HƯỚNG DẪN HÀNH HƯƠNG VỀ XỨ PHẬT

Chan Khoon San

Lê Kim Kha dịch

MỤC LỤC Lời Tựa Lời Tựa Bổ Sung (Lần tái bản thứ ba 2011) Về Tác Giả. Lời Nguời Dịch Ý Nghĩa Của Việc Hành Hương   Phần I – Bốn Thánh Địa Thiêng Liêng (Tứ Động Tâm) 1.   Lumbini, Nơi Đức Phật Đản Sinh. 2.   Bodhgaya (Bồ-Đề Đạo-Tràng), Nơi Đức Phật Giác Ngộ 3.   Sarnath (Vườn Nai), Nơi Đức Phật Khai Giảng Bài Thuyết Pháp Đầu Tiên 4.   Kusinara (Câu-Thi-Na), Nơi Đức Phật Đại Bát-Niết-Bàn   Phần II – Bốn Nơi Xảy Ra Điều Thần Diệu. 1.   Savatthi (Thành Xá Vệ), Nơi Xảy Ra Hai Điều Thần Diệu. 2.   Sankasia, Nơi Đức Phật Hạ Thế Từ Cõi Trời Ðao Lợi 3.   Rajgir, Nơi Đức Phật Thuần Phục Con Voi Say Nalagiri 4.   Vesali (Tỳ-Xá-Ly), Nơi Bầy Khỉ Dâng Cúng Mật Ong Cho Phật 4.5.1. (a) Sự  Truyền Bá Của Phật Giáo Ra Ngoài Ấn Độ 4.5.2. (a) Những Tượng Phật & Nghệ Thuật Điêu Khắc Phật Giáo ở Ấn Độ 5.   Sự Lưu Lạc Của Bình Bát Của Đức Phật   Phần III – Những Tháp Tưởng Niệm Đáng Ghi Nhớ Khác Dọc Theo Đường Hành Hương 1.   Sự Ra Đời & Phát Triển Của Những Tháp Tưởng Niệm Stupa: Đối Tượng Để Tôn Kính 2.   Pava, Nơi Đức Phật Thọ Thực Bữa Ăn Cuối Cùng. 3.   Kesariya, Di Tích Tháp Tưởng Niệm Stupa Cao Nhất Thế Giới  4.   Tháp Tưởng Niệm Ananda Stupa ở Hajipur 5.   Kosambi, Di Tích Nơi Xảy Ra Cuộc Tranh Biện & Phân Ly Trong Tăng Đoàn Sangha 6.   Chỉ Dụ Được Khắc Lên Đá Của Vua Asoka (Thạch Pháp Dụ)  7.   Đại Bảo Tháp Stupa ở Sanchi   Phần IV – Những Nhà hành Hương Lỗi Lạc & Những Người Khôi Phục Phật Tích và Nền Phật Giáo Ở Ấn Độ. 1.   Những Nhà Hành Hương Lỗi Lạc Trong Quá Khứ. 2.   Ký Sự Phật Quốc Của Ngài Pháp Hiển (Fa Hsien) 3.   Ký Sự Tây Vực Của Ngài Huyền Trang (Hsüan Tsang) 4.   Sự Tàn Phá & Suy Vong Của Phật Giáo ở Ấn Độ 5.   Sự Khôi Phục Những Di Tích Phật Giáo ở Ấn Độ 6.   Cuộc Phục Hưng Phật Giáo ở Ấn Độ 7.   Sayadaw U Chandramani ở Kushinagar: người Anh Hùng Phật Pháp ở Ấn Độ 8.   Tiến Sĩ Babasaheb Ambedkar: Người Lãnh Tụ Của Giai Cấp Hạ Tiện Ấn Độ   Phần V – Hành Trình Đi Đến Tám Thánh Địa Quan Trọng  1.   Hành Trình Đến Những Nơi Hành Hương ở Ấn Độ. 2.   Việc Bố Thí, Cúng Dường Cho Tăng Ni 3.   Thông Tin Hướng Dẫn & Những Lời Khuyên Khi Đi Hành Hương ở Ấn Độ 4.   Khoảng Cách Đi Đường Giữa Những Nơi Hành Hương  5.   Bản Đồ Chỉ Vị Trí Địa Lý Của Những Nơi Hành Hương ở Ấn Độ 6.   Những Nhóm Hành Hương Từ Năm 1991-2011 & Gợi Ý Lịch Trình Thiết Thực Nhất 7.   Lịch trình chuyến Hành Hương Ân Độ 13 ngày (16/11- 28/11/2013) có tác giả & người dịch.  8.   Thư Mục Sách & Tài Liệu Tham Khảo.   Phần Cuối – Phụ trang Hình Ảnh & Các Di Tích Hành Hương  1.   Hình Ảnh Bốn Nhà Tiên Phong Trong Cuộc Phục Hưng Phật Giáo ở Ấn Độ. 2.   Bản Đồ cuộc hành trình Tây Du của Huyền Trang. 3.   Bản Đồ Chỉ Vị Trí Địa Lý Của Những Nơi Hành Hương ở Ấn Độ 4.   Hình Ảnh Các Phật Tích, Di Tích.

LỜI TỰA

 

Ý tưởng về một cuộc hành hương về xứ Phật là do chính Đức Phật nói ra. Trước khi Người nhập diệt Đại Bát-Niết- bàn, Phật đã khuyên những đệ tử kính đạo nên viếng thăm, chiêm bái bốn nơi để được tăng thêm sự truyền cảm về tâm linh của mình sau khi Người từ giã trần gian. Những nơi đó là Lumbini, nơi Đức Phật đản sinh; Bodhagaya (Bồ Đề Đạo Tràng), nơi Đức Phật chứng đạt Giác Ngộ Tối Thượng; Vườn Nai ở Sarnath, nơi Đức Phật khai giảng bài Thuyết Pháp đầu tiên – Kinh Chuyển Pháp Luân; và Kusinara (Câu Thi Na), nơi Người nhập diệt Đại Bát-Niết-bàn. 

Một Phật tử kính đạo nên thăm viếng những nơi này và tôn nghiêm với một lòng thành kính, chiêm nghiệm lại những sự kiện đặc biệt xảy ra trong cuộc đời của Đức Phật liên quan đến từng địa danh đó. Từ sau Đại Bát-Niết-bàn của Đức Phật, bốn nơi thiêng liêng của Phật Giáo này đã trở thành những tâm điểm cho những người con Phật mộ đạo hành hương về với tình cảm tâm linh. Vào thời Vua A- dục (Asoka), có thêm bốn địa danh nữa được đưa vào danh sách những nơi hành hương, đó là: Savatthi (thành Xá-Vệ), Sankasia, Rajagaha (thành Vương Xá) và Vesali (Tỳ-xá-ly), những nơi này rất gắn liền với cuộc đời của Phật và những cảnh thần diệu đã diễn ra trong lịch sử vào lúc Đức Phật còn tại thế. Vì vậy, tổng cộng có 8 Thánh Địa Quan Trọng trong lịch trình hành hương trên đất Phật.

Mục đích của quyển sách này là chia sẻ với quý Phật tử và những đạo hữu những kinh nghiệm và kiến thức thu góp được của tôi về những lợi ích trong việc thực hiện một chuyến hành hương chiêm bái Tám Thánh Địa thiêng liêng với lòng thành và thái độ tinh thần đúng mực. Theo Phật Giáo, việc thực hiện một chuyến hành hương đóng một vai trò quan trọng cho những tiến bộ về mặt tâm linh của mỗi người. Vì vậy, đối với một người đang có ý định hành hương, điều cốt lõi cần phải hiểu rõ là cuộc hành hương là một chuyến đi tâm linh với lòng thành kính hướng về Đức Thế Tôn. Lòng thành kính này sẽ làm trong sạch và thanh tịnh những suy nghĩ, lời nói và hành vi của mỗi người và thông qua đó, nhiều phẩm hạnh cao đẹp sẽ được phát triển trong tâm mình. 

PHẦN ĐẦU nói về ý nghĩa của phương diện tinh thần một số khía cạnh của tâm của một cuộc hành hương. Phần này trước đây nằm trong Phần IV của quyển sách. Phần IV được tách ra sau để quý độc giả dễ dàng đọc lại và tra cứu thông tin về các di tích hành hương khi đang đi hành hương. 

Phần I & II là hai phần chính của quyển sách, giới thiệu lại lịch sử và những ý nghĩa tôn giáo của từng thánh tích trong Tám Thánh Địa Quan Trọng và những nơi thuộc những thánh địa đó cần được viếng thăm, và những chi tiết thú vị của từng nơi có thể tìm thấy ở đây. 

Phần III mô tả những đền tháp quan trọng khác, bên ngoài Tám thánh địa đã nói, mà trên đường đi hành hương chúng ta có thể ghé lại thăm viếng nếu có được thêm ít nhiều thời gian ngoài chương trình. Một ví dụ như ở Sanchi. Mặc dù bản thân Đức Phật đã không đến Sanchi, nhưng địa danh này đã trở thành một trung tâm Phật giáo quan trọng, bởi vì những di tích và xá lợi của những vị Đại Đệ Tử và những A-la-hán đã được phát hiện ở nơi này. Đó là những người tổ chức Hội Đồng Kết tập Kinh Điển Phật giáo lần thứ Ba và sau đó đã đảm nhiệm những sứ mạng ra đi truyền bá Phật Pháp ra ngoài biên giới Ấn Độ. 

Đó là một trong những điều may mắn kỳ diệu để Phật Pháp vẫn còn được giữ nguyên vẹn sau khi Ấn Độ và nền Phật giáo Ấn Độ bị tàn phá đến diệt vong bởi những người Hồi giáo vào thế kỷ 12. Sự thật, Ngài Mahinda, con của vua Asoka, người đã thiết lập nên Phật Pháp (Buddha Sasana) ở Tích Lan đã ở lại 1 tháng tại 1 tu viện do người mẹ của mình xây dựng ở Sanchi trước khi lên đường xuất dương qua Tích Lan để thực hiện Sứ mạng truyền Pháp cao cả của mình. Một công hạnh mà thế giới Phật Tử sẽ không bao giờ quên. 

Hội Đồng Kết tập Kinh Điển lần thứ Ba được tổ chức vào khoảng năm 250 trước CN ở Pataliputta (Patna, Hoa Thị Thành) do HT. Moggaliputta Tissa (Mục-Kiền-Liên Tử Ðế Tu) chủ trì và sau đó đã gửi những giáo đoàn truyền bá Phật Pháp đi nhiều phương khác nhau ở Ấn Độ, và Tích Lan, Miến Điện. Nhờ vào tầm nhìn xa và trí tuệ của Ngài HT. Moggaliputta Tissa, đến khi Phật giáo Ấn Độ bị diệt vong bởi những đạo quân Hồi giáo cuồng tín vào thế kỷ 12, thì ánh sang Phật Pháp vẫn chiếu ngời ở Tích Lan, Miến Điện và những nước Phật giáo nguyên thủy đến tận hôm nay. 

Ngày nay, chúng ta đã và đang chứng kiến những tu sĩ từ những nước Phật giáo lại quay về Ấn độ để làm sống lại nền Phật giáo tại chính cái nôi của Phật Pháp sasana!. Những người hành hương cũng nên dừng lại Patna để ghé thăm vườn Kumhra Park, nơi được tin là di tích của Asokarama, một đại tịnh xá do vua Asoka xây dựng, là nơi diễn ra Hội đồng Kết tập Kinh Điển lần thứ Ba.

Phần I trong lần xuất bản trước, nay được dời ra thành Phần IV của quyển sách này. Mục đích là dành cho độc giả và những người hành hương có thể tìm nhanh đến các trang nói về các di tích trong các Phần I, II & III, để dễ dàng tra cứu thông tin trước khi hay ngay khi đang viếng thăm một di tích nào đó!. 

Phần IV giới thiệu về những con người gắn liền với lịch sử thăng trầm của nền Phật giáo và những Phật tích ở quê hương của Phật trong mấy ngàn năm qua. (a) Một quyển sách hướng dẫn về hành hương sẽ thật sự là thiếu sót nếu không nhắc lại những nhà hành hương lỗi lạc ngày xưa, như là: Vua A-dục (Asoka), những nhà chiêm bái Trung Hoa. Lòng thành tín và sự chịu đựng gian khổ kiên cường của các ngài là những niềm cảm hứng lớn lao cho những người con như chúng ta tiếp bước hành hương trong thời đại phương tiện di chuyển dễ dàng hơn nhiều. (c) Sự xuống dốc của Đạo Phật do bị xâm lược ở Ấn Độ và sự tàn phá những đền chùa Phật giáo vào thế kỷ thứ 13, nối tiếp 6 thế kỷ liên tục chìm trong quên lãng, là thời kỳ đen tối nhất của Phật giáo, cũng được nhắc lại trong quyển sách này khi giải thích về những tàn tích thánh địa. Cuối cùng, (d) việc khôi phục những nơi thiêng liêng của Phật giáo và việc làm sống lại nền Phật giáo ở Ấn Độ được miêu tả vắn tắt lại để độc giả có thể tôn vinh những nỗ lực của những con người cao quý đã dâng hiến cả cuộc đời mình vào việc khôi phục những thánh tích thiêng liêng. Đặc biệt, chúng ta mãi luôn ghi nhớ công hạnh và những đóng góp vô giá của bốn nhà tiên phong lỗi lạc, đó là : Ngài Alexander Cunningham, Tỳ kheo Anagarika Dharmapala,

Tỳ kheo Sayadaw U Chandramani của Kushinagar, và Tiến Sĩ Babasaheb Ambedkar. 

PHẦN V cung cấp những Thông tin về chuyến đi hành hương vòng quanh ‘miền’ Phật giáo nối liền những thánh địa, Khoảng cách giữa các địa danh bằng đường lộ và những Bản đồ chỉ rõ những vị trí địa lý của những thánh địa Phật giáo đó. 

Hy vọng quyển sách này sẽ mang lại nhiều điều hữu ích cho quý độc giả, những người đang ôm ấp ý định thực hiện một cuộc hành hương trong đời về xứ Phật và những người muốn động viên nhiều Phật tử cố gắng thu xếp một cuộc hành hương của lòng thành, tất cả đều đạt được nhiều ích lợi và hạnh phúc viên mãn trong chuyến đi.  

 

LỜI CẢM TẠ 

Một lần nữa, tôi muốn nói lời cảm tạ đến Cô Wooi Kheng Choo thuộc Hội Phật Giáo Subang Jaya đã duyệt đọc lại bản thảo, giúp hiệu chỉnh những lỗi chính tả và góp nhiều ý kiến hữu ích. Tôi cũng tri ân sự giúp đỡ tận tình của anh Tey Seng Heng, người đồng nghiệp của tôi ở Cty nghiên Cứu Nông Nghiệp Ứng Dụng, trong công việc vi tính. Tôi cũng cảm ơn nhưng người sau đây, đã giúp chúng tôi thực hiện những chuyến hành hương thành công và đáng nhớ, đó là những người cố vấn tâm linh của chúng tôi:

TT. Sayadaw U Jnanapurnik ở Nepal vào năm 1991;

TT. Saranankara ở Sentul vào năm 1997;

TT. Sayadaw U Rewata ở Myanmar vào năm 1997, 1999, 2001; Ni Sư Uppalavanna ở Nepal vào năm 1991;

Những người cùng dẫn các đoàn:

BS. Wong Wai Cheong & Chị Flora Tan vào năm 1991;

Chị Helen Too, các đạo hữu: Bro. Chan Weng Poh, Bro. Wong Fok Gee, Bro. Yap Pak Choong & Bro. Lam Cheok Yew năm 1997;

Chị Wooi Kheng Choo, đạo hữu Bro. Teh Kok Lai & Chị Kieu Choon Lai năm 1999;

Chị Tan Lei Hong & đạo hữu Bro. Chiu Sheng Bin năm 2001. 

Tôi cũng nhân cơ hội này cảm ơn tất cả thành viên của những nhóm Hành Hương từ năm 1991-2012 nhờ vào sự cộng tác và ủng hộ của họ mà những chuyến đi đã suông sẻ và đầy hoan hỉ. Cuối cùng, nhưng thật quan trọng, tôi muốn gửi lời cảm ơn tấm lòng hào hiệp của những nhà tài trợ đã đóng góp bằng tiền và những trang thiết bị cần thiết và cúng dường cho các chùa, đền ở những nơi thiêng liêng trong suốt hành trình của những chuyến hành hương. 

 

LỜI SÁM HỐI 

Trong suốt những chuyến đi kéo dài 2 tuần mỗi chuyến, vài lần không tránh khỏi đối với những người hành hương, cũng như tác giả, rơi vào những lúc lơ đãng, thiếu chánh niệm và đã phạm một số lỗi từ thân, ý, miệng đối với những người Thầy đi theo và đối với những người đồng hành với nhau.

Thay mặt cho tất cả, tác giả xin phép nhân cơ hội này có lời xin được khoan dung từ những vị Thầy hướng dẫn tâm linh và những bạn đồng hành với nhau. 

 

CÙNG HOAN HỈ VÀ HỒI HƯỚNG CÔNG ĐỨC 

Nguyện cho công đức của Pháp thí này được hồi hướng đến cho những người thân quyến thuộc, bạn hữu và tất cả chúng sinh. 

Sadhu! Sadhu! Sadhu!

Lành Thay! Lành thay! Lành Thay! 

Klang, 2002 & 2009

Chan Khoon San

 

LỜI TỰA BỔ SUNG

(lần tái bản thứ ba) 

 

Đây là ấn bản lần thứ ba của quyển “Hướng Dẫn Hành Hương về Xứ Phật” kể từ lần phát hành đầu tiên vào năm 2002. Với trang bìa mới, thêm nhiều đề tài nội dung và thêm những thông tin mới về những thánh tích được bổ sung, cập nhật so với những lần phát hành trước đây. Ví dụ như lỗi sai trong thông tin về di tích Đền Matha Kuar ở Kushinagar này đã được chỉnh sửa lại. 

Kể từ năm 2002, tác giả đã liên tục viếng thăm lại nhiều lần ‘miền’ thánh địa Phật giáo và đã đi đến nhiều khu di tích phật giáo mới, nổi bật là nơi di tích Bảo Tháp Ananda Stupa ở Hajipur; Pava gần Kusinara; Lauriya Nandangarh ở phía Bắc Bihar; Kosambi ở Allahabad; Ramagama và Devadaha ở Nepal; Sanchi ở Madhya Pradesh; Những Hang Động Ajanta Caves ở Ajanta; và Diksha Bhumi ở Nagpur, Maharashtra. 

Và một cơ duyên đến tác giả đã chợt nghe được thông tin về di vật thiêng liêng bình bát của Đức Phật vẫn còn ở Afghanistan đã khiến tác giả bỏ nhiều thời gian thực hiện việc sưu tầm, nghiên cứu để xem hiện bình bát đang lưu lạc phương nào kể từ khi Đức Phật ban tặng cho những người bộ tộc Licchavi ở Vashaili trước khi Bát-Niết-Bàn (Parinibbana) của Người. Chúng ta có thể tìm hiểu những điều xảy ra đối với bình bát thiêng liêng trong phần “Hành Trình Của Bình Bát Của Đức Phật” trong Phần III, 5). 

Trong phần những hình ảnh, tác giả đã gửi vào thêm một số hình ảnh các Phật tích ở miền Bắc Pakistan. Cho dù ánh sáng Phật Pháp đã không còn được chiếu sáng ở đất nước này, nhưng Pakistan vẫn còn những di tích Phật giáo đẹp nhất từ thời hoàng kim của nó. Đáng buồn thay, nhiều Phật tích thiêng liêng đã bị bắn phá bởi những quân lính Talibans ở Thung Lũng Swat vào năm 2007, chẳng hạn trong đó những tác phẩm vô giá như đại hình tượng Phật ở Jehanabad được khắc sâu vào núi đá và những bức tượng thuộc nghệ thuật Gandhara ở viện Bảo Tàng Swat Museum. 

Klang, 2011

Chan Khoon San

 

VỀ TÁC GIẢ 

Đạo hữu Bro. Chan Khoon San sinh ngày 8 tháng Tám, 1941 ở Penang, Malaysia. Sau khi học xong Đệ Lục hồi đó, ông đã học Trường Đại Học Sư Phạm Mã-Lai-Á (Malayan Teachers College) ở Brinsford Lodge, Anh Quốc. Sau khi tốt nghiệp, ông trở về quê hương và dạy học trong một thời gian ngắn từ năm 1964 đến 1967. Năm 1968, ông vào học trường Đại Học University of Malaya và tốt nghiệp bằng Cử Nhân Danh Dự ngành Hóa Học vào năm 1971. Từ năm 1971 cho đến khi nghỉ hưu năm 1996, ông làm việc trong ngành nghiên cứu nông nghiệp dầu cọ, như là một Nhà nghiên cứu hóa nông thâm niên. 

Sau khi nghỉ hưu, đạo hữu Bro. Chan đi Miến điện Myanmar để tu học thiền Minh Sát Tuệ Tứ Niệm Xứ (Satipatthana Vipassana) dưới sự dẫn dắt của thiền sư Sayadaw Bhaddanta Janakabhivamsa ở Trung Tâm Thiền Học Chanmyay Yeiktha, thủ đô Yangon. Kể từ sau đó, hàng năm ông đều đến tu học và thực hành thiền Minh Sát Tuệ đã 15 năm tại Miến Điện dưới sự dẫn dắt của nhiều vị Thiền sư khác nhau ở thiền viện Chanmyay Yeiktha ở Hmawbi, Miến Điện. 

Bro. Chan đã viết những quyển sách rất nổi tiếng về Phật học, như là: Giáo Trình Phật Học (Buddhism Course), sắp sửa xuất bản bằng tiếng Việt và quyển Hướng Dẫn Hành Hương Về Xứ Phật (Buddhist Pilgrimage), mà quý độc giả đang cầm trên tay. Từ năm 1991 cho đến 2011 khi quyển sách này được dịch ra tiếng Việt và ấn hành, tác giả đã tổ chức 14 chuyến hành hương và đích thân đến Ấn Độ để thăm viếng tất cả những nơi thánh địa quan trọng của Phật giáo, cùng với rất nhiều cao Tăng Ni đến từ nhiều nước Phật giáo khác nhau như Miến Điện, Malaysia. 

“Trong một bức thư điện tử (email ngày 16 tháng 9, năm 2011) ông gửi cho tôi (người dịch) để cập nhật những lần hành hương của ông, trong lúc tôi đang biên dịch quyển sách này, ông đã tâm tình rằng: 

“Tôi luôn trông đợi những chuyến đi thăm viếng những nơi gắn liền với Đức Phật của chúng ta và cũng để hâm nóng tình đạo hữu, thầy trò với những vị Tăng Ni ở nhiều tu viện, chùa chiền khác nhau ở những nơi thánh địa. Thứ hai, tôi tổ chức những đoàn hành hương về xứ Phật để cho những Phật tử hành hương được lợi lạc trong việc thanh lọc thân tâm cùng với sự tăng trưởng lòng tin và lòng thành kính đối với Phật, Pháp và Tăng.” 

Ông thường xuyên từ bi trao đổi những thông tin và kinh sách Phật học với người dịch. Ông đã giúp người dịch thật nhiều về bản quyền, chỉnh sửa, cập nhật thông tin và những CD hình ảnh gốc chụp những thánh tích vô cùng quý giá mà ông đã công phu thực hiện và chọn lại trong suốt gần 20 năm hành hương qua - ND”. 

Hiện nay ông làm cố vấn hóa nông bán thời gian cho những nghiên cứu nông nghiệp ở Malaysia. Phần thời gian còn lại ông nghiên cứu và giảng dạy Kinh tạng tại nhiều Hội Phật giáo ở Thung lũng Klang, Malaysia, viết luận giảng, sách và xuất bản sách về Phật học. 

Tác giả là một cư sĩ nghiên cứu Phật học, một thiền giả, người có tâm nguyện cao đẹp và là một tấm gương đáng kính và đáng được tri ân trong sự nghiệp truyền bá Phật Pháp.

 

LỜI NGƯỜI DỊCH 

Tôi không biết bắt đầu bằng câu nào, về tác giả, về thánh địa, hay những điều đã chưa từng biết trước khi đọc quyển sách này. Chỉ có một điều là, không hiểu vì sao, sau khi đọc xong, tôi cũng muốn tất cả các bạn và những người con đáng mến của Đức Phật cũng đọc được quyển sách này. 

Tác giả đã bỏ ra nhiều thời gian và những chuyến đi để viết quyển sách này từ năm 2001, như một món quà tặng cho mọi người quan tâm đến Phật giáo. Và từ đó đến nay, ông đã luôn tiếp tục lên đường và thường xuyên cập nhật thông tin để hiệu chỉnh, bổ sung cho quyển sách của lần ấn bản này. Trong suốt thời gian biên dịch, tôi mới cảm thụ được rằng tác giả đã luôn luôn xúc động khi ông viết về từng mỗi Phật tích, hay mỗi khi tìm thêm được những chi tiết lịch sử về thánh tích đó, như ông đã từng tâm tình với tôi. 

Một quyển sách viết về một cuộc hành hương đến xứ Phật, nhưng một lần đọc qua, bạn sẽ ngỡ ngàng như tác giả đã đọc giùm chúng ta rất nhiều tàng thư kinh điển đồ sộ. Bạn sẽ có cảm giác như mình vừa đọc hết lịch sử thời Vua Asoka, mười mấy tập Đại Đường Tây Vực Ký của ngài Huyền Trang, hay Ký Sự Phật Quốc của ngài Pháp Hiển, và rất nhiều những nghiên cứu của nhiều thế hệ tiên phong lỗi lạc sau này. Những ghi chép và sự kiện của tất cả họ trong hơn 20 thế kỷ cứ như đan quyện vào nhau trong cùng một câu chuyện hành hương đầy thăng trầm và lãng mạn. 

Đầu tiên, theo lời khuyên dạy của Đức Phật trước khi Người từ giã trần gian, những nơi hành hương quan trọng nhất là Bốn Thánh Địa (Tứ Động Tâm) là nơi sinh, nơi giác ngộ, nơi khai giảng giáo Pháp và nơi Bát-Niết-bàn của Đức Phật. Vua Asoka là người hiểu được ý nghĩa những thánh địa là gắn liền với cuộc đời Đức Phật và ngài đã triển khai thêm bốn thánh địa khác, đó là những nơi gắn liền với cuộc đời Đức Phật du hành và thuyết giảng giáo lý, đó là Savatthi, Sankasia, Rajagaha và Vesali. 

Như vậy, tổng cộng có Tám Thánh Địa Quan Trọng với gần 100 thánh tích và những nơi đáng dừng chân thăm viếng khác trên đường hành hương. 

Trong ấn bản thứ ba, sau nhiều năm tự thân hành hương và gặp gỡ với những người bạn là những Tăng, Ni ở Miền Phật giáo, tác giả đã tìm thấy được thêm nhiều sử tích, sử liệu và di tích gắn liền cuộc đời những bậc A-la-hán đại đệ tử của Phật, về những nhà vua, hoàng hậu, hoàng tử, công chúa Phật giáo, và những thí chủ cúng dường cao thượng ngày xưa và gần đây. Tác giả là một nhà biên tập rất kiên nhẫn. Về ấn bản thứ ba này, ông mất gần một năm để biên tập lại quyển sách. 

Khi bạn đi hành hương, quyển sách này sẽ trở thành một trong những Cẩm Nang hướng dẫn trong tay mình. Bạn sẽ lần lượt viếng thăm từng khu hay vùng thánh địa và sẽ chiêm bái những di tích trong từng thánh địa trong 1 hay 2 ngày. Khi nghỉ đêm, bạn có thể đọc lại những di tích mà hôm sau mình sẽ đến viếng thăm, hoặc trong khi ngồi trên xe buýt, hoặc ngồi nghỉ ngơi trước khi bước đến một di tích khác, bạn cũng có thể vào đọc lại về thông tin thánh tích đó. Điều đó, trong bối cảnh đang hành hương, sẽ làm bạn nhớ mãi về thánh tích đó. Bạn sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian, để lo cho việc tôn kính, lễ lạy và chánh niệm đúng như tâm nguyện ban đầu của chuyến đi. 

Nếu bạn đọc đã từng đọc chi tiết về những cuộc hành hương của hai nhà Hành hương Trung Hoa là Pháp Hiển và Huyền Trang, bạn có thể không cần đọc lại các Mục 3, 4, 5 & 6 của Phần IV, vì trọng tâm của quyển sách này là nói về chi tiết lịch sử các Phật tích, di tích, và Lịch trình hành hương, được ghi trong Phần I, II, III & V. Tuy nhiên, đối với những ai chưa đọc những ghi chép của ngài Pháp Hiển và Huyền Trang, thì cần đọc lại những chuyến đi lịch sử đầy cảm động này. Mục đích của tác giả trích dẫn lại chi tiết của những cuộc hành hương này là vì: 

(1) Để cho đọc giả hiểu được ý chí, công sức và chi tiết hành trình của hai nhà chiêm bái Trung Hoa này, vì (2) Tác giả muốn cho những độc giả hiểu rằng những lịch sử, Phật tích, thánh tích xưa được ghi chép trong Kinh điển và lịch sử đóng góp của Vua Asoka là trùng khớp với những ghi chép của ngài Pháp Hiển và Huyền Trang. Và vì (3), điều quan trọng nhất là hầu hết những Phật Tích, thánh tích quan trọng nhất của Ấn Độ được khai quật bởi những nhà khảo cổ vĩ đại đều dựa vào những ghi chép của hai nhà hành hương này trong 2 quyển ký sự là: Ký Sự Phật Quốc và Ký Sự Tây Vực. Nếu không có hai cuộc hành hương này, và hai quyển ký sự này, ngày nay có thể chúng ta đã không thể nào tìm lại được và khôi phục lại những Phật Tích và thánh tích ngày xưa, vốn đã bị chôn vùi bên dưới đất qua mấy ngàn năm.

Quyển sách cũng kèm theo nhiều hình ảnh của từng Phật tích và thánh tích quan trọng mà tác giả cũng đã miệt mài chụp và lựa chọn trong gần 20 năm qua. Trong khi đọc về một di tích nào, các bạn có thể lật ra cuối sách để nhìn hình ảnh và có thể hình dung ra được cách quyển sách miêu tả về di tích đó. Nếu các bạn chưa đủ duyên để làm một chuyến đi đến Miền Phật giáo, thì các bạn cũng đã có cảm giác là đã đi được một phần, với sự hiểu biết cùng với những hình ảnh minh họa này.  

Một cuộc hành hương về xứ Phật và đến Tám Thánh Địa Quan Trọng này có thể là một trong những quãng thời gian hạnh phúc nhất và mãn nguyện nhất trong cuộc đời của một người, và làm cho chúng ta chợt nhận ra mình thật may mắn khi được ngắm nhìn những nơi thiêng liêng cổ kính ngày xưa mà tràn ngập một lòng thành kính và bâng khuâng không bao giờ tả hết được. 

 Mùa Thu 2011 (PL. 2555)

Lê Kim Kha

Quyển sách này được cố gắng viết để vừa tự học vừa tỏ lòng biết ơn đến những người thầy ở gần ở xa.

Kính tặng quyển sách này cho các thầy: HT. Thích Thanh Từ

TT. Thích Thông Phương 

Kính tặng thầy Thích Trúc Thông Kim & các thầy từ Thiền Viện Trúc Lâm Đà Lạt đang xây mở thiền viện Trúc Lâm ở Tiền Giang. Các thầy Khế Định, Bảo Tú từ Thiền viện Thường Chiếu đang xây mở thiền viện Trúc Lâm ở Phan Thiết. 

Xin cảm tạ công đức của thầy Thích Trúc Thông Tịnh, người đã đọc lại bản thảo này và góp ý đính chính cho quyển sách.

 

 

 

Ý NGHĨA VIỆC HÀNH HƯƠNG 

 

(I) Những Khía Cạnh Tâm Linh Của Cuộc Hành Hương

1.1    Chuyến Đi Của Niềm Tin & Lòng Kính Đạo

Đối với đa số Phật tử, việc thực hiện một cuộc hành hương đến những nơi thiêng liêng như Đức Phật đã đề xướng, là một việc làm một-lần-trong-đời. 

Với rất nhiều thời gian, tiền bạc và nỗ lực bỏ ra, điều đó bắt buộc một người đang chuẩn bị hành hương phải hiểu rõ cuộc hành hương là vì mục đích gì, đặc biệt là về khía cạnh tâm linh, bởi vì về mặt vật chất và di chuyển thông thường đã có một công ty lữ hành chịu trách nhiệm lo chu toàn rồi. 

Một cuộc hành hương là một chuyến đi đến nơi thiêng liêng để thể hiện lòng thành tâm mộ đạo và niềm tin. Trong kinh điển Phật giáo, chữ niềm tin (tín) hay saddha là sự xác tín hay vững tin dựa vào sự hiểu biết chắc chắn của một người đối với Phật, Pháp, Tăng. Nó không phải là một đức tin mù quáng dựa vào những quan điểm sai lệch. Bởi vì ngu si, vô minh là kẻ dẫn dắt mình đến những tâm niệm trái đạo lý, thì niềm tin “saddha” là người dẫn dắt mình đến những tâm niệm hợp đạo lý, bởi vì niềm tin vững chắc sẽ có vai trò làm cho tâm thanh tịnh, như Đức Phật đã dạy. 

Vì vậy, một người hành hương không phải giống như một du khách, đi tìm thú vui tham quan, ngắm cảnh và thưởng thức. Khác với những đối tượng khoái cảm giác quan, những cảnh quan của những nơi thánh địa không hề làm khởi sinh dục vọng, nhưng là điều kiện để những tâm niệm lành mạnh khởi lên trong tâm người hành hương. 

Trước khi từ giã trần gian, Đức Phật đã khuyên chúng ta đi thăm viếng những nơi là: 

Nơi Người đã đản sinh

Nơi Người đã Giác Ngộ thành Đạo

Nơi Người khai giảng Bài Thuyết Pháp Đầu Tiên,

và Nơi Người đã ra đi hay nhập diệt Đại Bát-Niết-bàn 

và chiêm bái những thánh tích bằng những tình cảm tôn kính. 

Bằng cách thể hiện lòng thành và sự tôn kính ở những nơi thánh tích, mọi người có thể thanh lọc ba nghiệp “hành động, suy nghĩ và lời nói” (thân, ý, miệng). Bằng cách này, người hành hương được tăng trưởng đạo hạnh Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp là ba nghiệp quan trọng, cũng là ba chi phần trong Bát Chánh Đạo. 

Vì thế, chúng ta có thể thấy rằng việc hành hương bằng những thái độ tinh thần đúng đắn có thể giúp chúng ta thực hành đúng những Lời Dạy của Đức Phật. Theo như luận sư lỗi lạc Buddhaghosa (ngài Phật Âm):

“Cảm thọ tích cực có được khi viếng thăm những thánh tích là sự trỗi dậy và cảm giác thôi thúc về mặt tâm linh (hướng đạo) mà những nơi đó tạo ra”. 

[Ý nói rằng, khi một người thăm viếng những nơi Phật tích thiêng liêng, thì cảnh quan ở những nơi đó cùng với những sự xúc động, những suy niệm sẽ làm cho người đó tăng thêm lòng nhiệt thành về đạo, lòng thôi thúc tu tâm sửa nghiệp để mau chóng đến ngày giải thoát khỏi đau khổ và những vô thường của thế gian]. (ND) 

Một luận sư khác là ngài Dhammapala giải thích rằng cảm giác thôi thúc về tâm linh có nghĩa là tâm có một tuệ giác là mình phải từ bỏ những điều bất thiện, đó là tuệ giác chánh đạo. 

1.2   Bốn Cơ Sở Thành Công 

Giống như hành động trí tuệ đáng khen ngợi (punna kiriya), tiềm năng hành động của mỗi con người phụ thuộc vào mức độ của bốn cơ sở thành công (iddhipada), bốn điều kiện cần có đó là: Mong muốn thực hiện (chanda), Tâm (citta), Nỗ lực (viriya) và Trí tuệ (vimansa). Tiềm năng hay kết quả (của một việc, một hành động) có được tốt, trung bình hay yếu kém đều phụ thuộc vào bốn cơ sở tương ứng đó có đủ mạnh, trung bình hay yếu ớt sơ sài. 

Một Mong muốn, một ý muốn mạnh mẽ thường xuất phát từ lòng thành của một người trong việc thực hiện một cuộc hành hương hướng theo lời khuyên của Phật. Khi Tâm và ý nguyện đã mạnh mẽ, thì không có gì làm người đó xao lãng ý định và cũng không có trở ngại, gian khó nào của chuyến đi có thể làm nản lòng người hành hương được. Nỗ lực có nghĩa là nghị lực để thực hiện chuyến đi hành hương, mà những ngày thật xa xưa kia nó có nghĩa là một chuyến đi dài và nghìn trùng xa qua bao nhiêu lục địa, biển lớn và băng qua những sa mạc mịt mùng.

Ngày nay, chúng ta có thể hành trình bằng máy bay và trên những xe buýt có gắn máy lạnh, nhanh hơn và dễ dàng hơn nhiều, tuy nhiên sự Chuẩn bị là điều thật sự không thể thiếu được, đặc biệt là tìm hiểu rõ về ý nghĩa lịch sử và tâm linh của mỗi nơi thánh địa trong lịch trình hành hương. Với sự Hiểu biết này, một người có thể chiêm nghiệm và liên tưởng một nơi thiêng liêng đang viếng thăm với những sự kiện trong cuộc đời của Đức Phật lịch sử, điều đó giúp bạn hình dung ra được một bức tranh trong tâm, tạo điều kiện hay duyên làm khởi sinh những tâm niệm lành mạnh và thánh thiện khi chiêm bái thánh tích đó. 

Điều này chỉ đích thực có được về mặt trí tuệ và tâm linh bởi những người đã có chuẩn bị chu đáo cho cuộc hành hương. 

(Bởi vì có rất nhiều người chỉ tham gia cuộc hành hương vì sự tò mò, hay gần như là ‘mê tín’ chỉ vì nghe đến những nơi được cho là ‘linh thiêng’ thì đến thăm chỉ đơn thuần là cầu được phúc đức. Điều đó cũng giống như những người đến viếng thăm các Chùa thường xuyên, vì một số lòng thành và sự cầu khẩn nào đó, mà chẳng hiểu biết nhiều về ý nghĩa của việc đến viếng Chùa theo đúng giáo pháp). (ND) 

Tất cả những yếu tố cơ sở thành công này đều đã được trang bị trong tim của những nhà hành hương Trung Hoa ngày trước như ngài Pháp Hiển (Fa Hsien), Huyền Trang (Hsüan Tsang), Nghĩa Tịnh (I-Ching) và nhiều người khác khi họ lên đường hành hương sang Ấn Độ cách đây mười mấy thế kỷ.

 

1.3    Tăng Trưởng 10 Điều Hoàn Thiện (Ba-la-mật / Parami) 

Khía cạnh thứ hai của một cuộc hành hương đó là hành động buông bỏ, nghĩa là người hành hương nên từ bỏ những nhu cầu hay tham dục xa xỉ, và nên hài lòng với những tiện nghi, xe cộ và thức ăn đơn giản, thanh tịnh. Tâm niệm không tham dục giúp cho người hành hương chịu đựng được những bất tiện và vất vả bằng lòng nhẫn nại và từ bi, mà không hề phàn nàn, than vãn. 

Trong thời gian thăm viếng một thánh tích, người hành hương cảm thấy mình đang ở nơi có sự hiện diện của Đức Bổn Sư và chính niềm tin miên mật này sẽ mang lại lòng hoan hỉ và sự tuân giữ giới hạnh, vốn là nền tảng của công đức. 

Nhiều người còn thực hành bố thí (đàn-na), cúng dường cho những Tăng Ni để tỏ lòng kính trọng và biết ơn đối với những thầy đã chăm sóc và giữ gìn những nơi thiêng liêng. 

Những thánh tích này cũng là những nơi mà những người hành hương quán chiếu về những công hạnh của Đức Phật và thực hành chánh niệm nhằm phát triển và trí tuệ. Có nhiều cách thực hành công hạnh khác nhau để một người thể hiện lòng thành kính ở những thánh tích hay bảo tháp (cetiyas) bên cạnh những nghi thức thông thường như dâng hoa, cúng đèn, thắp hương, và vái lạy trong nghi lễ cúng đường (puja). 

Trong quá trình hành hương, trong một người có thể khởi sinh nhiều thiện tâm, làm cho mình trở nên tốt đẹp và cao thượng hơn, vì vậy sẽ tạo ra nhiều thiện nghiệp tốt đẹp hơn (kusala kamma). Thật vậy, người hành hương có thể phát triển những Điều Hoàn Thiện hay Ba-la-mật (Paramis) và tích nhiều công đức trong chuyến hành hương bằng lòng thành. 

Nhưng điều đó không nên được kết thúc sau khi kết thúc chuyến hành hương và trở về nhà, mà bạn phải luôn luôn cố gắng hồi tưởng hay chánh niệm lại trong trí nhớ những khoảnh khắc đầy hoan hỉ và khó diễn tả mình đã trải qua ở những nơi thiêng liêng của Phật, và giữ cho những kỉ niệm đó luôn luôn sống động trong ký ức của mỗi người. Sự hồi tưởng đó lại khởi sinh ra niệm hỉ lạc hạnh phúc mới và là phương tiện thiện xảo để củng cố những thiện nghiệp mà mình đã tích cóp được trong chuyến hành hương. 

Về sau, vào những lúc bệnh tật, lo sợ hay buồn đau trong cuộc đời mình, bạn sẽ có thể dễ dàng xua tan đi những phiền não đó bằng cách tìm niềm vui thanh tịnh trong việc nhớ lại những hành vi tốt đẹp nghiệp tốt trong chuyến hành hương.  

1.4     Hội Ái Hữu Phật Giáo hay Hội Đạo Hữu Đồng Hành 

Hội ái hữu có nghĩa là nhóm người hay cộng đồng cùng mục đích thường xuyên họp mặt, chia sẻ những trách nhiệm và giúp đỡ lẫn nhau trong mối quan hệ và tình cảm bạn hữu. Khía cạnh ý nghĩa của Hội Ái Hữu Phật giáo hay đạo hữu Phật giáo cũng rất quan trọng trong việc khuyến khích và giúp đỡ của những người khác thực hành những Lời Dạy của Đức Phật và củng cố niềm tin của chúng ta vào những lúc bắt đầu tu tập và những lần khổ sở trong cuộc đời.

Một cuộc hành hương theo một nhóm hay một đoàn đến Tám Thánh Địa Quan Trọng là cách tốt nhất để gieo trồng mối quan hệ đạo hữu Phật giáo. Trải qua 2 tuần, hoặc hơn nữa, của một cuộc hành hương, những người trong nhóm hành hương đều có những cơ hội giao tiếp gần gũi với nhau và quen biết nhau trong những không khí của lòng từ bi, lòng hoan hỉ, hào hiệp và lòng thành tín ngưỡng. 

Mối quan hệ gắn bó của tình đồng đạo được hình thành trong lúc cùng nhau thực hiện những đạo hạnh sẽ còn mãi sau chuyến hành hương và những người hành hương sẽ luôn nâng niu những kỷ niệm đáng quý đó mỗi khi hồi tưởng lại những khoảnh khắc mình trải qua ở những nơi chiêm bái. Một chuyến đi hành hương đến Tám Thánh Địa Quan Trọng cùng với những đạo hữu, đoàn kết bằng niềm tin và lòng mộ đạo thật sự là tình ái hữu Phật giáo và là cách tuyệt vời nhất để phát huy tình bạn hữu giữa mọi người. 

 

1.5    Khởi Sinh Sự Thúc Giục Về Mặt Tâm Linh Trong Chuyến Hành Hương

Theo những ghi chép của Kinh Điển, Bốn Thánh Địa Hành Hương (Tứ Động Tâm), được gọi là Samvejaniya- thana, có nghĩa là những nơi sẽ làm khởi sinh trong lòng ý thức và sự động tâm về bản chất Vô Thường của vạn vật.

Vì vậy, những người hành hương khéo tâm sẽ tìm thấy cơ hội trong chuyến hành hương làm tăng thêm niềm Thúc Giục về mặt tâm linh (samvega) bằng cách quán chiếu những lời dạy cuối cùng của Đức Phật trước khi người nhập diệt Bát-Niết-Bàn:

“Này các Tỳ kheo, bây giờ ta nói với các thầy: Tất cả các pháp hữu vi đều vô thường. Hãy nỗ lực tinh tấn (tu hành) để đạt được mục tiêu (giải thoát) của mình”.

(Trích Kinh Đại Bát-Niết-Bàn)

Bốn thánh địa đã từng là những trung tâm gắn liền với cuộc đời của Đức Phật, với Giáo Pháp (Dhamma) và những Tỳ kheo A-la-hán (Arahant) nổi tiếng của Tăng Đoàn (Sangha). 

Hẳn chúng ta đã từng ít nhiều đọc hay nghe về những sự kiện Đức Phật Đản Sinh ở Lumbini, Đức Phật Thành Đạo ở Buddhagaya (Bồ Đề Đạo Tràng), Đức Phật khai giảng Bài Pháp Đầu Tiên ở Isipatana (Vườn Nai), và Đức Phật Bát- Niết-Bàn ở Kusinara. 

Ngày nay, Phật và những vị A-la-hán đầu tiên không còn ở đó nữa, cũng vì một lẽ thật là ngay cả Đức Phật và những A-la-hán lỗi lạc đó cũng không vượt qua quy luật thế gian “sinh, lão, bệnh, tử”. Lẽ thật là thế giới của tất cả chúng sinh (satta-loka) không bao giờ thường hằng mà phụ thuộc vào sự biến đổi theo Quy Luật Vô Thường. Chỉ cần đến nhìn thánh địa và chiêm nghiệm lại điều này, chúng ta không khỏi có cảm giác “nôn nao”, “thúc bách” về tâm linh (samvega) trong lòng mình về việc nổ lực tu tập con đường Bát Chánh Đạo để mau dẫn đến Niết-Bàn Nibbana, chấm dứt mọi khổ đau của sinh tử. 

Sau khi Bát-Niết-Bàn của Đức Phật, những người kính đạo khắp Ấn Độ đã xây nhiều bảo tháp (stupa) và tu viện (vihara) để tưởng niệm những sự kiện quan trọng trong cuôc đời Đức Phật và Phật Pháp ở những nơi này. 

Như chúng ta đã đọc, lịch sử có đến 84.000 bảo tháp (stupas) được xây dựng bởi vua Asoka để tôn kính và tưởng niệm 84.000 xá lợi thuộc về (hay liên quan đến) Phật và những bậc A-la-hán. Những xá lợi này còn được gọi là những Pháp-uẩn (Dhamma-khandas), cùng với những công trình tưởng niệm khác được xây bởi những vị vua Phật tử thuộc những triều đại khác nhau sau này. 

Hôm nay, những người hành hương phải đi qua những khoảng cách dài trên những con đường xấu khó đi để đi đến của những vùng xa xôi của miền Bắc Ấn Độ chỉ để chứng kiến những di tích đổ nát điêu tàn của những đền tháp huy hoàng một thời hoàng kim xa xưa đã bị phá hủy, thậm chí đã bị tiêu hủy. 

Cho dù những ý đồ, ý nguyện hay tâm lý chung của người xưa là xây đền, tháp to lớn, kiên cố để tưởng niệm trường cửu, để ‘trừ hao’ thời gian và khả năng bị con người phá hoại (ví dụ rõ ràng nhất là những Trụ Đá Asoka uy nghi bằng đá cứng gần như khó bị hư hoại hay bị phá hoại). Tuy nhiên, bất chấp những ý đồ đó, hầu hết tất cả những công trình tưởng niệm đó đều đã bị tan hoại và bị tàn phá theo thời gian: Không có cái gì là tồn tại mãi mãi được. 

Vì vậy, chúng ta ý thức được rằng thế giới hữu vi (sankhara-loka) và thế giới tự nhiên (okasa-loka) không bao giờ thường hằng mà biến đổi theo quy luật Vô Thường. Ý thức này có thể là một trong cảm xúc trong nghĩa “động tâm”, làm cho kẻ hành hương cảm giác nôn nao khó tả, như là một sự thúc giục tâm linh về một kiếp người ngắn ngủi, về sự cấp bách thực hành Chánh Đạo để mau có ngày giải thoát.

 

(II) Tám Thánh Địa Quan Trọng Của Cuộc Hành Hương 

Để đáp lại sự lo lắng của ngài Ananda rằng những Tỳ kheo sẽ không còn cơ hội để gặp và đảnh lễ Đức Phật sau Đại Bát-Niết-bàn của Người, Phật đã đề cập đến bốn thánh địa mà những Phật tử mộ đạo nên viếng thăm và tỏ lòng tôn kính. (Giới Phật tử Trung Hoa và Việt Nam thường hay gọi bốn nơi đó là Tứ Động Tâm). Bốn (4) nơi đó là: 

(1)    Lumbini: “Đây là nơi Như Lai đã đản sinh. Nơi này, này Ananda, là nơi một người kính đạo nên viếng thăm và chiêm bái với lòng thành kính”. 

(2)    Buddhagaya (Bồ-Đề Đạo Tràng): “Nơi đây Như Lai đã giác ngộ viên mãn, Vô Thượng Chánh Đẳng Giác!. Nơi này, này Ananda, là nơi một người kính đạo nên viếng thăm và chiêm bái với lòng thành kính”. 

(3)      Sarnath (Vườn Lộc Uyển): “Nơi đây Như Lai đã dịch chuyển Bánh Xe Giáo Pháp!. Nơi này, này Ananda, là nơi một người kính đạo nên viếng thăm và chiêm bái với lòng thành kính”. 

(4)    Kusinara (Câu Thi Na): “Nơi đây, Như Lai đã nhập diệt Niết-bàn, nơi mà những uẩn dính chấp không còn khởi sinh ! Nơi này, này Ananda, là nơi một người kính đạo nên viếng thăm và chiêm bái với lòng thành kính”.

“Và, này Ananda, nếu bất kỳ ai bị thiệt mạng trong một chuyến hành hương như vậy, với niềm tin sâu sắc trong lòng, thì khi thân hoại, sau khi chết, người ấy sẽ được tái sinh về một cõi trời hạnh phúc”. 

(Trích Kinh “Đại Bát-Niết-bàn”)  

Còn Bốn thánh địa khác cũng là những nơi được thánh hóa bởi Đức Phật và những cảnh tượng kỳ diệu đã xảy ra, đó là: 

(5)    Savatthi (Xá-Vệ), nơi Đức Phật dùng hai phép Thần Thông để hàng phục lục sư ngoại đạo. Sau đó, Phật xuất hành lên cõi trời Đao-Lợi (Tavatimsa) để thuyết giảng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) cho mẹ của Người. 

(6)    Sankasia, nơi Đức Phật hạ thế xuống lại trần gian từ cõi trời Đao-Lợi (Tavatimsa), tháp tùng bởi Phạm Thiên (Brahma) và Vua trời Đế-thích (Sakka), sau khi Phật đã thuyết giảng Vi Diệu Pháp cho mẹ của Người và những vị Trời, Thần trong 3 tháng). 

(7)    Rajagaha (Vương Xá), nơi Đức Phật thuần phục con Voi Say. 

(8)     Vesali (Tỳ-xá-ly), nơi đàn khỉ đào một ao nước cho Đức Phật dùng và cúng dường lên Đức Phật một bát mật ong. 

Tổng cộng: chúng ta có 8 địa danh quan trọng phải thăm viếng trong cuộc hành hương.

Trong 8 địa danh đó, 7 địa danh là thuộc Ấn Độ ngày nay và 1 nơi là Lumbini, nơi Đức Phật đản sinh, là thuộc nước Nepal, gần biên giới Ấn Độ. 

Theo ghi chép trong quyển “Luận Giảng Bộ Phật Sử” (Buddhavamsa Commentary, trang 188, 428), đối với tất cả chư Phật, có 4 nơi thánh tích là không hề thay đổi và không thể làm thay đổi được, đó là: 

(a) Nơi Đức Phật ngồi thiền để đạt Giác Ngộ (Bodhi pallanka: chiếc Trường Kỷ Bồ-Đề) ở Bodhgaya (Bồ-Đề Đạo Tràng).

(b) Nơi Đức Phật chuyển bánh xe Giáo Pháp tại Vườn Nai (Lộc Uyển), Isipatana, Sarnath.

(c) Nơi Phật đặt bước chân đầu tiên ở cổng thành Sankasia sau khi trở về trái đất từ cõi trời Đao-Lợi.

(d) Nơi đặt bốn chân giường trong đền Gandhatuki (Hương Thất) ở tu viện Kỳ Viên Jetavana, Savatthi (Xá-vệ). 

Vậy, Bốn nơi không để đổi dời của chư Phật cũng nằm trong Tám Thánh Địa Quan Trọng của cuộc hành hương.  

± Chú thích: 

Tên của một số nơi được ghi chép trong kinh điển Pali hiện nay đã bị thay đổi ở Ấn Độ. Tên hiện nay của những nơi đó được ghi trong dấu ngoặc (...) là như sau: 

Buddhagaya (Bodhgaya), Kusinara (Kushinagar),

Rajagaha (Rajgir), Savatthi (Sravasti), và Vesali (Vaishali). 

 

1.1 Thái Độ Tinh Thần Khi Bước Vào Những Thánh Tích 

Một điều quan trọng cần nhắc nhở chúng ta, những người hành hương đến đây là để tưởng niệm và tôn kính Đức Phật. Vì vậy, khi chúng ta đến những di tích thiêng liêng, chúng ta cần giữ thái độ kính trọng một cách đúng mực và phù hợp. 

Đức Phật được gọi là vị “Vua của giáo pháp” hay một Pháp Vương (Dhamma-raja) và khi chúng ta bước vào những nơi tưởng niệm người, chúng ta đang đảnh lễ trước sự có mặt của một vị “Vua” mà chúng ta tôn kính. 

Người hành hương đến thánh tích không nên chụp hình lia lịa, đi lại lăng xăng, giải thích nhau hay nói nhau ríu rít và cũng không nên có thái độ như là khách du lịch tham quan, tìm hiểu bằng sự tò mò hay tìm hiểu quang cảnh. 

Thay vì vậy, người hành hương nên giữ cho các giác quan (căn) bình lặng và trầm tĩnh. Người hành hương chiêm bái nên đi một cách chánh niệm, đầu hơi nghiêng xuống và hai tay chấp hình búp sen để tạo sự trang trọng và tập trung niệm về những đức hạnh của Phật (niệm Phật). Khi bước vào nơi thờ cúng, chánh điện, bảo tháp…, người chiêm bái nên giữ thái độ như đang bước vào đảnh lễ trước mặt Đức Phật, sau đó thực hiện những nghi thức cúng đường (puja), lễ lạy và niệm tâm nương tựa vào Tam Bảo bằng cách đọc hay tâm nguyện giữ Ngũ Giới hay Bát Giới và tụng niệm về Phật, Pháp, Tăng.

Bằng cách thể hiện đúng đắn và phù hợp như thế, một Phật tử kính đạo đã thăm đến viếng và chiêm bái những nơi thiêng liêng đúng đắn “với lòng thành kính”, như Phật đã dạy.

(*) Samvega là cảm xúc của Thái Tử Siddattha lần đầu tiếp xúc với cảnh người già, bệnh và chết. Đây là một từ khó dịch vì nó bao hàm nhiều mức độ của cảm xúc: (a) cảm giác đè nặng do choáng sốc, vỡ mộng và chán ngán khi nhận ra sự phù phiếm, vô nghĩa của đời sống; (b) cảm giác khiêm nhượng do nhận ra đã mình tự mãn và khờ dại khi sống một cách mù quáng; (c) cảm giác bồn chồn khắc khoải do ý thức tính cấp bách của việc tìm cách thoát ra khỏi cái vòng quẩn quanh vô nghĩa này.

Khó tìm được một từ nào trong ngôn ngữ chúng ta có thể gói ghém đầy đủ cả ba tâm trạng đó. Có lẽ chúng ta nên du nhập thẳng từ samvega vào trong ngôn ngữ của mình….

Cảm xúc của Thái Tử với người thứ tư mà Người gặp ngoài cung điện: vị sa-môn du hành. Cảm xúc lúc này của Người có tên là pasada, một loại cảm xúc đa chiều khác, thường được dịch là ‘niềm tin trong sáng’ (‘niềm tin thanh tịnh’, ‘tâm tịnh tín.’). Đây là cảm xúc giữ cho cảm giác samvega không biến thành tuyệt vọng!. Thái tử đã ý thức rõ tình trạng hiểm nguy của mình, và ý thức về một con đường thoát khỏi tình trạng ‘già, bệnh, chết’ và tin tưởng có một con đường sẽ thành công.

(Theo tham luận “Tin vào Trái Tim - Giáo lý về Samvega & Pasada”, 1997, của Tỳ kheo Thanissaro do Thích Nữ Chân Giải Nghiêm dịch). ND

Mục Lục || Phần 1 || Phần 2 || Phần 3 || Phần 4 || Phần 5 || Phần cuối

------------------

 

 

Trang Sử Liệu

 

Cập nhật 11/5/2025