MAJJHIMANIKĀYA- TRUNG BỘ KINH

 

 

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

3. Maghadevasuttaṃ

3. Maghadevasuttavaṇṇanā

83. Kinh Makhdeva

308. Evaṃ me sutaṃ

ekaṃ samayaṃ bhagavā mithilāyaṃ viharati maghadevaambavane [makhādevaambavane (sī. pī.), magghadevaambavane (ka.)].

Atha kho bhagavā aatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi ko nu kho hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontīti. Atha kho āyasmā ānando ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenajaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca

ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya? Na akāraṇena tathāgatā sitaṃ pātukarontīti.

Bhūtapubbaṃ, ānanda, imissāyeva mithilāyaṃ rājā ahosi maghadevo nāma dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathaca upavasati cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassa.

Atha kho, ānanda, rājā maghadevo bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi

yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsīti.

Evaṃ, devāti kho, ānanda, kappako rao maghadevassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rao maghadevassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rājānaṃ maghadevaṃ etadavoca

  pātubhūtā kho devassa devadūtā, dissanti sirasmiṃ palitāni jātānīti.

Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama ajalismiṃ patiṭṭhāpehīti.

Evaṃ, devāti kho, ānanda, kappako rao maghadevassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rao maghadevassa ajalismiṃ patiṭṭhāpesi.

308. Evaṃme sutanti maghadevasuttaṃ. Tattha maghadevaambavaneti pubbe maghadevo nāma rājā taṃ ambavanaṃ ropesi. Tesu rukkhesu palujjamānesu aparabhāge aepi rājāno ropesuṃyeva. Taṃ pana paṭhamavohāravasena maghadevambavananteva saṅkhaṃ gataṃ. Sitaṃ pātvākāsīti sāyanhasamaye vihāracārikaṃ caramāno ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ disvā vasitapubbaṃ nu kho me imasmiṃ okāseti āvajjanto pubbe ahaṃ maghadevo nāma rājā hutvā imaṃ ambavanaṃ ropesiṃ, ettheva pabbajitvā cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmaloke nibbattiṃ. Taṃ kho panetaṃ kāraṇaṃ bhikkhusaṅghassa apākaṭaṃ, pākaṭaṃ karissāmīti aggaggadante dassento sitaṃ pātu akāsi.

Dhammo assa atthīti dhammiko. Dhammena rājā jātoti dhammarājā. Dhamme ṭhitoti dasakusalakammapathadhamme ṭhito. Dhammaṃ caratīti samaṃ carati . Tatra brāhmaṇagahapatikesūti yopi so pubbarājūhi brāhmaṇānaṃ dinnaparihāro, taṃ ahāpetvā pakatiniyāmeneva adāsi, tathā gahapatikānaṃ. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Pakkhassāti iminā pāṭihārikapakkhopi saṅgahito. Aṭṭhamīuposathassa hi paccuggamanānuggamanavasena sattamiyaca navamiyaca, cātuddasapannarasānaṃ paccuggamanānuggamanavasena terasiyaca pāṭipade cāti ime divasā pāṭihārikapakkhāti veditabbā. Tesupi uposathaṃ upavasi.

308. Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn tr ở Mithila (Di-tt-la), tại rừng Makhadevamba.

Rồi Thế Tn mỉm cười khi đến tại một địa điểm. Tn giả Ananda liền suy nghĩ: "Do nhn g, do duyn g, Thế Tn lại mỉm cười? Khng phải khng c l do khiến Thế Tn mỉm cười". Rồi Tn giả Ananda, đắp y pha một bn vai, chắp tay vi cho Thế Tn v bạch Thế Tn:

-- Bạch Thế Tn, do nhn g, do duyn g Thế Tn lại mỉm cười? Khng phải khng l do khiến Thế Tn mỉm cười.

-- Thuở xưa, ny Ananda, vị vua chnh nước Mithila ny tn l Makhadeva, l vị php vương như php, kin tr trn php, vị ại vương thực hnh Chnh php, giữa cc B-la-mn, gia chủ, giữa thị dn v thn dn, hnh tr lễ Uposatha (Bố-tt) vo cc ngy 14, ngy 15 v ngy mồng 8.

Rồi ny Ananda, vua Makhadeva sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngn năm, bảo người thợ cạo tc:

"-- Ny Thợ cạo tc, khi no ng thấy trn đầu ta, c mọc tc bạc, hy bo cho ta biết".

"-- Thưa vng, tu ại vương".

Ny Ananda, người thợ cạo tc vng đp vua Makhadeva. Ny Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngn năm, người thợ cạo tc thấy trn đầu vua Makhadeva c sanh tc bạc, thấy vậy liền tu vua Makhadeva:

"-- Cc Thin sứ đ hiện ra cho ại vương. Tc bạc đ được thấy mọc ra trn đầu".

"-- Vậy ny Thợ cạo tc, hy kho nhổ những sợi tc bạc ấy với ci nhp, v đặt chng trn bn tay của ta".

"-- Thưa vng, tu ại vương".

Ny Ananda, người thợ cạo tc vng đp vua Makhadeva, sau khi kho nhổ những sợi tc bạc ấy với ci nhp, đặt chng trn bn tay của vua Makhadeva.

 

309. Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca

pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosīti.

Atha kho, ānanda, rājā maghadevo kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.

So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena [abyāpajjhena (sī. syā. kaṃ. pī.), abyāpajjena (ka.)] pharitvā vihāsi.

Karuṇāsahagatena cetasā muditāsahagatena cetasā upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi.

Rājā kho panānanda, maghadevo caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.

309.Devadūtāti devoti maccu, tassa dūtāti devadūtā. Sirasmihi palitesu pātubhūtesu maccurājassa santike ṭhito viya hoti, tasmā palitāni maccudevassa dūtāti vuccanti. Devā viya dūtātipi devadūtā. Yathā hi alaṅkatapaṭiyattāya devatāya ākāse ṭhatvā asukadivase marissatīti vutte taṃ tatheva hoti, evaṃ sirasmiṃ palitesu pātubhūtesu devatābyākaraṇasadisameva hoti. Tasmā palitāni devasadisā dūtāti vuccanti. Visuddhidevānaṃ dūtātipi devadūtā. Sabbabodhisattā hi jiṇṇabyādhitamatapabbajite disvāva saṃvegamāpajjitvā nikkhamma pabbajanti. Yathāha

Jiṇṇaca disvā dukhitaca byādhitaṃ,

Mataca disvā gatamāyusaṅkhayaṃ;

Kāsāyavatthaṃ pabbajitaca disvā,

Tasmā ahaṃ pabbajitomhi rājāti.

Iminā pariyāyena palitāni visuddhidevānaṃ dūtattā devadūtāti vuccanti.

Kappakassa gāmavaraṃ datvāti satasahassuṭṭhānakaṃ jeṭṭhakagāmaṃ datvā. Kasmā adāsi? Saṃviggamānasattā. Tassa hi ajalismiṃ ṭhapitāni palitāni disvāva saṃvego uppajjati. Aāni caturāsītivassasahassāni āyu atthi, evaṃ santepi maccurājassa santike ṭhitaṃ viya attānaṃ maamāno saṃviggo pabbajjaṃ roceti. Tena vuttaṃ

Sire disvāna palitaṃ, maghadevo disampati;

Saṃvegaṃ alabhī dhīro, pabbajjaṃ samarocayīti.

Aparampi vuttaṃ

Uttamaṅgaruhā mayhaṃ, ime jātā vayoharā;

Pātubhūtā devadūtā, pabbajjāsamayo mamāti.

Purisayugeti vaṃsasambhave purise. Kesamassuṃ ohāretvāti tāpasapabbajjaṃ pabbajantāpi hi paṭhamaṃ kesamassuṃ ohāretvā pabbajanti, tato paṭṭhāya vaḍḍhite kese bandhitvā jaṭākalāpadharā hutvā vicaranti. Bodhisattopi tāpasapabbajjaṃ pabbaji. Pabbajito pana anesanaṃ ananuyujitvā rājagehato āhaṭabhikkhāya yāpento brahmavihāraṃ bhāvesi. Tasmā so mettāsahagatenātiādi vuttaṃ.

Kumārakīḷitaṃ kīḷīti aṅkena aṅkaṃ parihariyamāno kīḷi. Mālākalāpaṃ viya hi naṃ ukkhipitvāva vicariṃsu. Rao maghadevassa puttope pabbajīti imassa pabbajitadivase paca maṅgalāni ahesuṃ. Maghadevarao matakabhattaṃ, tassa rao pabbajitamaṅgalaṃ, tassa puttassa chattussāpanamaṅgalaṃ, tassa puttassa uparajjamaṅgalaṃ, tassa puttassa nāmakaraṇamaṅgalanti ekasmiṃyeva samaye paca maṅgalāni ahesuṃ, sakalajambudīpatale unnaṅgalamahosi.

309. Rồi ny Ananda, vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, liền cho gọi hong tử con đầu v ni:

"-- Ny Hong tử thn yu, cc Thin sứ đ hiện ra cho ta, tc bạc đ được thấy mọc ra trn đầu. Ta đ hưởng thọ cc dục lạc thế gian, nay đ đến thời đi tm kiếm cc thin lạc. Hy đến đy, ny Hong tử thn yu, hy trị v quốc độ ny. Sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, ta sẽ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. V ny Hong tử thn yu, khi no con thấy tc bạc mọc ra trn đầu, thời hy cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, sau khi kho giao lại quốc gia cho hong tử con đầu, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, hy xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Truyền thống tốt đẹp ny do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy tr, con chớ thnh người tối hậu sau ta. Ny Hong tử thn yu, khi hai người cn tồn tại, v c sự đứt đoạn của truyền thống ny, thời người no lm cho đứt đoạn, người ấy l người tối hậu. Vậy ny Hong tử thn yu, ta ni với con: "Truyền thống tốt đẹp ny do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy tr. Con chớ thnh người tối hậu sau ta".

Rồi ny Ananda, vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tc một lương ấp như l một n tứ, sau khi kho giao quốc gia cho hong tử con đầu, chnh tại rừng xoi Makhadeva ny, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, vua Makhadeva đ xuất gia.

Vị ny an tr, biến mn một phương với tm thấm nhuần lng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, vị ấy an tr, biến mn với tm thấm nhuần lng từ, quảng đại, v bin, khng hận, khng sn.

Với tm thấm nhuần lng bi... với tm thấm nhuần lng hỷ,... an tr biến mn một phương với tm thấm nhuần lng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy cng khắp thế giới, trn, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, vị ấy an tr biến mn với tm thấm nhuần lng xả, quảng đại, v bin, khng hận, khng sn.

Nhưng ny Ananda, vua Makhadeva, tm vạn bốn ngn năm, đ chơi tr chơi của hong tử, tm vạn bốn ngn năm, đ trị v như một ph vương; tm vạn bốn ngn năm, đ chấp chnh như một quốc vương; tm vạn bốn ngn năm, chnh tại ngi rừng xoi Makhadeva ny, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, sống theo Phạm hạnh. Vị ny, sau khi tụ tập bốn Phạm tr, khi thn hoại mạng chung, được sanh ln Phạm thin giới.

 

310. Atha kho rao, ānanda, maghadevassa putto bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi

yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kho āroceyyāsīti.

Evaṃ, devāti kho, ānanda, kappako rao maghadevassa puttassa paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena rao maghadevassa puttassa sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna rao maghadevassa puttaṃ etadavoca

  pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānīti.

Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama ajalismiṃ patiṭṭhāpehīti.

Evaṃ, devāti kho, ānanda, kappako rao maghadevassa puttassa paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā rao maghadevassa puttassa ajalismiṃ patiṭṭhāpesi.

Atha kho, ānanda, rao maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca pātubhūtā kho, me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosīti.

 Atha kho, ānanda, rao maghadevassa putto kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi.

Karuṇāsahagatena cetasā muditāsahagatena cetasā upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Rao kho panānanda, maghadevassa putto caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi.

 

 

310. Rồi ny Ananda, con vua Makhadeva, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngn năm cho gọi người thợ cạo tc:

"-- Ny thợ cạo tc, khi no ng thấy trn đầu Ta c mọc tc bạc, hy bo cho ta biết".

"-- Thưa vng, tu ại vương".

Ny Ananda, người thợ cạo tc vng đp con vua Makhadeva. Ny Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngn năm, người thợ cạo tc thấy trn đầu con vua Makhadeva c sanh tc bạc, thấy vậy liền tu với con vua Makhadeva:

"-- Cc Thin sứ đ hiện ra cho ại vương. Tc bạc đ được thấy mọc ra trn đầu".

"-- Vậy ny thợ cạo tc, hy kho nhổ những sợi tc bạc ấy với ci nhp, v đặt chng trn bn tay của ta".

"-- Thưa vng, tu ại vương".

Ny Ananda, người thợ cạo tc vng đp con vua Makhadeva, sau khi kho nhổ những sợi tc bạc ấy với ci nhp, đặt chng trn bn tay của con vua Makhadeva. Rồi ny Ananda, con vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, liền cho gọi vị hong tử con đầu v ni:

"-- Ny Hong tử thn yu, cc Thin sứ đ hiện ra cho ta, tc bạc đ thấy sanh ra trn đầu. Ta đ hưởng thọ dục lạc thế gian, nay đ đến thời đi tm kiếm cc thin lạc. Hy đến đy, ny Hong tử thn yu, hy trị v quốc độ ny. Sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, ta sẽ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. V nay, ny Hong tử thn yu, khi no con thấy tc bạc mọc ra trn đầu, thời hy cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, sau khi kho giao lại quốc gia ny cho vị hong tử con đầu, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, hy xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Truyền thống tốt đẹp ny do ta thiết lập. Con phải tiếp tục duy tr, chớ thnh người tối hậu sau ta. Ny Hong tử thn yu, khi hai người cn tồn tại, v c sự đứt đoạn của truyền thống ny, thời người no lm cho đứt đoạn, người ấy l người tối hậu. Vậy ny Hong tử thn yu, ta ni với con: "Truyền thống tốt đẹp ny do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy tr. Con chớ thnh người tối hậu sau ta".

Rồi ny Ananda, con vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, sau khi kho giao quốc gia cho vị hong tử con đầu, chnh tại rừng xoi ny, con vua Makhadeva, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, đ xuất gia, vị ny an tr, biến mn một phương với tm thấm nhuần lng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy, phương thứ ba, cũng vậy, phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, vị ấy an tr biến mn với tm thấm nhuần lng từ, quảng đại v bin, khng hận, khng sn.

Với tm thấm nhuần lng bi... Với tm thấm nhuần lng hỷ... an tr biến mn một phương với tm thấm nhuần lng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, vị ấy an tr biến mn với tm thấm nhuần lng xả, quảng đại, v bin, khng hận, khng sn. Nhưng ny Ananda, con vua Makhadeva tm vạn bốn ngn năm, đ chơi tr chơi của hong tử; tm vạn bốn ngn năm, đ trị v như một ph vương; tm vạn bốn ngn năm, đ chấp chnh như một quốc vương; tm vạn bốn ngn năm, chnh tại ngi rừng xoi ny, con vua Makhadeva sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, sống theo Phạm hạnh. Vị ny, sau khi tu tập bốn Phạm tr, khi thn hoại mạng chung, được sanh ln Phạm thin giới.

 

311. Rao kho panānanda, maghadevassa puttapaputtakā tassa paramparā caturāsītirājasahassāni [caturāsītikhattiyasahassāni (sī. pī.), caturāsītisahassāni (syā. kaṃ.)] imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃsu. Te mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Karuṇāsahagatena cetasā muditāsahagatena cetasā upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihariṃsu, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihariṃsu. Caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷiṃsu, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresuṃ, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā brahmacariyamacariṃsu. Te cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpagā ahesuṃ.

Nimi tesaṃ rājā [rājānaṃ (sī. pī.)] pacchimako ahosi dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathaca upavasati cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassa.

 

 

311.Puttapaputtakāti puttā ca puttaputtā cāti evaṃ pavattā tassa paramparā. Pacchimako ahosīti pabbajjāpacchimako ahosi. Bodhisatto kira brahmaloke nibbatto pavattati nu kho taṃ mayā manussaloke nihataṃ kalyāṇavattanti āvajjanto addasa ettakaṃ addhānaṃ pavattati, idāni na pavattissatīti. Na kho panāhaṃ mayhaṃ paveṇiyā ucchijjituṃ dassāmīti attano vaṃse jātaraoyeva aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā attano vaṃsassa nemiṃ ghaṭento viya nibbatto, tenevassa nimīti nāmaṃ ahosi. Iti so pabbajitarājūnaṃ sabbapacchimako hutvā pabbajitoti pabbajjāpacchimako ahosi. Guṇehi pana atirekataro. Tassa hi sabbarājūhi atirekatarā dve guṇā ahesuṃ . Catūsu dvāresu satasahassaṃ satasahassaṃ vissajjetvā devasikaṃ dānaṃ adāsi, anuposathikassa ca dassanaṃ nivāresi. Anuposathikesu hi rājānaṃ passissāmāti gatesu dovāriko pucchati tumhe uposathikā no vāti. Ye anuposathikā honti, te nivāreti anuposathikānaṃ rājā dassanaṃ na detīti. Mayaṃ janapadavāsino kāle bhojanaṃ kuhiṃ labhissāmātipi tattha vacanokāso natthi. Catūsu hi dvāresu rājaṅgaṇe ca anekāni bhattacāṭisahassāni paṭiyattāneva honti. Tasmā mahājano icchiticchitaṭṭhāne massuṃ kāretvā nhāyitvā vatthāni parivattetvā yathārucitaṃ bhojanaṃ bhujitvā uposathaṅgāni adhiṭṭhāya rao gehadvāraṃ gacchati. Dovārikena uposathikā tumheti pucchitapucchitā āma āmāti vadanti. Tena hi āgacchathāti pavesetvā rao dasseti. Iti imehi dvīhi guṇehi atirekataro ahosi.

 

311. Rồi ny Ananda, cc tử tn của vua Makhadeva truyền nối tiếp tục vua ấy, sau tm vạn bốn ngn năm lm vương tộc (Khattiya), chnh tại ngi rừng xoi Makhadeva ny, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, cc vị ấy biến mn một phương với tm thấm nhuần lng từ v an tr; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp bin giới, vị ấy an tr biến mn với tm thấm nhuần lng từ, quảng đại, v bin, khng hận, khng sn. Với tm thấm nhuần lng bi... Với tm thấm nhuần lng hỷ... ... an tr, biến mn một phương với tm thấm nhuần lng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, những vị ấy an tr biến mn với tm thấm nhuần lng xả, quảng đại, v bin, khng hận, khng sn. Vị ấy tm vạn bốn ngn năm đ chơi tr chơi của hong tử, tm vạn bốn ngn năm, đ trị v như một ph vương; tm vạn bốn ngn năm, đ chấp chnh như một quốc vương; tm vạn bốn ngn năm, chnh tại ngi rừng xoi Makhadeva ny, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, sống theo Phạm hạnh. Cc vị ấy, sau khi tu tập bốn Phạm tr, khi thn hoại mạng chung, được sanh ln Phạm thin giới.

Nemi l vị cuối cng của cc vị vua ấy, l vị php vương như php, kin tr trn php, vị đại vương thực hnh Chnh php giữa cc B-la-mn, gia chủ, giữa thị dn v thn dn, hnh tr lễ Uposatha (Bố-tt) vo cc ngy 14, ngy 15 v ngy mồng 8.

312. Bhūtapubbaṃ, ānanda, devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathaca upavasati cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassāti.

Atha kho, ānanda, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi

iccheyyātha no tumhe, mārisā, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhunti?

 Icchāma mayaṃ, mārisa, nimiṃ rājānaṃ daṭṭhunti.

Tena kho pana, ānanda, samayena nimi rājā tadahuposathe pannarase sīsaṃnhāto [sasīsaṃ nahāto (sī.), sīsanhāto (syā. kaṃ.)] uposathiko uparipāsādavaragato nisinno hoti. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo seyyathāpi nāma balavā puriso samijitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samijeyya, evameva devesu tāvatiṃsesu antarahito nimissa rao pamukhe pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ etadavoca

lābhā te, mahārāja, suladdhaṃ te, mahārāja. Devā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathaca upavasati cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassāti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā. Tassa te ahaṃ, mahārāja, sahassayuttaṃ ājaarathaṃ pahiṇissāmi; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamānoti.

Adhivāsesi kho, ānanda, nimi rājā tuṇhībhāvena.

 

312.Devānaṃ tāvatiṃsānanti tāvatiṃsabhavane nibbattadevānaṃ. Te kira devā videharaṭṭhe mithilanagaravāsino rao ovāde ṭhatvā paca sīlāni rakkhitvā uposathakammaṃ katvā tattha nibbattā rao guṇakathaṃ kathenti. Te sandhāya vuttaṃ devānaṃ tāvatiṃsānanti.

Nisinnohotīti pāsādavarassa uparigato dānaca sīlaca upaparikkhamāno nisinno hoti. Evaṃ kirassa ahosi dānaṃ nu kho mahantaṃ udāhu sīlaṃ, yadi dānaṃ mahantaṃ, ajjhottharitvā dānameva dassāmi. Atha sīlaṃ, sīlameva pūrissāmīti. Tassa idaṃ mahantaṃ idaṃ mahantanti nicchituṃ asakkontasseva sakko gantvā purato pāturahosi. Tena vuttaṃ atha kho, ānanda,pe sammukhe pāturahosīti. Evaṃ kirassa ahosi rao kaṅkhā uppannā, tassa kaṅkhacchedanatthaṃ pahaca kathessāmi, idhāgamanatthāya paṭiaca gaṇhissāmīti . Tasmā gantvā sammukhe pāturahosi. Rājā adiṭṭhapubbaṃ rūpaṃ disvā bhīto ahosi lomahaṭṭhajāto. Atha naṃ sakko mā bhāyi, mahārāja, vissattho pahaṃ puccha, kaṅkhaṃ te paṭivinodessāmīti āha.

Rājā 

Pucchāmi taṃ mahārāja, sabbabhūtānamissara;

Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalanti.

Pahaṃ pucchi. Sakko dānaṃ nāma kiṃ, sīlameva guṇavisiṭṭhatāya mahantaṃ. Ahahi pubbe, mahārāja, dasavassasahassāni dasannaṃ jaṭilasahassānaṃ dānaṃ datvā pettivisayato na mutto, sīlavantā pana mayhaṃ dānaṃ bhujitvā brahmaloke nibbattāti vatvā imā gāthā avoca

Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati;

Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati.

Na hete sulabhā kāyā, yācayogena kenaci;

Ye kāye upapajjanti, anāgārā tapassinoti. (jā. 2.22.429-430);

Evaṃ rao kaṅkhaṃ vinodetvā devalokagamanāya paṭiāgahaṇatthaṃ lābhā te mahārājātiādimāha. Tattha avikampamānoti abhāyamāno. Adhivāsesīti ahaṃ mahājanaṃ kusalaṃ samādapemi, puavantānaṃ pana vasanaṭṭhānaṃ disvā āgatena manussapathe sukhaṃ kathetuṃ hotīti adhivāsesi.

312. Thuở xưa, ny Ananda, khi chư Thin ở Tavatimsa (Tam thập tam thin) ngồi hội họp với nhau tại giảng đường Thiện Php (Sudhamma), cuộc đối thoại sau đy được khởi ln: "Thật hạnh phc thay cho dn chng Videha, thật tốt đẹp thay cho dn chng Videha, được vua Nemi l vị php vương như php, kin tr trn php, vị ại vương thực hnh Chnh php giữa cc B-la-mn, gia chủ, giữa thị dn v thn dn, hnh tr lễ Uposatha (Bố-tt) vo cc ngy 14, ngy 15 v ngy mồng 8".

Rồi ny Ananda, Thin chủ Sakka ni với chư Thin ở ci trời Ba mươi ba:

"-- Chư Khanh, chư Khanh c muốn yết kiến vua Nemi khng?".

"-- Thưa Thin chủ, chng ti muốn yết kiến vua Nemi".

Lc bấy giờ, vua Nemi trong ngy rằm lễ Bố-Tt (Uposatha), đ gội đầu, giữ trai giới đang ngồi trn lầu cung điện. Rồi ny Ananda, Thin chủ Sakka, như nh lực sĩ duỗi bn tay đang co lại, hay co lại bn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thin chủ biến mất giữa chư Thin ci trời Ba mươi ba, v hiện ra trước mặt vua Nemi. Rồi ny Ananda, Thin chủ Sakka ni với vua Nemi:

"-- Tu ại vương, thật hạnh phc thay cho ại vương, thật tốt lnh thay cho ại vương! Tu ại vương, chư Thin ở ci trời Ba mươi ba đang ngồi tại giảng đường Thiện Php tn thn ại vương v ni: "Thật hạnh phc thay cho dn chng Videha... v ngy mồng 8". Tu ại vương, chư Thin ở ci trời Ba mươi ba muốn yết kiến ại vương. Tu ại vương, ti sẽ gởi cho ại vương một cỗ xe c ngn ngựa ko, ại vương hy cưỡi thin xa ấy, chớ c sợ hi! "

Ny Ananda, vua Nemi im lặng nhận lời.

313. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo nimissa rao adhivāsanaṃ viditvā seyyathāpi nāma balavā puriso samijitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samijeyya, evameva nimissa rao pamukhe antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadehi ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruheyyāsi, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamānoti. Evaṃ, bhaddantavāti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ upasaṅkamitvā etadavoca ayaṃ te, mahārāja, sahassayutto ājaaratho sakkena devānamindena pesito; abhiruha, mahārāja, dibbaṃ yānaṃ avikampamāno. Api ca, mahārāja, katamena taṃ nemi, yena vā pāpakammā pāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedenti, yena vā kalyāṇakammā kalyāṇakammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedentīti? Ubhayeneva maṃ, mātali, nehīti. Sampavesesi [sampāpesi (sī. pī.)] kho, ānanda, mātali, saṅgāhako nimiṃ rājānaṃ sudhammaṃ sabhaṃ. Addasā kho, ānanda, sakko devānamindo nimiṃ rājānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca ehi kho, mahārāja. Svāgataṃ, mahārāja. Devā te dassanakāmā, mahārāja, tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ kittayamānarūpā sannisinnā lābhā vata, bho, videhānaṃ, suladdhaṃ vata, bho, videhānaṃ, yesaṃ nimi rājā dhammiko dhammarājā dhamme ṭhito mahārājā; dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathaca upavasati cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassāti. Devā te, mahārāja, tāvatiṃsā dassanakāmā . Abhirama, mahārāja, devesu devānubhāvenāti. Alaṃ, mārisa, tattheva maṃ mithilaṃ paṭinetu. Tathāhaṃ dhammaṃ carissāmi brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca; uposathaca upavasāmi cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassāti.

 

313.Evaṃ bhaddantavāti evaṃ hotu bhaddakaṃ tava vacananti vatvā. Yojetvāti ekasmiṃyeva yuge sahassaassājānīye yojetvā. Tesaṃ pana pāṭiyekkaṃ yojanakiccaṃ natthi, manaṃ āgamma yuttāyeva honti. So pana dibbaratho diyaḍḍhayojanasatiko hoti, naddhito paṭṭhāya rathasīsaṃ paāsayojanāni, akkhabandho paṇṇāsayojanāni, akkhabandhato paṭṭhāya pacchābhāgo paṇṇāsayojanāni, sabbo sattavaṇṇaratanamayo. Devaloko nāma uddhaṃ, manussaloko adho, tasmā heṭṭhāmukhaṃ rathaṃ pesesīti na sallakkhetabbaṃ. Yathā pana pakatimaggaṃ peseti, evameva manussānaṃ sāyamāsabhatte niṭṭhite candena saddhiṃ yuganaddhaṃ katvā pesesi, yamakacandā uṭṭhitā viya ahesuṃ. Mahājano disvā yamakacandā uggatāti āha. Āgacchante āgacchante na yamakacandā, ekaṃ vimānaṃ, na vimānaṃ, eko rathoti. Rathopi āgacchanto āgacchanto pakatirathappamāṇova, assāpi pakatiassappamāṇāva ahesuṃ. Evaṃ rathaṃ āharitvā rao pāsādaṃ padakkhiṇaṃ katvā pācīnasīhapajaraṭṭhāne rathaṃ nivattetvā āgatamaggābhimukhaṃ katvā sīhapajare ṭhatvāva ārohanasajjaṃ ṭhapesi.

Abhiruha mahārājāti rājā dibbayānaṃ me laddhanti na tāvadeva abhiruhi, nāgarānaṃ pana ovādaṃ adāsi passatha tātā, yaṃ me sakkena devaraā dibbaratho pesito, so ca kho na jātigottaṃ vā kulappadesaṃ vā paṭicca pesito, mayhaṃ pana sīlācāraguṇe pasīditvā pesito. Sace tumhepi sīlaṃ rakkhissatha, tumhākampi pesessati, evaṃ rakkhituṃ yuttaṃ nāmetaṃ sīlaṃ. Nāhaṃ devalokaṃ gantvā cirāyissāmi, appamattā hothāti mahājanaṃ ovaditvā pacasu sīlesu patiṭṭhāpetvā rathaṃ abhiruhi. Tato mātali saṅgāhako ahampi mahārājassa mamānucchavikaṃ karissāmīti ākāsamhi dve magge dassetvā apica mahārājātiādimāha.

Tattha katamenāti, mahārāja, imesu maggesu eko nirayaṃ gacchati, eko devalokaṃ, tesu taṃ katamena nemi. Yenāti yena maggena gantvā yattha pāpakammantā pāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvediyanti, taṃ ṭhānaṃ sakkā hoti passitunti attho. Dutiyapadepi eseva nayo. Jātakepi

Kena taṃ nemi maggena, rājaseṭṭha disampati;

Yena vā pāpakammantā, puakammā ca ye narāti. (jā. 2.22.450)

Gāthāya ayamevattho. Tenevāha

Niraye tāva passāmi, āvāse pāpakamminaṃ;

Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānaca yā gatīti. (jā. 2.22.451);

Ubhayeneva maṃ mātali nehīti mātali dvīhi maggehi maṃ nehi, ahaṃ nirayaṃ passitukāmo devalokampīti. Paṭhamaṃ katamena nemīti. Paṭhamaṃ nirayamaggena nehīti. Tato mātali attano ānubhāvena rājānaṃ pacadasa mahāniraye dassesi. Vitthārakathā panettha

Dassesi mātali rao, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ;

Kuthitaṃ khārasaṃyuttaṃ, tattaṃ aggisikhūpamanti. (jā. 2.22.452)

Jātake vuttanayena veditabbā. Nirayaṃ dassetvā rathaṃ nivattetvā devalokābhimukhaṃ gantvā bīraṇīdevadhītāya soṇadinnadevaputtassa gaṇadevaputtānaca vimānāni dassento devalokaṃ nesi. Tatrāpi vitthārakathā

Yadi te sutā bīraṇī jīvaloke,

Āmāyadāsī ahu brāhmaṇassa;

Sā pattakāle atithiṃ viditvā,

Mātāva puttaṃ sakimābhinandī;

Saṃyamā saṃvibhāgā ca,

Sā vimānasmi modatīti. (jā. 2.22.507)

Jātake vuttanayeneva veditabbā.

Evaṃ gacchato pana tassa rathanemi vaṭṭiyā cittakūṭadvārakoṭṭhakassa ummāre pahatamatteva devanagare kolāhalaṃ ahosi. Sakkaṃ devarājānaṃ ekakaṃyeva ohāya devasaṅgho mahāsattaṃ paccuggamanamakāsi, taṃ devatānaṃ ādaraṃ disvā sakko cittaṃ sandhāretuṃ asakkonto abhirama, mahārāja, devesu devānubhāvenāti āha. Evaṃ kirassa ahosi ayaṃ rājā ajja āgantvā ekadivaseneva devagaṇaṃ attano abhimukhamakāsi. Sace ekaṃ dve divase vasissati, na maṃ devā olokessantīti. So usūyamāno, mahārāja, tuyhaṃ imasmiṃ devaloke vasituṃ puaṃ natthi, aesaṃ puena vasāhīti iminā adhippāyena evamāha. Bodhisatto nāsakkhi jarasakko manaṃ sandhāretuṃ, paraṃ nissāya laddhaṃ kho pana yācitvā laddhabhaṇḍakaṃ viya hotīti paṭikkhipanto alaṃ mārisātiādimāha. Jātakepi vuttaṃ

Yathā yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ;

Evaṃsampadameve taṃ, yaṃ parato dānapaccayā;

Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayāti. (jā. 2.22.585-586)

Sabbaṃ vattabbaṃ. Bodhisatto pana manussattabhāvena kativāre devalokaṃ gatoti. Cattāro mandhāturājakāle sādhinarājakāle guttilavīṇāvādakakāle nimimahārājakāleti. So mandhātukāle devaloke asaṅkhyeyyaṃ kālaṃ vasi, tasmihi vasamāneyeva chattiṃsa sakkā caviṃsu. Sādhinarājakāle sattāhaṃ vasi, manussagaṇanāya satta vassasatāni honti. Guttilavīṇāvādakakāle ca nimirājakāle ca muhuttamattaṃ vasi, manussagaṇanāya satta divasāni honti.

  

313. Rồi ny Ananda, Thin chủ Sakka, sau khi biết được vua Nemi đ nhận lời, như nh lực sĩ... liền biến mất v hiện ra giữa chư Thin ở ci trời Ba mươi ba.

314. Atha kho, ānanda, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi

ehi tvaṃ, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinehīti.

 Evaṃ, bhaddantavāti kho, ānanda, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaarathaṃ yojetvā nimiṃ rājānaṃ tattheva mithilaṃ paṭinesi. Tatra sudaṃ, ānanda, nimi rājā dhammaṃ carati brāhmaṇagahapatikesu negamesu ceva jānapadesu ca, uposathaca upavasati cātuddasiṃ pacadasiṃ aṭṭhamica pakkhassāti.

Atha kho, ānanda, nimi rājā bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena kappakaṃ āmantesi yadā me, samma kappaka, passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha me āroceyyāsīti. Evaṃ, devāti kho, ānanda, kappako nimissa rao paccassosi. Addasā kho, ānanda, kappako bahūnaṃ vassānaṃ bahūnaṃ vassasatānaṃ bahūnaṃ vassasahassānaṃ accayena nimissa rao sirasmiṃ palitāni jātāni. Disvāna nimiṃ rājānaṃ etadavoca pātubhūtā kho devassa devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātānīti. Tena hi, samma kappaka, tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā mama ajalismiṃ patiṭṭhāpehīti. Evaṃ, devāti kho, ānanda, kappako nimissa rao paṭissutvā tāni palitāni sādhukaṃ saṇḍāsena uddharitvā nimissa rao ajalismiṃ patiṭṭhāpesi. Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ āmantāpetvā etadavoca pātubhūtā kho me, tāta kumāra, devadūtā; dissanti sirasmiṃ palitāni jātāni; bhuttā kho pana me mānusakā kāmā; samayo dibbe kāme pariyesituṃ. Ehi tvaṃ, tāta kumāra, imaṃ rajjaṃ paṭipajja. Ahaṃ pana kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi. Tena hi, tāta kumāra, yadā tvampi passeyyāsi sirasmiṃ palitāni jātāni, atha kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyāsi. Yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosi. Yasmiṃ kho, tāta kumāra, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ tāhaṃ, tāta kumāra, evaṃ vadāmi yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyāsi, mā kho me tvaṃ antimapuriso ahosīti.

 

314.Tatthevamithilaṃ paṭinesīti paṭinetvā pakatisirigabbheyeva patiṭṭhāpesi.

314. Rồi ny Ananda, Thin chủ Sakka gọi người đnh xe Matali v ni:

"-- Ny Matali, sau khi thắng cỗ xe c ngn ngựa ko hy đi đến vua Nemi v ni: "Tu ại vương, đy l cỗ xe c ngn ngựa ko do Thin chủ Sakka gửi đến cho ại vương. ại vương hy cưỡi thin xa, chớ c sợ hi! ".

"-- Thưa vng, Tn giả".

Người đnh xe Matali vng đp Thin chủ Sakka, cho thắng cỗ xe c ngn ngựa ko, đi đến vua Nemi v thưa:

"-- Tu ại vương, đy l cỗ xe c ngn ngựa ko do Thin chủ Sakka gửi đến cho ại vương. ại vương hy cưỡi thin xa, chớ c sợ hi! V tu ại vương, con sẽ dẫn ại vương đi đường no? Con đường do đ cc nghiệp c đưa đến sự cảm thọ quả bo cc nghiệp c hay con đường do đ cc thiện nghiệp đưa đến sự cảm thọ quả bo cc thiện nghiệp".

"-- Hy đưa Ta đi, cả hai con đường".

V ny Ananda, người đnh xe Matali đưa vua Nemi đến giảng đường Sudhamma (Thiện Php). Ny Ananda, Thin chủ Sakka thấy vua Nemi đường xa đi đến, sau khi thấy vậy, liền ni với vua Nemi:

"-- Hy đến, tu ại vương; thiện lai, tu ại vương. Tu ại vương, chư Thin ở ci trời Ba mươi ba ngồi ở giảng đường Sudhamma, tn thn ại vương như sau: "Thật l hạnh phc... v ngy mồng 8". Tu ại vương, chư Thin ở ci trời Ba mươi ba muốn yết kiến ại vương. Tu ại vương, hy hoan lạc với thin uy lực giữa chư Thin".

"-- Thi vừa rồi, Tn giả. Hy đưa ti về Mithila, tại đấy ti sẽ sống theo Chnh php giữa cc vị B-la-mn, gia chủ, v giữa cc thị dn v thn dn v thọ tr trai giới vo cc ngy 14, ngy 15 v ngy mồng 8".

Rồi ny Ananda, Thin chủ Sakka ni với người đnh xe Matali:

"-- Ny Matali, sau khi thắng cỗ xe c ngn ngựa ko, hy đưa vua Nemi về tại Mithila".

"-- Thưa vng, Tn giả".

Ny Ananda, người đnh xe Matali vng đp Thin chủ Sakka, thắng cỗ xe c ngn ngựa ko, v đưa vua Nemi về Mithila.

Ở đy, ny Ananda, vua Nemi sống như php giữa cc B-la-mn, gia chủ v giữa thị dn v thn dn, thọ tr trai giới vo cc ngy 14, ngy 15 v ngy mồng 8.

V ny Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngn năm; vua Nemi gọi người thợ cạo tc:

"-- Ny Thợ cạo tc, khi no ng thấy trn đầu ta c mọc tc bạc, hy bo cho ta biết".

"-- Thưa vng, tu ại vương".

Ny Ananda, người thợ cạo tc vng đp vua Nemi. Ny Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngn năm, người thợ cạo tc thấy trn đầu vua Nemi c mọc tc bạc, thấy vậy liền tu với vua Nemi:

"-- Cc Thin sứ đ hiện cho ại vương. Tc bạc đ được thấy mọc ra trn đầu".

"-- Vậy ny Thợ cạo tc, hy kho nhổ những sợi tc bạc ấy với ci nhp, v đặt chng trn bn tay của ta".

"-- Thưa vng, tu ại vương".

Ny Ananda, người thợ cạo tc vng đp vua Nemi, sau khi kho nhổ những sợi tc bạc ấy với ci nhp, đặt chng trn bn tay vua Nemi. Rồi ny Ananda, vua Nemi, sau khi cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, liền cho gọi vị hong tử con đầu v ni:

"-- Ny Hong tử thn yu, cc Thin sứ đ hiện ra cho ta, tc bạc đ được thấy mọc ra trn đầu. Ta đ hưởng thọ cc dục lạc thế gian, nay đ đến thời đi tm kiếm cc thin lạc. Hy đến đy, Hong tử thn yu, hy trị v quốc độ ny. Sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, ta sẽ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. V ny Hong tử thn yu, khi no con thấy tc bạc mọc ra trn đầu, thời hy cho người thợ cạo tc một lương ấp như một n tứ, sau khi kho giao lại quốc gia cho vị hong tử con đầu, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, hy xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Truyền thống tốt đẹp ny do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy tr, con chớ thnh người tối hậu sau ta. Ny Hong tử thn yu, khi hai người cn tồn tại, v c sự đứt đoạn của truyền thống ny, thời người no lm cho đứt đoạn, người ấy l người tối hậu. Ny Hong tử thn yu, ta ni với con: "Truyền thống tốt đẹp ny do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy tr. Con chớ thnh người tối hậu sau ta".

 

315. Atha kho, ānanda, nimi rājā kappakassa gāmavaraṃ datvā jeṭṭhaputtaṃ kumāraṃ sādhukaṃ rajje samanusāsitvā imasmiṃyeva maghadevaambavane kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Karuṇāsahagatena cetasā muditāsahagatena cetasā upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ; iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā vihāsi. Nimi kho, panānanda, rājā caturāsītivassasahassāni kumārakīḷitaṃ kīḷi, caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni rajjaṃ kāresi, caturāsītivassasahassāni imasmiṃyeva maghadevaambavane agārasmā anagāriyaṃ pabbajito brahmacariyamacari. So cattāro brahmavihāre bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmalokūpago ahosi. Nimissa kho panānananda , rao kaḷārajanako nāma putto ahosi. Na so agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. So taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ samucchindi. So tesaṃ antimapuriso ahosi.

 

315.Kaḷārajanakoti tassa nāmaṃ. Kaḷāradantatāya pana kaḷārajanakoti vutto. Na so agārasmā anagāriyaṃ pabbajīti ettakamattameva na akāsi, sesaṃ sabbaṃ pākatikameva ahosi.

315. Rồi ny Ananda, vua Nemi, sau khi cho người thợ cạo tc một lương ấp như l một n tứ, sau khi kho giao quốc gia cho vị Hong tử con đầu, chnh tại rừng xoi Makhadeva ny, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, đ xuất gia, vị ny an tr, biến mn một phương với tm thấm nhuần lng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, vị ấy an tr, biến mn với tm thấm nhuần lng từ, quảng đại v bin, khng hận, khng sn. Với tm thấm nhuần lng bi... ... Với tm thấm nhuần lng hỷ... ... an tr biến mn mọt phương với tm thấm nhuần lng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cng khắp thế giới, trn, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cng khắp v bin giới, vị ấy an tr biến mn với tm thấm nhuần lng xả, quảng đại v bin, khng hận, khng sn. Nhưng ny Ananda, vua Nemi, tm vạn bốn ngn năm, đ chơi tr chơi của hong tử; tm vạn bốn ngn năm, đ trị v như ph vương; tm vạn bốn ngn năm, đ chấp chnh như một quốc vương; tm vạn bốn ngn năm, chnh tại ngi rừng xoi Makhadeva ny, sau khi cạo bỏ ru tc, đắp o c-sa, đ xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, sống theo Phạm hạnh. Vị ny, sau khi tu tập bốn Phạm tr, khi thn hoại mạng chung, được sanh ln Phạm thin giới.

Nhưng ny Ananda, người con của vua Nemi tn l Kalarajanaka. Vị ny khng xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Vị ny đ cắt đứt truyền thống tốt đẹp ấy. Vị ny l người tối hậu của cc vị ấy.

 

316. Siyā kho pana te, ānanda, evamassa ao nūna tena samayena rājā maghadevo ahosi, yena taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitanti [yo taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihinīti (sī.)]. Na kho panetaṃ, ānanda, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena rājā maghadevo ahosiṃ. (Ahaṃ taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihiniṃ,) [( ) natthi (ka.)] mayā taṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ; pacchimā janatā anuppavattesi. Taṃ kho panānanda, kalyāṇaṃ vattaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva brahmalokūpapattiyā. Idaṃ kho panānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Katamacānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo , sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ kho, ānanda, etarahi mayā kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvattha. Yasmiṃ kho, ānanda, purisayuge vattamāne evarūpassa kalyāṇassa vattassa samucchedo hoti so tesaṃ antimapuriso hoti. Taṃ vo ahaṃ, ānanda, evaṃ vadāmi yena me idaṃ kalyāṇaṃ vattaṃ nihitaṃ anuppavatteyyātha, mā kho me tumhe antimapurisā ahuvatthāti.

Idamavoca bhagavā. Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti.

Maghadevasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ.

   

 

 

316.Samucchedo hotīti ettha kalyāṇavattaṃ ko samucchindati, kena samucchinnaṃ, ko pavatteti, kena pavattitaṃ nāma hotīti ayaṃ vibhāgo veditabbo. Tattha sīlavā bhikkhu na sakkā mayā arahattaṃ laddhunti vīriyaṃ akaronto samucchindati. Dussīlena samucchinnaṃ nāma hoti. Satta sekhā pavattenti. Khīṇāsavena pavattitaṃ nāma hoti. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.

Papacasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Maghadevasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

   

 

 

 

 

316. Ny Ananda, rất c thể ng nghĩ như sau: "Trong thời ấy, vua Makhadeva, vị đ thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy l một vị khc". Nhưng ny Ananda, chớ c hiểu như vậy. Trong thời ấy, ta l Makhadeva. Ta đ thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy. Dn chng đến sau cho rằng truyền thống tốt đẹp ấy được Ta thiết lập. Nhưng ny Ananda, truyền thống tốt đẹp ấy khng đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thượng tr, gic ngộ, Niết-bn v ny Ananda, nay thế no l truyền thống tốt đẹp được Ta thiết lập, v truyền thống ấy đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thượng tr, gic ngộ, Niết-bn? Chnh l Thnh đạo Tm ngnh ny, tức l Chnh tri kiến, Chnh tư duy, Chnh ngữ, Chnh nghiệp, Chnh mạng, Chnh tinh tấn, Chnh niệm, Chnh định. Ny Ananda, đy l truyền thống tốt đẹp được Ta thiết lập, v truyền thống ấy đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thắng tr, gic ngộ, Niết-bn.

Ny Ananda, về vấn đề ny, Ta ni như sau: "Truyền thống tốt đẹp ny do Ta thiết lập, hy tiếp tục duy tr. Cc ng chớ c thnh người tối hậu sau Ta". Ny Ananda, khi hai người cn tồn tại, v c sự đứt đoạn của truyền thống ny, thời người no lm cho đứt đoạn, người ấy l người tối hậu. Vậy ny Ananda, Ta ni với ng: "Truyền thống tốt đẹp ny do Ta thiết lập, cc ng hy tiếp tục duy tr. Cc ng chớ c thnh người tối hậu sau Ta".

Thế Tn thuyết giảng như vậy. Tn giả Ananda hoan hỷ tn thọ lời Thế Tn dạy.

Ha thượng Thch Minh Chu dịch Việt

 

Mục Lục Kinh Trung Bộ Pali -Việt

 

Kinh Trung Bộ

 

 


 


Nguồn: (web Bnh Anson)
Phn đoạn Pali-Việt: Nhị Tường

KINH ĐIỂN 
Home