ANGUTTARA NIKAYA TĂNG CHI BỘ KINH

Chương IV - Bốn Php (Catukkanipātapāḷi)

 

CHNH KINH PALI

CH GIẢI PALI

BẢN DỊCH VIỆT

3. Uruvelavaggo

3. Uruvelavaggo

III. Phẩm Uruvel

1. Paṭhamauruvelasuttaṃ

1. Paṭhamauruvelasuttavaṇṇanā

(I) (21) Tại Uruvel (1)

21. Evaṃ me sutaṃ [saṃ. ni. 1.173 āgataṃ] ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

21. Tatiyassa paṭhame uruvelāyanti ettha uruvelāti mahāvelā, mahāvālikarāsīti attho. Atha vā urūti vālukā vuccati, velāti mariyādā. Velātikkamanahetu āhaṭā uru uruvelāti evamettha attho daṭṭhabbo. Atīte kira anuppanne buddhe dasasahassā kulaputtā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā tasmiṃ padese viharantā ekadivasaṃ sannipatitvā katikavattaṃ akaṃsu kāyakammavacīkammāni nāma paresampi pākaṭāni honti, manokammaṃ pana apākaṭaṃ. Tasmā yo kāmavitakkaṃ vā byāpādavitakkaṃ vā vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakketi, tassa ao codako nāma natthi. So attanāva attānaṃ codetvā pattapuṭena vālukaṃ āharitvā imasmiṃ ṭhāne ākiratu, idamassa daṇḍakammanti. Tato paṭṭhāya yo tādisaṃ vitakkaṃ vitakketi, so tattha pattapuṭena vālukaṃ ākirati, evaṃ tattha anukkamena mahāvālukarāsi jāto. Tato naṃ pacchimā janatā parikkhipitvā cetiyaṭṭhānamakāsi, taṃ sandhāya vuttaṃ uruvelāti mahāvelā, mahāvālikarāsīti atthoti. Tameva sandhāya vuttaṃ atha vā urūti vālukā vuccati, velāti mariyādā, velātikkamanahetu āhaṭā uru uruvelāti evamettha attho daṭṭhabboti.

Najjā nerajarāya tīreti uruvelagāmaṃ nissāya nerajarānadītīre viharāmīti dasseti. Ajapālanigrodheti ajapālakā tassa nigrodhassa chāyāya nisīdantipi tiṭṭhantipi, tasmā so ajapālanigrodhotveva saṅkhaṃ gato, tassa heṭṭhāti attho. Paṭhamābhisambuddhoti sambuddho hutvā paṭhamameva. Udapādīti ayaṃ vitakko pacame sattāhe udapādi. Kasmā udapādīti? Sabbabuddhānaṃ āciṇṇattā ceva pubbāsevanatāya ca. Tattha pubbāsevanāya pakāsanatthaṃ tittirajātakaṃ āharitabbaṃ. Hatthivānaratittirā kira ekasmiṃ padese viharantā yo amhākaṃ mahallako, tasmiṃ sagāravā viharissāmāti nigrodhaṃ dassetvā ko nu kho amhākaṃ mahallakoti vīmaṃsantā tittirassa mahallakabhāvaṃ atvā tassa jeṭṭhāpacāyanakammaṃ katvā aamaaṃ samaggā sammodamānā viharitvā saggaparāyaṇā ahesuṃ. Taṃ kāraṇaṃ atvā rukkhe adhivatthā devatā imaṃ gāthamāha

Ye vuḍḍhamapacāyanti, narā dhammassa kovidā;

Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatīti. (jā. 1.1.37);

Evaṃ ahetukatiracchānayoniyaṃ nibbattopi tathāgato sagāravavāsaṃ rocesi, idāni kasmā na rocessatīti. Agāravoti aasmiṃ gāravarahito, kaci garuṭṭhāne aṭṭhapetvāti attho. Appatissoti patissayarahito, kaci jeṭṭhakaṭṭhāne aṭṭhapetvāti attho. Samaṇaṃvā brāhmaṇaṃ vāti ettha samitapāpabāhitapāpāyeva samaṇabrāhmaṇā adhippetā. Sakkatvā garuṃ katvāti sakkāraceva katvā garukāraca upaṭṭhapetvā.

Sadevake loketiādīsu saddhiṃ devehi sadevake. Devaggahaṇena cettha mārabrahmesu gahitesupi māro nāma vasavattī sabbesaṃ upari vasaṃ vatteti, brahmā nāma mahānubhāvo, ekaṅguliyā ekasmiṃ cakkavāḷasahasse ālokaṃ pharati, dvīhi dvīsu, dasahi aṅgulīhi dasasu cakkavāḷasahassesu ālokaṃ pharati. So iminā sīlasampannataroti vattuṃ mā labhantūti samārake sabrahmaketi visuṃ vuttaṃ. Tathā samaṇā nāma ekanikāyādivasena bahussutā sīlavanto paṇḍitā, brāhmaṇāpi vatthuvijjādivasena bahussutā paṇḍitā. Te iminā sampannatarāti vattuṃ mā labhantūti sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāyāti vuttaṃ. Sadevamanussāyāti idaṃ pana nippadesato dassanatthaṃ gahitameva gahetvā vuttaṃ. Apicettha purimāni tīṇi padāni lokavasena vuttāni, pacchimāni dve pajāvasena. Sīlasampannataranti sīlena sampannataraṃ, adhikataranti attho. Ettha ca sīlādayo cattāro dhammā lokiyalokuttarā kathitā, vimuttiāṇadassanaṃ lokiyameva. Paccavekkhaṇaāṇameva hetaṃ. Pāturahosīti ayaṃ satthā avīcito yāva bhavaggā sīlādīhi attanā adhikataraṃ apassanto mayā paṭividdhanavalokuttaradhammameva sakkatvā upanissāya viharissāmīti cinteti, kāraṇaṃ bhagavā cinteti, atthaṃ vuḍḍhiṃ visesaṃ cinteti, gacchāmissa ussāhaṃ janessāmīti cintetvā purato pākaṭo ahosi, abhimukhe aṭṭhāsīti attho.

Vihaṃsuviharanti cāti ettha yo vadeyya viharantīti vacanato paccuppannepi bahū buddhāti, so bhagavāpi bhante etarahi arahaṃ sammāsambuddhoti iminā vacanena paṭibāhitabbo.

Na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati;

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi me paṭipuggaloti. (mahāva. 11; ma. ni. 2.341)

Ādīhi cassa suttehi aesaṃ buddhānaṃ abhāvo dīpetabbo. Tasmāti yasmā sabbepi buddhā saddhammagaruno, tasmā. Mahattamabhikaṅkhatāti mahantabhāvaṃ patthayamānena. Saraṃ buddhāna sāsananti buddhānaṃ sāsanaṃ sarantena.

Yatoti yasmiṃ kāle. Mahattena samannāgatoti rattaumahattaṃ vepullamahattaṃ brahmacariyamahattaṃ lābhaggamahattanti iminā catubbidhena mahattena samannāgato. Atha me saṅghepi gāravoti atha mayhaṃ saṅghepi gāravo jāto. Kismiṃ pana kāle bhagavatā saṅghe gāravo katoti? Mahāpajāpatiyā dussayugadānakāle. Tadā hi bhagavā attano upanītaṃ dussayugaṃ saṅghe, gotami, dehi, saṅghe te dinne ahaceva pūjito bhavissāmi saṅgho cāti vadanto saṅghe gāravaṃ akāsi nāma.

 

1. Một thời, Thế Tn tr ở Svatthi, tại Jetavana, ở khu vườn ng Anthapindika. Tại đấy, Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo:

- Ny cc Tỷ-kheo.

- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Thế Tn ni như sau:

Ekamidāhaṃ , bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerajarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso. Kiṃ nu kho ahaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā [garukatvā (sī. pī.)] upanissāya vihareyyanti?

- Một thời, ny cc Tỷ-kheo, Ta tr ở Uruvel trn bờ sng Neranjar, dưới cy bng ajapla, khi mới thnh Chnh gic. Trong khi Ta Thiền tịnh độc cư, ny cc Tỷ-kheo, tư tưởng sau đy được khởi ln: "Thật l kh khăn, sống khng cung knh, khng vng lời, vậy Ta hy cung knh, đảnh lễ v sống y chỉ vo một vị Sa-mn hay B-la-mn".

Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi aparipūrassa kho ahaṃ sīlakkhandhassa pāripūriyā aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

Rồi ny cc Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ: "Với mục đch lm cho giới uẩn chưa được đầy đủ, Ta hy cung knh, đảnh lễ v sống y chỉ vo một vị Sa-mn hay B-la-mn no khc.

Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā sīlasampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

Nhưng Ta khng thấy một chỗ no trong thế giới chư Thin, c ma v Phạm thin, giữa quần chng Sa-mn v B-la-mn, chư Thin hay loi Người, khng c một vị Sa-mn hay B-la-mn no khc với giới đầy đủ hơn Ta, m Ta c thể cung knh, đảnh lễ, sống y chỉ.

Aparipūrassa kho ahaṃ samādhikkhandhassa pāripūriyā aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā samādhisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

Aparipūrassa kho ahaṃ paākkhandhassa pāripūriyā aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā paāsampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

Aparipūrassa kho ahaṃ vimuttikkhandhassa pāripūriyā aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

Với mục đch lm cho định uẩn chưa được đầy đủ, Ta hy cung knh, đảnh lễ v sống y chỉ vo một vị Sa-mn hay B-la-mn no khc ... Với mục đch lm cho tuệ uẩn chưa được đầy đủ, Ta hy cung knh, đảnh lễ v sống y chỉ vo một vị Sa-mn hay B-la-mn no khc ... Với mục đch lm cho giải thot uẩn chưa được đầy đủ, Ta hy cung knh, đảnh lễ v sống y chỉ vo một vị Sa-mn hay B-la-mn no khc.

Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya aaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā attanā vimuttisampannataraṃ, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyanti.

 

Nhưng Ta khng thấy một chỗ no trong thế giới chư Thin, c ma v Phạm thin, giữa quần chng Sa-mn v B-la-mn, chư Thin hay loi Người, khng c một vị Sa-mn hay B-la-mn no khc với giới đầy đủ hơn Ta, m Ta c thể sống cung knh, đảnh lễ, sống y chỉ".

Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ [yopāyaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyanti.

Rồi ny cc Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Với php ny m Ta đ chơn chnh gic ngộ, Ta hy cung knh đảnh lễ v sống y chỉ php ấy".

Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaāya seyyathāpi nāma balavā puriso samijitaṃ [sammijitaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samijeyya, evamevaṃ brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.

2. Rồi Phạm thin Sahampati với tm tư của mnh biết tm tư của ta, như một nh lực sĩ duỗi cnh tay đang co lại, hay co lại bn tay đang duỗi ra. Cũng như vậy, Phạm thin Sahampati biến mất ở Phạm thin giới v hiện ra trước mặt ta.

Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇaṃ jāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yenāhaṃ tenajaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca

Rồi Phạm thin Sahampati đắp thượng y vo mt bn vai, với đầu gối chn mặt quỳ trn đất, chắp tay hướng đến Ta v thưa với ta:

evametaṃ bhagavā, evametaṃ sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti; bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaṃyeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatūti.

"Như vậy l phải, bạch Thế Tn! Như vậy l phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tn, trong thời qu khứ, cc vị A-la-hn, Chnh ẳng Gic, chư Tn giả ấy đ cung knh đảnh lễ, sống y chỉ vo Chnh php. Bạch Thế Tn, trong thời vị lai, cc vị sẽ thnh A-la-hn, Chnh ẳng Gic, cc Tn giả ấy sẽ cung knh đảnh lễ, sống y chỉ vo Chnh php. Bạch Thế Tn, mong rằng thời hiện tại, Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Gic, hy cung knh đảnh lễ, sống y chỉ vo Chnh php".

Idamavoca brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca

Phạm thin Sahampati ni như vậy. Sau khi ni như vậy, lại ni thm như sau:

Ye ca atītā [ye cabbhatītā (sī. pī. ka.)] sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ [bahunnaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.) saṃ. ni. 1.173] sokanāsano.

Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu [vihariṃsu (syā. kaṃ.)] viharanti ca;

Athopi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.

Tasmā hi attakāmena [atthakāmena (sī. ka.)], mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsananti.

Chư Phật thời qu khứ
Chư Phật thời vị lai
V đức Phật hiện tại
oạn sầu muộn nhiều người.
Tất cả cc vị ấy
đang v sẽ sống
Cung knh v đảnh lễ
Php chơn chnh vi diệu
Php nhĩ l như vậy
ối với chư Phật-đ
Vậy muốn lợi cho mnh
Ước vọng lm đại nhn
Hy cung knh đảnh lễ
Php chơn chnh vi diệu
Hy ghi nhớ gio php
Chư Phật Chnh ẳng Gic

 

Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

Ny cc Tỷ-kheo, Phạm Thin Sahampati ni như vậy; ni vậy xong, đảnh lễ ta, thn hữu hướng về bn Ta rồi biến mất tại chỗ.

Atha khvāhaṃ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā attano ca patirūpaṃ yvāyaṃ [yopāyaṃ (sabbattha)] dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihāsiṃ.

Rồi ny cc Tỷ-kheo, sau khi biết được thỉnh nguyện của Phạm thin, v thch ứng với Ta, Ta sống cung knh, tn trọng v y chỉ php ấy v Ta đ tự Chnh ẳng Gic.

Yato ca kho, bhikkhave, saṅghopi mahattena samannāgato, atha me saṅghepi gāravoti. Paṭhamaṃ.

 V ny cc Tỷ-kheo, v rằng chng Tăng thnh tựu sự cao cả nn Ta tn trọng đặc biệt chng Tăng.

2. Dutiyauruvelasuttaṃ

2. Dutiyauruvelasuttavaṇṇanā

(II) (22) Tại Uruvel (2)

22. Ekamidāhaṃ , bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerajarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho.

22. Dutiye sambahulāti bahukā. Brāhmaṇāti huhukkajātikena brāhmaṇena saddhiṃ āgatā brāhmaṇā. Jiṇṇāti jarājiṇṇā. Vuḍḍhāti vayovuddhā. Mahallakāti jātimahallakā. Addhagatāti tayo vaye addhe atikkantā. Sutametanti amhehi sutaṃ etaṃ. Tayidaṃ bho, gotama, tathevāti bho, gotama, etaṃ amhehi sutakāraṇaṃ tathā eva. Tayidaṃ bho, gotama, na sampannamevāti taṃ etaṃ abhivādanādiakaraṇaṃ ananucchavikameva.

Akālavādītiādīsu akāle vadatīti akālavādī. Asabhāvaṃ vadatīti abhūtavādī. Anatthaṃ vadati, no atthanti anatthavādī. Adhammaṃ vadati, no dhammanti adhammavādī. Avinayaṃ vadati , no vinayanti avinayavādī. Anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitāti na hadaye nidhetabbayuttakaṃ vācaṃ bhāsitā. Akālenāti kathetuṃ ayuttakālena. Anapadesanti apadesarahitaṃ, sāpadesaṃ sakāraṇaṃ katvā na katheti. Apariyantavatinti pariyantarahitaṃ, na paricchedaṃ dassetvā katheti. Anatthasaṃhitanti na lokiyalokuttaraatthanissitaṃ katvā katheti. Bālo therotveva saṅkhaṃ gacchatīti andhabālo theroti saṅkhaṃ gacchati.

Kālavādītiādīni vuttapaṭipakkhavasena veditabbāni. Paṇḍito therotveva saṅkhaṃ gacchatīti paṇḍiccena samannāgatattā paṇḍito, thirabhāvappattiyā theroti saṅkhaṃ gacchati.

Bahussuto hotīti bahuṃ assa sutaṃ hoti, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ pāḷianusandhipubbāparavasena uggahitaṃ hotīti attho. Sutadharoti sutassa ādhārabhūto. Yassa hi ito gahitaṃ ito palāyati, chiddaghaṭe udakaṃ viya na tiṭṭhati, parisamajjhe ekasuttaṃ vā jātakaṃ vā kathetuṃ vā vācetuṃ vā na sakkoti, ayaṃ na sutadharo nāma. Yassa pana uggahitaṃ buddhavacanaṃ uggahitakālasadisameva hoti, dasapi vīsatipi vassāni sajjhāyaṃ akarontassa neva nassati, ayaṃ sutadharo nāma. Sutasannicayoti sutassa sannicayabhūto. Yassa hi sutaṃ hadayamajūsāya sannicitaṃ silāya lekhā viya suvaṇṇapatte pakkhittasīhavasā viya ca tiṭṭhati, ayaṃ sutasannicayo nāma. Dhātāti dhātā paguṇā. Ekaccassa hi uggahitabuddhavacanaṃ dhātaṃ paguṇaṃ niccalikaṃ na hoti, asukaṃ suttaṃ vā jātakaṃ vā kathehīti vutte sajjhāyitvā saṃsanditvā samanuggāhitvā jānissāmīti vadati. Ekaccassa dhātaṃ paguṇaṃ bhavaṅgasotasadisaṃ hoti, asukaṃ suttaṃ vā jātakaṃ vā kathehīti vutte uddharitvā tameva katheti. Taṃ sandhāya vuttaṃ dhātāti. Vacasāparicitāti suttadasaka-vaggadasakapaṇṇāsadasakavasena vācāya sajjhāyitā. Manasānupekkhitāti cittena anupekkhitā. Yassa vācāya sajjhāyitaṃ buddhavacanaṃ manasā cintentassa tattha tattha pākaṭaṃ hoti, mahādīpaṃ jāletvā ṭhitassa rūpagataṃ viya paāyati, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Diṭṭhiyā suppaṭividdhāti atthato ca kāraṇato ca paāya suppaṭividdhā.

Ābhicetasikānanti abhicetoti abhikkantaṃ visuddhaṃ cittaṃ vuccati, adhicittaṃ vā, abhicetasi jātāni ābhicetasikāni, abhicetosannissitānīti vā ābhicetasikāni. Diṭṭhadhammasukhavihārānanti diṭṭhadhamme sukhavihārānaṃ. Diṭṭhadhammoti paccakkho attabhāvo vuccati, tattha sukhavihārabhūtānanti attho. Rūpāvacarajjhānānametaṃ adhivacanaṃ. Tāni hi appetvā nisinnā jhāyino imasmiṃyeva attabhāve asaṃkiliṭṭhanekkhammasukhaṃ vindanti, tasmā diṭṭhadhammasukhavihārānīti vuccati. Nikāmalābhīti nikāmena lābhī, attano icchāvasena lābhī, icchiticchitakkhaṇe samāpajjituṃ samatthoti vuttaṃ hoti. Akicchalābhīti sukheneva paccanīkadhamme vikkhambhetvā samāpajjituṃ samatthoti vuttaṃ hoti. Akasiralābhīti akasirānaṃ lābhī vipulānaṃ, yathāparicchedena vuṭṭhātuṃ samatthoti vuttaṃ hoti. Ekacco hi lābhīyeva hoti, na pana icchiticchitakkhaṇe sakkoti samāpajjituṃ. Ekacco sakkoti tathāsamāpajjituṃ, pāripanthike ca pana kicchena vikkhambheti. Ekacco tathā ca samāpajjati, pāripanthike ca akiccheneva vikkhambheti, na sakkoti nāḷikayantaṃ viya yathāparicchedeyeva vuṭṭhātuṃ. Yassa pana ayaṃ tividhāpi sampadā atthi, so akicchalābhī akasiralābhīti vuccati. Āsavānaṃ khayātiādīni vuttatthāneva. Evamidha sīlampi bāhusaccampi khīṇāsavasseva sīlaṃ bāhusaccaca, jhānānipi khīṇāsavasseva vaḷajanakajjhānāni kathitāni. Āsavānaṃ khayātiādīhi pana arahattaṃ kathitaṃ. Phalena cettha maggakiccaṃ pakāsitanti veditabbaṃ.

Uddhatenāti uddhaccasahagatena. Samphanti palāpakathaṃ. Asamāhitasaṅkappoti aṭṭhapitasaṅkappo. Magoti magasadiso. Ārāti dūre. Thāvareyyamhāti thāvarabhāvato. Pāpadiṭṭhīti lāmakadiṭṭhi. Anādaroti ādararahito. Sutavāti sutena upagato. Paṭibhānavāti duvidhena paṭibhānena samannāgato. Paāyatthaṃ vipassatīti sahavipassanāya maggapaāya catunnaṃ saccānaṃ atthaṃ vinivijjhitvā passati. Pāragū sabbadhammānanti sabbesaṃ khandhādidhammānaṃ pāraṃ gato, abhiāpāragū, pariāpāragū, pahānapāragū, bhāvanāpāragū, sacchikiriyāpāragū, samāpattipāragūti evaṃ chabbidhena pāragamanena sabbadhammānaṃ pāraṃ pariyosānaṃ gato. Akhiloti rāgakhilādivirahito. Paṭibhānavāti duvidheneva paṭibhānena samannāgato. Brahmacariyassa kevalīti sakalabrahmacariyo. Sesamettha uttānamevāti.

1. Một thời, ny cc Tỷ-kheo, Ta tr ở Uruvel, trn bờ sống Neranjar, dưới cy bng Nigrodha, khi mới thnh Chnh gic.

Atha kho, bhikkhave, sambahulā brāhmaṇā jiṇṇā vuddhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā mayā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.

Rồi ny cc Tỷ-kheo, rất nhiều B-la-mn gi cả, trưởng lo, cc bậc trưởng thượng, đ đi qu nửa cuộc đời, đ đạt cuối mức tuổi đời, đi đến ta; sau khi đến, ni ln với Ta những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu rồi ngồi xuống một bn.

Ekamantaṃ nisinnā kho, bhikkhave, te brāhmaṇā maṃ etadavocuṃ

Ngồi xuống một bn, ny cc Tỷ-kheo, cc B-la-mn ấy ni với Ta như sau:

sutaṃ netaṃ [metaṃ (sī. syā. kaṃ. ka.)], bho gotama

"Thưa Tn giả Gotama, chng ti được nghe như sau:

na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetīti. Tayidaṃ, bho gotama, tatheva.

"Sa-mn Gotama khng c knh lễ, khng c đứng dậy, khng c lấy ghế mời ngồi cc bậc B-la-mn gi cả, trưởng lo, cc bậc trưởng thượng đ đi qu nửa cuộc đời, đ đạt cuối mức tuổi đời". Thưa Tn giả Gotama, c phải sự tnh l như vậy khng?

Na hi bhavaṃ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuddhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Tayidaṃ, bho gotama, na sampannamevāti.

Nếu Tn giả mn Gotama khng c knh lễ, khng c đứng dậy, khng c lấy ghế mời ngồi cc bậc B-la-mn gi cả, trưởng lo, cc bậc trưởng thượng đ đi qu nửa cuộc đời, đ đạt cuối mức tuổi đời, sự tnh như vậy, thưa Tn giả Gotama l khng được tốt đẹp".

Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi nayime [na vata me (sī. pī.), na cayime (syā. kaṃ.), na vatime (?)] āyasmanto jānanti theraṃ vā therakaraṇe vā dhammeti.

2. Ny cc Tỷ-kheo, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Cc Tn giả ny khng hiểu g về trưởng lo, hay cc php tc thnh vị trưởng lo".

Vuddho cepi, bhikkhave, hoti āsītiko vā nāvutiko vā vassasatiko vā jātiyā. So ca hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī, anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ. Atha kho so bālo therotveva [teva (sī. pī.)] saṅkhaṃ gacchati.

Nếu trưởng lo, ny cc Tỷ-kheo, l 80 tuổi, hay 90 tuổi, hay 100 tuổi đời, v nếu vị ấy ni phi thời, ni phi chn, ni phi nghĩa, ni phi php, ni phi luật, ni những lời khng đng giữ gn, lời ni khng hợp thời cơ, khng hợp l, khng c giới hạn, khng c lin hệ đến mục đch, thời vị ấy chỉ được gọi l vị trưởng lo ngu.

Daharo cepi, bhikkhave, hoti yuvā susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā . So ca hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ. Atha kho so paṇḍito therotveva saṅkhaṃ gacchati.

Nếu l một vị tuổi trẻ, ny cc Tỷ kheo, một thanh nin cn non trẻ, tc đen nhnh, trong tuổi hiền thiện của đời, cn trong tuổi thanh xun, vị ấy ni lời đng thời, ni lời chn thực, ni lời c nghĩa, ni lời đng php, ni lời đng luật, ni những lời đng giữ gn, lời ni hợp thời cơ, hợp l, c giới hạn, lin hệ đến mục đch, thời vị ấy chỉ được gọi l vị trưởng lo hiền tr.

Cattārome , bhikkhave, therakaraṇā dhammā. Katame cattāro?

3. Ny cc Tỷ-kheo, c bốn php tc thnh trưởng lo ny. Thế no l bốn?

Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyajanaṃ [sātthā sabyajanā (sī. pī.)] kevalaparipuṇṇaṃ [kevalaparipuṇṇā (sī.)] parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā [dhatā (sī. syā. kaṃ. pī.)] vacasā paricitā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharati.

Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo c giới, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Ptimokkha, đầy đủ uy nghi chnh hạnh, thấy sợ hi trong cc lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận v học tập trong cc học php. L vị nghe nhiều, thọ tr điều đ nghe, tch tụ điều đ nghe, những php sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, c nghĩa c văn, đề cao Phạm hạnh hon ton vin mn thanh tịnh, cc php như vậy, vị ấy nghe nhiều, thọ tr đọc tụng bằng lời, qun st với , thể nhập với chnh kiến, đối với bốn thiền thuộc tăng thượng tm, hiện tại lạc tr, c được khng kh khăn, c được khng mệt nhọc, c được khng ph sức; do đoạn diệt cc lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, chứng ngộ, chứng đạt v an tr v lậu tm giải thot, tuệ giải thot.

Ime kho, bhikkhave, cattāro therakaraṇā dhammāti.

Ny cc Tỷ-kheo, bốn php ny tc thnh vị trưởng lo.

Yo uddhatena cittena, samphaca bahu bhāsati;

Asamāhitasaṅkappo, asaddhammarato mago;

Ārā so thāvareyyamhā, pāpadiṭṭhi anādaro.

Yo ca sīlena sampanno, sutavā paṭibhānavā;

Saato dhīro dhammesu [saato dhīradhammesu (sī.), saṃyutto thiradhammesu (syā. kaṃ.)], paāyatthaṃ vipassati.

Pāragū sabbadhammānaṃ, akhilo paṭibhānavā;

Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī.

Tamahaṃ vadāmi theroti, yassa no santi āsavā;

Āsavānaṃ khayā bhikkhu, so theroti pavuccatīti. dutiyaṃ;

Ai với tm cống cao
Ni nhiều lời ph phiếm
Với tư duy khng định
Như th khng ưa php
Xa địa vị trưởng lo
c kiến, khng knh trọng
V ai đủ giới hạnh
Nghe nhiều tr biện ti
Sống chế ngự bậc tr
ối với tất cả php
Vị ấy với tr tuệ
Qun thấy chơn nghĩa
ạt cứu cnh cc php
Khng hoang vu, biện ti
oạn tận sanh v chết
Vin mn hnh Phạm hạnh
Vị ấy Ta gọi tn
Trưởng lo khng lậu hoặc
Do đoạn trừ lậu hoặc
ược gọi l trưởng lo.

3. Lokasuttaṃ

3. Lokasuttavaṇṇanā

(III) (23). Thế Giới.

23. Loko , bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasmā tathāgato visaṃyutto.

23. Tatiye lokoti dukkhasaccaṃ. Abhisambuddhoti āto paccakkho kato. Lokasmāti dukkhasaccato. Pahīnoti mahābodhimaṇḍe arahattamaggaāṇena pahīno. Tathāgatassa bhāvitāti tathāgatena bhāvitā.

Evaṃ ettakena ṭhānena catūhi saccehi attano buddhabhāvaṃ kathetvā idāni tathāgatabhāvaṃ kathetuṃ yaṃ, bhikkhavetiādimāha. Tattha diṭṭhanti rūpāyatanaṃ. Sutanti saddāyatanaṃ. Mutanti patvā gahetabbato gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ. Viātanti sukhadukkhādi dhammārammaṇaṃ. Pattanti pariyesitvā vā apariyesitvā vā pattaṃ. Pariyesitanti pattaṃ vā appattaṃ vā pariyesitaṃ. Anuvicaritaṃ manasāti cittena anusacaritaṃ.

Tathāgatenaabhisambuddhanti iminā etaṃ dasseti yaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu imassa sadevakassa lokassa nīlaṃ pītakantiādi rūpārammaṇaṃ cakkhudvāre āpāthaṃ āgacchati, ayaṃ satto imasmiṃ khaṇe imaṃ nāma rūpārammaṇaṃ disvā sumano vā dummano vā majjhatto vā jātoti sabbaṃ tathāgatassa evaṃ abhisambuddhaṃ. Tathā yaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu imassa sadevakassa lokassa bherisaddo mudiṅgasaddotiādi saddārammaṇaṃ sotadvāre āpāthaṃ āgacchati, mūlagandho tacagandhotiādi gandhārammaṇaṃ ghānadvāre āpāthaṃ āgacchati, mūlaraso khandharasotiādi rasārammaṇaṃ jivhādvāre āpāthaṃ āgacchati, kakkhaḷaṃ mudukantiādi pathavīdhātutejodhātuvāyodhātubhedaṃ phoṭṭhabbārammaṇaṃ kāyadvāre āpāthaṃ āgacchati, ayaṃ satto imasmiṃ khaṇe imaṃ nāma phoṭṭhabbārammaṇaṃ phusitvā sumano vā dummano vā majjhatto vā jātoti sabbaṃ tathāgatassa evaṃ abhisambuddhaṃ. Tathā yaṃ aparimāṇāsu lokadhātūsu imassa sadevakassa lokassa sukhadukkhādibhedaṃ dhammārammaṇaṃ manodvārassa āpāthaṃ āgacchati, ayaṃ satto imasmiṃ khaṇe imaṃ nāma dhammārammaṇaṃ vijānitvā sumano vā dummano vā majjhatto vā jātoti sabbaṃ tathāgatassa evaṃ abhisambuddhaṃ. Yahi, bhikkhave, imesaṃ sabbasattānaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viātaṃ, tattha tathāgatena adiṭṭhaṃ vā asutaṃ vā amutaṃ vā aviātaṃ vā natthi, imassa pana mahājanassa pariyesitvā appattampi atthi, apariyesitvā appattampi atthi, pariyesitvā pattampi atthi, apariyesitvā pattampi atthi, sabbampi tathāgatassa appattaṃ nāma natthi āṇena asacchikataṃ.

Tasmā tathāgatoti vuccatīti yaṃ yathā lokena gataṃ, tassa tatheva gatattā tathāgatoti vuccati . Pāḷiyaṃ pana abhisambuddhanti vuttaṃ, taṃ gatasaddena ekatthaṃ. Iminā nayena sabbavāresu tathāgatoti nigamassa attho veditabbo. Tassa yutti ekapuggalavaṇṇanāyaṃ tathāgatasaddavitthāre vuttāyeva. Apicettha aadatthūti ekaṃsatthe nipāto. Dakkhatīti daso. Vasaṃ vattetīti vasavattī.

Sabbaṃ lokaṃ abhiāti tedhātukaṃ lokasannivāsaṃ jānitvā. Sabbaṃ loke yathātathanti tasmiṃ tedhātukalokasannivāse yaṃkici neyyaṃ, sabbaṃ taṃ yathātathaṃ aviparītaṃ jānitvā. Visaṃyuttoti catunnaṃ yogānaṃ pahānena visaṃyutto. Anūpayoti taṇhādiṭṭhiupayehi virahito. Sabbābhibhūti rūpādīni sabbārammaṇāni abhibhavitvā ṭhito. Dhīroti dhitisampanno. Sabbaganthappamocanoti sabbe cattāropi ganthe mocetvā ṭhito. Phuṭṭhassāti phuṭṭhā assa. Idaca karaṇatthe sāmivacanaṃ. Paramā santīti nibbānaṃ. Tahi tena āṇaphusanena phuṭṭhaṃ. Tenevāha nibbānaṃ akutobhayanti. Atha paramāsantīti uttamā santi. Katarā sāti? Nibbānaṃ. Yasmā pana nibbāne kutoci bhayaṃ natthi, tasmā taṃ akutobhayanti vuccati. Vimutto upadhisaṅkhayeti upadhisaṅkhayasaṅkhāte nibbāne tadārammaṇāya phalavimuttiyā vimutto. Sīho anuttaroti parissayānaṃ sahanaṭṭhena kilesānaca hiṃsanaṭṭhena tathāgato anuttaro sīho nāma. Brahmanti seṭṭhaṃ. Itīti evaṃ tathāgatassa guṇe jānitvā. Saṅgammāti samāgantvā. Taṃ namassantīti taṃ tathāgataṃ te saraṇaṃ gatā namassanti. Idāni yaṃ vadantā te namassanti, taṃ dassetuṃ dantotiādi vuttaṃ. Taṃ uttānatthamevāti.

 

1. - Ny cc Tỷ-kheo, thế giới được Như Lai chnh đẳng gic. Như Lai khng hệ lụy đối với đời.

Lokasamudayo, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokasamudayo tathāgatassa pahīno.

Ny cc Tỷ-kheo, thế giới tập khởi được Như Lai chnh đẳng gic. Thế giới tập khởi được Như Lai đoạn tận.

Lokanirodho, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddho. Lokanirodho tathāgatassa sacchikato.

Ny cc Tỷ-kheo, thế giới đoạn diệt được Như Lai chnh đẳng gic. Thế giới đoạn diệt được Như Lai gic ngộ.

Lokanirodhagāminī paṭipadā, bhikkhave, tathāgatena abhisambuddhā. Lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā.

Ny cc Tỷ-kheo, con đường đưa đến thế giới đoạn diệt được Như Lai chnh đẳng gic. Con đường đưa đến thế giới đoạn diệt được Như Lai tu tập.

Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ. Tasmā tathāgatoti vuccati.

2. Ci g, ny cc Tỷ-kheo, trong ton thế giới với Thin giới, Ma giới, Phạm thin giới, cng với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, được thấy, được nghe, được cảm gic, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu, được tư st, tất cả đều được Như Lai chnh đẳng gic. Do vậy, được gọi l Như Lai.

Yaca, bhikkhave, rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati yaca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṃ taṃ tatheva hoti, no aathā. Tasmā tathāgatoti vuccati.

Từ đm, ny cc Tỷ-kheo, Như Lai được chnh đẳng gic, đến đm Như Lai nhập Niết-bn, trong thời gian ấy, điều g Như Lai ni, ni ln, tuyn bố, tất cả l như vậy, khng c khc được. Do vậy, được gọi l Như Lai.

Yathāvādī, bhikkhave, tathāgato tathākārī, yathākārī tathāvādī. Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī. Tasmā tathāgatoti vuccati.

3. Ny cc Tỷ-kheo, Như Lai ni g th lm vậy, lm g th ni vậy. V rằng ni g th lm vậy, lm g th ni vậy, nn được gọi l Như Lai.

Sadevake, bhikkhave, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aadatthu daso vasavattī. Tasmā tathāgatoti vuccati.

Ny cc Tỷ-kheo, trong ton thể thế giới với Thin giới, Ma giới, Phạm thin giới, cng với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, Như Lai l bậc chiến thắng, khng bị ai chiến bại, ton tri, ton kiến đại tự tại, do vậy được gọi l Như Lai.

Sabbaṃ lokaṃ abhiāya, sabbaṃ loke yathātathaṃ;

Sabbaṃ lokaṃ [sabbaloka (sī. syā. kaṃ. pī.)] visaṃyutto, sabbaloke anūpayo.

Sa ve sabbābhibhū dhīro, sabbaganthappamocano;

Phuṭṭhassa paramā santi, nibbānaṃ akutobhayaṃ.

Esa khīṇāsavo buddho, anīgho chinnasaṃsayo;

Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye.

Esa so bhagavā buddho, esa sīho anuttaro;

Sadevakassa lokassa, brahmacakkaṃ pavattayī.

Iti devā manussā ca, ye buddhaṃ saraṇaṃ gatā;

Saṅgamma taṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ.

Danto damayataṃ seṭṭho, santo samayataṃ isi;

Mutto mocayataṃ aggo, tiṇṇo tārayataṃ varo.

Iti hetaṃ namassanti, mahantaṃ vītasāradaṃ;

Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi te [natthi te (sī. syā. kaṃ. pī.)] paṭipuggaloti. tatiyaṃ;

Do thắng tri thế giới
ng như thật như vậy
Ly hệ mọi thế giới
Khng chấp thủ thế giới
Thắng tất cả bậc tr
Giải thot mọi buộc rng
Cảm thọ tối thắng tịnh
Niết-bn, khng sợ hi
Vị ny đoạn lậu hoặc
Bậc Gic ngộ, Tr giả
Khng dao động nhiễu loạn
Nghi ngờ được chặt đứt
ạt diện tận mọi nghiệp
Giải thot diệt sanh y
L Thế Tn l Phật
Bậc Sư tử v thượng
Trong thế giới, Thin giới
Chuyển bnh xe php lun
Như vậy hng Thin, Nhn
ến quy y đức Phật
Gặp nhau đảnh lễ Ngi
Vĩ đại khng sanh hữu
iều phục bậc tối thượng
Trong người được điều phục
An tịnh bậc ẩn sĩ
Những người được an tịnh
Giải thot bậc tối thượng
Những người được giải thot
Vượt qua bậc tối thắng
Những người được vượt qua
Như vậy họ lễ Ngi
Vĩ đại, khng sanh hữu
Thin giới, thế giới ny
Khng ai được bằng ngi.

4. Kāḷakārāmasuttaṃ

4. Kāḷakārāmasuttavaṇṇanā

(IV) (24) Klaka

  24. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati kāḷakārāme [koḷikārāme (ka.)]. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca

24. Catutthaṃ atthuppattiyaṃ nikkhittaṃ. Katarāya atthuppattiyanti? Dasabalaguṇakathāya. Anāthapiṇḍikassa kira dhītā cūḷasubhaddā sāketanagare kāḷakaseṭṭhiputtassa gehaṃ gacchissāmīti satthāraṃ upasaṅkamitvā, bhante, ahaṃ micchādiṭṭhikakulaṃ gacchāmi. Sace tattha sakkāraṃ labhissāmi, ekasmiṃ purise pesiyamāne papaco bhavissati, maṃ āvajjeyyātha bhagavāti paṭiaṃ gahetvā agamāsi. Seṭṭhi suṇisā me āgatāti maṅgalaṃ karontova bahuṃ khādanīyabhojanīyaṃ paṭiyādetvā paca acelakasatāni nimantesi. So tesu nisinnesu dhītā me āgantvā arahante vandatūti cūḷasubhaddāya pesesi. Āgataphalā ariyasāvikā arahanteti vuttamatteyeva lābhā vata meti uṭṭhahitvā gatā te nissirikadassane acelake disvāva samaṇā nāma na evarūpā honti, tāta, yesaṃ neva ajjhattaṃ hirī, na bahiddhā ottappaṃ atthīti vatvā na ime samaṇā, dhīdhīti kheḷaṃ pātetvā nivattitvā attano vasanaṭṭhānameva gatā.

Tato acelakā mahāseṭṭhi kuto te evarūpā kālakaṇṇī laddhā, kiṃ sakalajambudīpe aā dārikā natthīti seṭṭhiṃ paribhāsiṃsu. So ācariyā jānitvā vā kataṃ hotu ajānitvā vā, ahamettha jānissāmīti acelake uyyojetvā subhaddāya santikaṃ gantvā amma, kasmā evarūpaṃ akāsi, kasmā arahante lajjāpesīti āha. Tāta, arahantā nāma evarūpā na hontīti. Atha naṃ so āha

Kīdisā samaṇā tuyhaṃ, bāḷhaṃ kho ne pasaṃsasi;

Kiṃsīlā kiṃsamācārā, taṃ me akkhāhi pucchitāti.

Sā āha

Santindriyā santamanā, santatejā guṇamaggasaṇṭhitā;

Okkhittacakkhū mitabhāṇī, tādisā samaṇā mama.

Vasanti vanamogayha, nāgo chetvāva bandhanaṃ;

Ekakiyā adutiyā, tādisā samaṇā mamāti.

Evaca pana vatvā seṭṭhissa pure ṭhatvā tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇaṃ kathesi. Seṭṭhi tassā vacanaṃ sutvā yadi evaṃ, tava samaṇe ānetvā maṅgalaṃ karomāti. Sā pucchi kadā karissatha, tātāti. Seṭṭhi cintesi katipāhaccayenāti vutte pesetvā pakkosāpeyyāti. Atha naṃ sve ammāti āha. Sā sāyanhasamaye uparipāsādaṃ āruyha mahantaṃ pupphasamuggaṃ gahetvā satthu guṇe anussaritvā aṭṭha pupphamuṭṭhiyo dasabalassa vissajjetvā ajaliṃ paggayha namassamānā aṭṭhāsi. Evaca avaca bhagavā sve pacahi bhikkhusatehi saddhiṃ mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathāti. Tāni pupphāni gantvā dasabalassa matthake vitānaṃ hutvā aṭṭhaṃsu. Satthā āvajjento taṃ kāraṇaṃ addasa. Dhammadesanāpariyosāne anāthapiṇḍikamahāseṭṭhi dasabalaṃ vanditvā sve, bhante, pacahi bhikkhusatehi saddhiṃ mama gehe bhikkhaṃ gaṇhathāti āha. Cūḷasubhaddāya nimantitamha seṭṭhīti. Na, bhante, kaci āgataṃ passāmāti. Āma, seṭṭhi, saddhā pana upāsikā dūre yojanasatamatthakepi yojanasahassamatthakepi ṭhitā himavanto viya paāyatīti vatvā

Dūre santo pakāsenti, himavantova pabbato;

Asantettha na dissanti, rattiṃ khittā yathā sarāti. (dha. pa. 304)

Imaṃ gāthamāha. Anāthapiṇḍiko bhante, mama, dhītu saṅgahaṃ karothāti vanditvā pakkāmi.

Satthā ānandattheraṃ āmantesi ahaṃ, ānanda, sāketaṃ gamissāmi, pacannaṃ bhikkhusatānaṃ salākaṃ dehi. Dadanto ca chaḷabhiānaṃyeva dadeyyāsīti. Thero tathā akāsi. Cūḷasubhaddā rattibhāgasamanantare cintesi buddhā nāma bahukiccā bahukaraṇīyā, maṃ sallakkheyya vā na vā, kiṃ nu kho karissāmīti. Tasmiṃ khaṇe vessavaṇo mahārājā cūḷasubhaddāya kathesi bhadde, mā kho tvaṃ vimanā ahosi, mā dummanā. Adhivutthaṃ te bhagavatā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenāti. Sā tuṭṭhapahaṭṭhā dānameva saṃvidahi. Sakkopi kho devarājā vissakammaṃ āmantesi tāta, dasabalo cūḷasubhaddāya santikaṃ sāketanagaraṃ gacchissati, paca kūṭāgārasatāni māpehīti. So tathā akāsi. Satthā pacahi chaḷabhiasatehi parivuto kūṭāgārayānena maṇivaṇṇaṃ ākāsaṃ vilikhanto viya sāketanagaraṃ agamāsi.

Subhaddā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā satthāraṃ vanditvā āha bhante, mayhaṃ sasurapakkho micchādiṭṭhiko, sādhu tesaṃ anucchavikadhammaṃ kathethāti. Satthā dhammaṃ desesi. Kāḷakaseṭṭhi sotāpanno hutvā attano uyyānaṃ dasabalassa adāsi. Acelakā amhākaṃ paṭhamaṃ dinnanti nikkhamituṃ na icchanti. Gacchatha nīharitabbaniyāmena te nīharathāti sabbe nīharāpetvā tattheva satthu vihāraṃ kāretvā brahmadeyyaṃ katvā udakaṃ pātesi . So kāḷakena kāritatāya kāḷakārāmo nāma jāto. Bhagavā tasmiṃ samaye tattha viharati. Tena vuttaṃ sākete viharati kāḷakārāmeti.

Bhikkhū āmantesīti pacasate bhikkhū āmantesi. Te kira sāketanagaravāsino kulaputtā satthu dhammadesanaṃ sutvā satthu santike pabbajitvā upaṭṭhānasālāya nisinnā aho buddhaguṇā nāma mahantā, evarūpaṃ nāma micchādiṭṭhikaṃ kāḷakaseṭṭhiṃ diṭṭhito mocetvā sotāpattiphalaṃ pāpetvā sakalanagaraṃ satthārā devalokasadisaṃ katanti dasabalassa guṇaṃ kathenti. Satthā tesaṃ guṇaṃ kathentānaṃ cittaṃ upaparikkhitvā mayi gate mahatī desanā samuṭṭhissati, desanāpariyosāne ca ime pacasatā bhikkhū arahatte patiṭṭhahissanti, mahāpathavī udakapariyantaṃ katvā kampissatīti dhammasabhaṃ gantvā paattavarabuddhāsane nisinno te bhikkhū ādiṃ katvā yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassāti imaṃ desanaṃ ārabhi. Evamidaṃ suttaṃ guṇakathāya nikkhittanti veditabbaṃ.

Tattha tamahaṃ jānāmīti padapariyosāne mahāpathavī udakapariyantaṃ katvā akampittha. Abbhaāsinti abhiaāsiṃ, jāninti attho. Viditanti pākaṭaṃ katvā ātaṃ. Iminā etaṃ dasseti ae jānantiyeva, mayā pana pākaṭaṃ katvā viditanti. Imehi tīhi padehi sabbautabhūmi nāma kathitā. Taṃ tathāgato na upaṭṭhāsīti taṃ chadvārikaṃ ārammaṇaṃ tathāgato taṇhāya vā diṭṭhiyā vā na upaṭṭhāsi na upagachi. Ayahi passati bhagavā cakkhunā rūpaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto so bhagavā. Suṇāti bhagavā sotena saddaṃ. Ghāyati bhagavā ghānena gandhaṃ. Sāyati bhagavā jivhāya rasaṃ. Phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṃ. Vijānāti bhagavā manasā dhammaṃ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto so bhagavā. Tena vuttaṃ taṃ tathāgato na upaṭṭhāsīti. Iminā padena khīṇāsavabhūmi kathitāti veditabbā.

Taṃ mamassa musāti taṃ me vacanaṃ musāvādo nāma bhaveyya. Taṃ passa tādisamevāti tampi musāvādo bhaveyya. Taṃ mamassa kalīti taṃ vacanaṃ mayhaṃ doso bhaveyyāti attho. Ettāvatā saccabhūmi nāma kathitāti veditabbā.

Daṭṭhādaṭṭhabbanti disvā daṭṭhabbaṃ. Diṭṭhaṃ na maatīti taṃ diṭṭhaṃ rūpāyatanaṃ ahaṃ mahājanena diṭṭhameva passāmīti taṇhāmānadiṭṭhīhi na maati. Adiṭṭhaṃ na maatīti ahaṃ mahājanena adiṭṭhameva etaṃ passāmīti evampi taṇhādīhi maanāhi na maati. Daṭṭhabbaṃ na maatīti mahājanena diṭṭhaṃ passāmīti evampi tāhi maanāhi na maati. Daṭṭhabbahi adiṭṭhampi hotiyeva. Evarūpāni hi vacanāni tīsupi kālesu labbhanti, tenassa attho vutto. Daṭṭhāraṃna maatīti passitāraṃ ekasattaṃ nāma tāhi maanāhi na maatīti attho. Sesaṭṭhānesupi imināva nayena attho veditabbo. Iminā ettakena ṭhānena suatābhūmi nāma kathitā.

Iti kho, bhikkhaveti evaṃ kho, bhikkhave. Tādīyeva tādīti tāditā nāma ekasadisatā. Tathāgato ca yādiso lābhādīsu, tādisova alābhādīsu. Tena vuttaṃ lābhepi tādī, alābhepi tādī. Yasepi tādī, ayasepi tādī. Nindāyapi tādī, pasaṃsāyapi tādī. Sukhepi tādī, dukkhepi tādīti (mahāni. 38, 192). Imāya tāditāya tādī. Tamhā ca pana tādimhāti tato tathāgatatādito ao uttaritaro vā paṇītataro vā tādī natthīti ettāvatā tādibhūmi nāma kathitā. Imāhi pacabhūmīhi desanaṃ niṭṭhāpentassa pacasupi ṭhānesu mahāpathavī sakkhibhāvena akampittha. Desanāpariyosāne te pacasate adhunāpabbajite kulaputte ādiṃ katvā taṃ ṭhānaṃ pattānaṃ devamanussānaṃ caturāsīti pāṇasahassāni amatapānaṃ piviṃsu.

Bhagavāpi suttaṃ niṭṭhāpetvā gāthāhi kūṭaṃ gaṇhanto yaṃkicītiādimāha. Tattha ajjhositaṃ saccamutaṃ paresanti paresaṃ saddhāya parapattiyāyanāya saccamutanti maitvā ajjhositaṃ gilitvā pariniṭṭhāpetvā gahitaṃ. Sayasaṃvutesūti sayameva saṃvaritvā piyāyitvā gahitagahaṇesu, diṭṭhigatikesūti attho. Diṭṭhigatikā hi sayaṃ saṃvutāti vuccanti. Saccaṃ musā vāpi paraṃ daheyyāti tesu sayaṃ saṃvutasaṅkhātesu diṭṭhigatikesu tathāgato tādī tesaṃ ekampi vacanaṃ idameva saccaṃ moghamaanti evaṃ saccaṃ musā vāpi paraṃ uttamaṃ katvā na odaheyya, na saddaheyya, na pattiyāyeyya. Etaca sallanti etaṃ diṭṭhisallaṃ. Paṭikacca disvāti puretaraṃ bodhimūleyeva disvā. Visattāti laggā lagitā palibuddhā. Jānāmi passāmi tatheva etanti yathāyaṃ pajā ajjhositā gilitvā pariniṭṭhāpetvā visattā laggā lagitā, evaṃ ahampi jānāmi passāmi. Tathā evaṃ yathā etāya pajāya gahitanti evaṃ ajjhositaṃ natthi tathāgatānanti attho.

1. Một thời, Thế Tn tr ở Sketa, tại khu vườn Klaka. Tại đấy, Thế Tn gọi cc Tỷ-kheo:

- Ny cc Tỷ-kheo.

- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Cc tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn. Thế tn ni như sau:

Yaṃ , bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi.

- Ny cc Tỷ-kheo, ci g trong ton thế giới với Thin giới, Ma giới, Phạm thin giới, cng với quần chng Sa-mn, B-la-mn, chư Thin v loi Người, được thấy ... được tư st, tất cả Ta đều biết.

Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ abbhaāsiṃ. Taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāsi.

Yaṃ , bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa musā.

Yaṃ, bhikkhavepe tamahaṃ jānāmi ca na ca jānāmīti vadeyyaṃ, taṃpassa [taṃ pissa (syā. kaṃ.), taṃ mamassa (ka.)] tādisameva.

Yaṃ, bhikkhavepe tamahaṃ neva jānāmi na na jānāmīti vadeyyaṃ, taṃ mamassa kali.

Ny cc Tỷ-kheo, ci g trong ton thế giới ny ... được thấy, được tư st, Ta đ được biết r như sau: "Tất cả đều được Như Lai biết đến. Như Lai khng c dựng đứng ln". Ny cc Tỷ-kheo, nếu Ta ni rằng: "Ta biết tất cả, ci g trong ton thế giới ... được thấy, được tư st". Như vậy, l c ni lo trong ta. Nếu Ta ni như sau: "Ta cả hai biết v khng biết". Như vậy, l c ni lo trong ta. Nếu Ta ni như sau: "Ta khng biết v cũng khng phải biết". Như vậy l c ni lo trong Ta. Như vậy c lỗi trong Ta.

 

Iti kho, bhikkhave, tathāgato daṭṭhā daṭṭhabbaṃ, diṭṭhaṃ na maati, adiṭṭhaṃ na maati, daṭṭhabbaṃ na maati, daṭṭhāraṃ na maati; sutvā sotabbaṃ, sutaṃ na maati, asutaṃ na maati, sotabbaṃ na maati, sotāraṃ na maati; mutvā motabbaṃ, mutaṃ na maati, amutaṃ na maati, motabbaṃ na maati, motāraṃ na maati; viatvā viātabbaṃ, viātaṃ na maati, aviātaṃ na maati, viātabbaṃ na maati, viātāraṃ na maati. Iti kho, bhikkhave, tathāgato diṭṭhasutamutaviātabbesu dhammesu tādīyeva tādī [tādisova tādī (syā. kaṃ.), tādise yeva tādī (pī.), tādīyeva tādīyevekā (ka.)]. Tamhā ca pana tādimhā [tāditamhā (sī. pī.)] ao tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmīti.

Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, Như Lai l vị đ thấy những g cần thấy, nhưng khng c tưởng tượng điều đ được thấy, khng c tưởng tượng những ci g khng được thấy, khng c tưởng tượng những g cần phải thấy, khng c tưởng tượng đối với người thấy. nghe những g cần nghe, nhưng khng c tưởng tượng điều đ được nghe, khng c tưởng tượng những ci g khng được nghe, khng c tưởng tượng những g cần phải nghe, khng c tưởng tượng đối với người nghe. cảm gic những g cần cảm gic, nhưng khng c tưởng tượng điều đ được cảm gic, khng c tưởng tượng những ci g khng được cảm gic, khng c tưởng tượng những g cần phải cảm gic, khng c tưởng tượng đối với người cảm gic. thức tri những g cần thức tri, nhưng khng c tưởng tượng điều đ được thức tri, khng c tưởng tượng những ci g khng được thức tri, khng c tưởng tượng những ci g cần phải thức tri, khng c tưởng tượng đối với người thức tri. Như vậy, ny cc Tỷ-kheo, Như Lai đối với cc php được thấy, được nghe, được cảm gic, được thức tri, đều đ biết r, nn vị ấy l như vậy. Lại nữa, hơn người như vậy, khng c ai khc tối thượng hơn v th thắng hơn, Ta tuyn bố như vậy.

Yaṃ kici diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā,

Ajjhositaṃ saccamutaṃ paresaṃ;

Na tesu tādī sayasaṃvutesu,

Saccaṃ musā vāpi paraṃ daheyya.

Etaca sallaṃ paṭikacca [paṭigacca (sī. pī.)] disvā,

Ajjhositā yattha pajā visattā;

Jānāmi passāmi tatheva etaṃ,

Ajjhositaṃ natthi tathāgatānantntti. catutthaṃ;

Ci g được thấy, nghe
ược cảm gic chấp trước
ược nghĩ l chn thực
Bởi cc hạng người khc
Giữa những người thấy vậy
Ta khng phải như vậy
Những điều chng tuyn bố
Dầu l thật hay lo
Ta khng xem tối hậu
Ta trong thời đ qua
Thấy được mũi tn ny
Loi Người bị cu mc
Ta biết v Ta thấy
Cc đức Phật Như Lai
Khng tham đắm như vậy.

 

5. Brahmacariyasuttaṃ

5. Brahmacariyasuttavaṇṇanā

(V) (25) Phạm Hạnh

25. Nayidaṃ , bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati janakuhanatthaṃ, na janalapanatthaṃ, na lābhasakkārasilokānisaṃsatthaṃ, na itivādappamokkhānisaṃsatthaṃ, na iti maṃ jano jānātūti.

25. Pacame janakuhanatthanti tīhi kuhanavatthūhi janassa kuhanatthāya. Na janalapanatthanti na janassa upalāpanatthaṃ. Na lābhasakkārasilokānisaṃsatthanti na cīvarādithutivacanatthaṃ. Na itivādappamokkhānisaṃsatthanti na tena tena kāraṇena katavādānisaṃsatthaṃ, na vādassa pamokkhānisaṃsatthaṃ. Na iti maṃ jano jānātūti na evaṃ kira esa bhikkhu, evaṃ kira esa bhikkhūti janassa jānanatthāya. Saṃvaratthanti pacahi saṃvarehi saṃvaraṇatthāya. Pahānatthanti tīhi pahānehi pajahanatthāya. Virāgatthanti rāgādīnaṃ virajjanatthāya. Nirodhatthanti tesaṃyeva nirujjhanatthāya. Anītihanti itihaparivajjitaṃ, aparapattiyanti attho. Nibbānogadhagāminanti nibbānassa antogāminaṃ. Maggabrahmacariyahi nibbānaṃ ārammaṇaṃ karitvā nibbānassa antoyeva vattati pavattati. Paṭipajjantīti duvidhampi paṭipajjanti. Imasmiṃ sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathetvā gāthāsu vivaṭṭameva kathitaṃ.

 

1.- Phạm hạnh được sống, ny cc Tỷ-kheo, khng v mục đch lừa dối quần chng, khng v mục đnh mơn trớn quần chng, khng v mục đch được lợi ch về lợi dưỡng, cung knh, danh vọng, khng v mục đch được lợi ch thot khỏi lời ph bnh bn tn, khng với nghĩ: "Mong quần chng biết Ta như vậy".

Atha kho idaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ virāgatthaṃ nirodhatthanti.

V ny cc Tỷ-kheo, Phạm hạnh ny được sống với mục đch được chế ngự, với mục đch đoạn tận, với mục đch ly tham, với mục đch đoạn diệt.

Saṃvaratthaṃ pahānatthaṃ, brahmacariyaṃ anītihaṃ;

Adesayi so bhagavā, nibbānogadhagāminaṃ;

Esa maggo mahantehi [mahattebhi (ka.) itivu. 35], anuyāto mahesibhi.

Ye ca taṃ paṭipajjanti, yathā buddhena desitaṃ;

Dukkhassantaṃ karissanti, satthusāsanakārinoti. pacamaṃ;

2.

Với mục đch chế ngự,
Với mục đch đoạn tận,
L đời sống Phạm hạnh,
Trnh xa lời ni sung,
Thế Tn đ tuyn bố,
i đến nhập Niết-bn,
Con đường ny được đi,
Bởi đại nhn, đại sĩ,
Ai dấn bước thực hnh,
ng như lời Phật dạy,
Sẽ chấm dứt khổ đau,
Lm theo ạo Sư dạy.

6. Kuhasuttaṃ

6. Kuhasuttavaṇṇanā

(VI) (26) Kẻ Lừa Dối.

26.[itivu. 108 itivuttakepi] Ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā.

 

26. Chaṭṭhe kuhāti kuhakā. Thaddhāti kodhena ca mānena ca thaddhā. Lapāti upalāpakā. Siṅgīti tattha katamaṃ siṅgaṃ, yaṃ siṅgaṃ siṅgāratā cāturatā cāturiyaṃ parikkhattatā pārikkhattiyanti (vibha. 852) evaṃ vuttehi siṅgasadisehi pākaṭakilesehi samannāgatā. Unnaḷāti uggatanaḷā tucchamānaṃ ukkhipitvā ṭhitā. Asamāhitāti cittekaggamattassāpi alābhino. Name te, bhikkhave, bhikkhū māmakāti te mayhaṃ bhikkhū mama santakā na honti. Te mayhanti idaṃ pana satthāraṃ uddissa pabbajitattā vuttaṃ. Te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakāti idhāpi meti attānaṃ uddissa pabbajitattā vadati, sammāpaṭipannattā pana māmakāti āha. Vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjantīti sīlādīhi guṇehi vaḍḍhanato vuddhiṃ, niccalabhāvena virūḷhiṃ, sabbattha patthaṭatāya vepullaṃ pāpuṇanti. Te panete yāva arahattamaggā viruhanti, arahattaphalaṃ patte virūḷhā nāma honti. Iti imasmiṃ suttepi gāthāsupi vaṭṭavivaṭṭameva kathitaṃ.

1.- Những vị Tỷ-kheo no, ny cc Tỷ-kheo, lừa dối cứng đầu, lắm mồm lắm miệng, hoang dm, hỗn ho, khng c định tĩnh, những Tỷ-kheo ấy khng phải l Tỷ-kheo của Ta.

Apagatā ca te, bhikkhave , bhikkhū imasmā dhammavinayā, na ca te imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti.

Những Tỷ-kheo ấy đ rơi khỏi Php Luật ny. V họ khng đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng trong Php Luật ny.

Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā.

V ny cc Tỷ-kheo, cc Tỷ-kheo no khng lừa dối, khng lắm mồm lắm miệng, c tr, khng cứng đầu, kho định tĩnh, những Tỷ-kheo ấy phải l Tỷ-kheo của Ta.

Anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Te ca imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjantīti.

V những Tỷ-kheo ấy khng rơi khỏi Php Luật ny, v họ đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng trong Php Luật ny.

[itivu. 108 itivuttakepi] Kuhā thaddhā lapā siṅgī, unnaḷā asamāhitā;

Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite.

Nikkuhā nillapā dhīrā, atthaddhā susamāhitā;

Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesiteti. chaṭṭhaṃ;

2.

Kẻ lừa dối cứng đầu,
Kẻ lắm mồm, hoang dm,
Kẻ hỗn ho, khng định,
Khng tăng trưởng cc php,
ược bậc Chnh ẳng Gic,
Tuyn bố v thuyết giảng,
Khng lừa, khng lắm mồm,
C tr, khng cứng đầu,
Với tm kho định tĩnh,
Chng tăng trưởng cc php,
ược bậc Chnh ẳng Gic,
Tuyn bố v thuyết giảng.

7. Santuṭṭhisuttaṃ

7. Santuṭṭhisuttavaṇṇanā

(VII) (27) Biết ủ

27. Cattārimāni , bhikkhave, appāni ca [ceva (ka.)] sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Katamāni cattāri?

27. Sattame appānīti parittāni. Sulabhānīti sukhena laddhabbāni, yattha katthaci sakkā honti labhituṃ. Anavajjānīti niddosāni. Piṇḍiyālopabhojananti jaṅghāpiṇḍiyabalena caritvā ālopamattaṃ laddhaṃ bhojanaṃ. Pūtimuttanti yaṃkici muttaṃ. Yathā hi suvaṇṇavaṇṇopi kāyo pūtikāyoti vuccati, evaṃ abhinavampi muttaṃ pūtimuttameva.

Vighātoti vigataghāto, cittassa dukkhaṃ na hotīti attho. Disānappaṭihaatīti yassa hi asukaṭṭhānaṃ nāma gato cīvarādīni labhissāmīti cittaṃ uppajjati, tassa disā paṭihaati nāma. Yassa evaṃ na uppajjati, tassa nappaṭihaati nāma. Dhammāti paṭipattidhammā. Sāmaassānulomikāti samaṇadhammassa anulomā. Adhiggahitāti sabbete tuṭṭhacittassa bhikkhuno adhiggahitā honti antogatā na paribāhirāti.

 

1. - Ny cc Tỷ-kheo, c bốn php ny l khng quan trọng, dễ được v khng c phạm lỗi. Thế no l bốn?

Paṃsukūlaṃ, bhikkhave, cīvarānaṃ appaca sulabhaca , taca anavajjaṃ.

Trong cc loại y, ny cc Tỷ-kheo, y phấn tảo (y lượm từ đống rc) l khng quan trọng, dễ được v khng c phạm lỗi.

Piṇḍiyālopo, bhikkhave, bhojanānaṃ appaca sulabhaca, taca anavajjaṃ.

Trong cc loại đồ ăn, ny cc Tỷ-kheo, khi khất thực từng miếng l khng quan trọng, dễ được v khng vi phạm.

Rukkhamūlaṃ, bhikkhave, senāsanānaṃ appaca sulabhaca, taca anavajjaṃ.

Trong cc sng tọa, ny cc Tỷ-kheo, gốc cy l khng quan trọng, dễ được v khng c phạm lỗi.

Pūtimuttaṃ, bhikkhave, bhesajjānaṃ appaca sulabhaca, taca anavajjaṃ.

Trong cc loại dược phẩm, ny cc Tỷ-kheo, nước đi quỉ l khng quan trọng, dễ được v khng c phạm lỗi.

Imāni kho, bhikkhave, cattāri appāni ca sulabhāni ca, tāni ca anavajjāni. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca, idamassāhaṃ aataraṃ sāmaaṅganti [sāmaanti (ka.)] vadāmīti.

Bốn loại, ny cc Tỷ-kheo, khng quan trọng, dễ được, khng c phạm lỗi ny, nếu Tỷ-kheo, ny cc Tỷ-kheo, biết đủ, với cc loại khng quan trọng, dễ được ny, Ta tuyn bố rằng đy l một trong những chi phần của Sa-mn hạnh.

Anavajjena tuṭṭhassa, appena sulabhena ca;

Na senāsanamārabbha, cīvaraṃ pānabhojanaṃ;

Vighāto hoti cittassa, disā nappaṭihaati.

Ye cassa dhammā akkhātā, sāmaassānulomikā;

Adhiggahitā tuṭṭhassa, appamattassa sikkhatoti. sattamaṃ;

 

2.

Biết đủ với sự vật,
Khng quan trọng, dễ được,
Lại khng c phạm tội,
Tm khng bị phiền nhiễu,
Về vấn đề tr xứ,
Y o v ăn uống,
Tm khng bị lo lắng,
Về phương hướng phải đi,
Cc php được tuyn bố,
Thuận lợi Sa-mn hạnh,
Chng được c đầy đủ.
Với vị biết vừa đủ,
Với vị khng phng dật,
Tinh cần trong học tập.

8. Ariyavaṃsasuttaṃ

8. Ariyavaṃsasuttavaṇṇanā

(VIII) (28) Truyền Thống.

28. Cattārome , bhikkhave, ariyavaṃsā aggaā rattaā vaṃsaā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Katame cattāro?

28. Aṭṭhamassa ajjhāsayiko nikkhepo. Imaṃ kira mahāariyavaṃsasuttantaṃ bhagavā jetavanamahāvihāre dhammasabhāyaṃ paattavarabuddhāsane nisinno attanopi parapuggalānampi ajjhāsayavasena parivāretvā nisinnāni cattālīsa bhikkhusahassāni, bhikkhaveti āmantetvā cattārome, bhikkhave, ariyavaṃsāti ārabhi. Tattha ariyavaṃsāti ariyānaṃ vaṃsā. Yathā hi khattiyavaṃso brāhmaṇavaṃso vessavaṃso suddavaṃso samaṇavaṃso kulavaṃso rājavaṃso, evaṃ ayampi aṭṭhamo ariyavaṃso ariyatanti ariyapaveṇī nāma hoti. So kho panāyaṃ ariyavaṃso imesaṃ vaṃsānaṃ mūlagandhādīnaṃ kāḷānusārigandhādayo viya aggamakkhāyati.

Ke pana te ariyā, yesaṃ ete vaṃsāti? Ariyā vuccanti buddhā ca paccekabuddhā ca tathāgatasāvakā ca, etesaṃ ariyānaṃ vaṃsāti ariyavaṃsā. Ito pubbe hi satasahassakappādhikānaṃ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake taṇhaṅkaro, medhaṅkaro , saraṇaṅkaro, dīpaṅkaroti cattāro buddhā uppannā, te ariyā, tesaṃ ariyānaṃ vaṃsāti ariyavaṃsā. Tesaṃ buddhānaṃ parinibbānato aparabhāge asaṅkhyeyyaṃ atikkamitvā koṇḍao nāma buddho uppannope imasmiṃ kappe kakusandho, koṇāgamano, kassapo, amhākaṃ bhagavā gotamoti cattāro buddhā uppannā, tesaṃ ariyānaṃ vaṃsāti ariyavaṃsā. Apica atītānāgatapaccuppannānaṃ sabbabuddha-paccekabuddha-buddhasāvakānaṃ ariyānaṃ vaṃsāti ariyavaṃsā.

Te kho panete aggaā aggāti jānitabbā, rattaā dīgharattaṃ pavattāti jānitabbā, vaṃsaā vaṃsāti jānitabbā. Porāṇā na adhunuppattikā. Asaṃkiṇṇā avikiṇṇā anapanītā. Asaṃkiṇṇapubbā atītabuddhehipi na saṃkiṇṇapubbā, ki imehīti na apanītapubbā. Na saṃkīyantīti idānipi na apanīyanti. Na saṃkīyissantīti anāgatabuddhehipi na apanīyissanti. Ye loke viū samaṇabrāhmaṇā, tehi appaṭikuṭṭhā, samaṇehi brāhmaṇehi viūhi aninditā agarahitā.

Santuṭṭho hotīti paccayasantosavasena santuṭṭho hoti. Itarītarenāti na thūlasukhumalūkhapaṇītathirajiṇṇānaṃ yena kenaci, atha kho yathāladdhādīnaṃ itarītarena yena kenaci santuṭṭho hotīti attho. Cīvarasmihi tayo santosā yathālābhasantoso yathābalasantoso yathāsāruppasantosoti. Piṇḍapātādīsupi eseva nayo. Tesaṃ vitthārakathā santuṭṭhassa, bhikkhave, anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjantīti imasmiṃ sutte vuttanayeneva veditabbā. Iti ime tayo santose sandhāya santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, yathāladdhādīsu yena kenaci cīvarena santuṭṭho hotīti vuttaṃ.

Ettha ca cīvaraṃ jānitabbaṃ, cīvarakkhettaṃ jānitabbaṃ, paṃsukūlaṃ jānitabbaṃ, cīvarasantoso jānitabbo, cīvarappaṭisaṃyuttāni dhutaṅgāni jānitabbāni. Tattha cīvaraṃ jānitabbanti khomādīni cha cīvarāni dukūlādīni cha anulomacīvarāni jānitabbāni. Imāni dvādasa kappiyacīvarāni. Kusacīraṃ, vākacīraṃ, phalakacīraṃ, kesakambalaṃ, vāḷakambalaṃ, potthako, cammaṃ, ulūkapakkhaṃ, rukkhadussaṃ, latādussaṃ, erakadussaṃ, kadalidussaṃ, veḷudussanti evamādīni pana akappiyacīvarāni.

Cīvarakkhettanti saṅghato vā gaṇato vā ātito vā mittato vā attano vā dhanena, paṃsukūlaṃ vāti evaṃ uppajjanato cha khettāni, aṭṭhannaca mātikānaṃ vasena aṭṭha khettāni jānitabbāni.

Paṃsukūlanti sosānikaṃ, pāpaṇikaṃ, rathiyaṃ, saṅkārakūṭakaṃ, sotthiyaṃ, sinānaṃ, titthaṃ, gatapaccāgataṃ, aggidaḍḍhaṃ, gokhāyitaṃ, upacikakhāyitaṃ, undūrakhāyitaṃ , antacchinnaṃ, dasacchinnaṃ, dhajāhaṭaṃ, thūpaṃ, samaṇacīvaraṃ, sāmuddiyaṃ, ābhisekiyaṃ, panthikaṃ, vātāhaṭaṃ, iddhimayaṃ, devadattiyanti tevīsati paṃsukūlāni veditabbāni. Ettha ca sotthiyanti gabbhamalaharaṇaṃ. Gatapaccāgatanti matakasarīraṃ pārupitvā susānaṃ netvā ānītacīvaraṃ. Dhajāhaṭanti dhajaṃ ussāpetvā tato ānītaṃ. Thūpanti vammike pūjitacīvaraṃ. Sāmuddiyanti samuddavīcīhi thalaṃ pāpitaṃ. Panthikanti panthaṃ gacchantehi corabhayena pāsāṇehi koṭṭetvā pārutacīvaraṃ. Iddhimayanti ehibhikkhucīvaraṃ. Sesaṃ pākaṭamevāti.

Cīvarasantosoti vīsati cīvarasantosā cīvare vitakkasantoso, gamanasantoso, pariyesanasantoso, paṭilābhasantoso, mattapaṭiggahaṇasantoso, loluppavivajjanasantoso, yathālābhasantoso, yathābalasantoso, yathāsāruppasantoso, udakasantoso, dhovanasantoso, karaṇasantoso, parimāṇasantoso, suttasantoso, sibbanasantoso, rajanasantoso, kappasantoso, paribhogasantoso, sannidhiparivajjanasantoso, vissajjanasantosoti.

Tattha sādakabhikkhunā temāsaṃ nibaddhavāsaṃ vasitvā ekamāsamattaṃ vitakketuṃ vaṭṭati. So hi pavāretvā cīvaramāse cīvaraṃ karoti, paṃsukūliko aḍḍhamāseneva karoti. Idaṃ māsaḍḍhamāsamattaṃ vitakkanaṃ vitakkasantoso nāma. Vitakkasantosena pana santuṭṭhena bhikkhunā pācīnakhaṇḍarājivāsikapaṃsukūlikattherasadisena bhavitabbaṃ.

Thero kira cetiyapabbatavihāre cetiyaṃ vandissāmīti āgato cetiyaṃ vanditvā cintesi mayhaṃ cīvaraṃ jiṇṇaṃ, bahūnaṃ vasanaṭṭhāne labhissāmīti. So mahāvihāraṃ gantvā saṅghattheraṃ disvā vasanaṭṭhānaṃ pucchitvā tattha vuttho punadivase cīvaraṃ ādāya āgantvā theraṃ vandi. Thero kiṃ , āvusoti āha. Gāmadvāraṃ, bhante, gamissāmīti. Ahampāvuso, gamissāmīti . Sādhu, bhanteti gacchanto mahābodhidvārakoṭṭhake ṭhatvā puavantānaṃ vasanaṭṭhāne manāpaṃ labhissāmīti cintetvā aparisuddho me vitakkoti tatova paṭinivatti. Punadivase ambaṅgaṇasamīpato, punadivase mahācetiyassa uttaradvārato tattheva paṭinivattitvā catutthadivase therassa santikaṃ agamāsi. Thero imassa bhikkhuno vitakko na parisuddho bhavissatīti cīvaraṃ gahetvā tena saddhiṃyeva pahaṃ pucchamāno gāmaṃ pāvisi. Taca rattiṃ eko manusso uccārapalibuddho sāṭakeyeva vaccaṃ katvā taṃ saṅkāraṭṭhāne chaḍḍesi. Paṃsukūlikatthero taṃ nīlamakkhikāhi samparikiṇṇaṃ disvā ajaliṃ paggahesi. Mahāthero kiṃ, āvuso, saṅkāraṭṭhānassa ajaliṃ paggaṇhāsīti. Nāhaṃ, bhante, saṅkāraṭṭhānassa ajaliṃ paggaṇhāmi, mayhaṃ pitu dasabalassa paggaṇhāmi, puṇṇadāsiyā sarīraṃ pārupitvā chaḍḍitaṃ paṃsukūlaṃ tumbamatte pāṇake vidhunitvā susānato gaṇhantena dukkarataraṃ kataṃ , bhanteti. Mahāthero parisuddho vitakko paṃsukūlikassāti cintesi. Paṃsukūlikattheropi tasmiṃyeva ṭhāne ṭhito vipassanaṃ vaḍḍhetvā tīṇi phalāni patto taṃ sāṭakaṃ gahetvā cīvaraṃ katvā pārupitvā pācīnakhaṇḍarājiṃ gantvā aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇi.

Cīvaratthāya gacchantassa pana kattha labhissāmīti acintetvā kammaṭṭhānasīseneva gamanaṃ gamanasantoso nāma. Pariyesantassa pana yena vā tena vā saddhiṃ apariyesitvā lajjiṃ pesalaṃ bhikkhuṃ gahetvā pariyesanaṃ pariyesanasantoso nāma. Evaṃ pariyesantassa āhariyamānaṃ cīvaraṃ dūrato disvā etaṃ manāpaṃ bhavissati, etaṃ amanāpanti evaṃ avitakketvā thūlasukhumādīsu yathāladdheneva santussanaṃ paṭilābhasantoso nāma. Evaṃ laddhaṃ gaṇhantassāpi ettakaṃ dupaṭṭassa bhavissati, ettakaṃ ekapaṭṭassāti attano pahonakamatteneva santussanaṃ mattapaṭiggahaṇasantoso nāma. Cīvaraṃ pariyesantassa pana asukassa gharadvāre manāpaṃ labhissāmīti acintetvā dvārapaṭipāṭiyā caraṇaṃ loluppavivajjanasantoso nāma.

Lūkhapaṇītesu yena kenaci yāpetuṃ sakkontassa yathāladdheneva yāpanaṃ yathālābhasantoso nāma. Attano thāmaṃ jānitvā yena yāpetuṃ sakkoti, tena yāpanaṃ yathābalasantoso nāma. Manāpaṃ aassa datvā attanā yena kenaci yāpanaṃ yathāsāruppasantoso nāma.

Kattha udakaṃ manāpaṃ, kattha amanāpanti avicāretvā yena kenaci dhovanūpagena udakena dhovanaṃ udakasantoso nāma. Paṇḍumattikagerukapūtipaṇṇarasakiliṭṭhāni pana udakāni vajjetuṃ vaṭṭati. Dhovantassa pana muggarādīhi apaharitvā hatthehi madditvā dhovanaṃ dhovanasantoso nāma. Tathā asujjhantaṃ paṇṇāni pakkhipitvā tāpitaudakenāpi dhovituṃ vaṭṭati. Evaṃ dhovitvā karontassa idaṃ thūlaṃ, idaṃ sukhumanti akopetvā pahonakanīhāreneva karaṇaṃ karaṇasantoso nāma. Timaṇḍalapaticchādanamattasseva karaṇaṃ parimāṇasantoso nāma. Cīvarakaraṇatthāya pana manāpaṃ suttaṃ pariyesissāmīti avicāretvā rathikādīsu vā devaṭṭhāne vā āharitvā pādamūle vā ṭhapitaṃ yaṃkicideva suttaṃ gahetvā karaṇaṃ suttasantoso nāma.

Kusibandhanakāle pana aṅgulamatte satta vāre na vijjhitabbaṃ. Evaṃ karontassa hi yo bhikkhu sahāyo na hoti, tassa vattabhedopi natthi. Tivaṅgulamatte pana satta vāre vijjhitabbaṃ. Evaṃ karontassa maggappaṭipannenāpi sahāyena bhavitabbaṃ. Yo na hoti, tassa vattabhedo. Ayaṃ sibbanasantoso nāma. Rajantena pana kāḷakacchakādīni pariyesantena na caritabbaṃ, somavakkalādīsu yaṃ labhati, tena rajitabbaṃ. Alabhantena pana manussehi arae vākaṃ gahetvā chaḍḍitarajanaṃ vā bhikkhūhi pacitvā chaḍḍitakasaṭaṃ vā gahetvā rajitabbaṃ. Ayaṃ rajanasantoso nāma. Nīlakaddamakāḷasāmesu yaṃkici gahetvā hatthipiṭṭhe nisinnassa paāyamānakappakaraṇaṃ kappasantoso nāma.

Hirikopīnappaṭicchādanamattavasena paribhujanaṃ paribhogasantoso nāma. Dussaṃ pana labhitvā suttaṃ vā sūciṃ vā kārakaṃ vā alabhantena ṭhapetuṃ vaṭṭati, labhantena na vaṭṭati. Katampi sace antevāsikādīnaṃ dātukāmo hoti, te ca asannihitā, yāva āgamanā ṭhapetuṃ vaṭṭati. Āgatamattesu dātabbaṃ. Dātuṃ asakkontena adhiṭṭhātabbaṃ. Aasmiṃ cīvare sati paccattharaṇampi adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati. Anadhiṭṭhitameva hi sannidhi hoti, adhiṭṭhitaṃ na hotīti mahāsīvatthero āha. Ayaṃ sannidhiparivajjanasantoso nāma. Vissajjentena pana na mukhaṃ oloketvā dātabbaṃ, sāraṇīyadhamme ṭhatvā vissajjetabbanti ayaṃ vissajjanasantoso nāma.

Cīvarappaṭisaṃyuttāni dhutaṅgāni nāma paṃsukūlikaṅgaceva tecīvarikaṅgaca. Tesaṃ vitthārakathā visuddhimagge (visuddhi. 1.24-25) veditabbā. Iti cīvarasantosamahāariyavaṃsaṃ pūrayamāno bhikkhu imāni dve dhutaṅgāni gopeti. Imāni gopento cīvarasantosamahāariyavaṃsavasena santuṭṭho hotīti.

Vaṇṇavādīti eko santuṭṭho hoti, santosassa vaṇṇaṃ na katheti. Eko na santuṭṭho hoti, santosassa vaṇṇaṃ katheti. Eko neva santuṭṭho hoti, na santosassa vaṇṇaṃ katheti. Eko santuṭṭho ceva hoti, santosassa ca vaṇṇaṃ katheti. Taṃ dassetuṃ itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādīti vuttaṃ.

Anesananti dūteyyapahinagamanānuyogapabhedaṃ nānappakāraṃ anesanaṃ. Appatirūpanti ayuttaṃ. Aladdhāti alabhitvā. Yathā ekacco kathaṃ nu kho cīvaraṃ labhissāmīti puavantehi bhikkhūhi saddhiṃ ekato hutvā kohaaṃ karonto uttasati paritassati, santuṭṭho bhikkhu evaṃ aladdhā cīvaraṃ na paritassati. Laddhā cāti dhammena samena labhitvā. Agadhitoti vigatalobhagiddho. Amucchitoti adhimattataṇhāya mucchaṃ anāpanno. Anajjhopannoti taṇhāya anotthato apariyonaddho. Ādīnavadassāvīti anesanāpattiyaca gedhitaparibhoge ca ādīnavaṃ passamāno. Nissaraṇapaoti yāvadeva sītassa paṭighātāyāti vuttaṃ nissaraṇameva pajānanto.

Itarītaracīvarasantuṭṭhiyāti yena kenaci cīvarena santuṭṭhiyā. Nevattānukkaṃsetīti ahaṃ paṃsukūliko, mayā upasampadamāḷeyeva paṃsukūlikaṅgaṃ gahitaṃ, ko mayā sadiso atthīti attukkaṃsanaṃ na karoti. No paraṃ vambhetīti ime panae bhikkhū na paṃsukūlikāti vā, paṃsukūlikaṅgamattampi etesaṃ natthīti vā evaṃ paraṃ na vambheti. Yo hi tattha dakkhoti yo tasmiṃ cīvarasantose vaṇṇavādādīsu vā dakkho cheko byatto. Analasoti sātaccakiriyāya ālasiyavirahito. Sampajāno paṭissatoti sampajānapaāya ceva satiyā ca yutto. Ariyavaṃse ṭhitoti ariyavaṃse patiṭṭhito.

Itarītarenapiṇḍapātenāti yena kenaci piṇḍapātena. Etthāpi piṇḍapāto jānitabbo, piṇḍapātakkhettaṃ jānitabbaṃ, piṇḍapātasantoso jānitabbo, piṇḍapātappaṭisaṃyuttaṃ dhutaṅgaṃ jānitabbaṃ . Tattha piṇḍapātoti odano kummāso sattu maccho maṃsaṃ khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ yāgu khādanīyaṃ sāyanīyaṃ lehanīyanti soḷasa piṇḍapātā.

Piṇḍapātakkhettanti saṅghabhattaṃ uddesabhattaṃ nimantanaṃ salākabhattaṃ pakkhikaṃ uposathikaṃ pāṭipadikabhattaṃ āgantukabhattaṃ gamikabhattaṃ gilānabhattaṃ gilānupaṭṭhākabhattaṃ dhurabhattaṃ kuṭibhattaṃ vārabhattaṃ vihārabhattanti pannarasa piṇḍapātakkhettāni.

Piṇḍapātasantosoti piṇḍapāte vitakkasantoso gamanasantoso pariyesanasantoso paṭilābhasantoso paṭiggahaṇasantoso mattapaṭiggahaṇasantoso loluppavivajjanasantoso yathālābhasantoso yathābalasantoso yathāsāruppasantoso upakārasantoso parimāṇasantoso paribhogasantoso sannidhiparivajjanasantoso vissajjanasantosoti pannarasa santosā.

Tattha sādako bhikkhu mukhaṃ dhovitvā vitakketi. Piṇḍapātikena pana gaṇena saddhiṃ caratā sāyaṃ therūpaṭṭhānakāle sve kattha piṇḍāya carissāmāti? Asukagāme, bhanteti ettakaṃ cintetvā tato paṭṭhāya na vitakketabbaṃ. Ekacārikena vitakkamāḷake ṭhatvā vitakketabbaṃ. Tato paṭṭhāya vitakkento ariyavaṃsā cuto hoti paribāhiro. Ayaṃ vitakkasantoso nāma.

Piṇḍāya pavisantena kuhiṃ labhissāmīti acintetvā kammaṭṭhānasīsena gantabbaṃ. Ayaṃ gamanasantoso nāma. Pariyesantena yaṃ vā taṃ vā aggahetvā lajjiṃ pesalameva gahetvā pariyesitabbaṃ. Ayaṃ pariyesanasantoso nāma. Dūratova āhariyamānaṃ disvā etaṃ manāpaṃ , etaṃ amanāpanti cittaṃ na uppādetabbaṃ. Ayaṃ paṭilābhasantoso nāma. Imaṃ manāpaṃ gaṇhissāmi, imaṃ amanāpaṃ na gaṇhissāmīti acintetvā yaṃkici yāpanamattaṃ gahetabbameva. Ayaṃ paṭiggahaṇasantoso nāma.

Ettha pana deyyadhammo bahu, dāyako appaṃ dātukāmo, appaṃ gahetabbaṃ. Deyyadhammopi bahu, dāyakopi bahuṃ dātukāmo, pamāṇeneva gahetabbaṃ. Deyyadhammo na bahu, dāyakopi appaṃ dātukāmo, appaṃ gahetabbaṃ. Deyyadhammo na bahu, dāyako pana bahuṃ dātukāmo, pamāṇena gahetabbaṃ . Paṭiggahaṇasmihi mattaṃ ajānanto manussānaṃ pasādaṃ makkheti, saddhādeyyaṃ vinipāteti, sāsanaṃ na karoti, vijātamātuyāpi cittaṃ gahetuṃ na sakkoti. Iti mattaṃ jānitvāva paṭiggahetabbanti ayaṃ mattapaṭiggahaṇasantoso nāma. Aḍḍhakulāniyeva agantvā dvārapaṭipāṭiyā gantabbaṃ. Ayaṃ loluppavivajjanasantoso nāma. Yathālābhasantosādayo cīvare vuttanayā eva.

Piṇḍapātaṃ paribhujitvā samaṇadhammaṃ anupālessāmīti evaṃ upakāraṃ atvā paribhujanaṃ upakārasantoso nāma. Pattaṃ pūretvā ānītaṃ na paṭiggahetabbaṃ. Anupasampanne sati tena gāhāpetabbaṃ, asati harāpetvā paṭiggahaṇamattaṃ gahetabbaṃ. Ayaṃ parimāṇasantoso nāma. Jighacchāya paṭivinodanaṃ idamettha nissaraṇanti evaṃ paribhujanaṃ paribhogasantoso nāma. Nidahitvā na paribhujitabbanti ayaṃ sannidhiparivajjanasantoso nāma. Mukhaṃ anoloketvā sāraṇīyadhamme ṭhitena vissajjetabbaṃ. Ayaṃ vissajjanasantoso nāma.

Piṇḍapātappaṭisaṃyuttāni pana paca dhutaṅgāni piṇḍapātikaṅgaṃ sapadānacārikaṅgaṃ ekāsanikaṅgaṃ pattapiṇḍikaṅgaṃ khalupacchābhattikaṅganti. Tesaṃ vitthārakathā visuddhimagge (visuddhi. 1.26-30) vuttā. Iti piṇḍapātasantosamahāariyavaṃsaṃ pūrayamāno bhikkhu imāni paca dhutaṅgāni gopeti, imāni gopento piṇḍapātasantosamahāariyavaṃsena santuṭṭho hoti. Vaṇṇavādītiādīni vuttanayeneva veditabbāni.

Senāsanenāti idha senāsanaṃ jānitabbaṃ, senāsanakkhettaṃ jānitabbaṃ, senāsanasantoso jānitabbo, senāsanappaṭisaṃyuttaṃ dhutaṅgaṃ jānitabbaṃ. Tattha senāsananti maco pīṭhaṃ bhisi bimbohanaṃ vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhā leṇaṃ aṭṭo māḷo veḷugumbo rukkhamūlaṃ yattha vā pana bhikkhū paṭikkamantīti imāni pannarasa senāsanāni.

Senāsanakkhettanti saṅghato vā gaṇato vā ātito vā mittato vā attano vā dhanena paṃsukūlaṃ vāti cha khettāni.

Senāsanasantosoti senāsane vitakkasantosādayo pannarasa santosā. Te piṇḍapāte vuttanayeneva veditabbā. Senāsanappaṭisaṃyuttāni pana paca dhutaṅgāni āraikaṅgaṃ rukkhamūlikaṅgaṃ abbhokāsikaṅgaṃ sosānikaṅgaṃ yathāsanthatikaṅganti. Tesaṃ vitthārakathā visuddhimagge (visuddhi. 1.31-35) vuttā. Iti senāsanasantosamahāariyavaṃsaṃ pūrayamāno bhikkhu imāni paca dhutaṅgāni gopeti. Imāni gopento senāsanasantosamahāariyavaṃsena santuṭṭho hoti.

Gilānapaccayo pana piṇḍapāteyeva paviṭṭho. Tattha yathālābhayathābalayathāsāruppasantoseneva santussitabbaṃ. Nesajjikaṅgaṃ bhāvanārāmaariyavaṃsaṃ bhajati. Vuttampi cetaṃ

Paca senāsane vuttā, paca āhāranissitā;

Eko vīriyasaṃyutto, dve ca cīvaranissitāti.

Iti bhagavā pathaviṃ pattharamāno viya sāgarakucchiṃ pūrayamāno viya ākāsaṃ vitthārayamāno viya ca paṭhamaṃ cīvarasantosaṃ ariyavaṃsaṃ kathetvā candaṃ uṭṭhāpento viya sūriyaṃ ullaṅghento viya ca dutiyaṃ piṇḍapātasantosaṃ kathetvā sineruṃ ukkhipanto viya tatiyaṃ senāsanasantosaṃ ariyavaṃsaṃ kathetvā idāni sahassanayapaṭimaṇḍitaṃ catutthaṃ bhāvanārāmaṃ ariyavaṃsaṃ kathetuṃ puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hotīti desanaṃ ārabhi.

Tattha āramaṇaṃ ārāmo, abhiratīti attho. Bhāvanāya ārāmo assāti bhāvanārāmo. Bhāvanāya ratoti bhāvanārato. Pacavidhe pahāne ārāmo assāti pahānārāmo. Apica bhāvento ramatīti bhāvanārāmo. Pajahanto ramatīti pahānārāmoti evamettha attho daṭṭhabbo. Ayahi cattāro satipaṭṭhāne bhāvento ramati, ratiṃ vindatīti attho. Tathā cattāro sammappadhāne. Cattāro iddhipāde, pacindriyāni, paca balāni, satta bojjhaṅge, satta anupassanā, aṭṭhārasa mahāvipassanā, sattatiṃsa bodhipakkhiyadhamme, aṭṭhatiṃsa ārammaṇavibhattiyo bhāvento ramati, ratiṃ vindati. Kāmacchandādayo pana kilese pajahanto ramati, ratiṃ vindati.

Imesu pana catūsu ariyavaṃsesu purimehi tīhi terasannaṃ dhutaṅgānaṃ catupaccayasantosassa ca vasena sakalaṃ vinayapiṭakaṃ kathitaṃ hoti, bhāvanārāmena avasesaṃ piṭakadvayaṃ. Imaṃ pana bhāvanārāmaṃ ariyavaṃsaṃ kathentena bhikkhunā paṭisambhidāmagge nekkhammapāḷiyā kathetabbo, dīghanikāye dasuttarasuttantapariyāyena kathetabbo, majjhimanikāye satipaṭṭhānasuttantapariyāyena kathetabbo, abhidhamme niddesapariyāyena kathetabbo.

Tattha paṭisambhidāmagge nekkhammapāḷiyāti

Nekkhammaṃ bhāvento ramati, kāmacchandaṃ pajahanto ramati. Abyāpādaṃ, byāpādaṃ ālokasaaṃ thinamiddhaṃ avikkhepaṃ, uddhaccaṃ dhammavavatthānaṃ vicikicchaṃ āṇaṃ avijjaṃ pāmojjaṃ aratiṃ paṭhamajjhānaṃ, paca nīvaraṇe dutiyajjhānaṃ vitakkavicāre tatiyajjhānaṃ pītiṃ catutthajjhānaṃ sukhadukkhe ākāsānacāyatanasamāpattiṃ bhāvento ramati, rūpasaaṃ paṭighasaaṃ nānattasaaṃ pajahanto ramati. Viāṇacāyatanasamāpattiṃpe nevasaānāsaāyatanasamāpattiṃ bhāvento ramati, ākicaāyatanasaaṃ pajahanto ramati.

Aniccānupassanaṃ bhāvento ramati, niccasaaṃ pajahanto ramati. Dukkhānupassanaṃ sukhasaaṃ anattānupassanaṃ attasaaṃ nibbidānupassanaṃ nandiṃ virāgānupassanaṃ rāgaṃ nirodhānupassanaṃ samudayaṃ paṭinissaggānupassanaṃ ādānaṃ khayānupassanaṃ ghanasaaṃ vayānupassanaṃ āyūhanaṃ vipariṇāmānupassanaṃ dhuvasaaṃ animittānupassanaṃ nimittaṃ appaṇihitānupassanaṃ paṇidhiṃ suatānupassanaṃ abhinivesaṃ adhipaādhammavipassanaṃ sārādānābhinivesaṃ yathābhūtaāṇadassanaṃ sammohābhinivesaṃ ādīnavānupassanaṃ ālayābhinivesaṃ paṭisaṅkhānupassanaṃ appaṭisaṅkhaṃ vivaṭṭānupassanaṃ saṃyogābhinivesaṃ sotāpattimaggaṃ diṭṭhekaṭṭhe kilese sakadāgāmimaggaṃ oḷārike kilese anāgāmimaggaṃ anusahagate kilese arahattamaggaṃ bhāvento ramati, sabbakilese pajahanto ramatīti (paṭi. ma. 1.41,95).

Evaṃ paṭisambhidāmagge nekkhammapāḷiyā kathetabbo.

Dīghanikāyedasuttarasuttantapariyāyenāti

Ekaṃ dhammaṃ bhāvento ramati, ekaṃ dhammaṃ pajahanto ramatipe dasa dhamme bhāvento ramati, dasa dhamme pajahanto ramati. Katamaṃ ekaṃ dhammaṃ bhāvento ramati? Kāyagatāsatiṃ sātasahagataṃ, imaṃ ekaṃ dhammaṃ bhāvento ramati. Katamaṃ ekaṃ dhammaṃ pajahanto ramati? Asmimānaṃ, imaṃ ekaṃ dhammaṃ pajahanto ramati. Katame dve dhammepe katame dasa dhamme bhāvento ramati? Dasa kasiṇāyatanāni, ime dasa dhamme bhāvento ramati. Katame dasa dhamme pajahanto ramati? Dasa micchatte, ime dasa dhamme pajahanto ramati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hotīti (dī. ni. 3.351-360).

Evaṃ dīghanikāye dasuttarasuttantapariyāyena kathetabbo.

Majjhimanikāye satipaṭṭhānasuttantapariyāyenāti

Ekāyano ayaṃ, bhikkhave, maggope yāvadeva āṇamattāya paṭissatimattāya. Anissito ca viharati, na ca kici loke upādiyati. Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hoti bhāvanārato. Pahānārāmo hoti pahānarato. Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā gacchāmīti pajānātipe puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sivathikāya chaḍḍitaṃpe pūtīni cuṇṇakajātāni. So imameva kāyaṃ upasaṃharati ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatītoti. Iti ajjhattaṃ vā kāye kāyānupassī viharatipe evampi kho, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hotīti (ma. ni. 1.106 ādayo).

Evaṃ majjhimanikāye satipaṭṭhānasuttantapariyāyena kathetabbo.

Abhidhamme niddesapariyāyenāti sabbepi saṅkhate aniccato dukkhato rogato gaṇḍato pe saṃkilesikadhammato passanto ramati, evaṃ kho bhikkhu bhāvanārāmo hotīti (mahāni. 13; cūḷani. upasīvamāṇavapucchāniddeso 39, nandamāṇavapucchāniddeso 51). Evaṃ niddesapariyāyena kathetabbo.

Nevattānukkaṃsetīti ajja me saṭṭhi vā sattati vā vassāni aniccaṃ dukkhaṃ anattāti vipassanāya kammaṃ karontassa ko mayā sadiso atthīti evaṃ attukkaṃsanaṃ na karoti. No paraṃ vambhetīti aniccaṃ dukkhanti vipassanāmattakampi natthi, kiṃ ime vissaṭṭhakammaṭṭhānā carantīti evaṃ paravambhanaṃ na karoti. Sesaṃ vuttanayameva.

Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavaṃsāti, bhikkhave, ime cattāro ariyavaṃsā ariyatantiyo ariyapaveṇiyo ariyajasā ariyavaṭumānīti suttantaṃ vinivaṭṭetvā idāni mahāariyavaṃsaparipūrakassa bhikkhuno vasanadisā dassento imehi ca pana, bhikkhavetiādimāha. Tattha sveva aratiṃ sahatīti soyeva aratiṃ anabhiratiṃ ukkaṇṭhitaṃ sahati abhibhavati. Na taṃ arati sahatīti taṃ pana bhikkhuṃ yā esā pantesu senāsanesu adhikusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya arati nāma hoti, sā sahituṃ adhibhavituṃ na sakkoti. Aratiratisahoti aratica pacakāmaguṇaratica sahati, adhibhavituṃ sakkoti.

Idāni gāthāhi kūṭaṃ gaṇhanto nāratītiādimāha. Tattha dhīranti vīriyavantaṃ. Nārati dhīraṃ sahatīti idaṃ purimasseva kāraṇavacanaṃ. Yasmā sā dhīraṃ na sahati nappahoti dhīraṃ sahituṃ adhibhavituṃ na sakkoti, tasmā nārati sahati dhīraṃ. Dhīro hi aratissahoti aratisahattā hi so dhīro nāma, tasmā aratiṃ sahatīti attho. Sabbakammavihāyīnanti sabbaṃ tebhūmakakammaṃ cajitvā paricchinnaṃ parivaṭumaṃ katvā ṭhitaṃ. Panuṇṇaṃ ko nivārayeti kilese panuditvā ṭhitaṃ ko nāma rāgo vā doso vā nivāreyya. Nekkhaṃjambonadasseva, ko taṃ ninditumarahatīti jambonadasaṅkhātassa jātirattasuvaṇṇassa nikkhasadisaṃ garahitabbadosavimuttaṃ ko taṃ puggalaṃ nindituṃ arahati. Brahmunāpi pasaṃsitoti mahābrahmunāpi esa puggalo pasaṃsitoyevāti. Desanāpariyosāne cattālīsa bhikkhusahassāni arahatte patiṭṭhahiṃsu.

1. - C bốn truyền thống bậc Thnh ny, ny cc Tỷ-kheo, được biết l tối sơ, c đ lu đời, được biết l truyền thống, kỳ cựu, khng c tạp nhiễm, trước khng bị tạp nhiễm, nay khng bị tạp nhiễm, sẽ khng bị tạp nhiễm, khng bị cc Sa-mn, B-la-mn c tr quở trch. Thế no l bốn?

Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati, laddhā ca cīvaraṃ agadhito [agathito (sī. pī.)] amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati; tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no [na (dī. ni. 3.309)] paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggae ariyavaṃse ṭhito.

Ở đy, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết đủ với bất cứ loại y no, v ni lời tn thn sự biết đủ với bất cứ loại y no, khng v nhn y phục rơi vo sự tầm cầu bất chnh, khng thch hợp. Nếu khng được y, khng c lo u tiếc nuối; nếu được y khng c tham lam, m say, tham đắm; thấy sự nguy hiểm v với tr tuệ thấy được sự xuất ly, vị ấy hưởng thọ y, khng v biết đủ với bất cứ loại y no, khng c khen mnh ch người. Ai ở đy, khn kho (thiện xảo), khng c thụ động, tỉnh gic, chnh niệm, ny cc Tỷ-kheo, đấy gọi l Tỷ-kheo đứng ở trn Thnh truyền thống, kỳ cựu, được nhận biết l tối sơ.

Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati; tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti , no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggae ariyavaṃse ṭhito.

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết đủ với bất cứ loại đồ ăn khất thực no, v ni lời tn thn sự biết đủ với bất cứ loại đồ ăn khất thực no, khng v nhn khất thực rơi vo sự tầm cầu bất chnh, khng thch hợp. Nếu khng được đồ ăn khất thực, khng c lo u tiếc nuối; nếu được đồ ăn khất thực, khng c tham lam, m say, tham đắm; thấy sự nguy hiểm v với tr tuệ thấy được sự xuất ly, vị ấy hưởng thọ đồ ăn khất thực, khng v biết đủ với bất cứ loại đồ ăn khất thực no, khng c khen mnh, ch người. Ai ở đy khn kho (thiện xảo), khng c thụ động, tỉnh gic, chnh niệm, ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l Tỷ-kheo đứng ở trn Thnh truyền thống, kỳ cựu, được nhận biết l tối sơ.

Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena, itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca senāsanahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati, laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapao paribhujati; tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggae ariyavaṃse ṭhito.

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết đủ với bất cứ loại sng tọa no, v ni lời tn thn sự biết đủ với bất cứ loại sng tọa no, khng v nhn sng tọa rơi vo sự tầm cầu bất chnh, khng thch hợp. Nếu khng được sng tọa, khng c lo u tiếc nuối; nếu được sng tọa, khng c tham lam, m say, đắm đuối; thấy sự nguy hiểm v với tr tuệ thấy được sự xuất ly, vị ấy hưởng thọ sng tọa, khng c khen mnh ch người. Ai ở đy khn kho, (thiện xảo), khng c thụ động, tỉnh gic, chnh niệm, ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l vị Tỷ-kheo đứng ở trn Thnh truyền thống, kỳ cựu, được nhận biết l tối sơ.

Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu bhāvanārāmo hoti bhāvanārato, pahānārāmo hoti pahānarato; tāya ca pana bhāvanārāmatāya bhāvanāratiyā pahānārāmatāya pahānaratiyā nevattānukkaṃseti, no paraṃ vambheti. Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu porāṇe aggae ariyavaṃse ṭhito.

Lại nữa, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ưa thch tu tập, vui thch tu tập, ưa thch đoạn tận, vui thch đoạn tận, nhưng khng v ưa thch tu tập, vui thch tu tập, ưa thch đoạn tận, vui thch đoạn tận m khen mnh ch người. Ai ở đy khn kho, khng c thụ động, tỉnh gic, chnh niệm, ny cc Tỷ-kheo, đy gọi l Tỷ-kheo đứng trn Thnh truyền thống, kỳ cựu, được nhận biết l tối sơ.

Ime kho, bhikkhave, cattāro ariyavaṃsā aggaā rattaā vaṃsaā porāṇā asaṃkiṇṇā asaṃkiṇṇapubbā, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viūhi.

Bốn truyền thống bậc Thnh ny, ny cc Tỷ-kheo, được biết l tối sơ, c đ lu đời, được biết l truyền thống, kỳ cựu, khng c tạp nhiễm, trước khng bị tạp nhiễm, nay khng bị tạp nhiễm, sẽ khng bị tạp nhiễm, khng bị cc Sa-mn, B-la-mn c tr quở trch.

Imehi ca pana, bhikkhave, catūhi ariyavaṃsehi samannāgato bhikkhu puratthimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; pacchimāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; uttarāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati; dakkhiṇāya cepi disāya viharati sveva aratiṃ sahati, na taṃ arati sahati. Taṃ kissa hetu? Aratiratisaho hi, bhikkhave, dhīroti.

2. Thnh tựu bốn Thnh truyền thống ny, ny cc Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo tr ở phương ng, vị ấy nhiếp phục khng hoan hỷ, khng hoan hỷ khng nhiếp phục vị ấy. Nếu tr ở phương Ty, vị ấy nhiếp phục khng hoan hỷ, khng hoan hỷ khng nhiếp phục vị ấy. Nếu tr ở phương Bắc, vị ấy nhiếp phục khng hoan hỷ, khng hoan hỷ khng nhiếp phục vị ấy. Nếu tr ở phương Nam, vị ấy nhiếp phục khng hoan hỷ, khng hoan hỷ khng nhiếp phục vị ấy. V cớ sao? Ny cc Tỷ-kheo, v bậc tr nhiếp phục khng hoan hỷ v hoan hỷ.

Nārati sahati dhīraṃ [vīraṃ (sī.)], nārati dhīraṃ sahati;

Dhīrova aratiṃ sahati, dhīro hi aratissaho.

Sabbakammavihāyīnaṃ , panuṇṇaṃ [paṇunnaṃ (?)] ko nivāraye;

Nekkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsitoti. aṭṭhamaṃ;

3.

Hoan hỷ khng nhiếp phục,
Khng nhiếp phục bậc tr,
Khng hoan hỷ khng nhiếp,
Khng nhiếp phục bậc tr,
Bậc tr nhiếp phục được,
Nhiếp phục khng hoan hỷ.
Vị xa bỏ mọi nghiệp,
Trừ khử v ngăn chặn,
Như vng rng Dim-ph.
Ai xứng đng cất giữ?
Chư Thin khen vị ấy,
Phạm thin cũng tn thn.

9. Dhammapadasuttaṃ

9. Dhammapadasuttavaṇṇanā

(IX) (29) Php C

29. Cattārimāni, bhikkhave, dhammapadāni aggaāni rattaāni vaṃsaāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Katamāni cattāri?

29. Navame dhammapadānīti dhammakoṭṭhāsā. Anabhijjhātiādīsu abhijjhāpaṭikkhepena anabhijjhā, byāpādapaṭikkhepena abyāpādo, micchāsatipaṭikkhepena sammāsati, micchāsamādhipaṭikkhepena sammāsamādhi veditabbo.

Anabhijjhālūti nittaṇho hutvā. Abyāpannena cetasāti sabbakālaṃ pakatibhāvaṃ avijahantena cittena. Sato ekaggacittassāti satiyā samannāgato ārammaṇe ekaggacitto assa. Ajjhattaṃ susamāhitoti niyakajjhatte suṭṭhu ṭhapitacitto imasmiṃ suttepi gāthāyapi vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitaṃ.

 

1. - C bốn php c ny, ny cc Tỷ-kheo, được biết l tối sơ, c đ lu đời, được biết l truyền thống, kỳ cựu, khng c tạp nhiễm, trước khng bị tạp nhiễm, nay khng bị tạp nhiễm, sẽ khng bị tạp nhiễm, khng bị cc Sa-mn, B-la-mn c tr quở trch. Thế no l bốn?

Anabhijjhā, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaaṃ rattaaṃ vaṃsaaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viūhi.

Abyāpādo, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaaṃ rattaaṃ vaṃsaaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viūhi.

Sammāsati , bhikkhave, dhammapadaṃ aggaaṃ rattaaṃ vaṃsaaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viūhi.

Sammāsamādhi, bhikkhave, dhammapadaṃ aggaaṃ rattaaṃ vaṃsaaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammapadāni aggaāni rattaāni vaṃsaāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viūhīti.

Khng tham, ny cc Tỷ-kheo, l php c được biết l tối sơ... c tr quở trch. Khng sn, ny cc Tỷ-kheo, ny cc Tỷ-kheo, l php c được biết l tối sơ... c tr quở trch. Chnh niệm, ny cc Tỷ-kheo, l php c được biết l tối sơ... c tr quở trch. Chnh định, ny cc Tỷ-kheo, l php c được biết l tối sơ... c tr quở trch.

Bốn php c ny, ny cc Tỷ-kheo, được biết l tối sơ, c đ lu đời, được biết l truyền thống, kỳ cựu, khng c tạp nhiễm, trước khng bị tạp nhiễm, nay khng bị tạp nhiễm, sẽ khng bị tạp nhiễm, khng bị cc Sa-mn, B-la-mn c tr quở trch.

 

Anabhijjhālu vihareyya, abyāpannena cetasā;

Sato ekaggacittassa [ekaggacittāyaṃ (ka.)], ajjhattaṃ susamāhitoti. navamaṃ;

2.

Hy sống khng c tham,
Với tm khng c sn,
Chnh niệm v nhất tm,
Nội tm kho định tĩnh.

10. Paribbājakasuttaṃ

10. Paribbājakasuttavaṇṇanā

(X) (30) Cc Du Sĩ

30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena sambahulā abhiātā abhiātā paribbājakā sippinikātīre [sappiniyā tīre (sī. pī.), sippiniyā tīre (syā. kaṃ.), sippiniyā nadiyā tīre (ka.)] paribbājakārāme paṭivasanti, seyyathidaṃ annabhāro varadharo sakuludāyī ca paribbājako ae ca abhiātā abhiātā paribbājakā.

30. Dasame abhiātāti ātā pākaṭā. Annabhārotiādīni tesaṃ nāmāni. Paṭisallānā vuṭṭhitoti phalasamāpattito vuṭṭhito. Sā hi idha paṭisallānanti adhippetā. Paccakkhāyāti paṭikkhipitvā. Abhijjhālunti sataṇhaṃ. Kāmesutibbasārāganti vatthukāmesu bahalarāgaṃ. Tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyanti taṃ ahaṃ tasmiṃ kāraṇe evaṃ vadeyyaṃ. Paṭikkositabbaṃ maeyyāti paṭikkositabbāni paṭibāhitabbani vā maeyya. Sahadhammikāti sakāraṇā. Vādānupātāti dhammikavāde ghaṭṭayamānā adhammikavādānupātā, vādappavattiyoti attho. Gārayhā ṭhānāti garahitabbayuttakā paccayā. Āgacchantīti upagacchanti.

Ukkalāti ukkalajanapadavāsino. Vassabhaāti vasso ca bhao cāti dve janā. Ahetukavādāti natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyātievamādivādino. Akiriyavādāti karoto na karīyati pāpanti evaṃ kiriyapaṭikkhepavādino. Natthikavādāti natthi dinnantiādivādino. Te imesu tīsupi dassanesu okkantaniyāmā ahesuṃ. Kathaṃ pana tesu niyāmo hotīti? Yo hi evarūpaṃ laddhiṃ gahetvā rattiṭṭhānadivāṭṭhānesu nisinno sajjhāyati vīmaṃsati, tassa natthi hetu natthi paccayo karoto na karīyati pāpaṃpe natthi dinnaṃpe kāyassa bhedā ucchijjatīti tasmiṃ ārammaṇe micchāsati santiṭṭhati, cittaṃ ekaggaṃ hoti, javanāni javanti. Paṭhamajavane satekiccho hoti, tathā dutiyādīsu, sattame buddhānampi atekiccho anivatti ariṭṭhakaṇṭakasadiso hoti . Tattha koci ekaṃ dassanaṃ okkamati, koci dve, koci tīṇipi. Niyatamicchādiṭṭhikova hoti, patto saggamaggāvaraṇaceva mokkhamaggāvaraṇaca, abhabbo tassa attabhāvassa anantaraṃ saggampi gantuṃ, pageva mokkhaṃ. Vaṭṭakhāṇuko nāmesa satto pathavigopako, yebhuyyena evarūpassa bhavato vuṭṭhānaṃ natthi. Vassabhaāpi edisā ahesuṃ. Nindābyārosanaupārambhabhayāti attano nindabhayena ghaṭṭanabhayena upavādabhayena cāti attho. Abhijjhāvinaye sikkhanti abhijjhāvinayo vuccati arahattaṃ, arahatte sikkhamāno appamatto nāma vuccatīti suttante vaṭṭaviṭṭaṃ kathetvā gāthāya phalasamāpatti kathitāti.

Uruvelavaggo tatiyo.

 

1. Một thời, Thế Tn tr ở Rjagaha (Vương X), tại ni Gijihakta (Linh Thứu). Lc bấy giờ, nhiều du sĩ danh tiếng, c danh tiếng, sống tại khu vườn du sĩ trn bờ sng Sappini, như cc du sĩ Annabhra, Varadhara, Sakuludyi, v một số du sĩ c danh tiếng khc.

 

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena sippinikātīraṃ paribbājakārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā te paribbājake etadavoca

Rồi Thế Tn vo buổi chiều, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến khu vườn của cc du sĩ trn bờ sng Sappini, sau khi đến, ngồi xuống trn chỗ đ soạn sẵn. Ngồi xuống, Thế Tn ni với cc du sĩ ngoại đạo ấy như sau:

Cattārimāni, paribbājakā, dhammapadāni aggaāni rattaāni vaṃsaāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Katamāni cattāri? Anabhijjhā, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaaṃ rattaaṃ vaṃsaaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Abyāpādo, paribbājakā, dhammapadaṃpe sammāsati, paribbājakā, dhammapadaṃpe sammāsamādhi, paribbājakā, dhammapadaṃ aggaaṃ rattaaṃ vaṃsaaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkīyati na saṃkīyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viūhi. Imāni kho , paribbājakā, cattāri dhammapadāni aggaāni rattaāni vaṃsaāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkīyanti na saṃkīyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viūhi.

2. C bốn php c ny, ny cc Du sĩ, được biết l tối sơ... (giống như kinh số 29, chỉ khc l kinh ny ni với cc Du sĩ, khng phải với cc Tỷ-kheo như kinh trước v khng c bi kệ)...

Ny cc Du sĩ, c bốn php c ny được biết l tối sơ... khng bị quở trch.

 

Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya ahametaṃ anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessāmīti,

3. Ny cc Du sĩ, ai ni như sau: "Nhưng ti sẽ chỉ ra một Sa-mn hay B-la-mn, dầu cho vị ny c tự chứng được php c khng tham ny; tuy vậy vị ấy vẫn c lng tham, tham đắm sắc bn trong cc dục".

tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvanti.

 ối với người ấy, Ta c thể ni như thế ny: "Hy để vị ấy ni ln. Hy để vị ấy trả lời, rồi Ta thấy uy đức của vị ấy".

So vata, paribbājakā, anabhijjhaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya abhijjhāluṃ kāmesu tibbasārāgaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Thật vậy, ny cc Du sĩ, sự kiện ny khng xảy ra, rằng một Sa-mn hay B-la-mn như vậy đ tự mnh chứng được php c khng tham sẽ được nu r l c lng tham, tham đắm sắc bn trong cc dục.

Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya ahametaṃ abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessāmīti,

Ny cc Du sĩ, ai ni như sau: "Nhưng ti sẽ chỉ ra một Sa-mn hay B-la-mn, dầu cho vị ny c tự chứng được php c khng sn ny, tuy vậy, tm của vị ấy vẫn c sn, trong vẫn c tư duy hiềm hận".

tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvanti.

ối với người ấy, Ta c thể ni như thế ny: "Hy để vị ấy ni ln, hy để vị ấy trả lời, rồi Ta thấy uy đức của vị ấy".

So vata, paribbājakā, abyāpādaṃ dhammapadaṃ paccakkhāya byāpannacittaṃ paduṭṭhamanasaṅkappaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Thật vậy, ny cc Du sĩ, sự kiện ny khng xảy ra: rằng một Sa-mn hay B-la-mn đ tự chứng được php c khng sn ny sẽ được nu r l tm vẫn c sn, trong vẫn c tư duy hiềm hận.

Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya ahametaṃ sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessāmīti,

Ny cc Du sĩ, ai ni như sau: "Nhưng ti sẽ chỉ ra một Sa-mn hay B-la-mn, dầu cho vị ny c tự chứng được php c chnh niệm ny, tuy vậy, tm của vị ấy vẫn thất niệm, khng c tỉnh gic".

tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvanti.

ối với người ấy, Ta c thể ni như thế ny: "Hy để vị ấy ni ln, hy để vị ấy trả lời, rồi Ta thấy uy đức của vị ấy".

So vata, paribbājakā, sammāsatiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya muṭṭhassatiṃ asampajānaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Thật vậy, ny cc Du sĩ, sự kiện ny khng xảy ra, rằng một Sa-mn hay B-la-mn, đ tự mnh chứng được php c chnh niệm sẽ được nu r l thất niệm khng c tỉnh gic.

Yo kho, paribbājakā, evaṃ vadeyya ahametaṃ sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessāmīti,

Ny cc Du sĩ, ai ni như sau: "Nhưng ti sẽ chỉ ra một Sa-mn hay B-la-mn, dầu cho vị ny c tự chứng được php c chnh định ny, tuy vậy vị ấy vẫn khng định tĩnh, tm vẫn dao động".

tamahaṃ tattha evaṃ vadeyyaṃ etu vadatu byāharatu passāmissānubhāvanti.

ối với người ấy, Ta c thể ni như thế ny: "Hy để vị ấy ni ln. Hy để vị ấy trả lời, rồi Ta thấy uy đức của vị ấy".

 So vata, paribbājakā, sammāsamādhiṃ dhammapadaṃ paccakkhāya asamāhitaṃ vibbhantacittaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā paāpessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

Thật vậy, ny cc Du sĩ, sự kiện ny khng xảy ra, rằng một Sa-mn hay B-la-mn đ tự mnh chứng được php c chnh định, sẽ được nu r l khng định tĩnh, tm vẫn dao động.

Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maeyya, tassa diṭṭheva dhamme cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā [vādānuvādā gārayhaṃ ṭhānaṃ (ma. ni. 3.8)] āgacchanti. Katame cattāro?

4. Ny cc Du sĩ, nếu c ai nghĩ rằng, cần phải chỉ trch, cần phải bi xch bốn php c ny, thời ngay trong hiện tại, bốn sự phản khng chỉ trch xứ đng php được khởi ln cho vị ấy. Thế no l bốn?

Anabhijjhaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi [ye ca (ma. ni. 3.142-143)] abhijjhālū kāmesu tibbasārāgā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Abyāpādaṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi byāpannacittā paduṭṭhamanasaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsatiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi muṭṭhassatī asampajānā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā. Sammāsamādhiṃ ce bhavaṃ dhammapadaṃ garahati paṭikkosati, ye ca hi asamāhitā vibbhantacittā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṃsā.

Nếu Tn giả chỉ trch, bi xch php c khng tham, thời cc Sa-mn hay B-la-mn no c lng tham, c lng tham sắc bn đối với cc dục, cc vị ấy cần phải được Tn giả đảnh lễ, cc vị ấy cần phải được Tn giả tn thn. Nếu Tn giả chỉ trch php c khng sn.. chỉ trch php c chnh niệm... chỉ trch php c chnh định, thời cc Sa-mn hay B-la-mn no khng định tm, tm bị dao động, cc vị ấy cần phải được Tn giả đảnh lễ, cc vị ấy cần phải được Tn giả tn thn.

Yo kho, paribbājakā, imāni cattāri dhammapadāni garahitabbaṃ paṭikkositabbaṃ maeyya, tassa diṭṭheva dhamme ime cattāro sahadhammikā vādānupātā gārayhā ṭhānā āgacchanti . Yepi te paribbājakā ahesuṃ ukkalā vassabhaā [vassabhiā (ka.) saṃ. ni. 3.62 passitabbaṃ] ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepi imāni cattāri dhammapadāni na garahitabbaṃ na paṭikkositabbaṃ amaiṃsu. Taṃ kissa hetu? Nindābyārosanaupārambhabhayāti [upavādabhayāti (ka.) ma. ni. 3.150; saṃ. ni. 3.62 passitabbaṃ].

5. - Ny cc Du sĩ, ai nghĩ rằng cần phải chỉ trch, cần phải bi xch bốn php c ny, thời ngay trong hiện tại, bốn sự phản khng chỉ trch xứ đng php ny, được khởi ln cho vị ấy. Ny cc Du sĩ, cho đến cc dn chng ở Ukkala v dn chng Vass, dn chng Bhann theo v nhn luận, theo v tc luận, theo hư v luận, những vị ấy cũng đ khng nghĩ rằng bốn php c ny cần phải chỉ trch, cần phải bi xch. V cớ sao? V sợ bị quở trch, phẫn nộ, cng kch.

Abyāpanno sadā sato, ajjhattaṃ susamāhito;

Abhijjhāvinaye sikkhaṃ, appamattoti vuccatīti. dasamaṃ;

Uruvelavaggo tatiyo.

Tassuddānaṃ

Dve uruvelā loko kāḷako [koḷiko (ka.)], brahmacariyena pacamaṃ;

Kuhaṃ santuṭṭhi vaṃso ca, dhammapadaṃ paribbājakena cāti.

 

6.

Thường khng sn, chnh niệm,
Nội tm kho định tĩnh,
Tham nhiếp phục, học tập,
ược gọi khng phng dật.

 

 

Phn đoạn song ngữ: Nga Tuyet

Updated 6-6-2019 

 

 

Mục Lục Kinh Tăng Chi Bộ Pali Việt

 


 

Aṅguttaranikāya

 

Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā)

 

Kinh Tăng Chi Bộ