmaṇo aparena samayena navaṃ dussayugaṃ ādāya yena rattapāṇi rajakaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rattapāṇiṃ rajakaputtaṃ etadavoca icchāmahaṃ, samma rattapāṇi, imaṃ navaṃ dussayugaṃ pītāvalepanaṃ nāma raṅgajātaṃ rajitaṃ ākoṭitapaccākoṭitaṃ ubhatobhāgavimaṭṭhanti.

Evaṃ vutte, bhante, rattapāṇi rajakaputto taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca idaṃ kho te, bhante, navaṃ dussayugaṃ raṅgakkhamaceva ākoṭanakkhamaca vimajjanakkhamacāti.

Evameva kho, bhante, tassa bhagavato vādo arahato sammāsambuddhassa raṅgakkhamo ceva paṇḍitānaṃ no bālānaṃ, anuyogakkhamo ca vimajjanakkhamo cāti.

Sarājikā kho, gahapati, parisā evaṃ jānāti upāli gahapati nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakoti. Kassa taṃ, gahapati, sāvakaṃ dhāremāti?

Evaṃ vutte, upāli gahapati uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenajaliṃ paṇāmetvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca

tena hi, bhante, suṇohi yassāhaṃ sāvakoti

75.Upavijaāti vijāyanakālaṃ upagatā. Makkaṭacchāpakanti makkaṭapotakaṃ. Kiṇitvā ānehīti mūlaṃ datvāva āhara. Āpaṇesu hi saviāṇakampi aviāṇakampi makkaṭādikīḷanabhaṇḍakaṃ vikkiṇanti. Taṃ sandhāyetaṃ āha. Rajitanti bahalabahalaṃ pītāvalepanaraṅgajātaṃ gahetvā rajitvā dinnaṃ imaṃ icchāmīti attho. Ākoṭitapaccākoṭitanti ākoṭitaceva parivattetvā punappunaṃ ākoṭitaca. Ubhatobhāgavimaṭṭhanti maṇipāsāṇena ubhosu passesu suṭṭhu vimaṭṭhaṃ ghaṭṭetvā uppāditacchaviṃ.

Raṅgakkhamo hi khoti saviāṇakampi aviāṇakampi raṅgaṃ pivati. Tasmā evamāha. No ākoṭṭanakkhamoti saviāṇakassa tāva ākoṭṭanaphalake ṭhapetvā kucchiyaṃ ākoṭitassa kucchi bhijjati, karīsaṃ nikkhamati. Sesī ākoṭitassa sīsaṃ bhijjati, mattaluṅgaṃ nikkhamati. Aviāṇako khaṇḍakhaṇḍitaṃ gacchati. Tasmā evamāha. No vimajjanakkhamoti saviāṇako maṇipāsāṇena vimaddiyamāno nillomataṃ nicchavitaca āpajjati, aviāṇakopi vacuṇṇakabhāvaṃ āpajjati. Tasmā evamāha. Raṅgakkhamo hi kho bālānanti bālānaṃ mandabuddhīnaṃ raṅgakkhamo, rāgamattaṃ janeti, piyo hoti. Paṇḍitānaṃ pana nigaṇṭhavādo vā ao vā bhāratarāmasītāharaṇādi niratthakakathāmaggo appiyova hoti. No anuyogakkhamo, no vimajjanakkhamoti anuyogaṃ vā vīmaṃsaṃ vā na khamati, thuse koṭṭetvā taṇḍulapariyesanaṃ viya kadaliyaṃ sāragavesanaṃ viya ca rittako tucchakova hoti. Raṅgakkhamo ceva paṇḍitānanti catusaccakathā hi paṇḍitānaṃ piyā hoti, vassasatampi suṇanto tittiṃ na gacchati. Tasmā evamāha. Buddhavacanaṃ pana yathā yathāpi ogāhissati mahāsamuddo viya gambhīrameva hotīti anuyogakkhamo ca vimajjanakkhamo cāti āha. Suṇohiyassāhaṃ sāvakoti tassa guṇe suṇāhīti bhagavato vaṇṇe vattuṃ āraddho.

75. Thưa Tn giả, thuở xưa c người B-la-mn đ về gi, tuổi đ lớn, bậc trưởng lo, c người vợ cn trẻ, trong tuổi thanh xun, (người vợ ny) đang mang thai, sắp đến kỳ sinh nở.

Thưa Tn giả, người vợ trẻ ni với người B-la-mn:

"Ny B-la-mn, hy đi phố mua một con khỉ con đực để cng chơi với con ti".

Thưa Tn giả, được ni vậy, người B-la-mn ni với c vợ trẻ:

"Ny mnh, hy chờ cho đến khi mnh sanh. Nếu mnh sanh con trai, ti sẽ đi chợ mua một con khỉ con đực mang về để cng chơi với đứa con trai của mnh. Cn nếu mnh sanh con gi, ti sẽ đi chợ mua một con khỉ con ci v mang về để cng chơi với đứa con gi của mnh".

Thưa Tn giả, lần thứ hai, người vợ trẻ ni với người B-la-mn ấy: "Ny B-la-mn, hy đi phố mua một con khỉ con đực để cng chơi với con ti".

Thưa Tn giả, lần thứ hai, người B-la-mn ấy ni với c vợ trẻ: "Ny mnh, hy chờ cho đến khi mnh sanh. Nếu mnh sanh con trai, ti sẽ đi chợ mua một con khỉ con đực mang về để cng chơi với đứa con trai của mnh. Cn nếu mnh sanh con gi, ti sẽ đi chợ mua một con khỉ con ci v mang về để cng chơi với đứa con gi của mnh".

Thưa Tn giả, lần thứ ba, người vợ trẻ ni với người B-la-mn ấy: "Ny B-la-mn, hy đi phố mua một con khỉ con đực để cng chơi với con ti".

Thưa Tn giả, người B-la-mn ấy v qu yu thương, qu i luyến c vợ trẻ của mnh nn đi chợ mua một con khỉ đực, đem về v ni với c vợ trẻ: "Ny mnh, đy l con khỉ con đực, ti mua ở chợ v mang về, hy để n cng chơi với con của mnh".

Thưa Tn giả, khi nghe ni vậy c vợ trẻ ấy ni với người B-la-mn: "Ny B-la-mn hy đi, đem con khỉ con đực ny đến Rattapani con người thợ nhuộm, sau khi đến hy ni với Rattapani con người thợ nhuộm: "Ny bạn Rattapani, ti muốn con khỉ đực ny được nhuộm với mu vng, được kho đập, kho ủi xung quanh v cả hai pha được lm thnh mềm dịu"

Thưa Tn giả, người B-la-mn ấy v qu yu thương, qu i luyến c vợ trẻ của mnh đem con khỉ con đực ny đi đến Rattapani, con người thợ nhuộm, khi đến xong liền ni với Rattapani, con người thợ nhuộm: "Ny bạn Rattapani, ti muốn con khỉ đực ny được nhuộm mu vng, được kho đập, kho ủi xung quanh, v cả hai pha được lm thnh mềm dịu".

Thưa Tn giả, được ni vậy, Rattapani, con người thợ nhuộm ni với người B-la-mn kia: "Ny Tn giả, con khỉ con đực ny c thể nhuộm được, nhưng khng c thể đập được, ủi được, khng c thể lm thnh mềm dịu". Cũng vậy, thưa Tn giả, l l thuyết của những Nigantha ngu si, l thuyết ny c thể ăn nhuộm đối với những người ngu si, chớ khng ăn nhuộm đối với người c tr.

Thưa Tn giả, người B-la-mn ấy, sau một thời gian, lấy một cặp o mới, đi đến chỗ Rattapani, con người thợ nhuộm, sau khi đến, ni với Rattapani, con người thợ nhuộm: "Ny Rattapani, ti muốn nhuộm cặp o mới ny với mu nhuộm mu vng, được đập v ủi xung quanh, v cả hai pha được lm thnh mềm dịu".

Thưa Tn giả, được ni vậy, Rattapani, con người thợ nhuộm, ni với người B-la-mn ấy: "Thưa Tn giả, cặp o mới ny của Tn giả c thể nhuộm được, c thể đập v ủi xung quanh v c thể lm thnh mềm dịu".

Cũng vậy, thưa Tn giả, l l thuyết của Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, c thể ăn nhuộm đối với người c tr, khng phải đối với người ngu si, c thể đập được, ủi được, v c thể khiến trở thnh mềm dịu".

-- Ny Gia chủ, quần chng ny gồm cả cc vua chưa được biết như sau: "Gia chủ Upali l đệ tử của Nigantha Nataputta". Ny Gia chủ, nay chng ti xem Gia chủ l đệ tử của ai?

ược ni vậy, gia chủ Upali từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y qua một bn vai, chắp tay vi cho về hướng Thế Tn v ni với Nigantha Nataputta:

-- Thưa Tn giả, hy nghe, ti l đệ tử của ai:

 

76.

Dhīrassa vigatamohassa, pabhinnakhīlassa vijitavijayassa;

Anīghassa susamacittassa, vuddhasīlassa sādhupaassa;

Vesamantarassa [vessantarassa (sī. pī.)] vimalassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Akathaṃkathissa tusitassa, vantalokāmisassa muditassa;

Katasamaṇassa manujassa, antimasārīrassa narassa;

Anopamassa virajassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Asaṃsayassa kusalassa, venayikassa sārathivarassa;

Anuttarassa ruciradhammassa, nikkaṅkhassa pabhāsakassa [pabhāsakarassa (sī. syā. pī.)];

Mānacchidassa vīrassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Nisabhassa appameyyassa, gambhīrassa monapattassa;

Khemaṅkarassa vedassa, dhammaṭṭhassa saṃvutattassa;

Saṅgātigassa muttassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Nāgassa pantasenassa, khīṇasaṃyojanassa muttassa;

Paṭimantakassa [paṭimantassa (ka.)] dhonassa, pannadhajassa vītarāgassa;

Dantassa nippapacassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Isisattamassa akuhassa, tevijjassa brahmapattassa;

Nhātakassa [nahātakassa (sī. syā. pī.)] padakassa, passaddhassa viditavedassa;

Purindadassa sakkassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Ariyassa bhāvitattassa, pattipattassa veyyākaraṇassa;

Satimato vipassissa, anabhinatassa no apanatassa;

Anejassa vasippattassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi .

Samuggatassa [sammaggatassa (sī. syā. pī.)] jhāyissa, ananugatantarassa suddhassa;

Asitassa hitassa [appahīnassa (sī. pī.), appabhītassa (syā.)], pavivittassa aggappattassa;

Tiṇṇassa tārayantassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Santassa bhūripaassa, mahāpaassa vītalobhassa;

Tathāgatassa sugatassa, appaṭipuggalassa asamassa;

Visāradassa nipuṇassa, bhagavato tassa sāvakohamasmi.

Taṇhacchidassa buddhassa, vītadhūmassa anupalittassa;

Āhuneyyassa yakkhassa, uttamapuggalassa atulassa;

Mahato yasaggapattassa, bhagavato tassa sāvakohamasmīti.   

 

 

 

 

76.Dhīrassāti dhīraṃ vuccati paṇḍiccaṃ, yā paā pajānanāpe sammādiṭṭhi, tena samannāgatassa dhātuāyatanapaṭiccasamuppādaṭṭhānāṭṭhānakusalassa paṇḍitassāhaṃ sāvako, so mayhaṃ satthāti evaṃ sabbapadesu sambandho veditabbo. Pabhinnakhīlassāti bhinnapacacetokhilassa. Sabbaputhujjane vijiniṃsu vijinanti vijinissanti vāti vijayā. Ke te, maccumārakilesamāradevaputtamārāti? Te vijitā vijayā etenāti vijitavijayo. Bhagavā, tassa vijitavijayassa. Anīghassāti kilesadukkhenapi vipākadukkhenapi niddukkhassa. Susamacittassāti devadattadhanapālakaaṅgulimālarāhulatherādīsupi devamanussesu suṭṭhu samacittassa. Vuddhasīlassāti vaḍḍhitācārassa. Sādhupaassāti sundarapaassa. Vesamantarassāti rāgādivisamaṃ taritvā vitaritvā ṭhitassa. Vimalassāti vigatarāgādimalassa.

Tusitassāti tuṭṭhacittassa. Vantalokāmisassāti vantakāmaguṇassa. Muditassāti muditāvihāravasena muditassa, punaruttameva vā etaṃ. Pasādavasena hi ekampi guṇaṃ punappunaṃ vadatiyeva. Katasamaṇassāti katasāmaassa, samaṇadhammassa matthakaṃ pattassāti attho. Manujassāti lokavohāravasena ekassa sattassa. Narassāti punaruttaṃ. Aathā vuccamāne ekekagāthāya dasa guṇā nappahonti.

Venayikassāti sattānaṃ vināyakassa. Ruciradhammassāti sucidhammassa. Pabhāsakassāti obhāsakassa. Vīrassāti vīriyasampannassa. Nisabhassāti usabhavasabhanisabhesu sabbattha appaṭisamaṭṭhena nisabhassa. Gambhīrassāti gambhīraguṇassa, guṇehi vā gambhīrassa. Monapattassāti āṇapattassa. Vedassāti vedo vuccati āṇaṃ, tena samannāgatassa. Dhammaṭṭhassāti dhamme ṭhitassa. Saṃvutattassāti pihitattassa.

Nāgassāti catūhi kāraṇehi nāgassa. Pantasenassāti pantasenāsanassa. Paṭimantakassāti paṭimantanapaāya samannāgatassa. Monassāti monaṃ vuccati āṇaṃ, tena samannāgatassa, dhutakilesassa vā. Dantassāti nibbisevanassa.

Isisattamassāti vipassiādayo cha isayo upādāya sattamassa. Brahmapattassāti seṭṭhapattassa. Nhātakassāti nhātakilesassa. Padakassāti akkharādīni samodhānetvā gāthāpadakaraṇakusalassa. Viditavedassāti viditaāṇassa. Purindadassāti sabbapaṭhamaṃ dhammadānadāyakassa. Sakkassāti samatthassa. Pattipattassāti ye pattabbā guṇā, te pattassa. Veyyākaraṇassāti vitthāretvā atthadīpakassa. Bhagavatā hi abyākataṃ nāma tanti padaṃ natthi sabbesaṃyeva attho kathito.

Vipassissāti vipassanakassa. Anabhinatassāti anatassa. No apanatassāti aduṭṭhassa.

Ananugatantarassāti kilese ananugatacittassa. Asitassāti abaddhassa.

Bhūripaassāti bhūri vuccati pathavī, tāya pathavīsamāya paāya vipulāya mahantāya vitthatāya samannāgatassāti attho. Mahāpaassāti mahāpaāya samannāgatassa.

Anupalittassāti taṇhādiṭṭhikilesehi alittassa. Āhuneyyassāti āhutiṃ paṭiggahetuṃ yuttassa. Yakkhassāti ānubhāvadassanaṭṭhena ādissamānakaṭṭhena vā bhagavā yakkho nāma. Tenāha yakkhassāti. Mahatoti mahantassa. Tassa sāvakohamasmīti tassa evaṃvividhaguṇassa satthussa ahaṃ sāvakoti. Upāsakassa sobhāpattimaggeneva paṭisambhidā āgatā. Iti paṭisambhidāvisaye ṭhatvā padasatena dasabalassa kilesappahānavaṇṇaṃ kathento kassa taṃ gahapati sāvakaṃ dhāremāti pahassa atthaṃ vissajjesi.

76.

Bậc Tr sng suốt,
oạn trừ si m.
Ph tan hoang vu,
Chiến thắng địch qun.
au khổ đoạn diệt,
Tm an bnh tĩnh.
Giới đức trưởng thnh,
Tuệ đức vin minh.
Phiền no nội tịnh,
Rời trần ly cấu.
Ti thật chnh l,
ệ tử Thế Tn.

Do dự đoạn trừ,
Biết vừa, biết đủ,
Thế lợi tuyệt khng,
Tm tư hoan hỷ,
Lm Sa-mn hạnh,
Sanh ở nhn gian,
Thn ny sau cng,
Lm người nhn thế.
Bậc Thnh cao nhất,
Rời trần ly cấu.
Ti thật chnh l,
ệ tử Thế Tn.

Khng tm do dự,
Kho hnh thiện xảo.
Bậc tr giới luật,
iều ngự tối thượng.
L V Thượng Sĩ,
Sng chi ho quang,
Nghi hoặc đoạn trừ,
Soi sng mọi nơi.
Kiu mạn đoạn tận,
V nhn anh hng.
Ti thật chnh l
ệ tử Thế Tn.

Ngi bậc Ngưu Vương,
Tm tư v lượng,
Thm su khn lường
Bậc thnh Mu ni,
Tc thnh an ổn,
Bậc c Tr tuệ,
An tr Php vị,
Tự phng hộ thn,
Vượt qua tham i,
Bậc Giải Thot Tr.
Ti thật chnh l,
ệ tử Thế Tn.

Ngi bậc Long Vương,
Sống xa thế tục.
Kiết sử đoạn trừ,
Siu đẳng giải thot.
Biện ti từ tốn,
Trong sạch thanh tịnh,
Cờ x triệt hạ,
Tham i đoạn trừ,
iều ngự nhiếp phục,
H luận diệt tận.
Ti thật chnh l,
ệ tử Thế Tn,

ệ nhất tin nhn.
Khng tin lời đồn.
Ba minh thnh tựu,
ạt quả Phạm thin.
Tắm sạch thn tm,
Văn c thng đạt.
Khinh an yn ổn,
Chnh tr chứng đắc.
Cng ph thnh tr,
Thin chủ ế thch.
Ti chnh thật l,
ệ tử Thế Tn.

Ngi bậc Thnh Giả,
Tự tu tự tập.
Chứng điều phải chứng,
Thuyết giảng hiện tại,
Chnh niệm tỉnh gic,
Thiền qun tinh tế
Khng thin t dục,
Khng nui tm hận.
Giao động khng cn,
Thn tm tự tại.
Ti chnh thật l
ệ tử Thế Tn.

Sống theo chnh đạo,
Trầm tư Thiền tưởng,
Nội tm khng nhiễm,
Thanh tịnh trong sạch,
Khng trước khng chấp,
Khng nguyện khng cầu,
ộc cư độc tọa,
Chứng tối thượng vị,
vượt qua dng,
Gip người vượt qua.
Ti thật chnh l
ệ tử Thế Tn,

Bậc chứng tịch tịnh,
Tr tuệ v bin,
Tr tuệ quảng đại,
Tham i đoạn tận.
Ngi l Như Lai,
Ngi l Thiện Thệ,
Khng người snh bằng,
Khng ai đồng đẳng,
Giu đức tự tin,
Vin mn thnh tựu.
Ti thật chnh l,
ệ tử Thế Tn.

Tham i đoạn tận,
Gic ngộ chnh gic,
Khi m tiu tan,
uế trừ sạch
Xứng đng cng dường,
Dạ xoa thanh tịnh.
V thượng Thnh nhn,
Khng thể cn lường
ại nhn ại gic
ạt đến danh xưng.
Ti thật chnh l,
ệ tử Thế Tn.

 

77. Kadā saūḷhā pana te, gahapati, ime samaṇassa gotamassa vaṇṇāti? Seyyathāpi, bhante, nānāpupphānaṃ mahāpuppharāsi , tamenaṃ dakkho mālākāro vā mālākārantevāsī vā vicittaṃ mālaṃ gantheyya; evameva kho, bhante, so bhagavā anekavaṇṇo anekasatavaṇṇo. Ko hi, bhante, vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ na karissatīti? Atha kho nigaṇṭhassa nāṭaputtassa bhagavato sakkāraṃ asahamānassa tattheva uṇhaṃ lohitaṃ mukhato uggacchīti [uggachi (sī. syā. pī.)].

Upālisuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ.

 

77.Kadāsaūḷhāti kadā sampiṇḍitā. Evaṃ kirassa ahosi ayaṃ idāneva samaṇassa gotamassa santikaṃ gantvā āgato, kadānena ete vaṇṇā sampiṇḍitāti. Tasmā evamāha. Vicittaṃ mālaṃ gantheyyāti sayampi dakkhatāya pupphānampi nānāvaṇṇatāya ekatovaṇṭikādibhedaṃ vicitramālaṃ gantheyya. Evameva kho, bhanteti ettha nānāpupphānaṃ mahāpuppharāsi viya nānāvidhānaṃ vaṇṇānaṃ bhagavato sinerumatto vaṇṇarāsi daṭṭhabbo. Chekamālākāro viya upāli gahapati. Mālākārassa vicitramālāganthanaṃ viya gahapatino tathāgatassa vicitravaṇṇaganthanaṃ.

Uṇhaṃ lohitaṃ mukhato uggachīti tassa hi bhagavato sakkāraṃ asahamānassa etadahosi anatthiko dāni ayaṃ gahapati amhehi, sve paṭṭhāya paṇṇāsa saṭṭhi jane gahetvā etassa gharaṃ pavisitvā bhujituṃ na labhissāmi, bhinnā me bhattakumbhīti. Athassa upaṭṭhākavipariṇāmena balavasoko uppajji. Ime hi sattā attano attanova cintayanti. Tassa tasmiṃ soke uppanne abbhantaraṃ uṇhaṃ ahosi, lohitaṃ vilīyittha, taṃ mahāvātena samuddharitaṃ kuṭe pakkhittarajanaṃ viya pattamattaṃ mukhato uggachi. Nidhānagatalohitaṃ vamitvā pana appakā sattā jīvituṃ sakkonti. Nigaṇṭho tattheva jāṇunā patito, atha naṃ pāṭaṅkiyā bahinagaraṃ nīharitvā macakasivikāya gahetvā pāvaṃ agamaṃsu, so na cirasseva pāvāyaṃ kālamakāsi. Imasmiṃ pana sutte ugghāṭitaūpuggalassa vasena dhammadesanā pariniṭṭhitāti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Upālisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

77. -- Ny Gia chủ, ng chất chứa những ưu điểm ny về Sa-mn Gotama từ bao giờ?

-- Thưa Tn giả, v như một đống hoa, c nhiều loại khc nhau; người lm vng hoa thiện xảo hay người đệ tử lm vng hoa c thể kết thnh một vng hoa c những loại hoa sai biệt. Cũng vậy, thưa Tn giả, Thế Tn c nhiều đức tnh, c hng trăm đức tnh. Thưa Tn giả, v ai lại khng tn thn những bậc đng tn thn!

V Nigantha Nataputta khng thể nghe lời tn thn Thế Tn, nn ngay tại chỗ ấy đ thổ ra huyết nng.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home