MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

2. Raṭṭhapālasuttaṃ

2. Raṭṭhapālasuttavaṇṇanā

82. Kinh Ratthapla

293. Evaṃ me sutaṃ

ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena thullakoṭṭhikaṃ [thūlakoṭṭhikaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] nāma kurūnaṃ nigamo tadavasari.

Assosuṃ kho thullakoṭṭhikā [thūlakoṭṭhitakā (sī. syā. kaṃ. pī.)] brāhmaṇagahapatikā samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito kurūsu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ thullakoṭṭhikaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyajanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotīti.

Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu, sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce yena bhagavā tenajaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce bhagavato santike nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu; appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Ekamantaṃ nisinne kho thullakoṭṭhike brāhmaṇagahapatike bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.

 

293.Evaṃme sutanti raṭṭhapālasuttaṃ. Tattha thullakoṭṭhikanti thullakoṭṭhaṃ paripuṇṇakoṭṭhāgāraṃ. So kira janapado niccasasso sadā bījabhaṇḍaṃ nikkhamati, khalabhaṇḍaṃ pavisati. Tena tasmiṃ nigame koṭṭhā niccapūrāva honti. Tasmā so thullakoṭṭhikanteva saṅkhaṃ gato.

293. Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn du hnh ở giữa dn chng Kuru, cng với đại chng Tỷ-kheo, v đi đến một thị trấn của dn chng Kuru tn l Thullakotthita.

Cc B-la-mn, gia chủ ở Thullakotthita được nghe như sau: "Sa-mn Gotama l Thch tử, Tn giả xuất gia từ dng họ Sakya, du hnh giữa dn chng Kuru nay đ đến Thullakotthita với đại chng Tỷ-kheo. Tiếng đồn tốt đẹp sau đy được ni ln về Tn giả Gotama: "y l đức Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, Minh Hạnh Tc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V Thượng Sĩ, iều Ngự Trượng Phu, Thin Nhơn Sư, Phật, Thế Tn. Ngi với thắng tr tự thn chứng ngộ thế giới ny cng với Thin giới, Ma giới, Phạm thin giới, cng với chng Sa-mn, B-la-mn, cc loi Trời v Người. Khi đ chứng ngộ, Ngi cn tuyn bố sự chứng ngộ ấy cho người khc. Ngi thuyết php, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ, v giới thiệu đời sống Phạm hạnh hon ton đầy đủ trong sạch". Tốt đẹp thay, sự chim ngưỡng một vị A-la-hn như vậy".

Rồi cc B-la-mn, gia chủ ở Thullakotthita đi đến chỗ Thế Tn ở, sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Một số người ni ln những lời cho đn hỏi thăm với Thế Tn, v sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu rồi ngồi xuống một bn. Một số người chấp tay vi cho Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Một số người xưng tn v dng họ rồi ngồi xuống một bn. Một số người yn lặng ngồi xuống một bn.

Rồi Thế Tn với php thoại khch lệ, lm cho thch th, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ cc vị B-la-mn, gia chủ ở Thullakotthita đang ngồi một bn.

294. Tena kho pana samayena raṭṭhapālo nāma kulaputto tasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa [aggakulikassa (sī. syā. kaṃ. pī.)] putto tissaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa etadahosi yathā yathā khvāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi [yathā yathā kho bhagavā dhammaṃ deseti (sī.)], nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti.

Atha kho thullakoṭṭhikā brāhmaṇagahapatikā bhagavatā dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṃsitā bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.

Atha kho raṭṭhapālo kulaputto acirapakkantesu thullakoṭṭhikesu brāhmaṇagahapatikesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṃ etadavoca

yathā yathāhaṃ, bhante, bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Icchāmahaṃ, bhante, kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadaṃ. Pabbājetu maṃ bhagavāti [ettha labheyyāhaṃpe upasampadaṃti vākyadvayaṃ sabbesupi mūlapotthakesu dissati, pārājikapāḷiyaṃ pana sudinnabhāṇavāre etaṃ natthi. pabbājetu maṃ bhagavāti idaṃ pana vākyaṃ marammapotthake yeva dissati, pārājikapāḷiyaca tadeva atthi].

 Anuātosi pana tvaṃ, raṭṭhapāla, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti?

Na khohaṃ, bhante, anuāto mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti.

Na kho, raṭṭhapāla, tathāgatā ananuātaṃ mātāpitūhi puttaṃ pabbājentīti.

Svāhaṃ, bhante, tathā karissāmi yathā maṃ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti.

294.Raṭṭhapāloti kasmā raṭṭhapālo? Bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ pāletuṃ samatthoti raṭṭhapālo. Kadā panassetaṃ nāmaṃ uppannanti. Padumuttarasammāsambuddhakāle. Ito hi pubbe satasahassakappamatthake vassasatasahassāyukesu manussesu padumuttaro nāma satthā uppajjitvā bhikkhusatasahassaparivāro lokahitāya cārikaṃ cari, yaṃ sandhāya vuttaṃ

Nagaraṃ haṃsavatī nāma, ānando nāma khattiyo;

Sujātā nāma janikā, padumuttarassa satthunoti. (bu. vaṃ. 12.19);

Padumuttare pana anuppanne eva haṃsavatiyā dve kuṭumbikā saddhā pasannā kapaṇaddhikayācakādīnaṃ dānaṃ paṭṭhapayiṃsu. Tadā pabbatavāsino pacasatā tāpasā haṃsavatiṃ anuppattā. Te dvepi janā tāpasagaṇaṃ majjhe bhinditvā upaṭṭhahiṃsu. Tāpasā kicikālaṃ vasitvā pabbatapādameva gatā. Dve saṅghattherā ohīyiṃsu. Tadā tesaṃ te yāvajīvaṃ upaṭṭhānaṃ akaṃsu. Tāpasesu bhujitvā anumodanaṃ karontesu eko sakkabhavanassa vaṇṇaṃ kathesi, eko bhūmindharanāgarājabhavanassa.

Kuṭumbikesu eko sakkabhavanaṃ patthanaṃ katvā sakko hutvā nibbatto, eko nāgabhavane pālitanāgarājā nāma. Taṃ sakko attano upaṭṭhānaṃ āgataṃ disvā nāgayoniyaṃ abhiramasīti pucchi. So nābhiramāmīti āha. Tena hi padumuttarassa bhagavato dānaṃ datvā imasmiṃ ṭhāne patthanaṃ karohi, ubho sukhaṃ vasissāmāti. Nāgarājā satthāraṃ nimantetvā bhikkhusatasahassaparivārassa bhagavato sattāhaṃ mahādānaṃ dadamāno padumuttarassa dasabalassa puttaṃ uparevataṃ nāma sāmaṇeraṃ disvā sattame divase buddhappamukhassa saṅghassa dibbavatthāni datvā sāmaṇerassa ṭhānantaraṃ patthesi. Bhagavā anāgataṃ oloketvā anāgate gotamassa nāma buddhassa putto rāhulakumāro bhavissatīti disvā samijjhissati te patthanāti kathesi. Nāgarājā tamatthaṃ sakkassa kathesi. Sakko tassa vacanaṃ sutvā tatheva sattāhaṃ dānaṃ datvā bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ pāletuṃ samatthakule nibbattitvā saddhāpabbajitaṃ raṭṭhapālaṃ nāma kulaputtaṃ disvā ahampi anāgate lokasmiṃ tumhādise buddhe uppanne bhinnaṃ raṭṭhaṃ sandhāretuṃ pāletuṃ samatthakule nibbattitvā ayaṃ kulaputto viya saddhāpabbajito raṭṭhapālo nāma bhaveyyanti patthanamakāsi. Satthā samijjhanakabhāvaṃ atvā imaṃ gāthamāha

Sarājikaṃ cātuvaṇṇaṃ, posetuṃ yaṃ pahossati;

Raṭṭhapālakulaṃ nāma, tattha jāyissate ayanti.

Evaṃ padumuttarasammāsambuddhakāle tassetaṃ nāmaṃ uppannanti veditabbaṃ.

Etadahosīti kiṃ ahosi? Yathā yathā khotiādi. Tatrāyaṃ saṅkhepakathā ahaṃ kho yena yena kāraṇena bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, tena tena me upaparikkhato evaṃ hoti yadetaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ ekadivasampi akhaṇḍaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ caritabbaṃ, ekadivasampi ca kilesamalena amalīnaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparisuddhaṃ, saṅkhalikhitaṃ vilikhitasaṅkhasadisaṃ dhotasaṅkhasappaṭibhāgaṃ katvā caritabbaṃ, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā agāramajjhe vasantena ekantaparipuṇṇaṃpe carituṃ, yaṃnūnāhaṃ kesaca massuca ohāretvā kāsāyarasapītatāya kāsāyāni brahmacariyaṃ carantānaṃ anucchavikāni vatthāni acchādetvā agārasmā nikkhamitvā anagāriyaṃ pabbajeyyanti.

Acirapakkantesu thullakoṭṭhikesu brāhmaṇagahapatikesu yena bhagavā tenupasaṅkamīti raṭṭhapālo anuṭṭhitesu tesu na bhagavantaṃ pabbajjaṃ yāci. Kasmā? Tatthassa bahū ātisālohitā mittāmaccā santi, te tvaṃ mātāpitūnaṃ ekaputtako, na labbhā tayā pabbajitunti bāhāyampi gahetvā ākaḍḍheyyuṃ, tato pabbajjāya antarāyo bhavissatīti saheva parisāya uṭṭhahitvā thokaṃ gantvā puna kenaci sarīrakiccalesena nivattitvā bhagavantaṃ upasaṅkamma pabbajjaṃ yāci. Tena vuttaṃ atha kho raṭṭhapālo kulaputto acirapakkantesu thullakoṭṭhikesupe pabbājetu maṃ bhagavāti. Bhagavā pana yasmā rāhulakumārassa pabbajitato pabhuti mātāpitūhi ananuātaṃ puttaṃ na pabbājeti, tasmā naṃ pucchi anuātosi pana tvaṃ, raṭṭhapāla, mātāpitūhipe pabbajjāyāti.

 

294. Lc bấy giờ, một thiện nam tử tn l Ratthapala, con trai một gia đnh thượng tộc ở chnh tại Thullakotthita ấy, đang ngồi trong hội chng ny. Rồi thiện nam tử Ratthapala suy nghĩ như sau: "Như ta được hiểu lời Thế Tn thuyết php, thời sống tại gia đnh thật khng dễ g thực hnh Phạm hạnh hon ton vin mn, hon ton trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hy cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh".

Rồi cc B-la-mn, gia chủ ở Thullakotthita, sau khi được Thế Tn với php thoại khch lệ, lm cho thch th, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, sau khi hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn bn hữu hướng về Ngi rồi ra đi.

Thiện nam tử Ratthapala, sau khi cc B-la-mn, gia chủ ra đi khng bao lu, liền đi đến Thế Tn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Sau khi ngồi xuống một bn, thiện nam tử Ratthapala bạch Thế Tn:

--- Bạch Thế Tn, như con được hiểu lời Thế Tn thuyết php, thời sống tại gia đnh thật khng dễ g thực hnh Phạm hạnh, hon ton vin mn, hon ton trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn, bạch Thế Tn, cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Bạch Thế Tn, mong Thế Tn cho con xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế Tn, cho con thọ đại giới.

--- Nhưng ny Ratthapala, ng c được cha mẹ bằng lng cho ng xuất gia chưa?

-- Bạch Thế Tn, con chưa được cha mẹ bằng lng cho con xuất gia.

-- Ny Ratthapala, Như Lai khng c cho ai xuất gia nếu khng được cha mẹ người ấy bằng lng.

-- Như vậy, bạch Thế Tn, con sẽ lm những g cần thiết để cha mẹ bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

295. Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena mātāpitaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mātāpitaro etadavoca

ammatātā, yathā yathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Icchāmahaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ. Anujānātha maṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti.

Evaṃ vutte, raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ

tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato [sukhaparihato (syā. kaṃ. ka.) (ehi tvaṃ tāta raṭṭhapāla bhuja ca piva ca paricāre hi ca, bhujanto pivanto paricārento kāme paribhujanto puāni karonto abhiramassu, na taṃ mayaṃ anujānāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya,) sabbattha dissati, sudinnakaṇḍe pana natthi, aṭṭhakathāsupi na dassitaṃ]. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla , kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti?

Dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputtope tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto mātāpitaro etadavoca

ammatātā, yathā yathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Icchāmahaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ. Anujānātha maṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti.

Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ

tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti?

295.Ammatātāti ettha ammāti mātaraṃ ālapati, tātāti pitaraṃ. Ekaputtakoti ekova puttako, ao koci jeṭṭho vā kaniṭṭho vā natthi. Ettha ca ekaputtoti vattabbe anukampāvasena ekaputtakoti vuttaṃ. Piyoti pītijanako. Manāpoti manavaḍḍhanako. Sukhedhitoti sukhena edhito, sukhasaṃvaḍḍhitoti attho. Sukhaparibhatoti sukhena paribhato, jātakālato pabhuti dhātīhi aṅkato aṅkaṃ āharitvā dhāriyamāno assakarathakādīhi bālakīḷanakehi kīḷayamāno sādurasabhojanaṃ bhojayamāno sukhena parihaṭo. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsīti tvaṃ , tāta raṭṭhapāla appamattakampi kalabhāgaṃ dukkhassa na jānāsi na sarasīti attho. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāmāti sacepi tava amhesu jīvamānesu maraṇaṃ bhaveyya, tena te maraṇenapi mayaṃ akāmakā anicchakā na attano ruciyā vinā bhavissāma, tayā viyogaṃ pāpuṇissāmāti attho. Kiṃ pana mayaṃ tanti evaṃ sante kiṃ pana kiṃ nāma taṃ kāraṇaṃ, yena mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma. Atha vā kiṃ pana mayaṃ tanti kena pana kāraṇena mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāmāti evamettha attho daṭṭhabbo.

 

295. Rồi thiện nam tử Ratthapala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn pha hữu hướng về Ngi, rồi ra đi, đi đến cha mẹ, sau khi đến liền thưa với cha mẹ:

-- Thưa Mẹ v Cha, như con được hiểu lời Thế Tn thuyết php, thời sống tại gia đnh thật khng dễ g thực hnh Phạm hạnh hon ton vin mn, hon ton trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Hy bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

Khi được nghe ni vậy, cha mẹ Thin nam tử Ratthapala ni với thiện nam tử Ratthapala:

-- Ny con thn yu Ratthapala, con l đứa con độc nhất của mẹ cha, khả i, dễ thương, được sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny con thn yu Ratthapala, con khng biết g về đau khổ. Ny con thn yu Ratthapala, hy đến ăn, hy uống v hy ăn chơi. Ăn, uống, ăn chơi, con c thể thụ hưởng cc i dục v sung sướng lm cc phước đức. Chng ta khng bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu con c chết, chng ta cn khng muốn khng c mặt con, huống nay con cn sống, chng ta lại bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh!

Lần thứ hai... Lần thứ ba, thiện nam tử Ratthapala thưa với mẹ cha:

-- Thưa Mẹ v Cha, như con được hiểu lời Thế Tn thuyết php, thời sống tại gia thật khng dễ g thực hnh Phạm hạnh, hon ton vin mn, hon ton thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Hy bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

Lần thứ ba, cha mẹ thiện nam tử Ratthapala ni với thiện nam tử Ratthapala:

-- Ny con thn yu Ratthapala, con l đứa con độc nhất của mẹ cha, khả i, dễ thương, được sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny con thn yu Ratthapala, con khng biết g về đau khổ. Ny con thn yu Ratthapala, hy đến ăn, hy sống v hy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, con c thể thụ hưởng cc i dục v sung sướng lm cc phước đức. Chng ta khng bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu con c chết, chng ta cn khng muốn khng c mặt con, huống nay con cn sống, chng ta lại bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh!

 

296. Atha kho raṭṭhapālo kulaputto na maṃ mātāpitaro anujānanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipajji

idheva me maraṇaṃ bhavissati pabbajjā vāti.

 Atha kho raṭṭhapālo kulaputto ekampi bhattaṃ na bhuji, dvepi bhattāni na bhuji, tīṇipi bhattāni na bhuji, cattāripi bhattāni na bhuji, pacapi bhattāni na bhuji, chapi bhattāni na bhuji, sattapi bhattāni na bhuji.

Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato.

Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci, dukkhassa jānāsi [maraṇenapi tepe pabbajjāyāti vākyadvayaṃ sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu dutiyaṭṭhāne yeva dissati, pārājikapāḷiyaṃ pana paṭhamaṭṭhāne yeva dissati. tasmā idha dutiyaṭṭhāne punāgataṃ adhikaṃ viya dissati]. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya.

Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuja ca piva ca paricārehi ca; bhujanto pivanto paricārento kāme paribhujanto puāni karonto abhiramassu. Na taṃ mayaṃ anujānāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya [maraṇenapi tepe pabbajāyāti vākyadvayaṃ sī. syā. kaṃ. pī. potthakesu dutiyaṭṭhāne yeva dissati, pārājikapāḷiyaṃ pana paṭhamaṭṭhāne yeva dissati. tasmā idha dutiyaṭṭhāne punāgataṃ adhikaṃ viya dissati]. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma. Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti?

Evaṃ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.

Dutiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃpe dutiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.

Tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ tvaṃ khosi, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, tāta raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma, kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Uṭṭhehi, tāta raṭṭhapāla, bhuja ca piva ca paricārehi ca; bhujanto pivanto paricārento kāme paribhujanto puāni karonto abhiramassu. Na taṃ mayaṃ anujānāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Maraṇenapi te mayaṃ akāmakā vinā bhavissāma . Kiṃ pana mayaṃ taṃ jīvantaṃ anujānissāma agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti? Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.

296.Tatthevāti yattha naṃ ṭhitaṃ mātāpitaro nānujāniṃsu, tattheva ṭhāne. Anantarahitāyāti kenaci attharaṇena anatthatāya. Paricārehīti gandhabbanaṭanāṭakādīni paccupaṭṭhapetvā tattha sahāyakehi saddhiṃ yathāsukhaṃ indriyāni cārehi sacārehi, ito cito ca upanehīti vuttaṃ hoti. Atha vā paricārehīti gandhabbanaṭanāṭakādīni paccupaṭṭhapetvā sahāyakehi saddhiṃ laḷa upalaḷa rama, kīḷassūtipi vuttaṃ hoti. Kāme paribhujantoti attano puttadārehi saddhiṃ bhoge bhujanto. Puāni karontoti buddhaca dhammaca saṅghaca ārabbha dānappadānādīni sugatimaggasaṃsodhakāni kusalakammāni karonto. Tuṇhī ahosīti kathānuppabandhavicchedanatthaṃ nirālāpasallāpo ahosi.

Athassa mātāpitaro tikkhattuṃ vatvā paṭivacanampi alabhamānā sahāyake pakkosāpetvā esa vo sahāyako pabbajitukāmo, nivāretha nanti āhaṃsu. Tepi taṃ upasaṅkamitvā tikkhattuṃ avocuṃ, tesampi tuṇhī ahosi. Tena vuttaṃ  atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakāpe tuṇhī ahosīti. Athassa sahāyakānaṃ tikkhattuṃ vatvā etadahosi sace ayaṃ pabbajjaṃ alabhamāno marissati, na koci guṇo labbhati. Pabbajitaṃ pana naṃ mātāpitaropi kālena kālaṃ passissanti, mayampi passissāma, pabbajjāpi ca nāmesā bhāriyā, divase divase mattikāpattaṃ gahetvā piṇḍāya caritabbaṃ, ekaseyyaṃ ekabhattaṃ brahmacariyaṃ atidukkaraṃ, ayaca sukhumālo nāgarikajātiyo, so taṃ carituṃ asakkonto puna idheva āgamissati, handassa mātāpitaro anujānāpessāmāti. Te tathā akaṃsu. Mātāpitaropi naṃ pabbajitena ca pana te mātāpitaro uddassetabbāti imaṃ katikaṃ katvā anujāniṃsu. Tena vuttaṃ atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitarope anuātosi mātāpitūhipe uddassetabbāti. Tattha uddassetabbāti uddhaṃ dassetabbā, yathā taṃ kālena kālaṃ passanti, evaṃ āgantvā attānaṃ dassetabbā.

 

296. Rồi thiện nam tử Ratthapala khng được cha mẹ cho xuất gia, liền ngay tại chỗ ấy nằm xuống trn đất trần v ni:

-- Ta sẽ chết ở đy, hay được xuất gia.

Rồi cha mẹ thiện nam tử Ratthapala ni với thiện nam tử Ratthapala: -- Ny con thn yu Ratthapala, con l đứa con độc nhất của cha mẹ, khả i, dễ thương, được sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc.

Ny con thn yu Ratthapala, con khng biết g về đau khổ. Hy đứng dậy, ny con thn yu Ratthapala, hy ăn, hy uống, hy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, con c thể thụ hưởng cc i dục v sung sướng lm cc phước đức. Chng ta khng bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu con c chết, chng ta cn khng muốn khng c mặt con, huống nay con cn sống, chng ta lại bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh!

Khi được nghe ni vậy, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

Lần thứ hai...

Lần thứ ba, cha mẹ thiện nam tử Ratthapala ni với thiện nam tử Ratthapala:

-- Ny con thn yu Ratthapala, con l đứa con độc nhất của cha mẹ, khả i, dễ thương, sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny con thn yu Ratthapala, con khng biết g về đau khổ. Hy đứng dậy, ny con thn yu Ratthapala, hy ăn, hy uống, hy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, con c thể thụ hưởng ci i dục v sung sướng lm cc phước đức. Chng ta khng bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu con c chết, chng ta cn khng muốn khng c mặt con, huống nay con cn sống, chng Ta lại bằng lng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh!

Lần thứ ba, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

297. Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ

tvaṃ khosi [tvaṃ kho (sī. pī.)], samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato. Na tvaṃ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi. Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuja ca piva ca paricārehi ca; bhujanto pivanto paricārento kāme paribhujanto puāni karonto abhiramassu. Na taṃ mātāpitaro anujānissanti [anujānanti (sī. syā. kaṃ. pī.)] agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti?

Evaṃ vutte, raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.

Dutiyampi kho tatiyampi kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ

tvaṃ khosi, samma raṭṭhapāla, mātāpitūnaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparibhato, na tvaṃ, samma raṭṭhapāla, kassaci dukkhassa jānāsi, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya?

Uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla, bhuja ca piva ca paricārehi ca, bhujanto pivanto paricārento kāme paribhujanto puāni karonto abhiramassu. Na taṃ mātāpitaro anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, maraṇenapi te mātāpitaro akāmakā vinā bhavissanti. Kiṃ pana te taṃ jīvantaṃ anujānissanti agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti? Tatiyampi kho raṭṭhapālo kulaputto tuṇhī ahosi.

 

297. Rồi cha mẹ thiện nam tử Ratthapala liền đi đến cc thn hữu của thiện nam tử Ratthapala, v ni:

-- Ny cc Thn hữu, thiện nam tử Ratthapala nằm trn đất trần v ni: "Ở đy, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Ny cc con thn mến, hy đi đến thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến hy ni với thiện nam tử Ratthapala: "Ny bạn Ratthapala, bạn l con độc nhất của cha mẹ bạn, khả i, dễ thương, được sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny bạn Ratthapala, bạn khng biết g về đau khổ. Hy đứng dậy, bạn Ratthapala, hy ăn, hy uống, hy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, bạn c thể thụ hưởng cc i dục v sung sướng lm phước đức, cha mẹ bạn khng bằng lng cho bạn được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu bạn c chết đi, cha mẹ bạn cn khng muốn khng c mặt bạn, huống nay bạn cn sống, cha mẹ bạn lại bằng lng cho bạn được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh!"

Rồi những người bạn của thiện nam tử Ratthapala vng theo lời cha mẹ của thiện nam tử Ratthapala, đi đến chỗ thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến liền ni:

-- Ny bạn Ratthapala, bạn l con độc nhất của cha mẹ bạn, khả i, dễ thương, được sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny bạn Ratthapala, bạn khng biết g về đau khổ. Hy đứng dậy, bạn Ratthapala, hy ăn, hy uống, hy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, bạn c thể thụ hưởng cc i dục v sung sướng lm cc phước đức. Cha mẹ bạn khng bằng lng cho php bạn được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu bạn c chết đi, cha mẹ bạn cn khng muốn khng c mặt bạn, huống nay bạn cn sống, cha mẹ bạn lại bằng lng cho bạn được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh!

Khi được nghe ni vậy, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai...  Lần thứ ba, những người bạn của thiện nam tử Ratthapala, ni với thiện nam tử Ratthapala:

-- Ny bạn Ratthapala, bạn l con độc nhất của cha mẹ bạn, khả i, dễ thương, được sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny bạn Ratthapala, bạn khng biết g về đau khổ. Hy đứng dậy, bạn Ratthapala, hy ăn, hy uống, hy vui chơi. Ăn uống, vui chơi, bạn c thể thụ hưởng cc i dục, v sung sướng lm cc phước đức. Cha mẹ bạn khng bằng lng cho php bạn được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Nếu bạn chết đi, cha mẹ bạn cn khng muốn khng c mặt bạn, huống nay bạn cn sống, cha mẹ bạn lại bằng lng cho php bạn được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh !

Lần thứ ba, thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

298. Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālassa kulaputtassa mātāpitaro etadavocuṃ

ammatātā, eso raṭṭhapālo kulaputto tattheva anantarahitāya bhūmiyā nipanno idheva me maraṇaṃ bhavissati pabbajjā vāti. Sace tumhe raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ nānujānissatha agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, tattheva [tatthevassa (sī.)] maraṇaṃ āgamissati. Sace pana tumhe raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ anujānissatha agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, pabbajitampi naṃ dakkhissatha. Sace raṭṭhapālo kulaputto nābhiramissati agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya, kā tassa [kā cassa (sī.)] aā gati bhavissati? Idheva paccāgamissati. Anujānātha raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti.

Anujānāma, tātā, raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Pabbajitena ca pana [pana te (syā. kaṃ. ka.)] mātāpitaro uddassetabbāti.

Atha kho raṭṭhapālassa kulaputtassa sahāyakā yena raṭṭhapālo kulaputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ etadavocuṃ uṭṭhehi, samma raṭṭhapāla [tvaṃ khosi samma raṭṭhapāla mātāpitūnaṃ ekaputtako piyo manāpo sukhedhito sukhaparihato, na tvaṃ samma raṭṭhapāla kassaci dukkhassa jānāsi, uṭṭhehi samma raṭṭhapāla bhuja ca piva ca paricārehi ca, bhujanto pivanto paricārento kāme paribhujanto puāni karonto abhiramassu, (sī. pī. ka.)], anuātosi mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Pabbajitena ca pana te mātāpitaro uddassetabbāti.

 

298. Rồi cc thn hữu của thiện nam tử Ratthapala đi đến cha mẹ thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến liền thưa:

-- Thưa Mẹ v Cha, thiện nam tử Ratthapala đang nằm xuống trn đất trần kia v ni: "Ở đy, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Nếu Cha Mẹ khng bằng lng cho thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, thời Ratthapala sẽ chết ở tại chỗ ấy. Cn nếu Cha Mẹ bằng lng cho thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, thời Cha Mẹ c thể thấy Ratthapala sau khi xuất gia. Nếu thiện nam tử Ratthapala khng cảm thấy hoan hỷ trong khi xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, thời Ratthapala khng cn con đường no đi khc hơn. Ratthapala sẽ trở lại ở đy. Hy bằng lng cho php thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

-- Ny cc con thn mến, chng ta bằng lng cho php thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, nhưng sau khi xuất gia, cần phải về thăm cha mẹ.

Rồi những thn hữu của thiện nam tử Ratthapala, đi đến thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến, liền ni:

-- Ny bạn Ratthapala, bạn l con độc nhất của cha mẹ bạn, khả i, dễ thương, sống trong an lạc, được nui dưỡng trong an lạc. Ny bạn Ratthapala, bạn khng biết g về đau khổ. Hy đứng dậy, ăn, uống, v vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, bạn c thể thụ hưởng cc i dục, v sung sướng lm cc phước đức. Cha mẹ bạn đ bằng lng cho php được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, v sau khi xuất gia, cần phải về thăm cha mẹ.

 

299. Atha kho raṭṭhapālo kulaputto uṭṭhahitvā balaṃ gāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavantaṃ etadavoca anuāto ahaṃ, bhante, mātāpitūhi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya. Pabbājetu maṃ bhagavāti. Alattha kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Atha kho bhagavā acirūpasampanne āyasmante raṭṭhapāle aḍḍhamāsūpasampanne thullakoṭṭhike yathābhirantaṃ viharitvā yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihāsi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro kho panāyasmā raṭṭhapālo arahataṃ ahosi.

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā raṭṭhapālo bhagavantaṃ etadavoca icchāmahaṃ, bhante, mātāpitaro uddassetuṃ, sace maṃ bhagavā anujānātīti. Atha kho bhagavā āyasmato raṭṭhapālassa cetasā ceto paricca [cetoparivitakkaṃ (sī. pī.)] manasākāsi. Yathā [yadā (sī. pī.)] bhagavā aāsi  abhabbo kho raṭṭhapālo kulaputto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitunti, atha kho bhagavā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca yassadāni tvaṃ, raṭṭhapāla, kālaṃ maasīti. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena thullakoṭṭhikaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena thullakoṭṭhiko tadavasari. Tatra sudaṃ āyasmā raṭṭhapālo thullakoṭṭhike viharati rao korabyassa migacīre. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya thullakoṭṭhikaṃ piṇḍāya pāvisi. Thullakoṭṭhike sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakapitu nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa pitā majjhimāya dvārasālāya ullikhāpeti. Addasā kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavoca imehi muṇḍakehi samaṇakehi amhākaṃ ekaputtako piyo manāpo pabbājitoti . Atha kho āyasmā raṭṭhapālo sakapitu nivesane neva dānaṃ alattha na paccakkhānaṃ; aadatthu akkosameva alattha. Tena kho pana samayena āyasmato raṭṭhapālassa ātidāsī ābhidosikaṃ kummāsaṃ chaḍḍetukāmā hoti. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo taṃ ātidāsiṃ etadavoca sacetaṃ, bhagini, chaḍḍanīyadhammaṃ, idha me patte ākirāti. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ātidāsī taṃ ābhidosikaṃ kummāsaṃ āyasmato raṭṭhapālassa patte ākirantī hatthānaca pādānaca sarassa ca nimittaṃ aggahesi.

299.Balaṃ gahetvāti sappāyabhojanāni bhujanto ucchādanādīhi ca kāyaṃ pariharanto kāyabalaṃ janetvā mātāpitaro vanditvā assumukhaṃ ātiparivaṭṭaṃ pahāya yena bhagavā tenupasaṅkamipe pabbājetu maṃ, bhante, bhagavāti. Bhagavā samīpe ṭhitaṃ aataraṃ bhikkhuṃ āmantesi tena hi bhikkhu raṭṭhapālaṃ pabbājehi ceva upasampādehi cāti. Sādhu, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā raṭṭhapālaṃ kulaputtaṃ jinadattiyaṃ saddhivihārikaṃ laddhā pabbājesi ceva upasampādesi ca. Tena vuttaṃ alattha kho raṭṭhapālo kulaputto bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadanti.

Pahitattoviharantoti dvādasa saṃvaccharāni evaṃ viharanto. Neyyapuggalo hi ayamāyasmā, tasmā puavā abhinīhārasampannopi samāno ajja ajjeva arahattanti samaṇadhammaṃ karontopi dvādasame vasse arahattaṃ pāpuṇi.

Yena bhagavā tenupasaṅkamīti mayhaṃ mātāpitaro pabbajjaṃ anujānamānā tayā kālena kālaṃ āgantvā amhākaṃ dassanaṃ dātabbanti vatvā anujāniṃsu, dukkarakārikā kho pana mātāpitaro, ahaca yenajjhāsayena pabbajito, so me matthakaṃ patto, idāni bhagavantaṃ āpucchitvā attānaṃ mātāpitūnaṃ dassessāmīti cintetvā āpucchitukāmo upasaṅkami. Manasākāsīti kiṃ nu kho raṭṭhapāle gate koci upaddavo bhavissatīti manasi akāsi. Tato bhavissatīti atvā sakkhissati nu kho raṭṭhapālo taṃ madditunti olokento tassa arahattasampattiṃ disvā sakkhissatīti aāsi. Tena vuttaṃ  yathā bhagavā aāsipe kālaṃ maasīti.

Migacīreti evaṃnāmake uyyāne. Tahi raā akāle sampattapabbajitānaṃ dinnameva idaṃ, yathāsukhaṃ paribhujantūti evamanuātameva ahosi, tasmā thero mama āgatabhāvaṃ mātāpitūnaṃ ārocessāmi, te me pādadhovanauṇhodakapādamakkhanatelādīni pesissantīti cittampi anuppādetvā uyyānameva pāvisi. Piṇḍāya pāvisīti dutiyadivase pāvisi.

Majjhimāyāti sattadvārakoṭṭhakassa gharassa majjhime dvārakoṭṭhake. Ullikhāpetīti kappakena kese paharāpeti. Etadavocāti ime samaṇakā amhākaṃ piyaputtakaṃ pabbājetvā corānaṃ hatthe nikkhipitvā viya ekadivasampi na dassāpenti, evaṃ pharusakārakā ete puna imaṃ ṭhānaṃ upasaṅkamitabbaṃ maanti, ettova nikaḍḍhitabbā eteti cintetvā etaṃ imehi muṇḍakehītiādivacanaṃ avoca. ātidāsīti ātakānaṃ dāsī. Ābhidosikanti pārivāsikaṃ ekarattātikkantaṃ pūtibhūtaṃ. Tatthāyaṃ padattho pūtibhāvadosena abhibhūtoti abhidoso, abhidosova ābhidosiko. Ekarattātikkantasseva nāmasaā esā yadidaṃ ābhidosikoti, taṃ ābhidosikaṃ. Kummāsanti yavakummāsaṃ. Chaḍḍetukāmā hotīti yasmā antamaso dāsakammakārānaṃ gorūpānampi aparibhogāraho, tasmā naṃ kacavaraṃ viya bahi chaḍḍetukāmā hoti. Sacetanti sace etaṃ. Bhaginīti ariyavohārena attano dhātiṃ ātidāsiṃ ālapati. Chaḍḍanīyadhammanti chaḍḍetabbasabhāvaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti bhagini etaṃ sace bahi chaḍḍanīyadhammaṃ nissaṭṭhapariggahaṃ, idha me patte ākirāhīti. Kiṃ pana evaṃ vattuṃ labbhati , viatti vā payuttavācā vā na hotīti. Na hoti. Kasmā? Nissaṭṭhapariggahattā. Yahi chaḍḍanīyadhammaṃ nissaṭṭhapariggahaṃ, yattha sāmikā anālayā honti, taṃ sabbaṃ detha āharatha ākirathāti vattuṃ vaṭṭati. Teneva hi ayamāyasmā aggaariyavaṃsiko samānopi evamāha.

Hatthānanti bhikkhāgahaṇatthaṃ pattaṃ upanāmayato maṇibandhato pabhuti dvinnampi hatthānaṃ. Pādānanti nivāsanantato paṭṭhāya dvinnampi pādānaṃ. Sarassāti sace taṃ bhaginīti vācaṃ nicchārayato sarassa ca. Nimittaṃ aggahesīti hatthapiṭṭhiādīni olokayamānā puttassa me raṭṭhapālassa viya suvaṇṇakacchapapiṭṭhisadisā imā hatthapādapiṭṭhiyo, haritālavaṭṭiyo viya suvaṭṭitā aṅguliyo, madhuro saroti gihikāle sallakkhitapubbaṃ ākāraṃ aggahesi sajāni sallakkhesi. Tassa hāyasmato dvādasavassāni araāvāsaceva piṇḍiyālopabhojanaca paribhujantassa aādiso sarīravaṇṇo ahosi, tena naṃ sā ātidāsī disvāva na sajāni, nimittaṃ pana aggahesīti.

 

299. Rồi thiện nam tử Ratthapala, sau khi đứng dậy, sau khi lấy lại sức lực, liền đi đến Thế Tn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, thiện nam tử Ratthapala bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, con đ được mẹ cha bằng lng cho php con được xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Thế Tn hy xuất gia cho con.

V thiện nam tử Ratthapala được xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế Tn v được thọ đại giới.

Rồi Thế Tn, sau khi Tn giả Ratthapala thọ đại giới khng bao lu, nửa thng sau khi thọ đại giới, sau khi ở tại Thullakotthita cho đến khi thỏa mn, liền khởi hnh đi đến Savatthi, tuần tự du hnh v đến Savatthi. Ở đấy, Thế Tn tr tại Savatthi, Jetavana, tu viện của Anathapindika.

Rồi Tn giả Ratthapala sống một mnh, viễn ly, khng phng dật, nhiệt tm, tinh tấn, khng bao lu đạt được mục đch m cc thiện nam tử chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh hướng đến, tức l tự chứng ngộ với thắng tr, chứng đạt v an tr ngay trong hiện tại v thượng cứu cnh Phạm hạnh. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những việc nn lm đ lm, khng cn phải trở lui ở đời ny nữa". Tn giả Ratthapala trở thnh một vị A-la-hn nữa.

Rồi Tn giả Ratthapala đi đến Thế Tn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn. Ngồi xuống một bn, Tn giả Ratthapala bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tn cho php con.

Thế Tn với tm của mnh tm hiểu tm tư Tn giả Ratthapala. Khi Thế Tn được biết thiện nam tử Ratthapala khng thể từ bỏ tu học, trở lại hon tục, liền ni với Tn giả Ratthapala:

-- Ny Ratthapala, nay ng hy lm những g ng nghĩ l hợp thời.

Rồi Tn giả Ratthapala từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tn, thn hữu hướng về Thế Tn, sau khi thu xếp chỗ ở, cầm y bt v khởi hnh đi đến Thullakotthita, tuần tự du hnh v đến Thullakotthita. Ở đấy, Tn giả Ratthapala tr tại vườn Lộc Uyển của vua Koravya. Rồi tn giả Ratthapala vo buổi sng đắp y, cầm bt, đi vo Thullakotthita để khất thực. Tn giả đi khất thực từng nh một ở Thullakotthita v đến tại nh người cha mnh.

Lc bấy giờ người cha của Tn giả Ratthapala đang chải tc ở giữa gian phng c cửa. Người cha của Tn giả Ratthapala thấy Tn giả Ratthapala từ xa đi đến, v ni.

-- Chnh v những Sa-mn đầu trọc ny m đứa con độc nhất của chng ta, khả i, dễ thương đ xuất gia.

V Tn giả Ratthapala từ ngi nh của cha mnh, khng được bố th, khng nhận được lời từ chối, chỉ nhận được lời sĩ nhục.

Lc bấy giờ, người nữ tỳ thn gia của Tn giả Ratthapala muốn quăng đổ cho ngy hm qua. Tn giả Ratthapala ni với người nữ tỳ ấy:

-- Ny Chị, nếu cần phải quăng đổ cho ny, hy đổ vo bt của ti ở đy.

Rồi người nữ tỳ, trong khi đổ cho ngy hm qua ấy vo bt của Tn giả Ratthapala, nhận diện được tướng tay, chn v giọng ni của Tn giả.

 

300. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa ātidāsī yenāyasmato raṭṭhapālassa mātā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa mātaraṃ etadavoca yaggheyye, jāneyyāsi ayyaputto raṭṭhapālo anuppattoti. Sace, je, saccaṃ bhaṇasi, adāsiṃ taṃ karomīti [saccaṃ vadasi, adāsī bhavasīti (sī. pī.), saccaṃ vadasi, adāsī bhavissasi (ka.)]. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa mātā yenāyasmato raṭṭhapālassa pitā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato raṭṭhapālassa pitaraṃ etadavoca yagghe, gahapati, jāneyyāsi raṭṭhapālo kira kulaputto anuppattoti? Tena kho pana samayena āyasmā raṭṭhapālo taṃ ābhidosikaṃ kummāsaṃ aataraṃ kuṭṭamūlaṃ [kuḍḍaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] nissāya paribhujati. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca atthi nāma, tāta raṭṭhapāla, ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhujissasi? Nanu, tāta raṭṭhapāla, sakaṃ gehaṃ gantabbanti? Kuto no, gahapati, amhākaṃ gehaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ? Anagārā mayaṃ, gahapati. Agamamha kho te, gahapati, gehaṃ, tattha neva dānaṃ alatthamha na paccakkhānaṃ; aadatthu akkosameva alatthamhāti. Ehi, tāta raṭṭhapāla, gharaṃ gamissāmāti. Alaṃ, gahapati, kataṃ me ajja bhattakiccaṃ. Tena hi, tāta raṭṭhapāla, adhivāsehi svātanāya bhattanti. Adhivāsesi kho āyasmā raṭṭhapālo tuṇhībhāvena. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmato raṭṭhapālassa adhivāsanaṃ viditvā yena sakaṃ nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahantaṃ hiraasuvaṇṇassa pujaṃ kārāpetvā kilajehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā āmantesi etha tumhe, vadhuyo, yena alaṅkārena alaṅkatā pubbe raṭṭhapālassa kulaputtassa piyā hotha manāpā tena alaṅkārena alaṅkarothāti.

 

300.Raṭṭhapālassa mātaraṃ etadavocāti therassa aṅgapaccaṅgāni saṇṭhāpetvā thaaṃ pāyetvā saṃvaḍḍhitadhātīpi samānā pabbajitvā mahākhīṇāsavabhāvappattena sāmiputtena saddhiṃ tvaṃ nu kho, me bhante, putto raṭṭhapālotiādivacanaṃ vattuṃ avisahantī vegena gharaṃ pavisitvā raṭṭhapālassa mātaraṃ etadavoca. Yaggheti ārocanatthe nipāto. Saceje saccanti ettha jeti ālapane nipāto. Evahi tasmiṃ dese dāsijanaṃ ālapanti, tasmā tvahi, bhoti dāsi, sace saccaṃ bhaṇasīti evamettha attho daṭṭhabbo.

Upasaṅkamīti kasmā upasaṅkami? Mahākule itthiyo bahi nikkhamantā garahaṃ pāpuṇanti, idaca accāyikakiccaṃ, seṭṭhissa naṃ ārocessāmīti cinteti. Tasmā upasaṅkami. Aataraṃ kuṭṭamūlanti tasmiṃ kira dese dānapatīnaṃ gharesu sālā honti, āsanāni cettha paattāni honti, upaṭṭhāpitaṃ udakakajiyaṃ. Tattha pabbajitā piṇḍāya caritvā nisīditvā bhujanti . Sace icchanti, dānapatīnampi santakaṃ gaṇhanti. Tasmā tampi aatarassa kulassa īdisāya sālāya aataraṃ kuṭṭamūlanti veditabbaṃ. Na hi pabbajitā kapaṇamanussā viya asāruppe ṭhāne nisīditvā bhujantīti.

Atthināma tātāti ettha atthīti vijjamānatthe, nāmāti pucchanatthe maanatthe vā nipāto. Idahi vuttaṃ hoti atthi nu kho, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ dhanaṃ, nanu mayaṃ niddhanāti vattabbā, yesaṃ no tvaṃ īdise ṭhāne nisīditvā ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhujissasi. Tathā atthi nu kho, tāta raṭṭhapāla, amhākaṃ jīvitaṃ, nanu mayaṃ matāti vattabbā, yesaṃ no tvaṃ īdise ṭhāne nisīditvā ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhujissasi. Tathā atthi mae, tāta raṭṭhapāla, tava abbhantare sāsanaṃ nissāya paṭiladdho samaṇaguṇo, yaṃ tvaṃ subhojanarasasaṃvaḍḍhitopi imaṃ jigucchaneyyaṃ ābhidosikaṃ kummāsaṃ amatamiva nibbikāro paribhujissasīti. So pana gahapati dukkhābhitunnatāya etamatthaṃ paripuṇṇaṃ katvā vattumasakkonto atthi nāma, tāta raṭṭhapāla, ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhujissasīti ettakameva avaca. Akkharacintakā panettha idaṃ lakkhaṇaṃ vadanti anokappanāmarisanatthavasenetaṃ atthisadde upapade paribhujissasīti anāgatavacanaṃ kataṃ. Tassāyamattho atthi nāmape paribhujissasi, idaṃ paccakkhampi ahaṃ na saddahāmi na marisayāmīti. Idaṃ ettakaṃ vacanaṃ gahapati therassa pattamukhavaṭṭiyaṃ gahetvā ṭhitakova kathesi. Theropi pitari pattamukhavaṭṭiyaṃ gahetvā ṭhiteyeva taṃ pūtikummāsaṃ paribhuji sunakhavantasadisaṃ pūtikukkuṭaṇḍamiva bhinnaṭṭhāne pūtikaṃ vāyantaṃ. Puthujjanena kira tathārūpaṃ kummāsaṃ paribhujituṃ na sakkā. Thero pana ariyiddhiyaṃ ṭhatvā dibbojaṃ amatarasaṃ paribhujamāno viya paribhujitvā dhamakaraṇena udakaṃ gahetvā pattaca mukhaca hatthapāde ca dhovitvā kuto no gahapatītiādimāha.

Tattha kuto noti kuto nu. Neva dānanti deyyadhammavasena neva dānaṃ alatthamha. Na paccakkhānanti kiṃ, tāta raṭṭhapāla, kacci te khamanīyaṃ, kaccisi appakilamathena āgato, na tāva tāta gehe bhattaṃ sampādiyatīti evaṃ paṭisanthāravasena paccakkhānampi na alatthamha. Kasmā pana thero evamāha? Pitu anuggahena. Evaṃ kirassa ahosi yathā esa maṃ vadati , aepi pabbajite evaṃ vadati mae. Buddhasāsane ca pattantare padumaṃ viya bhasmāchanno aggi viya pheggupaṭicchanno candanasāro viya suttikāpaṭicchannaṃ muttaratanaṃ viya valāhakapaṭicchanno candimā viya mādisānaṃ paṭicchannaguṇānaṃ bhikkhūnaṃ anto natthi, tesupi na evarūpaṃ vacanaṃ pavattessati, saṃvare ṭhassatīti anuggahena evamāha.

Ehi tātāti tāta tuyhaṃ gharaṃ mā hotu, ehi gharaṃ gamissāmāti vadati. Alanti thero ukkaṭṭhaekāsanikatāya paṭikkhipanto evamāha. Adhivāsesīti thero pana pakatiyā ukkaṭṭhasapadānacāriko svātanāyabhikkhaṃ nāma nādhivāseti, mātu anuggahena pana adhivāsesi. Mātu kirassa theraṃ anussaritvā mahāsoko uppajji, rodaneneva pakkakkhi viya jātā, tasmā thero sacāhaṃ taṃ apassitvā gamissāmi, hadayampissā phāleyyāti anuggahena adhivāsesi. Kārāpetvāti ekaṃ hiraassa, ekaṃ suvaṇṇassāti dve puje kārāpetvā. Kīvamahantā pana pujā ahesunti. Yathā orato ṭhito puriso pārato ṭhitaṃ majjhimappamāṇaṃ purisaṃ na passati, evaṃmahantā.

 

300. Người nữ tỳ liền đi đến người mẹ của Tn giả Ratthapala, sau khi đến ni với người mẹ của Tn giả Ratthapala:

-- Thưa tn mẫu, tn mẫu c biết chăng, cậu ấm (ayyaputta) Ratthapala đ trở về.

-- Nếu ngươi ni đng sự thật, ngươi sẽ được thot khỏi phận n tỳ.

Rồi mẹ Tn giả Ratthapala đi đến cha Tn giả Ratthapala v ni:

-- Thưa gia chủ, gia chủ c biết chăng, thiện nam tử Ratthapala đ trở về.

Lc bấy giờ, Tn giả Ratthapala đang ăn cho ngy hm qua ấy, ngồi dựa vo một bức tường. Rồi người cha đến tại chỗ của Tn giả Ratthapala, sau khi đến liền ni với Tn giả Ratthapala:

-- Ny con thn yu Ratthapala, c phải con đang ăn cho ngy hm qua? Ny con thn yu Ratthapala, con phải vo nh của con.

-- Thưa gia chủ, chỗ no l nh của chng ti, những người xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh? Chng ti l những người khng gia đnh, thưa gia chủ ! Chng ti c đến nh của gia chủ, thưa gia chủ, nhưng tại đấy, chng ti khng nhận được bố th, khng nhận được lời từ chối, chỉ nhận được lời sỉ nhục.

-- Hy đi vo nh, ny con thn yu Ratthapala.

-- Thưa gia chủ, thi vừa rồi ! Hm nay ti đ ăn xong.

-- Vậy ny con thn yu Ratthapala, hy nhận lời mời ngy mai đến dng cơm.

Tn giả Ratthapala im lặng nhận lời. Rồi người cha của Tn giả Ratthapala, sau khi được biết Tn giả Ratthapala đ nhận lời liền về đến nh của mnh, cho chất vng nn v tiền vng thnh một đống lớn, lấy mn che lại, v cho gọi cc người vợ cũ của Tn giả Ratthapala:

-- Ny cc con du, hy tự trang điểm với những trang điểm m xưa kia cc con được thiện nam tử Ratthapala i lạc v ưa thch.

 

301. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā āyasmato raṭṭhapālassa kālaṃ ārocesi kālo, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṃ bhattanti. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sakapitu nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā taṃ hiraasuvaṇṇassa pujaṃ vivarāpetvā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca idaṃ te, tāta raṭṭhapāla, mātu mattikaṃ dhanaṃ, aaṃ pettikaṃ, aaṃ pitāmahaṃ. Sakkā, tāta raṭṭhapāla, bhoge ca bhujituṃ puāni ca kātuṃ. Ehi tvaṃ, tāta raṭṭhapāla [raṭṭhapāla sikkhaṃ paccakkhāya (sabbattha)], hīnāyāvattitvā bhoge ca bhujassu puāni ca karohīti. Sace me tvaṃ, gahapati, vacanaṃ kareyyāsi, imaṃ hiraasuvaṇṇassa pujaṃ sakaṭe āropetvā nibbāhāpetvā majjhegaṅgāya nadiyā sote opilāpeyyāsi. Taṃ kissa hetu? Ye uppajjissanti hi te, gahapati, tatonidānaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā paccekaṃ pādesu gahetvā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavocuṃ kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo yāsaṃ tvaṃ hetu brahmacariyaṃ carasīti? Na kho mayaṃ, bhaginī, accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carāmāti. Bhaginivādena no ayyaputto raṭṭhapālo samudācaratīti tā tattheva mucchitā papatiṃsu. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pitaraṃ etadavoca sace, gahapati, bhojanaṃ dātabbaṃ, detha; mā no viheṭhethāti. Bhuja, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṃ bhattanti. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

 

301.Idaṃ te tātāti kahāpaṇapujaca suvaṇṇapujaca dassento āha. Mattikanti mātito āgataṃ, idaṃ te mātāmahiyā mātu imaṃ gehaṃ āgacchantiyā gandhamālādīnaṃ atthāya dinnaṃ dhananti attho. Aaṃ pettikaṃ aaṃ pitāmahanti yaṃ pana te pitu ca pitāmahānaca santakaṃ, taṃ aaṃyeva, nihitaca payuttaca ativiya bahu. Ettha ca pitāmahanti taddhitalopaṃ katvā vuttanti veditabbaṃ. Petāmahanti vā pāṭho. Sakkātatonidānanti dhanahetu dhanapaccayā. Taṃ taṃ dhanaṃ rakkhantassa ca rājādīnaṃ vasena dhanaparikkhayaṃ pāpuṇantassa kassaci uppajjamānasokādayo sandhāya evamāha. Evaṃ vutte seṭṭhi gahapati ahaṃ imaṃ uppabbājessāmīti ānesiṃ, so dāni me dhammakathaṃ kātuṃ āraddho, ayaṃ na me vacanaṃ karissatīti uṭṭhāya gantvā assa orodhānaṃ dvāraṃ vivarāpetvā ayaṃ vo sāmiko, gacchatha yaṃ kici katvā naṃ gaṇhituṃ vāyamathāti uyyojesi. Suvaye ṭhitā nāṭakitthiyo nikkhamitvā theraṃ parivārayiṃsu , tāsu dve jeṭṭhakitthiyo sandhāya purāṇadutiyikātiādi vuttaṃ. Paccekaṃ pādesu gahetvāti ekekamhi pāde naṃ gahetvā.

Kīdisānāma tā ayyaputta accharāyoti kasmā evamāhaṃsu? Tadā kira sambahule khattiyakumārepi brāhmaṇakumārepi seṭṭhiputtepi mahāsampattiyo pahāya pabbajante disvā pabbajjāguṇaṃ ajānantā kathaṃ samuṭṭhāpenti kasmā ete pabbajantīti. Athae vadanti devaccharādevanāṭakānaṃ kāraṇāti. Sā kathā vitthārikā ahosi. Taṃ gahetvā sabbā evamāhaṃsu. Atha thero paṭikkhipanto na kho mayaṃ bhaginītiādimāha. Samudācaratīti voharati vadati. Tattheva mucchitā papatiṃsūti taṃ bhaginivādena samudācarantaṃ disvā mayaṃ ajja āgamissati, ajja āgamissatīti dvādasa vassāni bahi na nikkhantā, etaṃ nissāya no dārakā na laddhā, yesaṃ ānubhāvena jīveyyāma, ito camhā parihīnā aato ca. Ayaṃ loko nāma attanova cintesi, tasmā tāpi idāni mayaṃ anāthā jātāti attanova cintayamānā anatthiko dāni amhehi ayaṃ, so amhe pajāpatiyo samānā attanā saddhiṃ ekamātukucchiyā sayitadārikā viya maatīti samuppannabalavasokā hutvā tasmiṃyeva padese mucchitā papatiṃsu, patitāti attho.

Mā no viheṭhethāti mā amhe dhanaṃ dassetvā mātugāme ca uyyojetvā viheṭhayittha, vihesā hesā pabbajitānanti. Kasmā evamāha? Mātāpitūnaṃ anuggahena. So kira seṭṭhi pabbajitaliṅgaṃ nāma kiliṭṭhaṃ, pabbajjāvesaṃ hāretvā nhāyitvā tayo janā ekato bhujissāmāti maamāno therassa bhikkhaṃ na deti. Thero mādisassa khīṇāsavassa āhārantarāyaṃ katvā ete bahuṃ apuaṃ pasaveyyunti tesaṃ anuggahena evamāha.

 

301. Rồi người cha của Tn giả Ratthapala, sau khi đm ấy đ mn, sau khi cho sửa soạn trong nh của mnh, cc mn ăn thượng vị, loại cứng v loại mềm, liền bo giờ cho Tn giả Ratthapala:

-- đến giờ, ny con thn yu Ratthapala, cơm đ sẵn sng.

Rồi Tn giả Ratthapala vo buổi sng đắp y, cầm bt đi đến ngồi nh của người cha mnh, sau khi đến ngồi xuống trn chỗ đ soạn sẵn. Rồi người cha của Tn giả Ratthapala cho trnh by ra đống vng nn v tiền vng v ni với Tn giả Ratthapala:

-- Ny con thn yu Ratthapala, đy l tiền ti của mẹ, kia l tiền ti của cha, kia l tiền ti của tổ tin. Ny con thn yu Ratthapala, con c thể thụ hưởng ti vật v lm cc phước đức. Ny con thn yu Ratthapala, hy từ bỏ tu học, hon tục thụ hưởng cc ti vật v lm cc phước đức.

-- Thưa gia chủ, nếu gia chủ lm theo lời ni của ti, sau khi chồng chất đống vng nn v tiền vng ny vo trong cc xe, sau khi cho chở v hạ xuống giữa sng Hằng, hy đổ đống vng ny vo giữa dng sng. V sao vậy? Ny gia chủ, v do nhn duyn ny, m sầu, bi, khổ, ưu, no sẽ khởi ln cho gia chủ.

Rồi những người vợ cũ của Tn giả Ratthapala m mỗi chn (Tn giả) v ni:

-- Thưa phu qun (ayyaputtaka) v thin nữ no m phu qun sống phạm hạnh?

-- Cc b chị, khng phải v thin nữ no m chng ti sống phạm hạnh.

-- Phu qun Ratthapala đối với chng ta gọi chng ta l b chị.

Ni ln như vậy, (cc người vợ cũ) liền ng xuống đất, bất tỉnh.

Rồi Tn giả Ratthapala ni với phụ thn:

-- Thưa gia chủ, nếu gia chủ muốn bố th đồ ăn thời hy bố th đi, chớ c phiền nhiễu chng ti.

-- Hy ăn, ny con thn yu Ratthapala, cơm đ sẵn sng.

Rồi người cha của Tn giả Ratthapala tự tay thn mời v lm cho thỏa mn Tn giả Ratthapala với cc mn ăn thượng vị, loại cứng v loại mềm.

 

302. Atha kho āyasmā raṭṭhapālo bhuttāvī onītapattapāṇī ṭhitakova imā gāthā abhāsi

Passa cittīkataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;

Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

Passa cittīkataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca;

Aṭṭhi tacena onaddhaṃ, saha vatthebhi sobhati.

Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Aṭṭhāpadakatā kesā, nettā ajanamakkhitā;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Ajanīva navā [ajanīvaṇṇavā (ka.)] cittā, pūtikāyo alaṅkato;

Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino.

Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vākaraṃ migo;

Bhutvā nivāpaṃ gacchāma [gacchāmi (syā. ka.)], kandante migabandhaketi.

Atha kho āyasmā raṭṭhapālo ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā yena rao korabyassa migacīraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā aatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi.

 

302.Gāthā abhāsīti gāthāyo abhāsi. Tattha passāti santike ṭhitajanaṃ sandhāya vadati. Cittanti cittavicittaṃ. Bimbanti attabhāvaṃ. Arukāyanti navannaṃ vaṇamukhānaṃ vasena vaṇakāyaṃ. Samussitanti tīṇi aṭṭhisatāni navahi nhārusatehi bandhitvā navahi maṃsapesisatehi limpitvā samantato ussitaṃ. Āturanti jarāturatāya rogāturatāya kilesāturatāya ca niccāturaṃ. Bahusaṅkappanti paresaṃ uppannapatthanāsaṅkappehi bahusaṅkappaṃ . Itthīnahi kāye purisānaṃ saṅkappā uppajjanti, tesaṃ kāye itthīnaṃ. Susāne chaḍḍitakaḷevarabhūtampi cetaṃ kākakulalādayo patthayantiyevāti bahusaṅkappo nāma hoti. Yassa natthidhuvaṃ ṭhitīti yassa kāyassa māyāmarīcipheṇapiṇḍa udakapupphuḷādīnaṃ viya ekaṃseneva ṭhiti nāma natthi, bhijjanadhammatāva niyatā.

Tacena onaddhanti allamanussacammena onaddhaṃ. Saha vatthebhi sobhatīti gandhādīhi maṇikuṇḍalehi ca cittakatampi rūpaṃ vatthehi saheva sobhati, vinā vatthehi jegucchaṃ hoti anolokanakkhamaṃ.

Alattakakatāti alattakena rajitā. Cuṇṇakamakkhitanti sāsapakakkena mukhapīḷakādīni nīharitvā loṇamattikāya duṭṭhalohitaṃ viliyāpetvā tilapiṭṭhena lohitaṃ pasādetvā haliddiyā vaṇṇaṃ sampādetvā cuṇṇakagaṇḍikāya mukhaṃ paharanti, tenesa ativiya virocati. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.

Aṭṭhāpadakatāti rasodakena makkhitvā nalāṭapariyante āvattanaparivatte katvā aṭṭhapadakaracanāya racitā. Ajanīti ajananāḷikā.

Odahīti ṭhapesi. Pāsanti vākarājālaṃ. Nāsadāti na ghaṭṭayi. Nivāpanti nivāpasutte vuttanivāpatiṇasadisabhojanaṃ. Kandanteti viravamāne paridevamāne. Imāya hi gāthāya thero mātāpitaro migaluddake viya katvā dassesi, avasesaātake migaluddakaparisaṃ viya, hiraasuvaṇṇaṃ vākarājālaṃ viya, attanā bhuttabhojanaṃ nivāpatiṇaṃ viya, attānaṃ mahāmigaṃ viya katvā dassesi. Yathā hi mahāmigo yāvadatthaṃ nivāpatiṇaṃ khāditvā pānīyaṃ pivitvā gīvaṃ ukkhipitvā disaṃ oloketvā imaṃ nāma ṭhānaṃ gatassa sotthi bhavissatīti migaluddakānaṃ paridevantānaṃyeva vākaraṃ aghaṭṭayamānova uppatitvā araaṃ pavisitvā ghanacchāyassa chattassa viya gumbassa heṭṭhā mandamandena vātena bījayamāno āgatamaggaṃ olokento tiṭṭhati, evameva thero imā gāthā bhāsitvā ākāseneva gantvā migacīre paccupaṭṭhāsi.

Kasmā pana thero ākāsena gatoti. Pitā kirassa seṭṭhi sattasu dvārakoṭṭhakesu aggaḷaṃ dāpetvā malle āṇāpesi sace nikkhamitvā gacchati , hatthapādesu naṃ gahetvā kāsāyāni haritvā gihivesaṃ gaṇhāpethāti. Tasmā thero ete mādisaṃ mahākhīṇāsavaṃ hatthe vā pāde vā gahetvā apuaṃ pasaveyyuṃ, taṃ nesaṃ mā ahosīti cintetvā ākāsena agamāsi. Parasamuddavāsittherānaṃ pana ṭhitakova imā gāthā bhāsitvā vehāsaṃ abbhuggantvā rao korabyassa migacīre paccupaṭṭhāsīti ayaṃ vācanāmaggoyeva.

 

302. Rồi Tn giả Ratthapala sau khi ăn xong, tay đ rời khỏi bt, đứng dậy v ni bi kệ sau đy:

Hy nhn hnh bng trang sức ny,
Một nhm vết thương được tch tụ,
Bệnh nhiều, tham tưởng cũng kh nhiều,
Nhưng khng g kin cố, thường tr.

Hy nhn dung mạo trang sức ny,
Với cc chu bu, với vng tai,
Một bộ xương được da bao phủ,
ược y phục lm cho sng chi.

Chn được sơn với son với sp,
Mặt được thoa với phấn, với bột,
Vừa đủ lm m hoặc kẻ ngu,
Nhưng v phương kẻ cầu bờ gic.

Tc được uốn bảy vng, bảy lớp,
Mắt được xoa với thuốc, với son,
Vừa đủ lm m hoặc kẻ ngu,
Nhưng v phương kẻ cầu bờ gic.

Như hộp thuốc trang hong mới mẻ,
L uế thn được điểm thời trang,
Vừa đủ lm m hoặc kẻ ngu,
Nhưng v phương kẻ cầu bờ gic.

Người thợ săn đặt by lưới sập,
Loi nai khn chẳng chạm bn chn,
Ăn la xong, chng ta ln đường,
Mặc cho kẻ bắt nai than khc.

Tn giả Ratthapala đọc bi kệ xong đứng dậy, liền đi đến vườn Lộc Uyển của vua Koravya, sau khi đến liền ngồi xuống nghỉ trưa dưới một gốc cy.

 

303. Atha kho rājā korabyo migavaṃ āmantesi sodhehi, samma migava, migacīraṃ uyyānabhūmiṃ; gacchāma subhūmiṃ dassanāyāti. Evaṃ, devāti kho migavo rao korabyassa paṭissutvā migacīraṃ sodhento addasa āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ aatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinnaṃ. Disvāna yena rājā korabyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rājānaṃ korabyaṃ etadavoca suddhaṃ kho te, deva, migacīraṃ. Atthi cettha raṭṭhapālo nāma kulaputto imasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto yassa tvaṃ abhiṇhaṃ kittayamāno ahosi, so aatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinnoti. Tena hi, samma migava, alaṃ dānajja uyyānabhūmiyā. Tameva dāni mayaṃ bhavantaṃ raṭṭhapālaṃ payirupāsissāmāti. Atha kho rājā korabyo yaṃ tattha khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ taṃ sabbaṃ vissajjethāti vatvā bhadrāni bhadrāni yānāni yojāpetvā bhadraṃ yānaṃ abhiruhitvā bhadrehi bhadrehi yānehi thullakoṭṭhikamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena [mahaccā rājānubhāvena (sī.)] āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova ussaṭāya ussaṭāya parisāya yenāyasmā raṭṭhapālo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā raṭṭhapālena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho rājā korabyo āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca idha bhavaṃ raṭṭhapāla hatthatthare [kaṭṭhatthare (syā. kaṃ.)] nisīdatūti. Alaṃ, mahārāja, nisīda tvaṃ; nisinno ahaṃ sake āsaneti. Nisīdi rājā korabyo paatte āsane. Nisajja kho rājā korabyo āyasmantaṃ raṭṭhapālaṃ etadavoca

 

303.Migavoti tassa uyyānapālassa nāmaṃ. Sodhentoti uyyānamaggaṃ samaṃ kāretvā antouyyāne tacchitabbayuttaṭṭhānāni tacchāpento sammajjitabbayuttāni ṭhānāni sammajjāpento vālukāokiraṇa-pupphavikiraṇa-puṇṇaghaṭaṭṭhapana-kadalikkhandhaṭhapanādīni ca karontoti attho. Yena rājā korabyo tenupasaṅkamīti amhākaṃ rājā sadā imassa kulaputtassa vaṇṇaṃ kathesi, passitukāmo etaṃ, āgatabhāvaṃ panassa na jānāti, mahā kho panāyaṃ paṇṇākāro, gantvā rao ārocessāmīti cintetvā yena rājā korabyo tenupasaṅkami.

Kittayamāno ahosīti so kira rājā theraṃ anussaritvā balamajjhepi nāṭakamajjhepi dukkaraṃ kataṃ kulaputtena tāva mahantaṃ sampattiṃ pahāya pabbajitvā punanivattitvā anapalokentenāti guṇaṃ kathesi, taṃ gahetvā ayaṃ evamāha. Vissajjethātivatvāti orodhamahāmattabalakāyādīsu yassa yaṃ anucchavikaṃ, tassa taṃ dāpetvāti attho. Ussaṭāya ussaṭāyāti ussitāya ussitāya, mahāmattamahāraṭṭhikādīnaṃ vasena uggatuggatameva parisaṃ gahetvā upasaṅkamīti attho. Idha bhavaṃ raṭṭhapālo hatthatthare nisīdatūti hatthattharo tanuko bahalapupphādiguṇaṃ katvā atthato abhilakkhito hoti, tādise anāpucchitvā nisīdituṃ na yuttanti maamāno evamāha.

 

303.Rồi vua Koravya ni với người thợ săn:

-- Ny thợ Săn, hy dọn dẹp đất vườn ở Lộc Uyển, ta muốn đi thăm viếng cảnh đẹp.

-- Thưa vng, ại vương.

Người thợ săn vng đp vua Koravya, trong khi dọn dẹp vườn Nai, thấy Tn giả Ratthapala đang ngồi dưới gốc cy để nghỉ trưa. Sau khi thấy vậy, người ấy liền đến vua Koravya, sau khi đến liền tu vua Koravya:

-- Tu ại vương, vườn Nai đ được dọn dẹp. V ở đấy c thiện nam tử tn l Ratthapala l con một thế gia ở Thullakotthita m ại vương thường hay tn thn, vị ấy đang ngồi dưới một gốc cy để nghỉ trưa.

-- Ny Thợ săn, hm nay thế l vừa đủ về vườn cảnh. Nay chng ta muốn cung knh cng dường Tn giả Ratthapala.

Rồi vua Koravya, sau khi ni: "Ở đy, hy đem bố th tất cả mn ăn đ soạn sẵn, loại cứng v loại mềm", ra lệnh cho thắng nhiều cỗ xe th thắng, leo ln một cỗ xe th thắng, liền cng với cc cỗ xe đi ra khỏi Thullakotthita để yết kiến Tn giả Ratthapala với đại uy phong của bậc đế vương. Sau khi cỡi xe cho đến chỗ đất cn c thể cỡi xe được, Ngi xuống xe, đi bộ, cng với hng ty tng vương hầu, đến chỗ của Tn giả Ratthapala, sau khi đến, ni ln những lời cho đn hỏi thăm với Tn giả Ratthapala, sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền đứng một bn. ứng một bn, vua Koravya bạch Tn giả Ratthapala:

-- Ở đy xin mời Tn giả Ratthapala ngồi xuống trn nệm voi.

-- Thi vừa rồi, ại vương! ại vương hy ngồi. Ti đ ngồi trn chỗ ngồi của ti.

Rồi vua Koravya ngồi trn chỗ ngồi đ soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Koravya bạch Tn giả Ratthapala:

 

304. Cattārimāni, bho raṭṭhapāla, pārijuāni yehi pārijuehi samannāgatā idhekacce kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti. Katamāni cattāri? Jarāpārijuaṃ, byādhipārijuaṃ, bhogapārijuaṃ, ātipārijuaṃ. Katamaca, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla , ekacco jiṇṇo hoti vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto. So iti paṭisacikkhati ahaṃ khomhi etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ [phātikattuṃ (sī.)]. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. So tena jarāpārijuena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, jarāpārijuaṃ. Bhavaṃ kho pana raṭṭhapālo etarahi daharo yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa jarāpārijuaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo atvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?

Katamaca, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. So iti paṭisacikkhati  ahaṃ khomhi etarahi ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ . Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. So tena byādhipārijuena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, byādhipārijuaṃ. Bhavaṃ kho pana raṭṭhapālo etarahi appābādho appātaṅko samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgato nātisītāya nāccuṇhāya. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa byādhipārijuaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo atvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?

Katamaca , bho raṭṭhapāla, bhogapārijuaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla, ekacco aḍḍho hoti mahaddhano mahābhogo. Tassa te bhogā anupubbena parikkhayaṃ gacchanti. So iti paṭisacikkhati ahaṃ kho pubbe aḍḍho ahosiṃ mahaddhano mahābhogo. Tassa me te bhogā anupubbena parikkhayaṃ gatā. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. So tena bhogapārijuena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, bhogapārijuaṃ. Bhavaṃ kho pana raṭṭhapālo imasmiṃyeva thullakoṭṭhike aggakulassa putto. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa bhogapārijuaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo atvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?

Katamaca , bho raṭṭhapāla, ātipārijuaṃ? Idha, bho raṭṭhapāla, ekaccassa bahū honti mittāmaccā ātisālohitā. Tassa te ātakā anupubbena parikkhayaṃ gacchanti. So iti paṭisacikkhati mamaṃ kho pubbe bahū ahesuṃ mittāmaccā ātisālohitā. Tassa me te anupubbena parikkhayaṃ gatā. Na kho pana mayā sukaraṃ anadhigataṃ vā bhogaṃ adhigantuṃ adhigataṃ vā bhogaṃ phātiṃ kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyanti. So tena ātipārijuena samannāgato kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Idaṃ vuccati, bho raṭṭhapāla, ātipārijuaṃ. Bhoto kho pana raṭṭhapālassa imasmiṃyeva thullakoṭṭhike bahū mittāmaccā ātisālohitā. Taṃ bhoto raṭṭhapālassa ātipārijuaṃ natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo atvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito?

Imāni kho, bho raṭṭhapāla, cattāri pārijuāni, yehi pārijuehi samannāgatā idhekacce kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti. Tāni bhoto raṭṭhapālassa natthi. Kiṃ bhavaṃ raṭṭhapālo atvā vā disvā vā sutvā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti?

 

304.Pārijuānīti pārijuabhāvā parikkhayā. Jiṇṇoti jarājiṇṇo. Vuḍḍhoti vayovuḍḍho. Mahallakoti jātimahallako. Addhagatoti addhānaṃ atikkanto. Vayoanuppattoti pacchimavayaṃ anuppatto. Pabbajatīti dhuravihāraṃ gantvā bhikkhū vanditvā, bhante, mayā daharakāle bahuṃ kusalaṃ kataṃ, idāni mahallakomhi, mahallakassa cesā pabbajjā nāma, cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā appaharitaṃ katvā jīvissāmi, pabbājetha maṃ, bhante,ti kāruaṃ uppādento yācati, therā anukampāya pabbājenti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Dutiyavārepi eseva nayo.

Appābādhoti arogo. Appātaṅkoti niddukkho. Samavepākiniyāti samavipācaniyā. Gahaṇiyāti kammajatejodhātuyā. Tattha yassa bhuttabhutto āhāro jīrati, yassa vā pana puṭabhattaṃ viya tatheva tiṭṭhati, ubhopete na samavepākiniyā gahaṇiyā samannāgatā. Yassa pana bhuttakāle bhattacchando uppajjateva, ayaṃ samavepākiniyā samannāgato. Nātisītāya naccuṇhāyāti teneva kāraṇena nātisītāya naccuṇhāya. Anupubbenāti rājāno vā harantītiādinā anukkamena. Dutiyavāre rājabhayacorabhayachātakabhayādinā anukkamena.

 

304. -- Bạch Tn giả Ratthapala, c bốn sự suy vong ny. Chnh do thnh tựu bốn sự suy vong ny m ở đy, c người cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Thế no l bốn? Lo suy vong, bệnh suy vong, ti sản suy vong, thn tộc suy vong.

Ny Tn giả Ratthapala, thế no l lo suy vong? Ở đy, thưa Tn giả Ratthapala c người nin cao, lạp lớn, đ đến tuổi trưởng thượng, đ sống mn kỳ, đ gần mệnh chung. Vị ấy suy tư như sau: "Nay ta đ gi, nin cao lạp lớn, đ đến tuổi trưởng thượng, đ sống mn kỳ, đ gần mệnh chung. Thật khng dễ g cho ta thu được cc ti vật chưa thu hoạch được, hay lm tăng trưởng cc ti vật đ thu hoạch. Vậy ta hy cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh". Vị ny, do thnh tựu lo suy vong nn cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Như vậy, thưa Tn giả Ratthapala được gọi l lo suy vong. Nhưng Tn giả Ratthapala nay cn trẻ, nin thiếu, cn thanh nin, tc đen nhnh, trong tuổi thanh xun, trong sơ kỳ tuổi đời; Tn giả Ratthapala đu c lo suy vong? Vậy Tn giả Ratthapala đ biết g, đ thấy g, hay đ nghe g m xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh?

V thưa Tn giả Ratthapala, thế no l bệnh suy vong? Ở đy, thưa Tn giả Ratthapala, c người bị bệnh, khổ đau, mang trọng bệnh. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị bệnh, khổ đau, mang trọng bệnh, thật khng dễ g cho ta thu được cc ti vật chưa thu hoạch được, hay lm tăng trưởng cc ti vật đ thu hoạch được. Vậy ta hy cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh". Vị ny do thnh tựu bệnh suy vong nn cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Như vậy, thưa Tn giả Ratthapala, được gọi l bệnh suy vong. Nhưng Tn giả Ratthapala nay t bệnh, t no, tiu ha được điều ha, khng qu lạnh, khng qu nng; Tn giả Ratthapala đu c bệnh suy vong? Tn giả Ratthapala đ biết g, đ thấy g hay đ nghe g m xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh?

V thưa Tn giả Ratthapala, thế no l ti sản suy vong? Ở đy, thưa Tn giả Ratthapala c người giu sang, tiền của nhiều, ti vật nhiều, v những ti vật của vị ấy dần dần đi đến chỗ suy vong. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta trước đy giu sang, tiền của nhiều, ti sản nhiều. Những ti vật ấy của ta dần dần đ đi đến suy vong. Thật khng dễ g cho ta thu được những ti vật chưa thu hoạch được, hay lm cho tăng trưởng những ti vật đ thu hoạch được. Vậy ta hy cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh". Vị ny do thnh tựu ti suy vong nn cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Như vậy, thưa Tn giả Ratthapala được gọi l ti suy vong. Nhưng Tn giả Ratthapala chnh tại Thullakotthita ny, l con của một lương gia đệ nhất; Tn giả Ratthapala đu c ti sản suy vong? Tn giả Ratthapala đ biết g, đ thấy g, hay đ nghe g m xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh?

V ny Tn giả Ratthapala, thế no l thn tộc suy vong? Ở đy, thưa Tn giả Ratthapala c người c nhiều thn hữu quen biết, b con huyết thống, những thn hữu quyến thuộc của người ấy dần dần đi đến chỗ suy vong. Người ấy suy tư như sau: "Trước kia, ta c nhiều người thn hữu quen biết, b con huyết thống. Những thn hữu quyến thuộc ấy của ta dần dần đi đến chỗ suy vong. Thật khng dễ g cho ta thu được những ti vật chưa thu hoạch được, hay lm cho tăng trưởng những ti vật đ thu hoạch được. Vậy ta hy cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh". Vị ny do thnh tựu thn tộc suy vong nn cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Như vậy, thưa Tn giả Ratthapala, được gọi l thn tộc suy vong. Nhưng Tn giả Ratthapala ở chnh tại Thullakotthita ny, c nhiều thn hữu quen biết, b con huyết thống, Tn giả Ratthapala đu c thn tộc suy vong? Vậy Tn giả Ratthapala đ biết g, đ thấy g hay đ nghe g m xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh?

Thưa Tn giả Ratthapala, đy l bốn loại suy vong, do thnh tựu bốn loại suy vong ny m ở đy, c người cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh; Tn giả Ratthapala đu c những loại ấy? Vậy Tn giả đ biết g, đ thấy g, hay đ nghe g m xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh?

305. Atthi kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṃ [yamahaṃ (syā. kaṃ. ka.)] atvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Katame cattāro? Upaniyyati loko addhuvoti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Atāṇo loko anabhissaroti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīyanti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Ūno loko atitto taṇhādāsoti kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena catuttho dhammuddeso uddiṭṭho, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajito. Ime kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro dhammuddesā uddiṭṭhā, ye ahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti.

 

305.Dhammuddesā uddiṭṭhāti dhammaniddesā uddiṭṭhā. Upaniyyatīti jarāmaraṇasantikaṃ gacchati, āyukkhayena vā tattha niyyati. Addhuvoti dhuvaṭṭhānavirahito. Atāṇoti tāyituṃ samatthena virahito. Anabhissaroti asaraṇo abhisaritvā abhigantvā assāsetuṃ samatthena virahito. Assakoti nissako sakabhaṇḍavirahito. Sabbaṃ pahāya gamanīyanti sakabhaṇḍanti sallakkhitaṃ sabbaṃ pahāya lokena gantabbaṃ. Taṇhādāsoti taṇhāya dāso.

 

305. -- Thưa ại vương, c bốn sự thuyết gio Chnh php, được Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic giảng dạy. Do ti biết, ti thấy v ti nghe thuyết gio ấy, m ti xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Thế no l bốn?

"Thế giới l v thường, đi đến hủy diệt", thưa ại vương, đ l thuyết gio Chnh php thứ nhất, do Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, thuyết giảng. Do ti biết, ti thấy v ti nghe thuyết gio ấy, m ti xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

"Thế giới l v hộ, v chủ", thưa ại vương, đ l thuyết gio Chnh php thứ hai, do Thế Tn, bậc Tri Giả. Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic thuyết giảng. Do ti biết, ti thấy v ti nghe thuyết gio ấy, m ti xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

"Thế giới l v sở hữu, ra đi cần phải từ bỏ tất cả", thưa ại vương đ l thuyết gio Chnh php thứ ba, do Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic thuyết giảng. Do ti biết, ti thấy, ti nghe thuyết gio ấy, m ti xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

"Thế giới l thiếu thốn, khao kht, n lệ cho tham i", thưa ại vương, đ l thuyết gio Chnh php thứ tư, do Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic thuyết giảng. Do ti biết, ti thấy, ti nghe thuyết gio ấy, m ti xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

Thưa ại vương, đy l bốn sự thuyết gio Chnh php, được Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic giảng dạy. Do ti biết, ti thấy v ti nghe thuyết gio ấy, m ti xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

 

306. Upaniyyati loko addhuvoti bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa , bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabboti? Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, tvaṃ vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaroti? Ahosiṃ ahaṃ, bho raṭṭhapāla, vīsativassuddesikopi paṇṇavīsativassuddesikopi hatthismimpi katāvī assasmimpi katāvī rathasmimpi katāvī dhanusmimpi katāvī tharusmimpi katāvī ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaro. Appekadāhaṃ, bho raṭṭhapāla, iddhimāva mae na [iddhimā mae na (syā. kaṃ.), iddhimā ca mae (sī.), na viya mae (ka.)] attano balena samasamaṃ samanupassāmīti. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, evameva tvaṃ etarahi ūrubalī bāhubalī alamatto saṅgāmāvacaroti? No hidaṃ, bho raṭṭhapāla. Etarahi jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āsītiko me vayo vattati. Appekadāhaṃ, bho raṭṭhapāla, idha pādaṃ karissāmīti aeneva pādaṃ karomīti. Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ upaniyyati loko addhuvoti, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti. Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena upaniyyati loko addhuvoti. Upaniyyati hi , bho raṭṭhapāla, loko addhuvo.

Saṃvijjante kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṃ rājakule hatthikāyāpi assakāyāpi rathakāyāpi pattikāyāpi, amhākaṃ āpadāsu pariyodhāya vattissanti. Atāṇo loko anabhissaroti bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabboti? Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, atthi te koci anusāyiko ābādhoti? Atthi me, bho raṭṭhapāla, anusāyiko ābādho. Appekadā maṃ, bho raṭṭhapāla, mittāmaccā ātisālohitā parivāretvā ṭhitā honti idāni rājā korabyo kālaṃ karissati, idāni rājā korabyo kālaṃ karissatīti. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, labhasi tvaṃ te mittāmacce ātisālohite āyantu me bhonto mittāmaccā ātisālohitā, sabbeva santā imaṃ vedanaṃ saṃvibhajatha, yathāhaṃ lahukatarikaṃ vedanaṃ vediyeyyanti udāhu tvaṃyeva taṃ vedanaṃ vediyasīti? Nāhaṃ, bho raṭṭhapāla, labhāmi te mittāmacce ātisālohite āyantu me bhonto mittāmaccā ātisālohitā, sabbeva santā imaṃ vedanaṃ saṃvibhajatha, yathāhaṃ lahukatarikaṃ vedanaṃ vediyeyyanti. Atha kho ahameva taṃ vedanaṃ vediyāmīti. Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ atāṇo loko anabhissaroti, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti. Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena atāṇo loko anabhissaroti. Atāṇo hi, bho raṭṭhapāla, loko anabhissaro.

Saṃvijjati kho, bho raṭṭhapāla, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraasuvaṇṇaṃ bhūmigataca vehāsagataca. Assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīyanti bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa pana, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabboti? Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, yathā tvaṃ etarahi pacahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāresi, lacchasi tvaṃ paratthāpi evamevāhaṃ imeheva pacahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremīti, udāhu ae imaṃ bhogaṃ paṭipajjissanti, tvaṃ pana yathākammaṃ gamissasīti? Yathāhaṃ, bho raṭṭhapāla, etarahi pacahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremi, nāhaṃ lacchāmi paratthāpi evameva imeheva pacahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāremīti. Atha kho ae imaṃ bhogaṃ paṭipajjissanti; ahaṃ pana yathākammaṃ gamissāmīti. Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīyanti, yamahaṃ atvā ca disvā ca sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti. Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena assako loko , sabbaṃ pahāya gamanīyanti . Assako hi, bho raṭṭhapāla, loko sabbaṃ pahāya gamanīyaṃ.

Ūno loko atitto taṇhādāsoti bhavaṃ raṭṭhapālo āha. Imassa, bho raṭṭhapāla, bhāsitassa kathaṃ attho daṭṭhabboti? Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, phītaṃ kuruṃ ajjhāvasasīti? Evaṃ, bho raṭṭhapāla, phītaṃ kuruṃ ajjhāvasāmīti. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, idha puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya? Tatthaddasaṃ mahantaṃ janapadaṃ iddhaceva phītaca bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ. Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā; bahu tattha dhanadhaaṃ [dantājinaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)]; bahu tattha hiraasuvaṇṇaṃ akataceva kataca; bahu tattha itthipariggaho. Sakkā ca tāvatakeneva balamattena [balatthena (sī. syā. kaṃ. pī.), bahalatthena (ka.)] abhivijinituṃ. Abhivijina, mahārājāti, kinti naṃ kareyyāsīti? Tampi mayaṃ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmāti. Taṃ kiṃ maasi, mahārāja, idha puriso āgaccheyya pacchimāya disāya uttarāya disāya dakkhiṇāya disāya parasamuddato saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi parasamuddato? Tatthaddasaṃ mahantaṃ janapadaṃ iddhaceva phītaca bahujanaṃ ākiṇṇamanussaṃ. Bahū tattha hatthikāyā assakāyā rathakāyā pattikāyā; bahu tattha dhanadhaaṃ; bahu tattha hiraasuvaṇṇaṃ akataceva kataca; bahu tattha itthipariggaho. Sakkā ca tāvatakeneva balamattena abhivijinituṃ. Abhivijina, mahārājāti, kinti naṃ kareyyāsīti? Tampi mayaṃ, bho raṭṭhapāla, abhivijiya ajjhāvaseyyāmāti. Idaṃ kho taṃ, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sandhāya bhāsitaṃ ūno loko atitto taṇhādāsoti, yamahaṃ atvā ca disvā sutvā ca agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti. Acchariyaṃ, bho raṭṭhapāla, abbhutaṃ, bho raṭṭhapāla! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ūno loko atitto taṇhādāsoti. Ūno hi, bho raṭṭhapāla, loko atitto taṇhādāsoti.

Idamavoca āyasmā raṭṭhapālo. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca

 

306.Hatthisminti hatthisippe. Katāvīti katakaraṇīyo, sikkhitasikkho paguṇasippoti attho. Esa nayo sabbattha. Ūrubalīti ūrubalasampanno. Yassa hi phalakaca āvudhaca gahetvā parasenaṃ pavisitvā abhinnaṃ bhindato bhinnaṃ sandhārayato parahatthagataṃ rajjaṃ āharituṃ ūrubalaṃ atthi, ayaṃ ūrubalī nāma. Bāhubalīti bāhubalasampanno. Sesaṃ purimasadisameva. Alamattoti samatthaattabhāvo.

Pariyodhāya vattissantīti uppannaṃ uppaddavaṃ odhāya avattharitvā vattissantīti sallakkhetvā gahitā.

Saṃvijjatikho, bho raṭṭhapāla, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraasuvaṇṇanti idaṃ so rājā upari dhammuddesassa kāraṇaṃ āharanto āha.

Athāparaṃetadavocāti etaṃ passāmi loketiādinā nayena catunnaṃ dhammuddesānaṃ anugītiṃ avoca.

 

306. -- Tn giả Ratthapala đ ni: "Thế giới l v thường đi đến hủy diệt," nghĩa của lời ni ny cần phải được hiểu như thế no, thưa Tn giả Ratthapala?

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? Khi Ngi 20 tuổi, hay 25 tuổi, Ngi c thiện nghệ về voi, thiện nghệ về ngựa, thiện nghệ về xe, thiện nghệ về cung, thiện nghệ về kiếm, bắp vế mạnh v cnh tay mạnh, c khả năng v thiện nghệ trong nghề đnh giặc?

-- Thưa Tn giả Ratthapala, khi ti được 20 hay 25 tuổi, ti thiện nghệ về voi, ti thiện nghệ về ngựa, thiện nghệ về xe, thiện nghệ về cung, thiện nghệ về kiếm, bắp vế mạnh, v cnh tay mạnh, c khả năng v thiện nghệ trong nghề đnh giặc. C đi lc, thưa Tn giả Ratthapala, ti cảm thấy c thần lực v xem khng ai c thể bằng ti về sức mạnh.

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? Nay ại vương vẫn cn bắp vế mạnh, cnh tay mạnh, c khả năng v thiện nghệ đnh giặc như vậy khng?

-- Khng như vậy, thưa Tn giả Ratthapala, nay ti đ gi, nin cao, lạp lớn, đ đến tuổi trưởng thượng, đ sống mn kỳ, đ gần mệnh chung, gần 80 tuổi thọ. C đi lc, thưa Tn giả Ratthapala, ti nghĩ: "Ở đy, ta sẽ bước chn", nhưng ti lại bước chn tại chỗ khc.

-- Chnh lin hệ với nghĩa ny, ny ại vương, m Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ ni: "Thế giới l v thường, đi đến hủy diệt", v ti sau khi biết, sau khi thấy v sau khi nghe như vậy đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

-- Thật vi diệu thay, Tn Giả Ratthapala! Thật hy hữu thay, Tn giả Ratthapala! nghĩa ny được Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A la hn, Chnh ẳng Gic đ kho ni: "Thế giới l v thường, đi đến hủy diệt". Thật vậy, thưa Tn giả Ratthapala, thế giới l v thường, đi đến hủy diệt.

Nhưng thưa Tn giả Ratthapala, ở vương quốc ny, c đội qun voi, cũng c đội qun ngựa, cũng c đội qun xa, cũng c đội qun bộ, nếu chng ti gặp nguy khốn thời cc đội qun bảo vệ chng ti. Tn giả Ratthapala đ ni: "Thế giới l v hộ, v chủ", nghĩa của lời ni ny, cần phải được hiểu như thế no, thưa Tn giả Ratthapala?

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? ại vương c mắc chứng bệnh kinh nin no khng?

-- Thưa Tn giả Ratthapala, ti c bệnh phong kinh nin. Nhiều khi, thn hữu quen biết, b con huyết thống đứng xung quanh ti v ni: "Nay vua Koravya sẽ mệnh chung, nay vua Koravya sẽ mệnh chung".

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? ại vương c thể ni chăng, với cc thn hữu quen biết, b con huyết thống của ại vương: "Mong rằng Tn giả thn hữu quen biết, b con huyết thống lm vơi nhẹ sự đau khổ của ti! Mong tất cả hy san sẻ cảm thọ ny, để ti c thể c một cảm thọ nhẹ nhng hơn"; hay l ại vương chỉ c thể thọ lnh cảm thọ ấy một mnh?

-- Thưa Tn giả Ratthapala, ti khng c thể ni với cc thn hữu quen biết, b con huyết thống của ti: "Mong rằng cc Tn giả thn hữu quen biết, b con huyết thống lm vơi nhẹ sự đau khổ của ti. Mong tất cả hy san sẻ cảm thọ ny để c thể c một cảm thọ nhẹ nhng hơn"; v ti chỉ c thể thọ lnh cảm thọ ấy một mnh".

-- Chnh lin hệ với nghĩa ny, ny ại vương m Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ ni: "Thế giới l v hộ, v chủ", v ti sau khi biết, sau khi thấy v sau khi nghe như vậy, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Ratthapala! Thật hy hữu thay, Tn giả Ratthapala! nghĩa ny được Thế Tn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ kho ni: "Thế giới l v hộ, v chủ". Thật vậy, thưa Tn giả Ratthapala, thế giới l v hộ, v chủ.

Nhưng thưa Tn giả Ratthapala, ở vương quốc ny c rất nhiều vng nn v tiền vng dưới đất v trn mặt đất". Tn giả Ratthapala đ ni: "Thế giới l v sở hữu, ra đi cần phải từ bỏ tất cả". nghĩa của lời ni ny cần phải được hiểu như thế no, thưa Tn giả Ratthapala?

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? Dầu cho nay ại vương sống thụ hưởng mn tc, cụ tc năm mn dục trưởng dưỡng, ại vương c thể ni được như sau: "Chnh như vậy, ti thọ hưởng mn tc, cụ tc năm mn dục trưởng dưỡng ny"; hay l người khc sẽ thọ hưởng ti sản ny, cn ại vương sẽ phải đi theo nghiệp của mnh?

-- Thưa Tn giả Ratthapala, dầu cho nay ti sống thụ hưởng mn tc, cụ tc năm mn dục trưởng dưỡng. Ti khng c thể ni được như sau: "Chnh như vậy ti thọ hưởng mn tc, cụ tc năm mn dục trưởng ny". Chnh người khc sẽ thọ hưởng ti sản ny, cn ti phải đi theo nghiệp của ti.

-- Chnh lin hệ với nghĩa ny, ny ại vương, m Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ ni: "Thế giới l v sở hữu, cần phải ra đi, từ bỏ tất cả". V ti sau khi biết, sau khi thấy v sau khi nghe như vậy, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Ratthapala! Thật hy hữu thay, Tn giả Ratthapala! nghĩa ny được Thế Tn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ kho ni: "Thế giới l v sở hữu, cần phải ra đi, từ bỏ tất cả". Thật vậy, thưa Tn giả Ratthapala, thế giới l v sở hữu, cần phải ra đi, từ bỏ tất cả.

Tn giả Ratthapala đ ni: "Thế giới l thiếu thốn, khao kht, n lệ cho tham i". nghĩa của lời ni ny cần phải được hiểu như thế no, thưa Tn giả Ratthapala?

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? C phải ại vương trị v ở Kuru, một nước phồn thịnh?

-- Thưa vng, Tn giả Ratthapala. Ti trị v ở Kuru, một nước phồn thịnh.

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? Nếu c người đng tin cậy, chnh trực đến với ại vương từ phương ng, v sau khi đến tu với ại Vương: "Tu ại vương, ại vương c biết chăng? Ti từ phương ng lại. Ở đấy, ti c thấy một quốc độ lớn, ph cường, phồn thịnh, dn cư tr mật. Tại đấy c nhiều đội voi, đội ngựa, đội xe, bộ đội. Tại đấy c nhiều ng voi, tại đấy c nhiều vng nn, tiền vng chưa lm v đ lm, c nhiều phụ nữ. V c thể chinh phục quốc độ ấy với vũ lực như thế ấy. Tu ại vương, hy đi chinh phục !" ại vương sẽ hnh động như thế no?

-- Thưa Tn giả Ratthapala, sau khi chinh phục quốc độ ấy, ti sẽ trị v.

-- Thưa ại vương, ại vương nghĩ thế no? Ở đy c người đến với ại vương từ phương Ty ... từ phương Bắc ... từ phương Nam ... từ bờ biển bn kia, người ấy đng tin cậy, chnh trực, tu với ại vương: "Tu ại vương, ại vương c biết chăng? Ti từ bờ biển bn kia lại. Ở đy, ti thấy c một quốc độ lớn, ph cường, phồn thịnh, dn cư tr mật. Tại đấy c nhiều đội voi, đội ngựa, đội xe, bộ đội. Tại đấy c nhiều ng voi. Tại đấy c nhiều vng nn, tiền vng chưa lm v đ lm, c nhiều phụ nữ. V c thể chinh phục quốc độ ấy với vũ lực như thế ấy. Tu ại vương , hy đi chinh phục". ại vương sẽ hnh động như thế no?

-- Thưa Tn giả Ratthapala, sau khi chinh phục quốc độ ấy, ti sẽ trị v.

-- Chnh lin hệ với nghĩa ny, ny ại vương m Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ ni: "Thế giới l thiếu thốn, khao kht, n lệ cho tham i, " v ti sau khi biết, sau khi thấy, sau khi nghe như vậy, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Ratthapala! Thật hy hữu thay, Tn giả Ratthapala! nghĩa ny được Thế Tn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic đ kho ni: "Thế giới l thiếu thốn, khao kht, n lệ cho tham i". Thật vậy, thưa Tn giả Ratthapala, thế giới l thiếu thốn, khao kht, n lệ cho tham i.

Tn giả Ratthapala đ giảng như vậy, sau khi giảng như vậy xong, lại ni thm như sau:

 

307. Passāmi loke sadhane manusse,

Laddhāna vittaṃ na dadanti mohā;

Luddhā dhanaṃ [laddhā dhanaṃ (ka.)] sannicayaṃ karonti,

Bhiyyova kāme abhipatthayanti.

Rājā pasayhā pathaviṃ vijitvā,

Sasāgarantaṃ mahimāvasanto [mahiyā vasanto (sī. ka.)];

Oraṃ samuddassa atittarūpo,

Pāraṃ samuddassapi patthayetha.

Rājā ca ae ca bahū manussā,

Avītataṇhā [atittataṇhā (ka.)] maraṇaṃ upenti;

Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ,

Kāmehi lokamhi na hatthi titti.

Kandanti naṃ ātī pakiriya kese,

Ahovatā no amarāti cāhu;

Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā,

Citaṃ samādāya [samādhāya (sī.)] tatoḍahanti.

So ḍayhati sūlehi tujjamāno,

Ekena vatthena pahāya bhoge;

Na mīyamānassa bhavanti tāṇā,

ātīdha mittā atha vā sahāyā.

Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti,

Satto pana gacchati yena kammaṃ;

Na mīyamānaṃ dhanamanveti kici,

Puttā ca dārā ca dhanaca raṭṭhaṃ.

Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti;

Appaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.

Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ,

Bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;

Bālo ca bālyā vadhitova seti,

Dhīro ca [dhīrova (ka.)] na vedhati phassaphuṭṭho.

Tasmā hi paāva dhanena seyyo,

Yāya vosānamidhādhigacchati;

Abyositattā [asositattā (sī. pī.)] hi bhavābhavesu,

Pāpāni kammāni karonti mohā.

Upeti gabbhaca paraca lokaṃ,

Saṃsāramāpajja paramparāya;

Tassappapao abhisaddahanto,

Upeti gabbhaca paraca lokaṃ.

Coro yathā sandhimukhe gahito,

Sakammunā haati pāpadhammo;

Evaṃ pajā pecca paramhi loke,

Sakammunā haati pāpadhammo.

Kāmāhi citrā madhurā manoramā,

Virūparūpena mathenti cittaṃ;

Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā,

Tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.

Dumapphalāneva patanti māṇavā,

Daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;

Etampi disvā [evampi disvā (sī.), etaṃ viditvā (syā. kaṃ.)] pabbajitomhi rāja,

Apaṇṇakaṃ sāmaameva seyyoti.

Raṭṭhapālasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.

 

307. Tattha bhiyyova kāme abhipatthayantīti ekaṃ labhitvā dve patthayanti, dve labhitvā cattāroti evaṃ uttaruttari vatthukāmakilesakāme patthayantiyeva.

Pasayhāti sapattagaṇaṃ abhibhavitvā. Sasāgarantanti saddhiṃ sāgarantena. Oraṃ samuddassāti yaṃ samuddassa orato sakaraṭṭhaṃ, tena atittarūpoti attho. Na hatthīti na hi atthi.

Aho vatā noti aho vata nu, ayameva vā pāṭho. Amarāticāhūti amaraṃ iti ca āhu. Idaṃ vuttaṃ hoti yaṃ mataṃ ātī parivāretvā kandanti, taṃ aho vata amhākaṃ bhātā mato, putto matotiādīnipi vadanti.

Phusanti phassanti maraṇaphassaṃ phusanti. Tatheva phuṭṭhoti yathā bālo, dhīropi tatheva maraṇaphassena phuṭṭho, aphuṭṭho nāma natthi, ayaṃ pana viseso. Bālo ca bālyā vadhitova setīti bālo bālabhāvena maraṇaphassaṃ āgamma vadhitova seti abhihatova sayati. Akataṃ vata me kalyāṇantiādivippaṭisāravasena calati vedhati vipphandati. Dhīro ca na vedhatīti dhīro sugatinimittaṃ passanto na vedhati na calati.

Yāya vosānaṃ idhādhigacchatīti yāya paāya imasmiṃ loke sabbakiccavosānaṃ arahattaṃ adhigacchati, sāva dhanato uttamatarā. Abyositattāti apariyositattā, arahattapattiyā, abhāvenāti attho. Bhavābhavesūti hīnappaṇītesu bhavesu.

Upeti gabbhaca paraca lokanti tesu pāpaṃ karontesu yo koci satto paramparāya saṃsāraṃ āpajjitvā gabbhaca paraca lokaṃ upeti. Tassappapaoti tassa tādisassa appapaassa ao appapao abhisaddahanto.

Sakammunāhaatīti attanā katakammavasena kasāhipi tāletītiādīhi kammakāraṇāhi haati. Pecca paramhi loketi ito gantvā paramhi apāyaloke.

Virūparūpenāti vividharūpena, nānāsabhāvenāti attho. Kāmaguṇesūti diṭṭhadhammikasamparāyikesu sabbakāmaguṇesu ādīnavaṃ disvā. Daharāti antamaso kalalamattabhāvaṃ upādāya taruṇā. Vuḍḍhāti vassasatātikkantā. Apaṇṇakaṃ sāmaameva seyyoti aviruddhaṃ advajjhagāmiṃ ekantaniyyānikaṃ sāmaameva seyyo, uttaritaraca paṇītataracāti upadhāretvā pabbajitosmi mahārājāti. Tasmā yaṃ tvaṃ vadasi kiṃ disvā vā sutvā vāti, idaṃ disvā ca sutvā ca pabbajitosmīti maṃ dhārehīti desanaṃ niṭṭhāpesīti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Raṭṭhapālasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

 

307. Ta thấy người giu sang ở đời,
C của v si khng bố th.
V tham, họ tch tụ ti vật,
V chạy theo dục vọng cng nhiều.

Dng bạo lực, chinh phục quả đất,
Vua trị v cho đến hải bin,
Khng thỏa mn bờ biển bn ny,
V chạy theo bờ biển bn kia.

Vua cng rất nhiều loại người khc,
i chưa ly, mạng chung đ đến,
Bị thiếu thốn, khng bỏ thn họ,
Khng thỏa mn lng dục ở đời.

Quyến thuộc tn loạn, khc người ấy:
"Than i, người ấy khng bất tử ! ".
Mạng thn người ấy vải bao phủ,
Họ đốt lửa lm lễ hỏa thiu.

Bị thọc với cy, người ấy chy,
ộc mảnh vải, bỏ tiền của lại.
Ở đy, quyến thuộc cng thn hữu,
Khng nơi nương tựa cho kẻ chết.

Kẻ thừa tự, nhận mang ti sản,
Ring con người, theo nghiệp phải đi,
Tiền của đu c theo người chết,
Cả vợ con, ti sản, quốc độ.

Ti sản khng mua được trường thọ,
Ph qu khng trnh được gi suy,
Kẻ tr ni đời ny thật ngắn,
Thật v thường, biến đổi lun lun.

Kẻ giu, kẻ ngho đều cảm xc,
Người ngu, kẻ tr đồng cảm thọ,
Kẻ ngu bị ngu đnh nằm ng,
Bậc tr cảm xc, khng run sợ.

Do vậy, tr tuệ thắng ti vật,
Nhờ tr, ở đy được vin thnh.
Khng thnh mn trong hữu, phi hữu,
Kẻ ngu tạo tc cc c nghiệp.

Nhập thai thc sanh thế giới khc,
Người ấy lun hồi, tiếp tục sanh,
Kẻ thiểu tr chắc hẳn phải l
Nhập thai v sanh thế giới khc.

Như kẻ trộm bị bắt khi trộm,
c tnh hại mnh do tự nghiệp,
Chng sanh cũng vậy chết đời khc,
c tnh hại mnh, do tự lực.

Dục vọng nhiều loại, ngọt, khả i,
Nhiễu loạn tm dưới nhiều hnh thức,
Thấy hoạn nạn trong dục trưởng dưỡng,
Nn ti xuất gia, tu ại vương !

Như quả từ đy, người bị rụng,
Cả gi lẫn trẻ, khi thn hoại,
Do thấy chnh vậy, ti xuất gia,
Hạnh Sa-mn phải l tối thắng,

Thưa ại vương!

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home