SAMYUTTA NIKAYA TƯƠNG ƯNG BỘ KINH

 

7. Brāhmaṇasaṃyuttaṃ

7. Brāhmaṇasaṃyuttaṃ

Chương Bảy: Tương Ưng B La Mn

1. Arahantavaggo

1. Arahantavaggo

I. Phẩm A-La-Hn Thứ Nhất

1. Dhanajānīsuttaṃ

1. Dhanajānīsuttavaṇṇanā

I. Dhananjni (S.i,160)

187. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa dhanajānī [dhānajānī (pī. sī. aṭṭha.)] nāma brāhmaṇī abhippasannā hoti buddhe ca dhamme ca saṅghe ca. Atha kho dhanajānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi

 

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;

 

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;

 

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassāti.

 

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo dhanajāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati. Idāni tyāhaṃ, vasali, tassa satthuno vādaṃ āropessāmīti. Na khvāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato vādaṃ āropeyya arahato sammāsambuddhassa. Api ca tvaṃ, brāhmaṇa, gaccha, gantvā vijānissasīti [gantvāpi jānissasīti (syā. kaṃ.)].

 

Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

 

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamāti.

 

Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

 

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa brāhmaṇa;

 

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tahi chetvā na socatīti.

 

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadanti.

 

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihāsi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

187. Brāhmaṇasaṃyuttassa paṭhame dhanajānīti dhanajānigottā. Ukkaṭṭhagottā kiresā. Sesabrāhmaṇā kira brahmuno mukhato jātā, dhanajānigottā matthakaṃ bhinditvā nikkhantāti tesaṃ laddhi. Udānaṃ udānesīti kasmā udānesi? So kira brāhmaṇo micchādiṭṭhiko buddho dhammo saṅghoti vutte kaṇṇe pidahati, thaddho khadirakhāṇusadiso. Brāhmaṇī pana sotāpannā ariyasāvikā. Brāhmaṇo dānaṃ dento pacasatānaṃ brāhmaṇānaṃ appodakaṃ pāyāsaṃ deti, brāhmaṇī buddhappamukhassa saṅghassa nānārasabhojanaṃ. Brāhmaṇassa dānadivase brāhmaṇī tassa vasavattitāya pahīnamaccheratāya ca sahatthā parivisati. Brāhmaṇiyā pana dānadivase brāhmaṇo pātova gharā nikkhamitvā palāyati. Athekadivasaṃ brāhmaṇo brāhmaṇiyā saddhiṃ asammantetvā pacasate brāhmaṇe nimantetvā brāhmaṇiṃ āha sve bhoti amhākaṃ ghare pacasatā brāhmaṇā bhujissantīti. Mayā kiṃ kātabbaṃ brāhmaṇāti? Tayā aaṃ kici kātabbaṃ natthi, sabbaṃ pacanaparivesanaṃ ae karissanti. Yaṃ pana tvaṃ ṭhitāpi nisinnāpi khipitvāpi ukkāsitvāpi namo buddhassāti tassa muṇḍakassa samaṇakassa namakkāraṃ karosi, taṃ sve ekadivasamattaṃ mā akāsi. Taṃ hi sutvā brāhmaṇā anattamanā honti, mā maṃ brāhmaṇehi bhindasīti. Tvaṃ brāhmaṇehi vā bhijja devehi vā, ahaṃ pana satthāraṃ anussaritvā na sakkomi anamassamānā saṇṭhātunti. Bhoti kulasatike gāme gāmadvārampi tāva pidahituṃ vāyamanti, tvaṃ dvīhaṅgulehi pidahitabbaṃ mukhaṃ brāhmaṇānaṃ bhojanakālamattaṃ pidahituṃ na sakkosīti. Evaṃ punappunaṃ kathetvāpi so nivāretuṃ asakkonto ussīsake ṭhapitaṃ maṇḍalaggakhaggaṃ gahetvā bhoti sace sve brāhmaṇesu nisinnesu taṃ muṇḍasamaṇakaṃ namassasi, iminā taṃ khaggena pādatalato paṭṭhāya yāva kesamatthakā kaḷīraṃ viya koṭṭetvā rāsiṃ karissāmīti imaṃ gāthaṃ abhāsi

 

Iminā maṇḍalaggena, pādato yāva matthakā;

 

Kaḷīramiva chejjāmi, yadi micchaṃ na kāhasi.

 

Sace buddhoti bhaṇasi, sace dhammoti bhāsasi;

 

Sace saṅghoti kittesi, jīvantī me nivesaneti.

 

Ariyasāvikā pana pathavī viya duppakampā, sineru viya dupparivattiyā. Sā tena naṃ evamāha

 

Sace me aṅgamaṅgāni, kāmaṃ chejjasi brāhmaṇa;

 

Nevāhaṃ viramissāmi, buddhaseṭṭhassa sāsanā.

 

Nāhaṃ okkā varadharā, sakkā rodhayituṃ jinā;

 

Dhītāhaṃ buddhaseṭṭhassa, chinda vā maṃ vadhassu vāti.

 

Evaṃ dhanajānigajjitaṃ nāma gajjantī paca gāthāsatāni abhāsi. Brāhmaṇo brāhmaṇiṃ parāmasituṃ vā paharituṃ vā asakkonto bhoti yaṃ te ruccati, taṃ karohīti vatvā khaggaṃ sayane khipi. Punadivase gehaṃ haritupalittaṃ kārāpetvā lājāpuṇṇaghaṭamālāgandhādīhi tattha tattha alaṅkārāpetvā pacannaṃ brāhmaṇasatānaṃ navasappisakkharamadhuyuttaṃ appodakapāyāsaṃ paṭiyādāpetvā kālaṃ ārocāpesi.

 

Brāhmaṇīpi pātova gandhodakena sayaṃ nhāyitvā sahassagghanakaṃ ahatavatthaṃ nivāsetvā pacasatagghanakaṃ ekaṃsaṃ katvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā suvaṇṇakaṭacchuṃ gahetvā bhattagge brāhmaṇe parivisamānā tehi saddhiṃ ekapantiyaṃ nisinnassa tassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī dunnikkhitte dārubhaṇḍe pakkhali. Pakkhalanaghaṭṭanāya dukkhā vedanā uppajji. Tasmiṃ samaye dasabalaṃ sari. Satisampannatāya pana pāyāsapātiṃ achaḍḍetvā saṇikaṃ otāretvā bhūmiyaṃ saṇṭhapetvā pacannaṃ brāhmaṇasatānaṃ majjhe sirasi ajaliṃ ṭhapetvā yena veḷuvanaṃ, tenajaliṃ paṇāmetvā imaṃ udānaṃ udānesi.

 

Tasmica samaye tesu brāhmaṇesu keci bhuttā honti, keci bhujamānā, keci hatthe otāritamattā, kesaci bhojanaṃ purato ṭhapitamattaṃ hoti. Te taṃ saddaṃ sutvāva sinerumattena muggarena sīse pahaṭā viya kaṇṇesu sūlena viddhā viya dukkhadomanassaṃ paṭisaṃvediyamānā iminā aaladdhikena mayaṃ gharaṃ pavesitāti kujjhitvā hatthe piṇḍaṃ chaḍḍetvā mukhena gahitaṃ niṭṭhubhitvā dhanuṃ disvā kākā viya brāhmaṇaṃ akkosamānā disāvidisā pakkamiṃsu. Brāhmaṇo evaṃ bhijjitvā gacchante brāhmaṇe disvā brāhmaṇiṃ sīsato paṭṭhāya oloketvā, idameva bhayaṃ sampassamānā mayaṃ hiyyo paṭṭhāya bhotiṃ yācantā na labhimhāti nānappakārehi brāhmaṇiṃ akkositvā, etaṃ evamevaṃ panātiādivacanaṃ avoca.

 

Upasaṅkamīti samaṇo gotamo gāmanigamaraṭṭhapūjito, na sakkā gantvā yaṃ vā taṃ vā vatvā santajjetuṃ, ekameva naṃ pahaṃ pucchissāmīti gacchantova kiṃsu chetvāti gāthaṃ abhisaṅkharitvā sace asukassa nāma vadhaṃ rocemīti vakkhati, atha naṃ ye tuyhaṃ na ruccanti, te māretukāmosi, lokavadhāya uppanno, kiṃ tuyhaṃ samaṇabhāvenāti? Niggahessāmi. Sace na kassaci vadhaṃ rocemīti vakkhati, atha naṃ tvaṃ rāgādīnampi vadhaṃ na icchasi. Kasmā samaṇo hutvā āhiṇḍasīti? Niggahessāmī. Iti imaṃ ubhatokoṭikaṃ pahaṃ samaṇo gotamo neva gilituṃ na uggilituṃ sakkhissatīti cintetvā upasaṅkami . Sammodīti attano paṇḍitatāya kuddhabhāvaṃ adassetvā madhurakathaṃ kathento sammodi. Paho devatāsaṃyutte kathito. Sesampi heṭṭhā vitthāritamevāti. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Lc bấy giờ, nữ B-la-mn Dhananjni, vợ một người B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja, c lng tn thnh đối với Phật, Php v Tăng.

3) Rồi nữ B-la-mn Dhananjni, trong khi bưng cơm cho B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja, hứng khởi thốt ln ba lần lời cảm hứng: "ảnh lễ Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Chnh Gic ấy!"

4) ược nghe ni vậy, B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja ni với nữ B-la-mn Dhananjni:

-- Như vậy, trong mọi thời, mọi dịp, kẻ hạ tiện ny ni lời tn thn vị Sa-mn trọc đầu ấy. Ny kẻ Hạ tiện kia, ta sẽ luận ph bậc ạo Sư của Ngươi.

5) -- Thưa B-la-mn, ti khng thấy trong thế giới chư Thin, Ma giới hay Phạm thin giới, trong chng Sa-mn hay B-la-mn, giữa chư Thin hay loi Người, khng một ai c thể luận ph Thế Tn, bậc A-la-hn, Chnh ẳng Chnh Gic. Vậy ny B-la-mn, ng hy đi. Sau khi đi, ng sẽ biết.

6) Rồi B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja phẫn nộ, khng hoan hỷ, đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm, sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

7) Ngồi xuống một bn, B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja ni ln bi kệ với Thế Tn:

St vật g, được lạc?
St vật g, khng sầu?
C một php loại g,
Ngi tn đồng st hại,
Tn giả Gotama?

8) (Thế Tn):

St phẫn nộ, được lạc
St phẫn nộ, khng sầu,
Phẫn nộ với độc căn,
Với vị ngọt tối thượng,
Php ấy, bậc Hiền Thnh,
Tn đồng sự st hại.
St php ấy, khng sầu,
Ny B-la-mn kia.

9) ược nghe ni vậy, B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Tn giả Gotama, như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, hay đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, Chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. Vậy nay con xin quy y Thế Tn Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tn giả Gotama cho con được xuất gia trước mặt Thế Tn, cho con được thọ đại giới!

10) V B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja được xuất gia trước mặt Thế Tn, được thọ đại giới.

11) Thọ đại giới khng bao lu, Tn giả Bhradvja sống một mnh, viễn ly, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần, khng bao lu chứng được mục đch m cc thiện nam tử chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh: l v thượng cứu cnh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr chứng ngộ, chứng đạt v an tr. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, việc nn lm đ lm, khng cn trở lại trạng thi ny nữa".

12) V Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

2. Akkosasuttaṃ

2. Akkosasuttavaṇṇanā

II. Phỉ Bng (S.i,161)

188. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati.

 

Evaṃ vutte, bhagavā akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca taṃ kiṃ maasi, brāhmaṇa, api nu kho te āgacchanti mittāmaccā ātisālohitā atithiyo [atithayo (?)]ti? Appekadā me, bho gotama, āgacchanti mittāmaccā ātisālohitā atithiyoti. Taṃ kiṃ maasi, brāhmaṇa, api nu tesaṃ anuppadesi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vāti? Appekadā nesāhaṃ, bho gotama, anuppademi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vāti. Sace kho pana te, brāhmaṇa, nappaṭiggaṇhanti , kassa taṃ hotīti? Sace te, bho gotama, nappaṭiggaṇhanti, amhākameva taṃ hotīti. Evameva kho, brāhmaṇa, yaṃ tvaṃ amhe anakkosante akkosasi, arosente rosesi, abhaṇḍante bhaṇḍasi, taṃ te mayaṃ nappaṭiggaṇhāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti.

 

Yo kho, brāhmaṇa, akkosantaṃ paccakkosati, rosentaṃ paṭiroseti, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, sambhujati vītiharatīti. Te mayaṃ tayā neva sambhujāma na vītiharāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hotīti. Bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti arahaṃ samaṇo gotamoti. Atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatīti.

 

Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino;

 

Sammadaā vimuttassa, upasantassa tādino.

 

Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

 

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

 

Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

 

Paraṃ saṅkupitaṃ atvā, yo sato upasammati.

 

Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

 

Janā maanti bāloti, ye dhammassa akovidāti.

 

Evaṃ vutte, akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadanti.

 

Alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihāsi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

188. Dutiye akkosakabhāradvājoti bhāradvājova so, pacamattehi pana gāthā satehi tathāgataṃ akkosanto āgatoti. Akkosakabhāradvājoti tassa saṅgītikārehi nāmaṃ gahitaṃ. Kupito anattamanoti samaṇena gotamena mayhaṃ jeṭṭhakabhātaraṃ pabbājentena jāni katā, pakkho bhinnoti kodhena kupito domanassena ca anattamano hutvāti attho. Akkosatīti corosi, bālosi, mūḷhosi, thenosi, oṭṭhosi, meṇḍosi, goṇosi, gadrabhosi, tiracchānagatosi, nerayikosīti dasahi akkosavatthūhi akkosati. Paribhāsatīti hotu muṇḍakasamaṇaka, adaṇḍo ahanti karosi, idāni te rājakulaṃ gantvā daṇḍaṃ āropessāmītiādīni vadanto paribhāsati nāma.

 

Sambhujatīti ekato bhujati. Vītiharatīti katassa paṭikāraṃ karoti. Bhagavantaṃ kho, gotamanti kasmā evamāha? Tavevetaṃ, brāhmaṇa, tavevetaṃ, brāhmaṇāti kirassa sutvā. Isayo nāma kupitā sapanaṃ denti kisavacchādayo viyāti anussavavasena sapati maṃ mae samaṇo gotamoti bhayaṃ uppajji. Tasmā evamāha.

 

Dantassāti nibbisevanassa. Tādinoti tādilakkhaṇaṃ pattassa. Tasseva tena pāpiyoti tasseva puggalassa tena kodhena pāpaṃ hoti. Sato upasammatīti satiyā samannāgato hutvā adhivāseti. Ubhinnaṃ tikicchantānanti ubhinnaṃ tikicchantaṃ. Ayameva vā pāṭho. Yo puggalo sato upasammati, ubhinnamatthaṃ carati tikicchati sādheti, taṃ puggalaṃ janā bāloti maanti. Kīdisā janā? Ye dhammassa akovidā. Dhammassāti pacakkhandhadhammassa vā catusaccadhammassa vā. Akovidāti tasmiṃ dhamme akusalā andhabālaputhujjanā. Dutiyaṃ.

1) Một thời Thế Tn tr ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) B-la-mn Akkosaka Bhradvja được nghe B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja đ xuất gia với Thế Tn, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

3) ng phẫn nộ, khng hoan hỷ, đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni những lời ni khng tốt đẹp, c ngữ, phỉ bng v nhiếc mắng Thế Tn.

4) ược nghe ni vậy, Thế Tn ni với B-la-mn Akkosaka Bhradvja:

-- Ny B-la-mn, ng nghĩ thế no? Cc thn hữu b con huyết thống, cc khch c đến viếng thăm ng khng?

5) -- Thưa Tn giả Gotama, thỉnh thoảng, cc thn hữu, b con huyết thống, cc khch c đến viếng thăm ti.

6) -- Ny B-la-mn, ng nghĩ thế no? ng c sửa soạn cho họ cc mn ăn loại cứng, loại mềm v cc loại đồ nếm khng?

7) -- Thưa Tn giả Gotama, thỉnh thoảng ti sửa soạn cho họ cc mn ăn loại cứng, loại mềm, cc loại đồ nếm.

8) -- Nhưng ny B-la-mn, nếu họ khng thu nhận, thời cc mn ăn ấy về ai?

9) -- Thưa Tn giả Gotama, nếu họ khng thu nhận, thời cc mn ăn ấy về lại chng ti.

10) -- Cũng vậy, ny B-la-mn, nếu ng phỉ bng chng ti l người khng phỉ bng; nhiếc mắng chng ti l người khng nhiếc mắng; gy lộn với chng ti l người khng gy lộn; chng ti khng thu nhận sự việc ấy từ ng, thời ny B-la-mn, sự việc ấy về lại ng. Ny B-la-mn, sự việc ấy chỉ về lại ng. Ny B-la-mn, ai phỉ bng lại khi bị phỉ bng, nhiếc mắng lại khi bị nhiếc mắng, gy lộn lại khi bị gy lộn, thời như vậy, ny B-la-mn, người ấy được xem l đ hưởng thọ, đ san sẻ với ng. Cn chng ti khng cng hưởng thọ sự việc ấy với ng, khng cng san sẻ sự việc ấy với ng, thời ny B-la-mn, sự việc ấy về lại ng! Ny B-la-mn, sự việc ấy về lại ng!

11) Nh vua v vương cung, vương thần nghĩ rằng: "Sa-mn Gotama l vị A-la-hn". Tuy vậy Tn giả Gotama nay đ phẫn nộ.

12) (Thế Tn):

Với vị khng phẫn nộ,
Phẫn nộ từ đu đến?
Sống chế ngự, chnh mạng,
Giải thot, nhờ chnh tr.
Vị ấy sống như vậy,
ời sống được tịch tịnh.
Những ai bị phỉ bng,
Trở lại phỉ bng người,
Kẻ ấy lm c mnh,
Lại lm c cho người.
Những ai bị phỉ bng,
Khng phỉ bng chống lại,
Người ấy đủ thắng trận,
Thắng cho mnh, cho người.
Vị ấy tm lợi ch,
Cho cả mnh v người.
V kẻ đ phỉ bng,
Tự hiểu, lắng ngui dần.
Bậc Y sư cả hai,
Chữa mnh, chữa cho người,
Quần chng nghĩ l ngu,
V khng hiểu Chnh php.

13) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Akkosaka Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật l vi diệu thay, Tn giả Gotama!...,... Con xin quy y Thế Tn Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tn giả Gotama cho con được xuất gia tu học với Tn giả Gotama, được thọ đại giới.

14) B-la-mn Akkosaka Bhradvja được xuất gia với Tn giả Gotama, được thọ đại giới.

15) ược thọ đại giới khng bao lu, Tn giả Akkosaka Bhrahvja sống một mnh, viễn ly, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần khng bao lu đạt được mục đch m cc thiện nam tử chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh hướng đến: l v thượng cứu cnh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại với thắng tr, tự mnh gic ngộ, chứng đạt v an tr. Vị ấy biết r: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, việc nn lm đ lm, khng cn trở lại trạng thi ny nữa".

16) V Tn giả Akkosaka Bhradvkja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

3. Asurindakasuttaṃ

3. Asurindakasuttavaṇṇanā

III. Asurindaka (S.i,163)

189. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhāradvājagotto brāhmaṇo kira samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. Atha kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca jitosi, samaṇa, jitosi, samaṇāti.

 

Jayaṃ ve maati bālo, vācāya pharusaṃ bhaṇaṃ;

 

Jayacevassa taṃ hoti, yā titikkhā vijānato.

 

Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

 

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

 

Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

 

Paraṃ saṅkupitaṃ atvā, yo sato upasammati.

 

Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

 

Janā maanti bāloti, ye dhammassa akovidāti.

 

Evaṃ vutte, asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape abbhaāsi. Aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

189. Tatiye asurindakabhāradvājoti akkosakabhāradvājassa kaniṭṭho. Kupitoti teneva kāraṇena kuddho. Jayacevassa taṃ hotīti asseva taṃ jayaṃ hoti, so jayo hotīti attho . Katamassāti? Yā titikkhā vijānato adhivāsanāya guṇaṃ vijānantassa titikkhā adhivāsanā, ayaṃ tassa vijānatova jayo. Bālo pana pharusaṃ bhaṇanto mayhaṃ jayoti kevalaṃ jayaṃ maati. Tatiyaṃ.

1) Một thời Thế Tn ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) B-la-mn Asurindaka Bhradvja nghe như sau: " B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja đ xuất gia với Thế Tn, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh".

3) Phẫn nộ, khng hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tn, sau khi đến, c những lời khng tốt đẹp, c ngữ, phỉ bng v nhiếc mắng Thế Tn.

4) ược nghe ni vậy, Thế Tn giữ im lặng.

5) Rồi B-la-mn Asurindaka Bhradvja ni với Thế Tn:

-- Ny Sa-mn, ng đ bị chinh phục. Ny Sa-mn, ng đ bị chinh phục!

6) (Thế Tn):

Kẻ ngu nghĩ mnh thắng,
Khi ni lời c ngữ,
Ai biết chịu kham nhẫn,
Kẻ ấy thật thắng trận.
Những ai bị phỉ bng,
Trở lại phỉ bng người,
Kẻ ấy lm c mnh,
Lại lm c cho người.
Những ai bị phỉ bng,
Khng phỉ bng đối lại,
Người ấy đ thắng trận,
Thắng cho mnh cho người.
Vị ấy tm lợi ch,
Cho cả mnh v người,
V kẻ đ phỉ bng,
Tự hiểu, lắng nguội dần.
Bậc y sư cả hai,
Chữa mnh, chữa cho người,
Quần chng nghĩ l ngu,
V khng hiểu Chnh php.

7) ược nghe ni vậy, B-la-mn Asurindaka Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama...,"... khng cn trở lại đời sống ny nữa."

8) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

4. Bilaṅgikasuttaṃ

4. Bilaṅgīkasuttavaṇṇanā

IV. Bilangika (S.i,164)

190. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaāya bilaṅgikaṃ bhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,

 

Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

 

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,

 

Sukhumo rajo paṭivātaṃva khittoti.

 

Evaṃ vutte, vilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape abbhaāsi. Aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

190. Catutthe bilaṅgikabhāradvājoti bhāradvājova so, nānappakāraṃ pana suddhaca sambhārayuttaca kajikaṃ kāretvā vikkiṇāpento bahudhanaṃ saṅkharīti bilaṅgikabhāradvājoti tassa saṅgītikārehi nāmaṃ gahitaṃ. Tuṇhībhūtoti tayo me jeṭṭhakabhātaro iminā pabbājitāti ativiya kuddho kici vattuṃ asakkonto tuṇhībhūto aṭṭhāsi. Gāthā pana devatāsaṃyutte kathitāva. Catutthaṃ.

1) Một thời Thế Tn ở Rjagaha, Veluvana, tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) B-la-mn Bilangika Bhradvja được nghe: "B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja đ xuất gia với Sa-mn Gotama, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh".

3) Phẫn nộ, khng hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tn; sau khi đến, giữ yn lặng, đứng một bn.

4) Rồi Thế Tn, với tm tư của mnh, biết được tm tư của B-la-mn Bilangika Bhradvja, liền ni ln bi kệ cho B-la-mn Bilangika Bhradvja:

Ai hại người hiền thiện,
Thanh tịnh, khng cấu nhiễm,
c hạnh được chn mi,
Phản lại hại người ngu,
Chẳng khc g ngược gi,
Lại tung vi bụi trần.

5) ược nghe ni vậy, B-la-mn Bilangika Bhradvaja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Nay con quy y Tn giả Gotama, quy y Php v Tỷ-kheo Tăng. Mong cho con được xuất gia với Tn giả Gotama...,..., l v thượng cứu cnh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại với thắng tr tự mnh chứng ngộ, chứng đạt v an tr. Vị ấy biết r: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, việc nn lm đ lm, khng cn trở lại trạng thi ny nữa".

6) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

5. Ahiṃsakasuttaṃ

5. Ahiṃsakasuttavaṇṇanā

V. Bất Hại - Ahimsaka (S.i,164)

191. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ahiṃsakāhaṃ, bho gotama, ahiṃsakāhaṃ, bho gotamāti.

 

Yathā nāmaṃ tathā cassa, siyā kho tvaṃ ahiṃsako;

 

Yo ca kāyena vācāya, manasā ca na hiṃsati;

 

Sa ve ahiṃsako hoti, yo paraṃ na vihiṃsatīti.

 

Evaṃ vutte, ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape abbhaāsi. Aataro ca panāyasmā ahiṃsakabhāradvājo arahataṃ ahosīti.

191. Pacame ahiṃsakabhāradvājoti bhāradvājovesa, ahiṃsakapahaṃ pana pucchi, tenassetaṃ saṅgītikārehi nāmaṃ gahitaṃ. Nāmena vā esa ahiṃsako, gottena bhāradvājo. Ahiṃsakāhanti ahiṃsako ahaṃ, iti me bhavaṃ gotamo jānātūti āha. Tathā cassāti tathā ce assa, bhaveyyāsīti attho. Na hiṃsatīti na viheṭheti na dukkhāpeti. Pacamaṃ.

1) Nhn duyn tại Svatthi.

2) Rồi B-la-mn Ahimsaka Bhradvja đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, B-la-mn Ahimsaka Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Con l Ahimsaka, thưa Tn giả Gotama! Con l Ahimsaka, thưa Tn giả Gotama!.

4) (Thế Tn):

Danh phải tương xứng người,
Người phải l bất hại!
Ai với thn, miệng, ,
Khng lm hại một ai,
Ai khng hại người khc,
Người ấy thật bất hại.

5) Khi được nghe vậy, B-la-mn Ahimsaka Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama...,"... khng cn trở lui đời sống ny nữa."

6) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

6. Jaṭāsuttaṃ

6. Jaṭāsuttavaṇṇanā

VI. Bện Tc (S.i,165)

192. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Antojaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;

 

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭanti.

 

Sīle patiṭṭhāya naro sapao, cittaṃ paaca bhāvayaṃ;

 

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

 

Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

 

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.

 

Yattha nāmaca rūpaca, asesaṃ uparujjhati;

 

Paṭighaṃ rūpasaā ca, etthesā chijjate jaṭāti.

 

Evaṃ vutte, jaṭābhāradvājo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

192. Chaṭṭhe jaṭābhāradvājoti bhāradvājovesa, jaṭāpahassa pana pucchitattā saṅgītikārehi evaṃ vutto. Sesaṃ devatāsaṃyutte kathitameva. Chaṭṭhaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Rồi B-la-mn Jatabhradvja đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, B-la-mn Jatabhradvja ni ln bi kệ với Thế Tn:

Nội triền v ngoại triền,
Chng sanh bị triền phược,
Con hỏi Gotama,
Ai thot triền phược ny?

4) (Thế Tn)

Người c tr, tr giới, 
Tu tập tm v tuệ,
Nhiệt tm v thận trọng,
Tỷ-kheo ấy thot triền.
Với ai đ từ bỏ,
Tham sn v v minh,
Bậc Ứng cng lậu tận,
Vị ấy thot triền phược.
Chỗ no danh v sắc
ược đoạn tận v dư,
oạn chướng ngại sắc tưởng,
Chỗ ấy triền phược đoạn.

5) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Jatabhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!...

6) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

7. Suddhikasuttaṃ

7. Suddhikasuttavaṇṇanā

VII. Suddhika (S.i,165)

193. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ ajjhabhāsi

 

Na brāhmaṇo [nābrāhmaṇo (?)] sujjhati koci, loke sīlavāpi tapokaraṃ;

 

Vijjācaraṇasampanno, so sujjhati na aā itarā pajāti.

 

Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo;

 

Antokasambu saṅkiliṭṭho, kuhanaṃ upanissito.

 

Khattiyo brāhmaṇo vesso, suddo caṇḍālapukkuso;

 

Āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo;

 

Pappoti paramaṃ suddhiṃ, evaṃ jānāhi brāhmaṇāti.

 

Evaṃ vutte, suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

193. Sattame suddhikabhāradvājoti ayampi bhāradvājova, suddhikapahassa pana pucchitattā saṅgītikārehi evaṃ vutto. Sīlavāpi tapokaranti sīlasampannopi tapokammaṃ karonto. Vijjācaraṇasampannoti ettha vijjāti tayo vedā. Caraṇanti gottacaraṇaṃ. So sujjhati na aā itarā pajāti so tevijjo brāhmaṇo sujjhati, ayaṃ pana aā nāmikā pajā na sujjhatīti vadati. Bahumpi palapaṃ jappanti bahumpi palapaṃ jappanto, brāhmaṇova sujjhatīti evaṃ vacanasahassampi bhaṇantoti attho. Antokasambūti anto kilesapūtisabhāvena pūtiko. Saṃkiliṭṭhoti kiliṭṭhehi kāyakammādīhi samannāgato. Sattamaṃ.

 

1) Tại Svatthi, Jetavana.

2) Rồi B-la-mn Suddhika Bhradvja đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, B-la-mn Suddhika Bhradvja ni ln bi lệ ny trước mặt Thế Tn:

Khng B-la-mn no,
Dầu giữ giới, khổ hạnh,
C thể được thanh tịnh,
Dầu ở thế giới no.
Chỉ vị Minh Hạnh Tc,
Mới c thể thanh tịnh.
Khng một quần chng no.
Ngoi vị hnh như vậy.

4) (Thế Tn):

Dầu lẩm bẩm nhiều ch,
Nhưng khng v thọ sanh,
ược gọi B-la-mn,
Nội nhiễm bất tịnh,
Y cứ trn lừa đảo,
B-la-mn, Phệ-x,
Thủ-đ, Chin-đ-la,
Kẻ đổ phẩn, đổ rc,
Tinh cần v tinh tấn,
Thường dng mnh tấn tu,
ạt được tịnh tối thắng,
B-la-mn nn biết!

5) Khi được nghe vậy, B-la-mn Suddhika Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!...

6) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

8. Aggikasuttaṃ

8. Aggikasuttavaṇṇanā

VIII. Aggika: Thờ lửa (S.i,166)

194. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa sappinā pāyaso sannihito hoti aggiṃ juhissāmi, aggihuttaṃ paricarissāmīti.

 

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvāna bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Tīhi vijjāhi sampanno, jātimā sutavā bahū;

 

Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhujeyya pāyasanti.

 

Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo;

 

Antokasambu saṃkiliṭṭho, kuhanāparivārito.

 

Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyaca passati;

 

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiāvosito muni.

 

Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;

 

Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhujeyya pāyasanti.

 

Bhujatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhavanti.

 

Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,

 

Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

 

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,

 

Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

 

Aena ca kevalinaṃ mahesiṃ,

 

Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

 

Annena pānena upaṭṭhahassu,

 

Khettahi taṃ puapekkhassa hotīti.

 

Evaṃ vutte, aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape aataro ca panāyasmā aggikabhāradvājo arahataṃ ahosīti.

194. Aṭṭhame aggikabhāradvājoti ayampi bhāradvājova, aggi paricaraṇavasena panassa saṅgītikārehi etaṃ nāmaṃ gahitaṃ. Sannihito hotīti saṃyojito hoti. Aṭṭhāsīti kasmā tattha aṭṭhāsi? Bhagavā kira paccūsasamaye lokaṃ olokento imaṃ brāhmaṇaṃ disvā cintesi ayaṃ brāhmaṇo evarūpaṃ aggapāyāsaṃ gahetvā mahābrahmānaṃ bhojemīti aggimhi jhāpento aphalaṃ karoti apāyamaggaṃ okkamati, imaṃ laddhiṃ avissajjanto apāyapūrakova bhavissati, gacchāmissa dhammadesanāya, micchādiṭṭhiṃ bhinditvā pabbājetvā cattāro magge ceva cattāri ca phalāni demīti, tasmā pubbaṇhasamaye rājagahaṃ pavisitvā tattha aṭṭhāsi.

 

Tīhi vijjāhīti tīhi vedehi. Jātimāti yāva sattamā pitāmahayugā parisuddhāya jātiyā samannāgato. Sutavā bahūti bahu nānappakāre ganthe sutavā. Somaṃ bhujeyyāti so tevijjo brāhmaṇo imaṃ pāyāsaṃ bhujituṃ yutto, tumhākaṃ panesa pāyāso ayuttoti vadati.

 

Vedīti pubbenivāsaāṇena jāni paṭivijjhi. Saggāpāyanti dibbena cakkhunā saggampi apāyampi passati. Jātikkhayanti arahattaṃ. Abhiāvositoti jānitvā vositavosāno. Brāhmaṇobhavanti avīcito yāva bhavaggā bhotā gotamena sadiso jātisampanno khīṇāsavabrāhmaṇo natthi, bhavaṃyeva brāhmaṇoti.

 

Evaca pana vatvā suvaṇṇapātiṃ pūretvā dasabalassa pāyāsaṃ upanāmesi. Satthā uppattiṃ dīpetvā bhojanaṃ paṭikkhipanto gāthābhigītaṃ metiādimāha. Tattha gāthābhigītanti gāthāhi abhigītaṃ. Abhojaneyyanti abhujitabbaṃ . Idaṃ vuttaṃ hoti tvaṃ, brāhmaṇa, mayhaṃ ettakaṃ kālaṃ bhikkhācāravattena ṭhitassa kaṭacchumattampi dātuṃ nāsakkhi, idāni pana mayā tuyhaṃ kilajamhi tile vitthārentena viya sabbe buddhaguṇā pakāsitā, iti gāyanena gāyitvā laddhaṃ viya idaṃ bhojanaṃ hoti, tasmā idaṃ gāthābhigītaṃ me abhojaneyyanti. Sampassataṃ, brāhmaṇa, nesa dhammoti, brāhmaṇa, atthaca dhammaca sampassantānaṃ evarūpaṃ bhojanaṃ bhujitabbanti esa dhammo na hoti. Sudhābhojanampi gāthābhigītaṃ panudanti buddhā, gāthāhi gāyitvā laddhaṃ buddhā nīharantiyeva. Dhamme sati, brāhmaṇa, vuttiresāti, brāhmaṇa, dhamme sati dhammaṃ apekkhitvā dhamme patiṭṭhāya jīvitaṃ kappentānaṃ esā vutti ayaṃ ājīvo evarūpaṃ nīharitvā dhammaladdhameva bhujitabbanti.

 

Atha brāhmaṇo cintesi ahaṃ pubbe samaṇassa gotamassa guṇe vā aguṇe vā na jānāmi. Idāni panassāhaṃ guṇe atvā mama gehe asītikoṭimattaṃ dhanaṃ sāsane vippakiritukāmo jāto, ayaca mayā dinnapaccayā akappiyāti vadati. Appaṭiggayho ahaṃ samaṇena gotamenāti. Atha bhagavā sabbautaāṇaṃ pesetvā tassa cittācāraṃ vīmaṃsanto, ayaṃ sabbepi attanā dinnapaccaye akappiyāti sallakkheti. Yaṃ hi bhojanaṃ ārabbha kathā uppannā, etadeva na vaṭṭati, sesā niddosāti brāhmaṇassa catunnaṃ paccayānaṃ dānadvāraṃ dassento aena cātiādimāha. Tattha kukkuccavūpasantanti hatthakukkuccādīnaṃ vasena vūpasantakukkuccaṃ. Annena pānenāti desanāmattametaṃ . Ayaṃ panattho aehi tayā pariccajissāmīti sallakkhitehi cīvarādīhi paccayehi upaṭṭhahassu. Khettaṃ hi taṃ puapekkhassa hotīti etaṃ tathāgatasāsanaṃ nāma puapekkhassa puatthikassa tuyhaṃ appepi bīje bahusassaphaladāyakaṃ sukhettaṃ viya paṭiyattaṃ hoti. Aṭṭhamaṃ.

1) Một thời Thế Tn ở Rjagaha, Veluvana, tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Lc bấy giờ, một mn ăn gồm gạo v sữa đng được sửa soạn cho B-la-mn Aggika Bhradvja để vị ny sắp đặt: "Ti sẽ tế lửa, ti sẽ lm lễ cng dường lửa".

3) Rồi Thế Tn vo buổi sng đắp y, cầm y bt đi vo Rjagaha để khất thực. Trong khi đi khất thực thứ lớp ở Rjagaha, Thế Tn đi đến tr xứ của B-la-mn Aggika Bhradvja; sau khi đến, Thế Tn đứng một bn.

4) B-la-mn Aggika Bhradvja thấy Thế Tn đi khất thực đến, thấy vậy liền ni ln bi kệ với Thế Tn:

Vị đầy đủ ba minh,
Thiện sanh v nghe nhiều,
Minh hạnh được trọn vẹn,
Hy thọ mn ăn ny!

5) (Thế Tn):

Dầu lẩm bẩm nhiều ch,
Nhưng khng v thọ sanh,
ược gọi B-la-mn.
Nội nhiễm bất tịnh,
Y cứ trn lừa đảo,
Thấy thin giới c th,
oạn diệt được ti sanh,
Thắng tr, bậc Mu-ni,
ầy đủ ba minh ny,
Ba minh, B-la-mn,
Minh hạnh được đầy đủ,
Hy thọ mn ăn ny.

6) - Mong Tn giả thọ lnh mn ăn ny. Tn giả Gotama thật l bậc B-la-mn.

7) (Thế Tn):

Ta khng c hưởng thọ,
V tụng ht kệ ch,
Thường php khng phải vậy,
ối vị c tri kiến.
Chư Phật đ loại bỏ,
Tụng ht cc kệ ch,
Chn thật niệm Chnh php,
Sở hnh l như vậy.
Bậc ại Sĩ vẹn ton,
Cng dường phải khc biệt,
oạn tận cc lậu hoặc,
Dao động được lắng dịu.
Với những bậc như vậy,
Ăn uống phải cng dường,
Thật chnh l phước điền,
Cho những ai cầu phước.

8) ược nghe như vậy, B-la-mn Aggika Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay Tn giả Gotama!...

9) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

9. Sundarikasuttaṃ

9. Sundarikasuttavaṇṇanā

IX. Sundarika (S.i,167)

195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati, aggihuttaṃ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhujeyyāti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ. Disvāna vāmena hatthena habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhavanti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti; yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyyanti.

 

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca kiṃjacco bhavanti?

 

Mā jātiṃ puccha caraṇaca puccha,

 

Kaṭṭhā have jāyati jātavedo;

 

Nīcākulīnopi muni dhitimā,

 

Ājānīyo hoti hirīnisedho.

 

Saccena danto damasā upeto,

 

Vedantagū vusitabrahmacariyo;

 

Yaopanīto tamupavhayetha,

 

Kālena so juhati dakkhiṇeyyeti.

 

Addhā suyiṭṭhaṃ suhutaṃ mama yidaṃ,

 

Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāmi;

 

Tumhādisānahi adassanena,

 

Ao jano bhujati habyasesanti.

 

Bhujatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhavanti.

 

Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,

 

Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

 

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,

 

Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

 

Aena ca kevalinaṃ mahesiṃ,

 

Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

 

Annena pānena upaṭṭhahassu,

 

Khettahi taṃ puapekkhassa hotīti.

 

Atha kassa cāhaṃ, bho gotama, imaṃ habyasesaṃ dammīti? Na khvāhaṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yasseso habyaseso bhutto sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aatra, brāhmaṇa, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā. Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, taṃ habyasesaṃ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehīti.

 

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo taṃ habyasesaṃ appāṇake udake opilāpesi. Atha kho so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati . Seyyathāpi nāma phālo [loho (ka.)] divasaṃsantatto [divasasantatto (sī. syā. kaṃ. pī.)] udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati; evameva so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.

 

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā gāthāhi ajjhabhāsi

 

Mā brāhmaṇa dāru samādahāno,

 

Suddhiṃ amai bahiddhā hi etaṃ;

 

Na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti,

 

Yo bāhirena parisuddhimicche.

 

Hitvā ahaṃ brāhmaṇa dārudāhaṃ

 

Ajjhattamevujjalayāmi [ajjhattameva jalayāmi (sī. syā. kaṃ. pī.)] jotiṃ;

 

Niccagginī niccasamāhitatto,

 

Arahaṃ ahaṃ brahmacariyaṃ carāmi.

 

Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro,

 

Kodho dhumo bhasmani mosavajjaṃ;

 

Jivhā sujā hadayaṃ jotiṭhānaṃ,

 

Attā sudanto purisassa joti.

 

Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,

 

Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho;

 

Yattha have vedaguno sinātā,

 

Anallagattāva [anallīnagattāva (sī. pī. ka.)] taranti pāraṃ.

 

Saccaṃ dhammo saṃyamo brahmacariyaṃ,

 

Majjhe sitā brāhmaṇa brahmapatti;

 

Sa tujjubhūtesu namo karohi,

 

Tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmīti.

 

Evaṃ vutte, sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

195. Navame sundarikabhāradvājoti sundarikāya nadiyā tīre aggijuhaṇena evaṃladdhanāmo. Sundarikāyāti evaṃnāmikāya nadiyā. Aggiṃjuhatīti āhutiṃ pakkhipanena jāleti . Aggihuttaṃ paricaratīti agyāyatanaṃ sammajjanupalepanabalikammādinā payirupāsati. Ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhujeyyāti so kira brāhmaṇo aggimhi hutāvasesaṃ pāyāsaṃ disvā cintesi aggimhi tāva pakkhittapāyāso mahābrahmunā bhutto, ayaṃ pana avaseso atthi, taṃ yadi brahmuno mukhato jātassa brāhmaṇassa dadeyyaṃ, evaṃ me pitarā saha puttopi santappito bhaveyya, suvisodhito cassa brahmalokagāmimaggoti. So brāhmaṇassa dassanatthaṃ uṭṭhāyāsanā catuddisā anuvilokesi, ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhujeyyāti?

 

Rukkhamūleti tasmiṃ vanasaṇḍe jeṭṭhakarukkhassa mūle. Sasīsaṃ pārutaṃ nisinnanti saha sīsena pārutakāyaṃ nisinnaṃ. Kasmā pana bhagavā tattha nisīdi? Bhagavā kira paccūsasamaye lokaṃ olokento imaṃ brāhmaṇaṃ disvā cintesi ayaṃ brāhmaṇo evarūpaṃ aggapāyāsaṃ gahetvā mahābrahmānaṃ bhojemīti aggimhi jhāpento aphalaṃ karotipe cattāro magge ceva cattāri ca phalāni demīti. Tasmā kālasseva vuṭṭhāya sarīrapaṭijagganaṃ katvā pattacīvaraṃ ādāya gantvā vuttanayena tasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Atha kasmā sasīsaṃ pārupīti? Himapātassa ca sītavātassa ca paṭibāhaṇatthaṃ, paṭibalova etaṃ tathāgato adhivāsetuṃ. Sace pana apārupitvā nisīdeyya, brāhmaṇo dūratova sajānitvā nivatteyya, evaṃ sati kathā nappavatteyya. Iti bhagavā brāhmaṇe āgate sīsaṃ vivarissāmi, atha maṃ so disvā kathaṃ pavattessati, tassāhaṃ kathānusārena dhammaṃ desessāmīti kathāpavattanatthaṃ evamakāsi.

 

Upasaṅkamīti brāhmaṇo ayaṃ sasīsaṃ pārupitvā sabbarattiṃ padhānamanuyutto. Imassa dakkhiṇodakaṃ datvā imaṃ habyasesaṃ dassāmīti, brāhmaṇasaī hutvā upasaṅkami. Muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhavanti sīse vivaritamatte nīcakesantaṃ disvā muṇḍoti āha. Tato suṭṭhutaraṃ olokento pavattamattampi sikhaṃ adisvā hīḷento muṇḍakoti āha. Tatovāti yattha ṭhito addasa, tamhāva padesā. Muṇḍāpi hīti kenaci kāraṇena muṇḍitasīsāpi honti.

 

Mājātiṃ pucchāti yadi dānassa mahapphalataṃ paccāsīsasi, jātiṃ mā puccha. Akāraṇaṃ hi dakkhiṇeyyabhāvassa jāti. Caraṇaca pucchāti apica kho sīlādiguṇabhedaṃ caraṇaṃ puccha. Etaṃ hi dakkhiṇeyyabhāvassa kāraṇaṃ. Idānissa tamatthaṃ vibhāvento kaṭṭhā have jāyati jātavedotiādimāha . Tatrāyaṃ adhippāyo idha kaṭṭhā aggi jāyati, na ca so sālādikaṭṭhā jātova aggikiccaṃ karoti, sāpāna-doṇiādikaṭṭhā jāto na karoti, attano pana acciyādiguṇasampattiyā yato vā tato vā jāto karotiyeva. Evaṃ na brāhmaṇakulādīsu jātova dakkhiṇeyyo hoti, caṇḍālakulādīsu jāto na hoti, apica kho nīcakulinopi uccakulinopi khīṇāsava-muni dhitimā hirīnisedho ājānīyo hoti. Imāya dhitihiripamokkhāya guṇasampattiyā jātimā uttamadakkhiṇeyyo hoti. So hi dhitiyā guṇe dhāreti, hiriyā dose nisedhetīti. Apicettha munīti monadhammena samannāgato. Dhitimāti vīriyavā. Ājānīyoti kāraṇākāraṇajānanako. Hirīnisedhoti hiriyā pāpāni nisedhetvā ṭhito.

 

Saccena dantoti paramatthasaccena danto. Damasā upetoti indriyadamena upeto. Vedantagūti catunnaṃ maggavedānaṃ antaṃ, catūhi vā maggavedehi kilesānaṃ antaṃ gato. Vusitabrahmacariyoti maggabrahmacariyavāsaṃ vuttho. Yaopanītoti upanītayao paṭiyāditayao ca. Tamupavhayethāti yena yao paṭiyādito, so taṃ paramatthabrāhmaṇaṃ avhayeyya. Indamavhayāma, somamavhayāma, varuṇamavhayāma, īsānamavhayāma, yāmamavhayāmāti idaṃ pana avhānaṃ niratthakaṃ. Kālenāti avhayanto ca kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhattanti antomajjhanhikakāleyeva taṃ upavhayeyya. So juhati dakkhiṇeyyeti yo evaṃ kāle khīṇāsavaṃ āmantetvā tattha catupaccayadakkhiṇaṃ patiṭṭhapeti, so dakkhiṇeyye juhati nāma, na acetane aggimhi pakkhipanto.

 

Iti brāhmaṇo bhagavato kathaṃ suṇanto pasīditvā idāni attano pasādaṃ āvikaronto addhā suyiṭṭhantiādimāha. Tassattho addhā mama yidaṃ idāni suyiṭṭhaca suhutaca bhavissati, pubbe pana aggimhi jhāpitaṃ niratthakaṃ ahosīti. Ao janoti ahaṃ brāhmaṇo, ahaṃ brāhmaṇoti vadanto andhabālaputhujjano. Habyasesanti hutasesaṃ. Bhujatu bhavantiādi purimasutte vuttanayeneva veditabbaṃ.

 

Na khvāhanti na kho ahaṃ. Kasmā panevamāhāti? Tasmiṃ kira bhojane upahaṭamatteva satthā bhujissatīti saāya catūsu mahādīpesu dvīsu parittadīpasahassesu devatā pupphaphalādīni ceva sappinavanītatelamadhuphāṇitādīni ca ādāya madhupaṭalaṃ pīḷetvā madhuṃ gaṇhantiyo viya dibbānubhāvena nibbattitojameva gahetvā pakkhipiṃsu. Tena taṃ sukhumattaṃ gataṃ, manussānaca oḷārikaṃ vatthūti tesaṃ tāva oḷārikavatthutāya sammā pariṇāmaṃ na gacchati. Goyūse pana tilabījāni pakkhipitvā pakkattā oḷārikamissakaṃ jātaṃ, devānaca sukhumaṃ vatthūti tesaṃ sukhumavatthutāya sammā pariṇāmaṃ na gacchati. Sukkhavipassakakhīṇāsavassāpi kucchiyaṃ na pariṇamati. Aṭṭhasamāpattilābhīkhīṇāsavassa pana samāpattibalena pariṇāmeyya. Bhagavato pana pākatikeneva kammajatejena pariṇāmeyya.

 

Appahariteti aharite. Sace hi haritesu tiṇesu pakkhipeyya, siniddhapāyāsena tiṇāni pūtīni bhaveyyuṃ. Buddhā ca bhūtagāmasikkhāpadaṃ na vītikkamanti, tasmā evamāha. Yattha pana galappamāṇāni mahātiṇāni, tādise ṭhāne pakkhipituṃ vaṭṭati. Appāṇaketi sappāṇakasmiṃ hi parittake udake pakkhitte pāṇakā maranti, tasmā evamāha. Yaṃ pana gambhīraṃ mahāudakaṃ hoti, pātisatepi pātisahassepi pakkhitte na āluḷati, tathārūpe udake vaṭṭati. Opilāpesīti suvaṇṇapātiyā saddhiṃyeva nimujjāpesi. Cicciṭāyati ciṭiciṭāyatīti evarūpaṃ saddaṃ karoti. Kiṃ panesa pāyāsassa ānubhāvo, udāhu tathāgatassāti? Tathāgatassa. Ayaṃ hi brāhmaṇo taṃ pāyāsaṃ opilāpetvā ummaggaṃ āruyha satthu santikaṃ anāgantvāva gaccheyya, atha bhagavā ettakaṃ acchariyaṃ disvā mama santikaṃ āgamissati. Athassāhaṃ dhammadesanāya micchādiṭṭhigahaṇaṃ bhinditvā sāsane otāretvā amatapānaṃ pāyessāmīti adhiṭṭhānabalena evamakāsi.

 

Dārusamādahānoti dāruṃ jhāpayamāno. Bahiddhā hi etanti etaṃ dārujjhāpanaṃ nāma ariyadhammato bahiddhā. Yadi etena suddhi bhaveyya, ye davaḍāhakādayo bahūni dārūni jhāpenti, te paṭhamataraṃ sujjheyyuṃ. Kusalāti khandhādīsu kusalā. Ajjhattamevujjalayāmi jotinti niyakajjhatte attano santānasmiṃyeva āṇajotiṃ jālemi. Niccagginīti āvajjanapaṭibaddhena sabbautaāṇena niccaṃ pajjalitaggi. Niccasamāhitattoti niccaṃ sammā ṭhapitacitto. Brahmacariyaṃ carāmīti bodhimaṇḍe caritaṃ brahmacariyaṃ gahetvā evaṃ vadati.

 

Mānohi te, brāhmaṇa, khāribhāroti yathā khāribhāro khandhena vayhamāno upari ṭhitopi akkantakkantaṭṭhāne pathaviyā saddhiṃ phuseti, evameva jātigottakulādīni mānavatthūni nissāya ussāpito mānopi tattha tattha issaṃ uppādento catūsu apāyesu saṃsīdāpeti. Tenāha māno hi te, brāhmaṇa, khāribhāroti . Kodho dhūmoti tava āṇaggissa upakkilesaṭṭhena kodho dhumo. Tena hi te upakkiliṭṭho āṇaggi na virocati. Bhasmani mosavajjanti nirojaṭṭhena musāvādo chārikā nāma. Yathā hi chārikāya paṭicchanno aggi na joteti, evaṃ te musāvādena paṭicchannaṃ āṇanti dasseti. Jivhā sujāti yathā tuyhaṃ suvaṇṇarajatalohakaṭṭhamattikāsu aataramayā yāgayajanatthāya sujā hoti, evaṃ mayhaṃ dhammayāgaṃ yajanatthāya pahūtajivhā sujāti vadati. Hadayaṃ jotiṭṭhānanti yathā tuyhaṃ nadītīre jotiṭṭhānaṃ, evaṃ mayhaṃ dhammayāgassa yajanaṭṭhānatthena sattānaṃ hadayaṃ jotiṭṭhānaṃ. Attāti cittaṃ.

 

Dhammo rahadoti yathā tvaṃ aggiṃ paricaritvā dhūmachārikasedakiliṭṭhasarīro sundarikaṃ nadiṃ otaritvā nhāyasi, evaṃ mayhaṃ sundarikāsadisena bāhirena rahadena attho natthi, aṭṭhaṅgikamaggadhammo pana mayhaṃ rahado, tatrāhaṃ pāṇasatampi pāṇasahassampi caturāsītipāṇasahassānipi ekappahārena nhāpemi. Sīlatitthoti tassa pana me dhammarahadassa catupārisuddhisīlaṃ titthanti dasseti. Anāviloti yathā tuyhaṃ sundarikā nadī catūhi pacahi ekato nhāyantehi heṭṭhupariyavālikā āluḷā hoti , na evaṃ mayhaṃ rahado, anekasatasahassesupi pāṇesu otaritvā nhāyantesu so anāvilo vippasannova hoti. Sabbhi sataṃ pasatthoti paṇḍitehi paṇḍitānaṃ pasaṭṭho. Uttamatthena vā so sabbhīti vuccati, paṇḍitehi pasatthattā sataṃ pasattho. Taranti pāranti nibbānapāraṃ gacchanti.

 

Idāni ariyamaggarahadassa aṅgāni uddharitvā dassento saccaṃ dhammotiādimāha. Tattha saccanti vacīsaccaṃ. Dhammoti iminā diṭṭhisaṅkappavāyāmasatisamādhayo dasseti. Saṃyamoti iminā kammantājīvā gahitā. Saccanti vā iminā maggasaccaṃ gahitaṃ. Sā atthato sammādiṭṭhi. Vuttahetaṃ sammādiṭṭhi maggo ceva hetu cāti (dha. sa. 1039). Sammādiṭṭhiyā pana gahitāya taggatikattā sammāsaṅkappo gahitova hoti. Dhammoti iminā vāyāmasatisamādhayo. Saṃyamoti iminā vācākammantājīvā. Evampi aṭṭhaṅgiko maggo dassito hoti. Atha vā saccanti paramatthasaccaṃ , taṃ atthato nibbānaṃ. Dhammotipadena diṭṭhi saṅkappo vāyāmo sati samādhīti pacaṅgāni gahitāni. Saṃyamoti vācā kammanto ājīvoti tīṇi. Evampi aṭṭhaṅgiko maggo dassito hoti. Brahmacariyanti etaṃ brahmacariyaṃ nāma. Majjhe sitāti sassatucchede vajjetvā majjhe nissitā. Brahmapattīti seṭṭhapatti. Sa tujjubhūtesu namo karohīti ettha ta-kāro padasandhikaro, sa tvaṃ ujubhūtesu khīṇāsavesu namo karohīti attho. Tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmīti yo evaṃ paṭipajjati, tamahaṃ puggalaṃ dhammasārī eso dhammasāriyā paṭicchannoti ca kusaladhammehi akusaladhamme sāretvā ṭhitoti vāti vadāmīti. Navamaṃ.

1) Một thời Thế Tn ở giữa dn tộc Kosala, trn bờ sng Sundarika.

2) Lc bấy giờ B-la-mn Sundarika Bhradvja tế lửa trn bờ sng Sundarika, lm lễ cng dường lửa.

3) Rồi B-la-mn Sundarika Bhradvja sau khi tế lửa, lm lễ cng dường lửa xong, từ chỗ ngồi đứng dậy, nhn xung quanh tất cả bốn phương v nghĩ: "Ai c thể hưởng họ mn ăn cng tế cn lại ny?"

4) B-la-mn Sundarika Bhradvja thấy Thế Tn đang ngồi dưới gốc cy, đầu được bao trm, thấy vậy, tay tri cầm mn ăn cng tế cn lại, tay phải cầm bnh nước đi đến Thế Tn.

5) V Thế Tn nghe tiếng chn của B-la-mn Sundarika Bhradvja liền tho đồ trm ở đầu.

6) V B-la-mn Sundarika Bhradvja nghĩ: "ầu vị ny trọc, vị ny l người trọc đầu", nghĩ vậy, muốn trở lui.

7) Rồi B-la-mn Sundarika Bhradvja lại suy nghĩ: "Trọc đầu ở đy, một số B-la-mn cũng như vậy. Vậy ta hy đến v hỏi vấn đề thọ sanh".

8) Rồi B-la-mn Sundarika Bhradvja đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni với Thế Tn:

-- Thọ sanh Tn giả l g?

9) (Thế Tn):

Chớ hỏi về thọ sanh,
Hy hỏi về sở hnh.
Ty theo mọi thứ củi,
Ngọn lửa được sanh khởi.
Dầu thuộc nh hạ tiện,
Bậc ẩn sĩ tinh cần,
ược xem như thượng sanh,
Biết tm qu, trừ c.
iều thuận bởi chn l,
Thuần thục trong hnh tr,
Thng đạt cc Thnh kinh,
Phạm hạnh được vin thnh.
Tế vật đ đem lại,
Hy cầu khẩn vị ấy,
Lễ tế lm đng thời,
Vị ấy xứng cng dường.

10) Sundarika:

Vật cng ny của con,
Thật sự kho cng dường,
Nay con đ thấy được,
Bậc sng suốt như Ngi.
Con khng thấy một ai
C thể snh được Ngi,
Khng c người no khc
Thọ hưởng vật cng ny.
Tn giả Gotama,
Hy thọ hưởng vật cng.
Ngi thật l B-la-mn, 
L bậc đng tn trọng.

11) (Thế Tn):

Ta khng c hưởng thọ,
V tụng ht kệ ch,
Thường php khng phải vậy,
ối vị c tri kiến.
Chư Phật đ loại bỏ
Tụng ht cc kệ ch,
Chn thật niệm Chnh php,
Sở hnh l như vậy.
Bậc ại Sĩ vẹn ton,
Cng dường phải khc biệt.
oạn tận cc lậu hoặc,
Trạo hối được lắng dịu,
Với những bậc như vậy,
Cơm nước phải cng dường,
Thật chnh l phước điền,
Cho những ai cầu phước.

12) -- Vậy thưa Tn giả Gotama, con phải cho ai vật cng cn lại ny?

13) -- Ny B-la-mn, trong ton thế giới chư Thin, Ma giới, Phạm thin giới, trong chng Sa-mn v B-la-mn, trong thế giới chư Thin v loi Người, Ta khng thấy một ai ăn vật cng cn lại ny c thể tiu ha được, ngoại trừ Như Lai hay đệ tử Như Lai. Ny B-la-mn, vậy ny B-la-mn, hy quăng vật cng cn lại ny tại chỗ khng c cỏ xanh, hay nhận chm xuống nước, nơi khng c loi hữu tnh.

14) Rồi B-la-mn Sundarika Bhradvja nhận chm vật cng cn lại ấy vo trong nước, nơi khng c loi hữu tnh.

15) Vật cng ấy khi được quăng vo trong nước liền x ln, si ln, phun hơi v phun khi ln. V như lưỡi cy đốt nng cả ngy, khi bỏ vo trong nước, bn x ln, si ln, phun hơi v phun khi ln. Cũng vậy, vật cng cn lại ấy khi được quăng vo trong nước bn x ln, si ln, phun hơi v phun khi ln.

16) Rồi B-la-mn Sundarika Bhradvja hoảng hốt, lng tc dựng ngược, đi đến Thế Tn; sau khi đến liền đứng một bn.

17) Thế Tn ni ln bi kệ cho B-la-mn Sundarika Bhradvja đang đứng một bn:

Ny B-la-mn kia,
Chớ c nghĩ g tịnh.
Sự sắp đặt củi lửa,
Như vậy chỉ bề ngoi.
Bậc thiện nhn dạy rằng,
Người ấy khng thanh tịnh,
Với những ai chỉ muốn
Thanh tịnh mặt bn ngoi.
Ny B-la-mn kia,
Ta từ bỏ củi lửa,
Ta chỉ nhen nhm ln
Ngọn lửa từ nội tm,
Ngọn lửa thường hằng chy,
Thường nồng chy nhiệt tnh.
Ta l bậc La-hn,
Ta sống đời Phạm hạnh.
Ny B-la-mn kia,
Người mang ch kiu mạn,
Phẫn nộ l khi hương,
Vọng ngn l tro tn,
Lưỡi l chiếc muỗng tế,
Tm l chỗ tế tự,
Tự ng l ngọn lửa.
Cn người kho điều phục,
Chnh php l ao hồ,
Giới l bến nước tắm,
Khng cấu uế, trong sạch,
ược thiện nhơn tn thn,
L chỗ bậc c tr,
Thường tắm, trừ uế tạp.
Khi tay chn trong sạch,
Họ qua bờ bn kia.
Chnh php l chn l,
Tự chế l Phạm hạnh,
Chnh con đường trung đạo,
Gip đạt tối thắng vị,
ảnh lễ bậc trực tm,
Ta gọi ty php hnh.

18) Khi được ni vậy, B-la-mn Sundarika Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!...

19) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

10. Bahudhītarasuttaṃ

10. Bahudhītarasuttavaṇṇanā

X. Bahudhiti (S.i,170)

196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa catuddasa balībaddā naṭṭhā honti. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo te balībadde gavesanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi

 

Na hi nūnimassa [nahanūnimassa (sī. syā. kaṃ.)] samaṇassa, balībaddā catuddasa;

 

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

 

Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā;

 

Ekapaṇṇā dupaṇṇā [dvipaṇṇā (sī. pī.)] ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

 

Na hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

 

Ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

 

Na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko;

 

Uppāṭakehi sachanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

 

Na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro;

 

Ekaputtā duputtā [dviputtā (sī. pī.)] ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

 

Na hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā;

 

Sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

 

Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā;

 

Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhīti.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa;

 

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā;

 

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

 

Ussoḷhikāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko;

 

Uppāṭakehi sachanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro;

 

Ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā;

 

Sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

 

Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā;

 

Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhīti.

 

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammaca bhikkhusaṅghaca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadanti.

 

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja vihāsi. Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti abbhaāsi. Aataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

 

Arahantavaggo paṭhamo.

 

Tassuddānaṃ

 

Dhanajānī ca akkosaṃ, asurindaṃ bilaṅgikaṃ;

 

Ahiṃsakaṃ jaṭā ceva, suddhikaceva aggikā;

 

Sundarikaṃ bahudhītarena ca te dasāti.

 

196. Dasame aatarasmiṃ vanasaṇḍeti paccūsasamaye lokaṃ olokento tassa brāhmaṇassa arahattassa upanissayaṃ disvā gacchāmissa saṅgahaṃ karissāmīti gantvā tasmiṃ vanasaṇḍe viharati. Naṭṭhā hontīti kasitvā vissaṭṭhā aṭavimukhā caramānā brāhmaṇe bhujituṃ gate palātā honti. Pallaṅkanti samantato ūrubaddhāsanaṃ. Ābhujitvāti bandhitvā . Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti uparimaṃ sarīraṃ ujukaṃ ṭhapetvā, aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭake koṭiyā koṭiṃ paṭipādetvā. Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti kammaṭṭhānābhimukhaṃ satiṃ ṭhapayitvā, mukhasamīpe vā katvāti attho. Teneva vibhaṅge vuttaṃ ayaṃ sati upaṭṭhitā hoti sūpaṭṭhitā nāsikagge vā mukhanimitte vā, tena vuccati parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti (vibha. 537). Atha vā parīti pariggahaṭṭho. Mukhanti niyyānaṭṭho. Satīti upaṭṭhānaṭṭho. Tena vuccati parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti evaṃ paṭisambhidāyaṃ (paṭi. ma. 1.164) vuttanayenapettha attho daṭṭhabbo. Tatrāyaṃ saṅkhepo pariggahitaniyyānaṃ satiṃ katvāti. Evaṃ nisīdanto ca pana chabbaṇṇā ghanabuddharasmiyo vissajjetvā nisīdi. Upasaṅkamīti domanassābhibhūto āhiṇḍanto, sukhena vatāyaṃ samaṇo nisinnoti cintetvā upasaṅkami.

 

Ajjasaṭṭhiṃna dissantīti ajja chadivasamattakā paṭṭhāya na dissanti. Pāpakāti lāmakā tilakhāṇukā. Tena kira tilakhette vapite tadaheva devo vassitvā tile paṃsumhi osīdāpesi , pupphaṃ vā phalaṃ vā gahetuṃ nāsakkhiṃsu. Yepi vaḍḍhiṃsu, tesaṃ upari pāṇakā patitvā paṇṇāni khādiṃsu, ekapaṇṇadupaṇṇā khāṇukā avasissiṃsu. Brāhmaṇo khettaṃ oloketuṃ gato te disvā vaḍḍhiyā me tilā gahitā, tepi naṭṭhāti domanassajāto ahosi, taṃ gahetvā imaṃ gāthamāha.

 

Ussoḷhikāyāti ussāhena kaṇṇanaṅguṭṭhādīni ukkhipitvā vicarantā uppatanti. Tassa kira anupubbena bhogesu parikkhīṇesu pakkhipitabbassa abhāvena tucchakoṭṭhā ahesuṃ. Tassa ito cito ca sattahi gharehi āgatā mūsikā te tucchakoṭṭhe pavisitvā uyyānakīḷaṃ kīḷantā viya naccanti, taṃ gahetvā evamāha.

 

Uppāṭakehi sachannoti uppāṭakapāṇakehi sachanno. Tassa kira brāhmaṇassa sayanatthāya santhataṃ tiṇapaṇṇasanthāraṃ koci antarantarā paṭijagganto natthi. So divasaṃ arae kammaṃ katvā sāyaṃ āgantvā tasmiṃ nipajjati. Athassa uppāṭakapāṇakā sarīraṃ ekacchannaṃ karontā khādanti, taṃ gahetvā evamāha.

 

Vidhavāti matapatikā. Yāva kira tassa brāhmaṇassa gehe vibhavamattā ahosi, tāva tā vidhavāpi hutvā patikulesu vasituṃ labhiṃsu. Yadā pana so niddhano jāto, tadā tā pitugharaṃ gacchathāti sassusasurādīhi nikkaḍḍhitā tato tasseva gharaṃ āgantvā vasantiyo brāhmaṇassa bhojanakāle gacchatha ayyakena saddhiṃ bhujathāti putte pesenti, tehi pātiyaṃ hatthesu otāritesu brāhmaṇo hatthassa okāsaṃ na labhati. Taṃ gahetvā imaṃ gāthamāha.

 

Piṅgalāti kaḷārapiṅgalā. Tilakāhatāti kāḷasetādivaṇṇehi tilakehi āhatagattā. Sottaṃ pādena bodhetīti niddaṃ okkantaṃ pādena paharitvā pabodheti. Ayaṃ kira brāhmaṇo mūsikasaddena ubbāḷho uppāṭakehi ca khajjamāno sabbarattiṃ niddaṃ alabhitvā paccūsakāle niddāyati. Atha naṃ akkhīsu nimmilitamattesveva kiṃ karosi, brāhmaṇa, pacchā ca pubbe ca gahitassa iṇassa? Vaḍḍhi matthakaṃ pattā, satta dhītaro posetabbā. Idāni iṇāyikā āgantvā gehaṃ parivāressanti, gaccha kammaṃ karohīti pādena paharitvā pabodheti. Taṃ gahetvā imaṃ gāthamāha.

 

Iṇāyikāti yesaṃ anena hatthato iṇaṃ gahitaṃ. So kira kassaci hatthato ekaṃ kahāpaṇaṃ kassaci dve kassaci dasape kassaci satanti evaṃ bahūnaṃ hatthato iṇaṃ aggahesi. Te divā brāhmaṇaṃ apassantā gehato taṃ nikkhantameva gaṇhissāmāti balavapaccūse gantvā codenti. Taṃ gahetvā imaṃ gāthamāha.

 

Bhagavā tena brāhmaṇena imāhi sattahi gāthāhi dukkhe kathite yaṃ yaṃ, brāhmaṇa, tayā dukkhaṃ kathitaṃ, sabbametaṃ mayhaṃ natthīti dassento paṭigāthāhi brāhmaṇassa dhammadesanaṃ vaḍḍhesi. Brāhmaṇo tā gāthā sutvā bhagavati pasanno saraṇesu patiṭṭhāya pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi. Taṃ dassetuṃ evaṃ vutte bhāradvājagottotiādi vuttaṃ. Tattha alatthāti labhi.

 

Taca pana brāhmaṇaṃ bhagavā pabbājetvā ādāya jetavanaṃ gantvā punadivase tena therena pacchāsamaṇena kosalarao gehadvāraṃ agamāsi . Rājā satthā āgatoti sutvā pāsādā oruyha vanditvā hatthato pattaṃ gahetvā tathāgataṃ uparipāsādaṃ āropetvā varāsane nisīdāpetvā gandhodakena pāde dhovitvā satapākatelena makkhetvā yāguṃ āharāpetvā rajatadaṇḍaṃ suvaṇṇakaṭacchuṃ gahetvā satthu upanāmesi. Satthā pattaṃ pidahi. Rājā tathāgatassa pādesu patitvā, sace me, bhante, doso atthi, khamathāti āha. Natthi, mahārājāti. Atha kasmā yāguṃ na gaṇhathāti? Palibodho atthi, mahārājāti. Kiṃ pana, bhante, yāguṃ agaṇhanteheva labhitabbo esa palibodho, paṭibalo ahaṃ palibodhaṃ dātuṃ, gaṇhatha, bhanteti. Satthā aggahesi. Mahallakattheropi dīgharattaṃ chāto yāvadatthaṃ yāguṃ pivi. Rājā khādanīyabhojanīyaṃ datvā bhattakiccāvasāne bhagavantaṃ vanditvā āha bhagavā tumhe paveṇiyā āgate okkākavaṃse uppajjitvā cakkavattisiriṃ pahāya pabbajitvā loke aggataṃ patto, ko nāma, bhante, tumhākaṃ palibodhoti? Mahārāja, etassa mahallakattherassa palibodho amhākaṃ palibodhasadisovāti.

 

Rājā theraṃ vanditvā ko, bhante, tumhākaṃ palibodhoti pucchi? Iṇapalibodho, mahārājāti. Kittako, bhanteti? Gaṇehi, mahārājāti. Rao ekaṃ dve sataṃ sahassanti gaṇentassa aṅguliyo nappahonti. Athekaṃ purisaṃ pakkositvā, gaccha, bhaṇe, nagare bheriṃ carāpehi sabbe bahudhītikabrāhmaṇassa iṇāyikā rājaṅgaṇe sannipatantūti. Manussā bheriṃ sutvā sannipatiṃsu. Rājā tesaṃ hatthato paṇṇāni āharāpetvā sabbesaṃ anūnaṃ dhanamadāsi. Tattha suvaṇṇameva satasahassagghanakaṃ ahosi. Puna rājā pucchi aopi atthi, bhante, palibodhoti. Iṇaṃ nāma, mahārāja, datvā muccituṃ sakkā, etā pana satta dārikā mahāpalibodhā mayhanti. Rājā yānāni pesetvā tassa dhītaro āharāpetvā attano dhītaro katvā taṃ taṃ kulagharaṃ pesetvā, aopi, bhante, atthi palibodhoti pucchi? Brāhmaṇī, mahārājāti. Rājā yānaṃ pesetvā, tassa brāhmaṇiṃ āharāpetvā, ayyikaṭṭhāne ṭhapetvā puna pucchi aopi, bhante, atthi palibodhoti? Natthi , mahārājāti vutte rājāpi cīvaradussāni dāpetvā, bhante, mama santakaṃ tumhākaṃ bhikkhubhāvaṃ jānāthāti āha. Āma, mahārājāti. Atha naṃ rājā āha bhante, cīvarapiṇḍapātādayopi sabbe paccayā amhākaṃ santakā bhavissanti. Tumhe tathāgatassa manaṃ gahetvā samaṇadhammaṃ karothāti. Thero tatheva appamatto samaṇadhammaṃ karonto nacirasseva āsavakkhayaṃ pattoti. Dasamaṃ.

 

Paṭhamo vaggo.

1) Một thời Thế Tn tr ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, một B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja bị mất mười bốn con b.

3) Rồi B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja trong khi đi tm những con b đực ấy, đi đến khu rừng kia; sau khi đến, thấy Thế Tn ngồi kiết-gi trong khu rừng ấy, lưng giữ thẳng v để chnh niệm trước mặt.

4) Thấy vậy, B-la-mn đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln bi kệ ny với Thế Tn:

Với vị Sa-mn ny,
Khng c mười bốn b,
Nn khng thấy su mươi (ajjasatthi),
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-mn ny,
Khng c ruộng m hư,
Một hai l cy m,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-mn ny,
Khng kho trống, khng chuột,
Chạy chơi v ma nhảy,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-mn ny,
Khng tấm nệm bảy thng,
Trn đầy những ch rận,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-mn ny
Khng bảy gi quả phụ
Hoặc một con, hai con,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-mn ny,
Khng vợ đen, mặt rỗ.
Lấy chn thc đ dậy,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-mn ny,
Khng kẻ nợ buổi sng,
Mắng nhiếc: "Hy trả đi"
Do vậy được an lạc.

5) (Thế Tn):

B-la-mn, với Ta,
Khng c mười bốn b,
Nn khng thấy su mươi,
Do vậy Ta an lạc.
B-la-mn, với Ta,
Khng c ruộng m hư,
Một hai l cy m,
Do vậy Ta an lạc.
B-la-mn, với Ta,
Khng kho trống, khng chuột,
Chạy chơi v ma chảy,
Do vậy Ta an lạc.
B-la-mn, với Ta,
Khng tấm nệm bảy thng,
Trn đầy những ch rận,
Do vậy Ta an lạc.
B-la-mn, với Ta,
Khng bảy gi quả phụ,
Hoặc một con, hai con,
Do vậy Ta an lạc.
B-la-mn, với Ta,
Khng vợ đen, mặt rỗ,
Lấy chn thc đ dậy,
Do vậy Ta an lạc.
B-la-mn, với Ta,
Khng kẻ nợ buổi sng,
Mắng nhiếc: "Hy trả đi",
Do vậy Ta an lạc.

6) ược nghe ni vậy, B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Tn giả Gotama như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thế thấy sắc.

Cũng vậy, Chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. Vậy nay con xin quy y Thế Tn Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong cho con được xuất gia với Tn giả Gotama, cho con được thọ đại giới.

7) Rồi B-la-mn Bhradvja được xuất gia với Tn giả Gotama, được thọ đại giới.

8) Thọ đại giới khng bao lu, Tn giả Bhradvja ở một mnh, viễn ly, khng phng dật, nhiệt tm, tinh cần. V khng bao lu, vị ny chứng được mục đch tối cao m cc thiện nam tử đ xuất gia, từ bỏ gia đnh sống khng gia đnh hướng đến: l v thượng cứu cnh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại tự mnh với thượng tr, chứng ngộ, chứng đạt v an tr. Vị ấy biết: "Sanh đ tận, Phạm hạnh đ thnh, những g nn lm đ lm, khng c trở lại trạng thi ny nữa".

9) V Tn giả Bhradvja trở thnh một vị A-la-hn nữa.

 

2. Upāsakavaggo

2. Upāsakavaggo

III. Phẩm Cư Sĩ

1. Kasibhāradvājasuttaṃ

1. Kasibhāradvājasuttavaṇṇanā

I. Cy Ruộng (S.i,172)

197. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa [kasikabhāradvājassa (ka.)] brāhmaṇassa pacamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.

 

Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvā bhagavantaṃ etadavoca ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhujāmi. Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca, kasitvā ca vapitvā ca bhujassūti. Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhujāmīti. Na kho mayaṃ passāma bhoto gotamassa yugaṃ vā naṅgalaṃ vā phālaṃ vā pācanaṃ vā balībadde vā, atha ca pana bhavaṃ gotamo evamāha ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhujāmīti . Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ;

 

Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasinti.

 

Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paā me yuganaṅgalaṃ;

 

Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.

 

Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato;

 

Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ.

 

Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;

 

Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati.

 

Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā;

 

Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatīti.

 

Bhujatu bhavaṃ gotamo. Kassako bhavaṃ. Yahi bhavaṃ gotamo amatapphalampi kasiṃ kasatīti [bhāsatīti (ka.)].

 

Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,

 

Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

 

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,

 

Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

 

Aena ca kevalinaṃ mahesiṃ,

 

Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

 

Annena pānena upaṭṭhahassu,

 

Khettahi taṃ puapekkhassa hotīti.

 

Evaṃ vutte, kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

197. Dutiyavaggassa paṭhame magadhesūti evaṃnāmake janapade. Dakkhiṇāgirisminti rājagahaṃ parivāretvā ṭhitassa girino dakkhiṇabhāge janapado atthi, tasmiṃ janapade, tattha vihārassāpi tadeva nāmaṃ. Ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāmeti ekanāḷāti tassa gāmassa nāmaṃ. Brāhmaṇā panettha sambahulā paṭivasanti, brāhmaṇabhogo eva vā so. Tasmā brāhmaṇagāmoti vuccati.

 

Tena kho pana samayenāti yaṃ samayaṃ bhagavā magadharaṭṭhe ekanāḷaṃ brāhmaṇagāmaṃ upanissāya dakkhiṇagirimahāvihāre brāhmaṇassa indriyaparipākaṃ āgamayamāno viharati, tena samayena. Kasibhāradvājassāti so brāhmaṇo kasiṃ nissāya jīvati, bhāradvājoti cassa gottaṃ. Pacamattānīti paca pamāṇāni, anūnāni anadhikāni pacanaṅgalasatānīti vuttaṃ hoti. Payuttānīti yojitāni, balībaddānaṃ khandhesu ṭhapetvā yuge yottehi yojitānīti attho.

 

Vappakāleti vappanakāle bījanikkhepasamaye. Tattha dve vappāni kalalavappaca paṃsuvappaca. Paṃsuvappaṃ idha adhippetaṃ, taca kho paṭhamadivase maṅgalavappaṃ. Tatthāyaṃ upakaraṇasampadā tīṇi balibaddasahassāni upaṭṭhāpitāni honti, sabbesaṃ suvaṇṇamayāni siṅgāni paṭimukkāni, rajatamayā khurā, sabbe setamālāhi ceva gandhapacaṅgulīhi ca alaṅkatā paripuṇṇapacaṅgā sabbalakkhaṇasampannā, ekacce kāḷā ajanavaṇṇā, ekacce setā phalikavaṇṇā, ekacce rattā pavāḷavaṇṇā, ekacce kammāsā masāragallavaṇṇā. Evaṃ pacasatā kassakā sabbe ahatasetavatthā gandhamālālaṅkatā dakkhiṇaaṃsakūṭesu patiṭṭhitapupphacumbaṭakā haritālamanosilālajanujjalagattā dasa dasa naṅgalā ekekagumbā hutvā gacchanti. Naṅgalānaṃ sīsaca yugaca patodā ca suvaṇṇakhacitā . Paṭhamanaṅgale aṭṭha balībaddā yuttā, sesesu cattāro cattāro, avasesā kilantaparivattanatthaṃ ānītā. Ekekagumbe ekekabījasakaṭaṃ ekeko kasati, ekeko vappati.

 

Brāhmaṇo pana pageva massukammaṃ kārāpetvā nhāyitvā sugandhagandhehi vilitto pacasatagghanakaṃ vatthaṃ nivāsetvā sahassagghanakaṃ ekaṃsaṃ karitvā ekekissā aṅguliyā dve dveti vīsati aṅgulimuddikāyo kaṇṇesu sīhakuṇḍalāni sīse brahmaveṭhanaṃ paṭimucitvā suvaṇṇamālaṃ kaṇṭhe katvā brāhmaṇagaṇaparivuto kammantaṃ vosāsati. Athassa brāhmaṇī anekasatabhājanesu pāyāsaṃ pacāpetvā mahāsakaṭesu āropetvā gandhodakena nhāyitvā sabbālaṅkāravibhūsitā brāhmaṇīgaṇaparivutā kammantaṃ agamāsi. Gehampissa haritupalittaṃ vippakiṇṇalājaṃ puṇṇaghaṭakadalidhajapaṭākāhi alaṅkataṃ gandhapupphādīhi sukatabalikammaṃ, khettaca tesu tesu ṭhānesu samussitaddhajapaṭākaṃ ahosi. Parijanakammakārehi saddhiṃ osaṭaparisā aḍḍhateyyasahassā ahosi, sabbe ahatavatthā, sabbesaṃ pāyāsabhojanameva paṭiyattaṃ.

 

Atha brāhmaṇo suvaṇṇapātiṃ dhovāpetvā pāyāsassa pūretvā sappimadhuphāṇitehi abhisaṅkharitvā naṅgalabalikammaṃ kārāpesi. Brāhmaṇī pacannaṃ kassakasatānaṃ suvaṇṇarajatakaṃsatambalohamayāni bhājanāni dāpetvā suvaṇṇakaṭacchuṃ gahetvā pāyāsena parivisantī gacchati. Brāhmaṇo pana balikammaṃ kāretvā rattabandhikāyo upāhanāyo ārohitvā rattasuvaṇṇadaṇḍakaṃ gahetvā, idha pāyāsaṃ detha, idha sappiṃ detha, idha sakkharaṃ dethāti vosāsamāno vicarati. Ayaṃ tāva kammante pavatti.

 

Vihāre pana yattha yattha buddhā vasanti, tattha tattha nesaṃ devasikaṃ paca kiccāni bhavanti, seyyathidaṃ purebhattakiccaṃ pacchābhattakiccaṃ purimayāmakiccaṃ majjhimayāmakiccaṃ pacchimayāmakiccanti.

 

Tatridaṃ purebhattakiccaṃ bhagavā hi pātova uṭṭhāya upaṭṭhākānuggahatthaṃ sarīraphāsukatthaca mukhadhovanādiparikammaṃ katvā yāva bhikkhācāravelā, tāva vivittāsane vītināmetvā bhikkhācāravelāya nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya kadāci ekako kadāci bhikkhusaṅghaparivuto gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati kadāci pakatiyā, kadāci anekehi pāṭihāriyehi vattamānehi. Seyyathidaṃ piṇḍāya pavisato lokanāthassa purato purato gantvā mudugatiyo vātā pathaviṃ sodhenti, valāhakā udakaphusitāni mucantā magge reṇuṃ vūpasametvā upari vitānaṃ hutvā tiṭṭhanti, apare vātā pupphāni upaharitvā magge okiranti. Unnatā bhūmippadesā onamanti, onatā unnamanti. Pādanikkhepasamaye samāva bhūmi hoti, sukhasamphassāni padumapupphāni vā pāde sampaṭicchanti. Indakhīlassa anto ṭhapitamatte dakkhiṇapāde sarīrā chabbaṇṇarasmiyo nikkhamitvā suvaṇṇarasasicanāni viya citrapaṭaparikkhittāni viya ca pāsādakūṭāgārādīni karontiyo ito cito ca vidhāvanti. Hatthiassavihaṅgādayo sakasakaṭṭhānesu ṭhitāyeva madhurenākārena saddaṃ karonti , tathā bherivīṇādīni tūriyāni manussānaca kāyūpagāni ābharaṇāni. Tena saāṇena manussā jānanti ajja bhagavā idha piṇḍāya paviṭṭhoti. Te sunivatthā supārutā gandhapupphādīni ādāya gharā nikkhamitvā antaravīthiṃ paṭipajjitvā bhagavantaṃ gandhapupphādīhi sakkaccaṃ pūjetvā vanditvā amhākaṃ, bhante, dasa bhikkhū, amhākaṃ vīsati, amhākaṃ bhikkhusataṃ dethāti yācitvā bhagavatopi pattaṃ gahetvā āsanaṃ paāpetvā sakkaccaṃ piṇḍapātena paṭimānenti.

 

Bhagavā katabhattakicco tesaṃ santānāni oloketvā tathā dhammaṃ deseti, yathā keci saraṇagamane patiṭṭhahanti, keci pacasu sīlesu, keci sotāpattisakadāgāmianāgāmiphalānaṃ aatarasmiṃ, keci pabbajitvā aggaphale arahatteti . Evaṃ mahājanaṃ anuggahetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ gacchati. Tattha gandhamaṇḍalamāḷe paattavarabuddhāsane nisīdati bhikkhūnaṃ bhattakiccapariyosānaṃ āgamayamāno. Tato bhikkhūnaṃ bhattakiccapariyosāne upaṭṭhāko bhagavato nivedeti. Atha bhagavā gandhakuṭiṃ pavisati. Idaṃ tāva purebhattakiccaṃ.

 

Atha bhagavā evaṃ katapurebhattakicco gandhakuṭiyā upaṭṭhāne nisīditvā pāde pakkhāletvā pādapīṭhe ṭhatvā bhikkhusaṅghaṃ ovadati bhikkhave, appamādena sampādetha, dullabho buddhuppādo lokasmiṃ, dullabho manussattapaṭilābho, dullabhā saddhāsampatti, dullabhā pabbajjā, dullabhaṃ saddhammassavananti. Tattha keci bhagavantaṃ kammaṭṭhānaṃ pucchanti. Bhagavā tesaṃ attano cariyānurūpaṃ kammaṭṭhānaṃ deti. Tato sabbepi bhagavantaṃ vanditvā attano attano rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni gacchanti, keci araaṃ, keci rukkhamūlaṃ, keci pabbatādīnaṃ aataraṃ, keci cātumahārājikabhavanaṃpe keci vasavattibhavananti. Tato bhagavā gandhakuṭiṃ pavisitvā sace ākaṅkhati, dakkhiṇena passena sato sampajāno muhuttaṃ sīhaseyyaṃ kappeti. Atha samassāsitakāyo uṭṭhahitvā dutiyabhāge lokaṃ voloketi. Tatiyabhāge yaṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati, tattha mahājano purebhattaṃ dānaṃ datvā pacchābhattaṃ sunivattho supāruto gandhapupphādīni ādāya vihāre sannipatati. Tato bhagavā sampattaparisāya anurūpena pāṭihāriyena gantvā dhammasabhāyaṃ paattavarabuddhāsane nisajja dhammaṃ deseti kālayuttaṃ samayayuttaṃ. Atha kālaṃ viditvā parisaṃ uyyojeti, manussā bhagavantaṃ vanditvā pakkamanti. Idaṃ pacchābhattakiccaṃ.

 

So evaṃ niṭṭhitapacchābhattakicco sace gattāni osicitukāmo hoti, buddhāsanā vuṭṭhāya nhānakoṭṭhakaṃ pavisitvā upaṭṭhākena paṭiyāditaudakena gattāni utuṃ gāhāpeti . Upaṭṭhākopi buddhāsanaṃ ānetvā papphoṭetvā gandhakuṭipariveṇe paāpeti. Bhagavā surattadupaṭṭaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā uttarāsaṅgaṃ katvā tattha āgantvā nisīdati ekakova muhuttaṃ paṭisallīno. Atha bhikkhū tato tato āgamma bhagavato upaṭṭhānaṃ gacchanti. Tattha ekacce pahaṃ pucchanti, ekacce kammaṭṭhānaṃ, ekacce dhammassavanaṃ yācanti. Bhagavā tesaṃ adhippāyaṃ sampādento purimayāmaṃ vītināmeti. Idaṃ purimayāmakiccaṃ.

 

Purimayāmakiccapariyosāne pana bhikkhūsu bhagavantaṃ vanditvā pakkamantesu sakaladasasahassilokadhātudevatāyo okāsaṃ labhamānā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pahaṃ pucchanti yathābhisaṅkhataṃ antamaso caturakkharampi. Bhagavā tāsaṃ tāsaṃ devatānaṃ pahaṃ vissajjento majjhimayāmaṃ vītināmeti. Idaṃ majjhimayāmakiccaṃ.

 

Pacchimayāmaṃ pana tayo koṭṭhāse katvā purebhattato paṭṭhāya nisajjāpīḷitassa sarīrassa kilāsubhāvamocanatthaṃ ekaṃ koṭṭhāsaṃ caṅkamena vītināmeti. Dutiyakoṭṭhāse gandhakuṭiṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sato sampajāno sīhaseyyaṃ kappeti. Tatiyakoṭṭhāse paccuṭṭhāya nisīditvā purimabuddhānaṃ santike dānasīlādivasena katādhikārapuggaladassanatthaṃ buddhacakkhunā lokaṃ oloketi. Idaṃ pacchimayāmakiccaṃ.

 

Tadāpi evaṃ olokento kasibhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ arahattassa upanissayasampannaṃ disvā tattha mayi gate kathā pavattissati, kathāvasāne dhammadesanaṃ sutvā eso brāhmaṇo saputtadāro tīsu saraṇesu patiṭṭhāya asītikoṭidhanaṃ mama sāsane vippakiritvā aparabhāge nikkhamma pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇissatīti atvā tattha gantvā kathaṃ samuṭṭhāpetvā dhammaṃ desesi. Etamatthaṃ dassetuṃ atha kho bhagavātiādi vuttaṃ.

 

Tattha pubbaṇhasamayanti bhummatthe upayogavacanaṃ, pubbaṇhasamayeti attho. Nivāsetvāti paridahitvā. Vihāracīvaraparivattanavasenetaṃ vuttaṃ. Pattacīvaramādāyāti pattaṃ hatthehi, cīvaraṃ kāyena ādiyitvā, sampaṭicchitvā dhāretvāti attho. Bhagavato kira piṇḍāya pavisitukāmassa bhamaro viya vikasitapadumadvayamajjhaṃ, indanīlamaṇivaṇṇaselamayapatto hatthadvayamajjhaṃ āgacchati. Taṃ evamāgataṃ pattaṃ hatthehi sampaṭicchitvā cīvaraca parimaṇḍalaṃ pārutaṃ kāyena dhāretvāti vuttaṃ hoti. Tenupasaṅkamīti yena maggena kammanto gantabbo, tena ekakova upasaṅkami. Kasmā pana naṃ bhikkhū nānubandhiṃsūti? Yadā hi bhagavā ekakova katthaci gantukāmo hoti, yāva bhikkhācāravelā dvāraṃ pidahitvā antogandhakuṭiyaṃ nisīdati. Bhikkhū tāya saāya jānanti ajja bhagavā ekakova piṇḍāya caritukāmo, addhā kaci eva vinetabbapuggalaṃ addasāti. Te attano pattacīvaraṃ gahetvā gandhakuṭiṃ padakkhiṇaṃ katvā vanditvā bhikkhācāraṃ gacchanti. Tadā ca bhagavā evamakāsi, tasmā bhikkhū nānubandhiṃsūti.

 

Parivesanā vattatīti tesaṃ suvaṇṇabhājanādīni gahetvā nisinnānaṃ pacasatānaṃ kassakānaṃ parivisanā vippakatā hoti. Ekamantaṃ aṭṭhāsīti yattha ṭhitaṃ brāhmaṇo passati, tathārūpe dassanūpacāre kathāsavanaphāsuke uccaṭṭhāne aṭṭhāsi. Ṭhatvā ca rajatasuvaṇṇarasapijaraṃ candimasūriyānaṃ pabhaṃ atirocamānaṃ samantato sarīrappabhaṃ muci, yāya ajjhotthaṭattā brāhmaṇassa kammantasālābhittirukkhakasitamattikapiṇḍādayo suvaṇṇamayā viya ahesuṃ. Atha manussā bhujantā ca kasantā ca sabbakiccāni pahāya asītianubyajanaparivāraṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ sarīraṃ byāmappabhāparikkhepavibhūsitaṃ bāhuyugalaṃ jaṅgamaṃ viya padumasaraṃ, rasmijālasamujjalitatārāgaṇamiva gaganatalaṃ, vijjulatāvinaddhamiva ca kanakasikharaṃ siriyā jalamānaṃ sammāsambuddhaṃ ekamantaṃ ṭhitaṃ disvā hatthapāde dhovitvā ajaliṃ paggayha samparivāretvā aṭṭhaṃsu. Evaṃ tehi samparivāritaṃ addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ, disvāna bhagavantaṃ etadavoca ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi cāti.

 

Kasmā panāyaṃ evamāha, kiṃ samantapāsādike pasādanīye uttamadamathasamathamanuppattepi tathāgate appasādena, udāhu aḍḍhatiyānaṃ janasahassānaṃ pāyāsaṃ paṭiyādetvāpi kaṭacchubhikkhāya maccherenāti? Ubhayathāpi no, bhagavato panassa dassanena atittaṃ nikkhittakammantaṃ janaṃ disvā kammabhaṅgaṃ me kātuṃ āgatoti anattamanatā ahosi, tasmā evamāha. Bhagavato ca lakkhaṇasampattiṃ disvā sacāyaṃ kammante appayojayissa, sakalajambudīpe manussānaṃ sīse cūḷāmaṇi viya abhavissa, ko nāmassa attho na sampajjissati, evamevaṃ alasatāya kammante appayojetvā vappamaṅgalādīsu piṇḍāya caratītipissa anattamanatā ahosi. Tenāha ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhujāmīti.

 

Ayaṃ kirassa adhippāyo mayhampi tāva kammantā na byāpajjanti, na camhi yathā tvaṃ evaṃ lakkhaṇasampanno, tvampi kasitvā ca vapitvā ca bhujassu, ko te attho na sampajjeyya evaṃ lakkhaṇasampannassāti. Apicāyaṃ assosi sakyarājakule kira kumāro uppanno, so cakkavattirajjaṃ pahāya pabbajitoti. Tasmā idāni ayaṃ soti atvā cakkavattirajjaṃ pahāya kilantosīti upārambhaṃ āropento evamāha. Apica tikkhapao esa brāhmaṇo, na bhagavantaṃ apasādento bhaṇati, bhagavato pana rūpasampattiṃ disvā puasampattiṃ sambhāvayamāno kathāpavattanatthampi evamāha. Atha bhagavā veneyyavasena sadevake loke aggakassakavappakabhāvaṃ attano dassento ahampi kho brāhmaṇotiādimāha.

 

Atha brāhmaṇo cintesi ayaṃ samaṇo ahampi kasāmi ca vapāmi cāti bhaṇati. Na cassa oḷārikāni yuganaṅgalādīni kasibhaṇḍāni passāmi, kiṃ nu kho musā bhaṇatīti? Bhagavantaṃ pādatalato paṭṭhāya yāva kesaggā olokayamāno, aṅgavijjāya katādhikārattā dvattiṃsavaralakkhaṇasampattimassa atvā, aṭṭhānametaṃ yaṃ evarūpo musā bhaṇeyyāti sajātabahumāno bhagavati samaṇavādaṃ pahāya gottena bhagavantaṃ samudācaramāno na kho pana mayaṃ passāma bhoto gotamassātiādimāha. Bhagavā pana yasmā pubbadhammasabhāgatāya kathanaṃ nāma buddhānaṃ ānubhāvo, tasmā buddhānubhāvaṃ dīpento saddhā bījantiādimāha.

 

Kā panettha pubbadhammasabhāgatā? Nanu brāhmaṇena bhagavā naṅgalādikasisambhārasamāyogaṃ puṭṭho apucchitassa bījassa sabhāgatāya āha saddhā bījanti, evaca sati kathāpi ananusandhikā hoti? Na hi buddhānaṃ ananusandhikakathā nāma atthi, napi pubbadhammassa asabhāgatāya kathenti. Evaṃ panettha anusandhi veditabbā brāhmaṇena hi bhagavā yuganaṅgalādikasisambhāravasena kasiṃ pucchito. So tassa anukampāya idaṃ apucchitanti aparihāpetvā samūlaṃ saupakāraṃ sasambhāraṃ saphalaṃ kasiṃ paāpetuṃ mūlato paṭṭhāya dassento saddhā bījantiādimāha. Tattha bījaṃ kasiyā mūlaṃ, tasmiṃ sati kattabbato, asati akattabbato, tappamāṇena ca kattabbato. Bīje hi sati kasiṃ karonti, na asati. Bījappamāṇena ca kusalā kassakā khettaṃ kasanti, na ūnaṃ mā no sassaṃ parihāyīti, na adhikaṃ mā no mogho vāyāmo ahosīti. Yasmā ca bījameva mūlaṃ, tasmā bhagavā mūlato paṭṭhāya kasisambhāraṃ dassento tassa brāhmaṇassa kasiyā pubbadhammassa bījassa sabhāgatāya attano kasiyā pubbadhammaṃ dassento āha saddhā bījanti. Evamettha pubbadhammasabhāgatāpi veditabbā.

 

Pucchitaṃyeva vatvā apucchitaṃ pacchā kiṃ na vuttanti ce? Tassa upakārabhāvato ca dhammasambandhasamatthabhāvato ca. Ayaṃ hi brāhmaṇo paavā, micchādiṭṭhikule pana jātattā saddhārahito, saddhārahito ca paavā paresaṃ saddhāya attano avisaye apaṭipajjamāno visesaṃ nādhigacchati, kilesakālussiyaparāmaṭṭhāpi cassa dubbalā saddhā balavatiyā paāya sahasā vattamānā atthasiddhiṃ na karoti hatthinā saddhiṃ ekadhure yutto goṇo viya. Itissa saddhā upakārikāti taṃ brāhmaṇaṃ saddhāya patiṭṭhāpentena pacchāpi vattabbo ayamattho desanākusalatāya pubbe vutto. Bījassa ca upakārikā vuṭṭhi, sā tadanantaraṃyeva vuccamānā samatthā hoti. Evaṃ dhammasambandhasamatthabhāvato pacchāpi vattabbo ayamattho, ao ca evarūpo īsāyottādi pubbe vuttoti veditabbo.

 

Tattha sampasādalakkhaṇā saddhā, okappanalakkhaṇā vā. Bījanti pacavidhaṃ bījaṃ mūlabījaṃ khandhabījaṃ phalubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pacamanti. Taṃ sabbampi viruhaṇaṭṭhena bījanteva saṅkhaṃ gacchati.

 

Tattha yathā brāhmaṇassa kasiyā mūlabhūtaṃ bījaṃ dve kiccāni karoti, heṭṭhā mūlena patiṭṭhāti, upari aṅkuraṃ uṭṭhāpeti, evaṃ bhagavato kasiyā mūlabhūtā saddhā heṭṭhā sīlamūlena patiṭṭhāti , upari samathavipassanaṅkuraṃ uṭṭhāpeti. Yathā ca taṃ mūlena pathavirasaṃ āporasaṃ gahetvā nāḷena dhaaparipākagahaṇatthaṃ vaḍḍhati, evamayaṃ sīlamūlena samathavipassanārasaṃ gahetvā ariyamagganāḷena ariyaphaladhaaparipākagahaṇatthaṃ vaḍḍhati. Yathā ca taṃ subhūmiyaṃ patiṭṭhahitvā mūlaṅkurapaṇṇanāḷakaṇḍapasavehi vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ patvā khīraṃ janetvā anekasāliphalabharitaṃ sālisīsaṃ nipphādeti, evamesā cittasantāne patiṭṭhahitvā chahi visuddhīhi vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ patvā āṇadassanavisuddhikhīraṃ janetvā anekapaṭisambhidābhiābharitaṃ arahattaphalaṃ nipphādeti. Tena vuttaṃ saddhā bījanti.

 

Kasmā pana aesu paropaāsāya kusaladhammesu ekato uppajjamānesu saddhāva bījanti vuttāti ce? Bījakiccakaraṇato. Yathā hi tesu viāṇaṃyeva vijānanakiccaṃ karoti, evaṃ saddhā bījakiccaṃ. Sā ca sabbakusalānaṃ mūlabhūtā. Yathāha saddhājāto upasaṅkamati, upasaṅkamanto payirupāsatipe paāya ca naṃ ativijjha passatīti (ma. ni. 2.183).

 

Akusaladhamme ceva kāyaca tapatīti tapo. Indriyasaṃvaravīriyadhutaṅgadukkarakārikānaṃ etaṃ adhivacanaṃ, idha pana indriyasaṃvaro adhippeto. Vuṭṭhīti vassavuṭṭhi vātavuṭṭhītiādi anekavidhā, idha vassavuṭṭhi adhippetā. Yathā hi brāhmaṇassa vassavuṭṭhisamanuggahitaṃ bījaṃ bījamūlakaca sassaṃ viruhati na milāyati nipphattiṃ gacchati, evaṃ bhagavato indriyasaṃvarasamanuggahitā saddhā, saddhāmūlā ca sīlādayo dhammā viruhanti, na milāyanti nipphattiṃ gacchanti. Tenāha tapo vuṭṭhīti.

 

Paā meti ettha vutto me-saddo purimapadesupi yojetabbo saddhā me bījaṃ, tapo me vuṭṭhīti tena kiṃ dīpeti? Yathā, brāhmaṇa, tayā vapite khette sace vuṭṭhi atthi, iccetaṃ kusalaṃ. No ce atthi, udakampi tāva dātabbaṃ hoti. Tathā mayā hiriīse paāyuganaṅgale manoyottena ekābaddhe kate vīriyabalībadde yojetvā satipācanena vijjhitvā attano cittasantānakhettamhi saddhābīje vapite vuṭṭhiyā abhāvo nāma natthi, ayaṃ pana me niccakālaṃ indriyasaṃvaratapo vuṭṭhīti.

 

Paāti kāmāvacarādibhedato anekavidhā. Idha pana saha vipassanāya maggapaā adhippetā. Yuganaṅgalanti yugaca naṅgalaca yuganaṅgalaṃ. Yathā hi brāhmaṇassa yuganaṅgalaṃ, evaṃ bhagavato duvidhāpi vipassanā paā ca. Tattha yathā yugaṃ īsāya upanissayaṃ hoti, purato ca īsābaddhaṃ hoti, yottānaṃ nissayaṃ hoti, balībaddānaṃ ekato gamanaṃ dhāreti, evaṃ paā hirippamukhānaṃ dhammānaṃ upanissayā hoti. Yathāha pauttarā sabbe kusalā dhammāti (a. ni. 8.83; 10.58) ca, paā hi seṭṭhā kusalā vadanti, nakkhattarājāriva tārakānanti (jā. 2.17.81) ca. Kusalānaṃ dhammānaṃ pubbaṅgamaṭṭhena purato ca hoti. Yathāha sīlaṃ sirī cāpi sataca dhammo, anvāyikā paavato bhavantīti hirivippayogena anuppattito pana īsābaddho hoti. Manosaṅkhātassa samādhiyottassa nissayapaccayato yottānaṃ nissayo hoti. Accāraddhātilīnabhāvapaṭisedhanato vīriyabalībaddānaṃ ekato gamanaṃ dhāreti, yathā ca naṅgalaṃ phālayuttaṃ kasanakāle pathavighanaṃ bhindati, mūlasantānakāni padāleti, evaṃ satiyuttā paā vipassanākāle dhammānaṃ santatisamūhakiccārammaṇaghanaṃ bhindati, sabbakilesamūlasantānakāni padāleti. Sā ca kho lokuttarāva, itarā pana lokikāpi siyā. Tenāha paā me yuganaṅgalanti.

 

Hirīyati pāpakehi dhammehīti hirī. Taggahaṇena tāya avippayuttaṃ ottappampi gahitameva hoti. Īsāti yuganaṅgalasandhārikā rukkhalaṭṭhi. Yathā hi brāhmaṇassa īsā yuganaṅgalaṃ dhāreti, evaṃ bhagavatopi hirī lokiyalokuttarapaāsaṅkhātaṃ yuganaṅgalaṃ dhāreti hiriabhāve paāya abhāvato. Yathā ca īsāpaṭibaddhayuganaṅgalaṃ kiccakaraṃ hoti acalaṃ asithilaṃ, evaṃ hiripaṭibaddhā ca paā kiccakārī hoti acalā asithilā abbokiṇṇā ahirikena. Tenāha hirī īsāti. Munātīti mano, cittassetaṃ nāmaṃ. Idha pana manosīsena taṃsampayutto samādhi adhippeto. Yottanti rajjubandhanaṃ. Taṃ tividhaṃ īsāya saha yugassa bandhanaṃ, yugena saha balībaddānaṃ bandhanaṃ, sārathinā saha balībaddānaṃ ekābandhananti. Tattha yathā brāhmaṇassa yottaṃ īsāyugabalībadde ekābaddhe katvā sakakicce paṭipādeti, evaṃ bhagavato samādhi sabbeva te hiripaāvīriyadhamme ekārammaṇe avikkhepasabhāvena bandhitvā sakakicce paṭipādeti. Tenāha mano yottanti.

 

Cirakatādimatthaṃ saratīti sati. Phāletīti phālo. Pājenti etenāti pājanaṃ. Taṃ idha pācananti vuttaṃ. Patodassetaṃ nāmaṃ. Phālo ca pācanaca phālapācanaṃ. Yathā hi brāhmaṇassa phālapācanaṃ, evaṃ bhagavato vipassanāsampayuttā maggasampayuttā ca sati. Tattha yathā phālo naṅgalaṃ anurakkhati, purato cassa gacchati, evaṃ sati kusalākusalānaṃ dhammānaṃ gatiyo samanvesamānā ārammaṇe vā upaṭṭhāpayamānā paānaṅgalaṃ rakkhati. Tenevesā satārakkhena cetasā viharatītiādīsu (a. ni. 10.20) viya ārakkhāti vuttā. Appamussanavasena cassā purato hoti. Satiparicite hi dhamme paā pajānāti, no pamuṭṭhe. Yathā ca pācanaṃ balībaddānaṃ vijjhanabhayaṃ dassentaṃ saṃsīdituṃ na deti, uppathagamanaṃ vāreti, evaṃ sati vīriyabalībaddānaṃ apāyabhayaṃ dassentī kosajjasaṃsīdanaṃ na deti, kāmaguṇasaṅkhāte agocare cāraṃ nivāretvā kammaṭṭhāne niyojentī uppathagamanaṃ vāreti. Tenāha sati me phālapācananti.

 

Kāyaguttoti tividhena kāyasucaritena gutto. Vacīguttoti catubbidhena vacīsucaritena gutto. Ettāvatā pātimokkhasaṃvarasīlaṃ vuttaṃ. Āhāre udare yatoti ettha āhāramukhena sabbapaccayānaṃ gahitattā catubbidhepi paccaye yato saṃyato nirupakkilesoti attho. Iminā ājīvapārisuddhisīlaṃ vuttaṃ. Udare yatoti udare yato saṃyato mitabhojī, āhāre mattaūti vuttaṃ hoti. Iminā bhojane mattautāmukhena paccayapaṭisevanasīlaṃ vuttaṃ. Tena kiṃ dīpeti? Yathā tvaṃ, brāhmaṇa, bījaṃ vapitvā sassaparipālanatthaṃ kaṇṭakavatiṃ vā rukkhavatiṃ vā pākāraparikkhepaṃ vā karosi, tena te gomahiṃsamigagaṇā pavesaṃ alabhantā sassaṃ na vilumpanti, evamahampi taṃ saddhābījaṃ vapitvā nānappakārakusalasassaparipālanatthaṃ kāyavacīāhāraguttimayaṃ tividhaṃ parikkhepaṃ karomi , tena me rāgādiakusaladhammagomahiṃsamigagaṇā pavesaṃ alabhantā nānappakārakaṃ kusalasassaṃ na vilumpantīti.

 

Saccaṃ karomi niddānanti ettha dvīhākārehi avisaṃvādanaṃ saccaṃ. Niddānanti chedanaṃ lunanaṃ uppāṭanaṃ . Karaṇatthe cetaṃ upayogavacanaṃ veditabbaṃ. Ayaṃ hettha attho saccena karomi niddānanti. Kiṃ vuttaṃ hoti yathā tvaṃ bāhiraṃ kasiṃ katvā sassadūsakānaṃ tiṇānaṃ hatthena vā asitena vā niddānaṃ karosi, evaṃ ahampi ajjhattikaṃ kasiṃ katvā kusalasassadūsakānaṃ visaṃvādanatiṇānaṃ saccena niddānaṃ karomīti. Yathābhūtaāṇaṃ vā ettha saccanti veditabbaṃ. Tena attasaādīnaṃ tiṇānaṃ niddānaṃ karomīti dasseti. Atha vā niddānanti chedakaṃ lāvakaṃ uppāṭakanti attho. Yathā tvaṃ dāsaṃ vā kammakaraṃ vā niddānaṃ karosi, niddehi tiṇānīti tiṇānaṃ chedakaṃ lāvakaṃ uppāṭakaṃ karosi, evamahaṃ saccaṃ karomīti dasseti, atha vā saccanti diṭṭhisaccaṃ. Tamahaṃ niddānaṃ karomi, chinditabbaṃ lunitabbaṃ uppāṭetabbaṃ karomīti. Iti imesu dvīsu vikappesu upayogenevattho yujjati.

 

Soraccaṃ me pamocananti ettha yaṃ taṃ kāyiko avītikkamo vācasiko avītikkamoti sīlameva soraccanti vuttaṃ, na taṃ adhippetaṃ. Kāyaguttotiādinā hi taṃ vuttameva. Arahattaphalaṃ pana adhippetaṃ. Taṃ hi sundare nibbāne ratattā soraccanti vuccati. Pamocananti yogavissajjanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā tava pamocanaṃ punapi sāyanhe vā dutiyadivase vā anāgatasaṃvacchare vā yojetabbato appamocanameva hoti, na mama evaṃ. Na hi mama antarā mocanaṃ nāma atthi. Ahaṃ hi dīpaṅkaradasabalakālato paṭṭhāya paānaṅgale vīriyabalībadde yojetvā kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni mahākasiṃ kasanto tāva na muciṃ, yāva na sammāsambodhiṃ abhisambujjhiṃ. Yadā ca me sabbaṃ taṃ kālaṃ khepetvā bodhimūle aparājitapallaṅke nisinnassa sabbaguṇaparivāraṃ arahattaphalaṃ udapādi, tadā mayā taṃ sabbussukkapaṭippassaddhiyā pamuttaṃ, na dāni puna yojetabbaṃ bhavissatīti. Etamatthaṃ sandhāyāha soraccaṃ me pamocananti.

 

Vīriyaṃme dhuradhorayhanti ettha vīriyanti kāyikacetasiko vīriyārambho. Dhuradhorayhanti dhurāyaṃ dhorayhaṃ, dhurāvahanti attho. Yathā hi brāhmaṇassa dhurāyaṃ dhorayhākaḍḍhitaṃ naṅgalaṃ bhūmighanaṃ bhindati, mūlasantānakāni ca padāleti, evaṃ bhagavato vīriyākaḍḍhitaṃ paānaṅgalaṃ yathā vuttaṃ ghanaṃ bhindati, kilesasantānakāni ca padāleti. Tenāha vīriyaṃ me dhuradhorayhanti. Atha vā purimadhurāvahattā dhurā, mūladhurāvahattā dhorayhā, dhurā ca dhorayhā ca dhuradhorayhā. Iti yathā brāhmaṇassa ekekasmiṃ naṅgale catubalībaddapabhedaṃ dhuradhorayhaṃ vahantaṃ uppannuppannaṃ tiṇamūlaghātaceva sassasampattica sādheti, evaṃ bhagavato catusammappadhānavīriyabhedaṃ dhuradhorayhaṃ vahantaṃ uppannuppannaṃ akusalaghātaceva kusalasampattica sādheti. Tenāha vīriyaṃ me dhuradhorayhanti.

 

Yogakkhemādhivāhananti ettha yogehi khemattā nibbānaṃ yogakkhemaṃ nāma, taṃ adhikicca vāhīyati, abhimukhaṃ vā vāhīyatīti adhivāhanaṃ, yogakkhemassa adhivāhanaṃ yogakkhemādhivāhananti. Idaṃ vuttaṃ hoti yathā tava dhuradhorayhaṃ puratthimādīsu aataradisābhimukhaṃ vāhīyati, tathā mama dhuradhorayhaṃ nibbānābhimukhaṃ vāhīyatīti. Evaṃ vāhīyamānaṃva gacchati anivattantaṃ. Yathā tava naṅgalaṃ vahantaṃ dhuradhorayhaṃ khettakoṭiṃ patvā puna nivattati, evaṃ anivattantaṃ dīpaṅkarakālato paṭṭhāya gacchateva. Yasmā vā tena tena maggena pahīnā kilesā na punappunaṃ pahātabbā honti, yathā tava naṅgalena chinnāni tiṇāni puna aparasmiṃ samaye chinditabbāni honti, tasmāpi evaṃ paṭhamamaggavasena diṭṭhekaṭṭhe kilese, dutiyavasena oḷārike, tatiyavasena aṇusahagate, catutthavasena sabbakilese pajahantaṃ gacchati anivattantaṃ. Atha vā gacchati anivattanti nivattanarahitaṃ hutvā gacchatīti attho. Tanti taṃ dhuradhorayhaṃ. Evamettha attho veditabbo. Evaṃ gacchantaca yathā tava dhuradhorayhaṃ na taṃ ṭhānaṃ gacchati, yattha gantvā kassako asoko virajo hutvā na socati. Etaṃ pana taṃ ṭhānaṃ gacchati yattha gantvā na socati. Yattha satipācanena etaṃ vīriyadhuradhorayhaṃ codento gantvā mādiso kassako asoko virajo hutvā na socati, taṃ sabbasokasallasamugghātabhūtaṃ nibbānaṃ nāma asaṅkhataṃ ṭhānaṃ gacchatīti.

 

Idāni nigamanaṃ karonto evamesā kasīti gāthamāha. Tassāyaṃ saṅkhepattho yassa, brāhmaṇa, esā saddhābījā tapovuṭṭhiyā anuggahitā kasī paāmayaṃ yuganaṅgalaṃ hirimayaca īsaṃ manomayena yottena ekābaddhaṃ katvā paānaṅgalena satiphālaṃ ākoṭetvā satipācanaṃ gahetvā kāyavacīāhāraguttiyā gopetvā saccaṃ niddānaṃ katvā soraccapamocanaṃ vīriyadhuradhorayhaṃ yogakkhemābhimukhaṃ anivattantaṃ vāhantena kaṭṭhā kasī kammapariyosānaṃ catubbidhaṃ sāmaaphalaṃ pāpitā, sā hoti amatapphalā, sā esā kasī amatapphalā hoti. Amataṃ vuccati nibbānaṃ, nibbānānisaṃsā hotīti attho. Sā kho panesā kasī na mamevekassa amatapphalā hoti, atha kho yo koci khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā etaṃ kasiṃ kasati, so sabbopi etaṃ kasitvāna sabbadukkhā pamuccatīti.

 

Evaṃ bhagavā brāhmaṇassa arahattanikūṭena nibbānapariyosānaṃ katvā desanaṃ niṭṭhāpesi. Tato brāhmaṇo gambhīratthaṃ desanaṃ sutvā mama kasiphalaṃ bhujitvā punapi divaseyeva chāto hoti, imassa pana kasī amatapphalā, tassa phalaṃ bhujitvā sabbadukkhā pamuccatīti atvā pasanno pasannākāraṃ karonto bhujatu bhavaṃ gotamotiādimāha. Taṃ sabbaṃ tato paraca vuttatthamevāti. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở giữa dn chng Magadha, trn ni Nam Sơn, tại lng B-la-mn tn Ekanl.

2) Lc bấy giờ l thời gian gieo mạ, v B-la-mn Kasi Bhradvja sắp đặt sẵn sng khoảng năm trăm lưỡi cy.

3) Rồi Thế Tn vo buổi sng đắp y, cầm y bt, đi đến nng trường của B-la-mn Kasi Bhradvja.

4) Lc bấy giờ, B-la-mn Kasi Bhradvja đang phn pht đồ ăn.

5) Thế Tn đi đến chỗ phn pht đồ ăn, rồi đứng một bn.

6) B-la-mn Kasi Bhradvja thấy Thế Tn đang đứng một bn để khất thực, thấy vậy, bn ni với Thế Tn:

-- Ny Sa-mn, ti cy v ti gieo mạ; sau khi cy v gieo mạ, ti ăn. Ny Sa-mn, ng c cy v gieo mạ khng; sau khi cy v gieo mạ, ng ăn?

7) -- Ny B-la-mn, Ta cũng c cy v gieo mạ, sau khi cy v gieo mạ, Ta ăn.

8) -- Nhưng chng ti khng thấy ci ch, ci cy, ci lưỡi cy, ci gậy đm, hay cc con b đực của Tn giả Gotama. Tuy vậy Tn giả Gotama lại ni như sau: "Ny B-la-mn, Ta cũng c cy v gieo mạ, sau khi cy v gieo mạ, Ta ăn".

9) Rồi B-la-mn Kasi Bhradvja ni ln bi kệ với Thế Tn:

ng ni l nng phu,
Ta khng thấy ng cy,
Người nng phu được hỏi,
Hy ln tiếng trả lời,
Sao chng ti biết được,
ng thật sự c cy?

10) (Thế Tn):

Lng tin l hạt giống,
Khổ hạnh l mưa mc,
Tr tuệ đối với Ta,
L cy v ch mang,
Tm qu l cn cy,
căn l dy cột,
Chnh niệm đối với Ta,
L lưỡi cy, gậy đm.
Thn hnh được hộ tr,
Khẩu hnh được hộ tr
ối với cc mn ăn,
Bụng Ta dng vừa phải,
Ta nhổ ln t vạy,
Với chơn l sự thật,
Hoan hỷ trong Niết-bn
L giải thot của Ta.
Tinh tấn đối với Ta,
L khả năng mang ch,
ưa Ta tiến dần đến,
An ổn khỏi ch nạn,
i đến, khng trở lui,
Chỗ Ta đi, khng sầu.
Như vậy, cy ruộng ny,
ưa đến quả bất tử,
Sau khi cy cy ny,
Mọi đau khổ được thot.

11) -- Hy ăn Tn giả Gotama, Tn giả Gotama thật l người nng phu. Tn giả Gotama cy, sự cy đưa đến quả bất tử.

12) (Thế Tn):

Ta khng c hưởng thọ,
V tụng ht kệ ch,
Thường php khng phải vậy,
ối vị c tri kiến.
Chư Phật đ loại bỏ,
Tụng ht cc kệ ch,
Chơn thật đối với Php,
Sở hnh l như vậy.
Bậc ại Sĩ vẹn ton,
Cng dường phải khc biệt,
oạn tận cc lậu hoặc,
Trạo hối được lắng dịu,
Với những bậc như vậy,
Cơm nước phải cng dường.
Thật chnh l phước điền,
Cho những ai cầu phước.

ược nghe ni vậy, B-la-mn Kasi Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Tn giả Gotama như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đn sng vo trong bng tối cho người c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, Chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. Vậy nay con xin quy y Tn giả Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

2. Udayasuttaṃ

2. Udayasuttavaṇṇanā

II. Udaya (S.i,173)

198. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Atha kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūresi. Dutiyampi kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamipe tatiyampi kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūretvā bhagavantaṃ etadavoca pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatīti.

 

Punappunaceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;

 

Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaamupeti raṭṭhaṃ.

 

Punappunaṃ yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti;

 

Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ.

 

Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ;

 

Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando.

 

Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ [sīvathikaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] haranti;

 

Maggaca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripaoti [punappunaṃ jāyati bhūripaoti (syā. kaṃ. ka.)].

 

Evaṃ vutte, udayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

198. Dutiye odanena pūresīti attano atthāya sampāditena sūpabyajanena odanena pūretvā adāsi. Bhagavā kira paccūsasamaye lokaṃ olokentova taṃ brāhmaṇaṃ disvā, pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā, gandhakuṭiṃ pavisitvā, dvāraṃ pidhāya, nisinno tassa bhojanaṃ upasaṃhariyamānaṃ disvā, ekakova pattaṃ aṃsakūṭe laggetvā, gandhakuṭito nikkhamma, nagaradvāre pattaṃ nīharitvā, antonagaraṃ pavisitvā, paṭipāṭiyā gacchanto brāhmaṇassa dvārakoṭṭhake aṭṭhāsi. Brāhmaṇo bhagavantaṃ disvā, attano sajjitaṃ bhojanaṃ adāsi. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Dutiyampīti dutiyadivasepi. Tatiyampīti tatiyadivasepi. Tāni kira tīṇi divasāni nirantaraṃ brāhmaṇassa gharadvāraṃ gacchantassa bhagavato antarā ao koci uṭṭhāya pattaṃ gahetuṃ samattho nāma nāhosi, mahājano olokentova aṭṭhāsi.

 

Etadavocāti brāhmaṇo tīṇi divasāni pattaṃ pūretvā dentopi na saddhāya adāsi, gharadvāraṃ āgantvā ṭhitassa pabbajitassa bhikkhāmattampi adatvā bhujatīti upārambhabhayena adāsi. Dadanto ca dve divasāni datvā kici avatvāva nivatto. Bhagavāpi kici avatvāva pakkanto. Tatiyadivase pana adhivāsetuṃ asakkonto etaṃ pakaṭṭhakotiādivacanaṃ avoca. Bhagavāpi etaṃ vacanaṃ nicchārāpanatthameva yāva tatiyamagamāsi. Tattha pakaṭṭhakoti rasagiddho.

 

Punappunaṃ ceva vapanti bījanti satthā brāhmaṇassa vacanaṃ sutvā, brāhmaṇa, tvaṃ tīṇi divasāni piṇḍapātaṃ datvā osakkasi, punappunaṃ kātabbā nāma lokasmiṃ soḷasa dhammāti vatvā te dhamme dassetuṃ imaṃ desanaṃ ārabhi. Tattha punappunaṃ ceva vapantīti ekasmiṃ sassavāre vuttaṃ alamettāvatāti anosakkitvā aparāparesupi sassavāresu ca vapantiyeva. Punappunaṃ vassatīti na ekadivasaṃ vassitvā tiṭṭhati, punappunadivasesupi punappunasaṃvaccharesupi vassatiyeva, evaṃ janapadā iddhā honti. Etenupāyena sabbattha nayo veditabbo.

 

Yācakāti imasmiṃ pade satthā desanākusalatāya attānampi pakkhipitvā dasseti. Khīranikāti khīrakārakā godohakā. Na hi te ekavārameva thanaṃ achanti, punappunaṃ achantā dhenuṃ duhantīti attho. Kilamati phandati cāti ayaṃ satto tena iriyāpathena kilamati ceva phandati ca. Gabbhanti soṇasiṅgālādīnampi tiracchānagatānaṃ kucchiṃ. Sivathikanti susānaṃ, mataṃ mataṃ sattaṃ tattha punappunaṃ harantīti attho. Maggaca laddhā apunabbhavāyāti apunabbhavāya maggo nāma nibbānaṃ, taṃ labhitvāti attho.

 

Evaṃ vutteti evaṃ bhagavatā antaravīthiyaṃ ṭhatvāva soḷasa punappunadhamme desentena vutte. Etadavocāti desanāpariyosāne pasanno saddhiṃ puttadāramittaātivaggena bhagavato pāde vanditvā etaṃ abhikkantaṃ bhotiādivacanaṃ avoca. Dutiyaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Rồi Thế Tn vo buổi sng, cầm y bt đi đến tr xứ của B-la-mn Udaya.

3) B-la-mn Udaya lấy cơm đổ đầy bnh bt của Thế Tn.

4) Lần thứ hai Thế Tn vo buổi sng đắp y, cầm y bt đi đến tr xứ của B-la-mn Udaya...

5) Lần thứ ba, B-la-mn Udaya lấy cơm đổ đầy bnh bt Thế Tn v ni với Thế Tn:

- Tham lam l Sa-mn Gotama, đến đi đến lại nhiều lần!

(Thế Tn):

Nhiều lần v nhiều lần,
Chng gieo vi hạt giống.
Nhiều lần v nhiều lần,
Trời mưa đi, mưa lại.
Nhiều lần v nhiều lần,
Người nng phu cy ruộng.
Nhiều lần v nhiều lần,
La gạo đến quốc độ.
Nhiều lần v nhiều lần,
Hnh khất lại xin ăn.
Nhiều lần v nhiều lần,
Th chủ lại bố th.
Nhiều lần v nhiều lần,
Th chủ sau khi cho.
Nhiều lần v nhiều lần,
ược đi đến thin giới.
Nhiều lần v nhiều lần,
Người lm sữa vắt sữa,
Nhiều lần v nhiều lần,
B con tm b mẹ.
Nhiều lần v nhiều lần,
Mệt sức v lao khổ.
Nhiều lần v nhiều lần,
Kẻ ngu nhập bo thai.
Nhiều lần v nhiều lần,
Lại sanh rồi lại chết.
Nhiều lần v nhiều lần,
Họ mang đến nghĩa địa.
Họ được đường giải thot,
Khng đưa đến ti sanh.
Bậc đại tr, đại tuệ,
Khng sanh đi, sanh lại.

7) Khi được ni vậy, B-la-mn Udaya bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay Tn giả Gotama... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

3. Devahitasuttaṃ

3. Devahitasuttavaṇṇanā

III. Devahita (S.i,173)

199. Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena bhagavā vātehābādhiko hoti; āyasmā ca upavāṇo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ āmantesi iṅgha me tvaṃ, upavāṇa, uṇhodakaṃ jānāhīti. Evaṃ, bhanteti kho āyasmā upavāṇo bhagavato paṭissutvā nivāsetvā pattacīvaramādāya yena devahitassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho devahito brāhmaṇo āyasmantaṃ upavāṇaṃ tuṇhībhūtaṃ ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna āyasmantaṃ upavāṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Tuṇhībhūto bhavaṃ tiṭṭhaṃ, muṇḍo saṅghāṭipāruto;

 

Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kiṃ nu yācitumāgatoti.

 

Arahaṃ sugato loke, vātehābādhiko muni;

 

Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.

 

Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato;

 

Apacito apaceyyānaṃ [apacineyyānaṃ (sī. syā. kaṃ.) ṭīkā oloketabbā], tassa icchāmi hātaveti.

 

Atha kho devahito brāhmaṇo uṇhodakassa kājaṃ purisena gāhāpetvā phāṇitassa ca puṭaṃ āyasmato upavāṇassa pādāsi. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ uṇhodakena nhāpetvā [nahāpetvā (sī. pī.)] uṇhodakena phāṇitaṃ āloletvā bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavato ābādho paṭippassambhi.

 

Atha kho devahito brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Kattha dajjā deyyadhammaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ;

 

Kathahi yajamānassa, kathaṃ ijjhati dakkhiṇāti.

 

Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyaca passati;

 

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiāvosito muni.

 

Ettha dajjā deyyadhammaṃ, ettha dinnaṃ mahapphalaṃ;

 

Evahi yajamānassa, evaṃ ijjhati dakkhiṇāti.

 

Evaṃ vutte, devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

199. Tatiye vātehīti udaravātehi. Bhagavato kira chabbassāni dukkarakārikaṃ karontassa pasatamuggayūsādīni āhārayato dubbhojanena ceva dukkhaseyyāya ca udaravāto kuppi. Aparabhāge sambodhiṃ patvā paṇītabhojanaṃ bhujantassāpi antarantarā so ābādho attānaṃ dassetiyeva. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Upaṭṭhāko hotīti paṭhamabodhiyaṃ anibaddhupaṭṭhākakāle upaṭṭhāko hoti. Tasmiṃ kira kāle satthuasītimahātheresu upaṭṭhāko abhūtapubbo nāma natthi. Nāgasamālo upavāno sunakkhatto cundo samaṇuddeso sāgato bodhi meghiyoti ime pana pāḷiyaṃ āgatupaṭṭhākā. Imasmiṃ pana kāle upavānatthero pātova uṭṭhāya pariveṇasammajjanaṃ dantakaṭṭhadānaṃ nhānodakapariyādanaṃ pattacīvaraṃ gahetvā anugamananti sabbaṃ bhagavato upaṭṭhānamakāsi. Upasaṅkamīti paṭhamabodhiyaṃ kira vīsati vassāni niddhūmaṃ araameva hoti, bhikkhusaṅghassa udakatāpanampi na bhagavatā anuātaṃ. So ca brāhmaṇo uddhanapāḷiṃ bandhāpetvā mahācāṭiyo uddhanamāropetvā uṇhodakaṃ kāretvā, nhānīyacuṇṇādīhi saddhiṃ taṃ vikkiṇanto jīvikaṃ kappeti. Nhāyitukāmā tattha gantvā mūlaṃ datvā nhāyitvā gandhe vilimpitvā mālaṃ piḷandhitvā pakkamanti. Tasmā thero tattha upasaṅkami.

 

Kiṃ patthayānoti kiṃ icchanto. Kiṃ esanti kiṃ gavesanto. Pūjito pūjaneyyānanti idaṃ thero dasabalassa vaṇṇaṃ kathetumārabhi. Gilānabhesajjatthaṃ gatena kira gilānassa vaṇṇo kathetabboti vattametaṃ. Vaṇṇaṃ hi sutvā manussā sakkaccaṃ bhesajjaṃ dātabbaṃ maanti. Sappāyabhesajjaṃ laddhā gilāno khippameva vuṭṭhāti. Kathentena ca jhānavimokkhasamāpattimaggaphalāni ārabbha kathetuṃ na vaṭṭati. Sīlavā lajjī kukkuccako bahussuto āgamadharo vaṃsānurakkhakoti evaṃ pana āgamanīyapaṭipadaṃyeva kathetuṃ vaṭṭati. Pūjaneyyānanti asītimahātherā sadevakena lokena pūjetabbāti pūjaneyyā. Teyeva sakkātabbāti sakkareyyā. Tesaṃyeva apaciti kattabbāti apaceyyā. Bhagavā tesaṃ pūjito sakkato apacito ca, iccassa taṃ guṇaṃ pakāsento thero evamāha. Hātaveti harituṃ.

 

Phāṇitassa ca puṭanti mahantaṃ nicchārikaṃ guḷapiṇḍaṃ. So kira kiṃ samaṇassa gotamassa aphāsukanti? Pucchitvā, udaravātoti sutvā, tena hi mayamettha bhesajjaṃ jānāma, ito thokena udakena idaṃ phāṇitaṃ āloḷetvā nhānapariyosāne pātuṃ detha, iti uṇhodakena bahi parisedo bhavissati, iminā antoti evaṃ samaṇassa gotamassa phāsukaṃ bhavissatīti vatvā therassa patte pakkhipitvā adāsi.

 

Upasaṅkamīti tasmiṃ kira ābādhe paṭippassaddhe devahitena tathāgatassa bhesajjaṃ dinnaṃ, teneva rogo vūpasanto, aho dānaṃ paramadānaṃ brāhmaṇassāti kathā vitthāritā jātā. Taṃ sutvā kittikāmo brāhmaṇo ettakenapi tāva me ayaṃ kittisaddo abbhuggatoti somanassajāto attanā katabhāvaṃ jānāpetukāmo tāvatakeneva dasabale vissāsaṃ āpajjitvā upasaṅkami.

 

Dajjāti dadeyya. Kathaṃ hi yajamānassāti kena kāraṇena yajantassa. Ijjhatīti samijjhati mahapphalo hoti. Yovedīti yo avedi aāsi, viditaṃ pākaṭamakāsi yovetītipi pāṭho, yo aveti jānātīti attho. Passatīti dibbacakkhunā passati. Jātikkhayanti arahattaṃ. Abhiāvositoti jānitvā vosito vosānaṃ katakiccataṃ patto. Evaṃ hi yajamānassāti iminā khīṇāsave yajanākārena yajantassa. Tatiyaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Lc bấy giờ, Thế Tn bị bịnh về phong kh v Tn giả Upavna l thị giả Thế Tn.

3) Rồi Thế Tn gọi Tn giả Upavna:

-- Ny Upavna, ng c biết lm sao cho Ta nước nng?

4) -- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Tn giả Upavna vng đp Thế Tn, đắp y, cầm y bt, đi đến tr xứ của B-la-mn Devahita; sau khi đến, đứng im lặng một bn.

5) B-la-mn Devahita thấy Tn giả Upavna đứng im lặng một bn, bn ni ln bi kệ với Tn giả Upavna:

Tn giả đứng im lặng,
Trọc đầu, chong đại y,
ng muốn g, cầu g?
ng đến để xin g?

6) Tn giả:

Bậc La-hn, Thiện Thệ,
Hiện bị bịnh phong kh,
Nếu đy c nước nng,
Hy dng bậc ại Thnh!
Xứng đng được cng dường,
Ngi đ được cng dường.
Xứng đng được tn knh,
Ngi đ được tn knh,
Xứng đng được cung knh,
Ngi đ được cung knh,
V Ngi, ti muốn được
Nước nng để đem về.

7) Rồi B-la-mn Devahita bảo một người lấy đn gnh gnh nước nng v một bnh đường mật, dng cho Tn giả Upavna.

8) Rồi Tn giả Upavna đi đến Thế Tn, dng nước nng tắm cho Thế Tn, dng đường mật pha với nước nng dng ln Thế Tn dng.

9) V bệnh phong kh của Thế Tn được nhẹ bớt.

10) Rồi B-la-mn Devahita đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

11) Ngồi xuống một bn, B-la-mn Devahita ni ln bi kệ với Thế Tn:

Chỗ no người th chủ,
Xứng đng nn bố th?
Chỗ no sự bố th,
ưa đến quả bo lớn?
Cng dường phải thế no?
Cung knh phải thế no?

12) (Thế Tn):

Ai biết được đời trước,
Thấy Thin giới, c th,
oạn diệt được ti sanh,
Thắng tr, bậc Mu-ni.
Nn bố th vị ấy,
Bố th được quả lớn.
Cng dường phải như vậy,
Cung knh phải như vậy.

13) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Devahita bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng!

4. Mahāsālasuttaṃ

4. Mahāsālasuttavaṇṇanā

IV. Mahsla: ại ph giả hay y chong th.

200. Sāvatthinidānaṃ . Atha kho aataro brāhmaṇamahāsālo lūkho lūkhapāvuraṇo [lūkhapāpuraṇo (sī. syā. kaṃ. pī.)] yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ brāhmaṇamahāsālaṃ bhagavā etadavoca kinnu tvaṃ, brāhmaṇa, lūkho lūkhapāvuraṇoti? Idha me, bho gotama, cattāro puttā. Te maṃ dārehi saṃpuccha gharā nikkhāmentīti. Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu bhāsassu

 

Yehi jātehi nandissaṃ, yesaca bhavamicchisaṃ;

 

Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ.

 

Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare;

 

Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ.

 

Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati;

 

Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati.

 

Daṇḍova kira me seyyo, yace puttā anassavā;

 

Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ.

 

Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati;

 

Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatīti.

 

Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavato santike imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu abhāsi

 

Yehi jātehi nandissaṃ, yesaca bhavamicchisaṃ;

 

Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ.

 

Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare;

 

Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ.

 

Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati;

 

Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati.

 

Daṇḍova kira me seyyo, yace puttā anassavā;

 

Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ.

 

Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati;

 

Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatīti.

 

Atha kho naṃ brāhmaṇamahāsālaṃ puttā gharaṃ netvā nhāpetvā paccekaṃ dussayugena acchādesuṃ. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo ekaṃ dussayugaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesāma. Paṭiggaṇhatu me bhavaṃ gotamo ācariyadhananti. Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

200. Catutthe lūkho lūkhapāvuraṇoti jiṇṇo jiṇṇapāvuraṇo. Upasaṅkamīti kasmā upasaṅkami? Tassa kira ghare aṭṭhasatasahassadhanaṃ ahosi. So catunnaṃ puttānaṃ āvāhaṃ katvā cattāri satasahassāni adāsi . Athassa brāhmaṇiyā kālaṅkatāya puttā sammantayiṃsu sace aaṃ brāhmaṇiṃ ānessati, tassā kucchiyaṃ nibbattavasena kulaṃ bhijjissati. Handa naṃ mayaṃ saṅgaṇhāmāti. Te cattāropi paṇītehi ghāsacchādanādīhi upaṭṭhahantā hatthapādasambāhanādīni karontā saṅgaṇhitvā ekadivasaṃ divā niddāyitvā vuṭṭhitassa hatthapāde sambāhamānā pāṭiyekkaṃ gharāvāse ādīnavaṃ vatvā mayaṃ tumhe iminā nīhārena yāvajīvaṃ upaṭṭhahissāma, sesadhanampi no dethāti yāciṃsu. Brāhmaṇo puna ekekassa satasahassaṃ satasahassaṃ datvā attano nivatthapārupanamattaṃ ṭhapetvā sabbaṃ upabhogaparibhogaṃ cattāro koṭṭhāse katvā niyyādesi. Taṃ jeṭṭhaputto katipāhaṃ upaṭṭhahi.

 

Atha naṃ ekadivasaṃ nhatvā āgacchantaṃ dvārakoṭṭhake ṭhatvā suṇhā evamāha kiṃ tayā jeṭṭhaputtassa sataṃ vā sahassaṃ vā atirekaṃ dinnamatthi? Nanu sabbesaṃ dve dve satasahassāni dinnāni, kiṃ sesaputtānaṃ gharassa maggaṃ na jānāsīti? So nassa vasalīti kujjhitvā aassa gharaṃ agamāsi, tatopi katipāhaccayena imināva upāyena palāpito aassāti evaṃ ekagharepi pavesanaṃ alabhamāno paṇḍaraṅgapabbajjaṃ pabbajitvā bhikkhāya caranto kālānamaccayena jarājiṇṇo dubbhojanadukkhaseyyāhi milātasarīro bhikkhācārato āgamma, pīṭhakāya nipanno niddaṃ okkamitvā vuṭṭhāya nisinno attānaṃ oloketvā puttesu patiṭṭhaṃ apassanto cintesi samaṇo kira gotamo abbhākuṭiko uttānamukho sukhasambhāso paṭisanthārakusalo, sakkā samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā paṭisanthāraṃ labhitunti nivāsanapāvuraṇaṃ saṇṭhapetvā bhikkhābhājanamādāya yena bhagavā tenupasaṅkami.

 

Dārehisaṃpuccha gharā nikkhāmentīti sabbaṃ mama santakaṃ gahetvā mayhaṃ niddhanabhāvaṃ atvā attano bhariyāhi saddhiṃ mantayitvā maṃ gharā nikkaḍḍhāpenti.

 

Nandissanti nandijāto tuṭṭho pamudito ahosiṃ. Bhavamicchisanti vuḍḍhiṃ patthayiṃ. Sāva vārenti sūkaranti yathā sunakhā vaggavaggā hutvā bhussantā bhussantā sūkaraṃ vārenti, punappunaṃ mahāravaṃ ravāpenti, evaṃ dārehi saddhiṃ maṃ bahuṃ vatvā viravantaṃ palāpentīti attho.

 

Asantāti asappurisā. Jammāti lāmakā. Bhāsareti bhāsanti. Puttarūpenāti puttavesena. Vayogatanti tayo vaye gataṃ atikkantaṃ pacchimavaye ṭhitaṃ maṃ. Jahantīti pariccajanti.

 

Nibbhogoti nipparibhogo. Khādanā apanīyatīti asso hi yāvadeva taruṇo hoti javasampanno, tāvassa nānārasaṃ khādanaṃ dadanti, jiṇṇaṃ nibbhogaṃ tato apanenti, antimavaye taṃ vattaṃ na labhati, gāvīhi saddhiṃ aṭaviyaṃ sukkhatiṇāni khādanto carati. Yathā so asso, evaṃ jiṇṇakāle viluttasabbadhanattā nibbhogo mādisopi bālakānaṃ pitā thero paragharesu bhikkhati.

 

Yaceti nipāto. Idaṃ vuttaṃ hoti ye mama puttā anassavā appatissā avasavattino, tehi daṇḍova kira seyyo sundarataroti. Idānissa seyyabhāvaṃ dassetuṃ caṇḍampi goṇantiādi vuttaṃ.

 

Pure hotīti aggato hoti, taṃ purato katvā gantuṃ sukhaṃ hotīti attho . Gādhamedhatīti udakaṃ otaraṇakāle gambhīre udake patiṭṭhaṃ labhati.

 

Pariyāpuṇitvāti uggaṇhitvā vā vācuggatā katvā. Sannisinnesūti tathārūpe brāhmaṇānaṃ samāgamadivase sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitesu puttesu taṃ sabhaṃ ogāhetvā brāhmaṇānaṃ majjhe mahārahe āsane nisinnesu. Abhāsīti ayaṃ me kāloti sabhāya majjhe pavisitvā hatthaṃ ukkhipitvā , bho ahaṃ tumhākaṃ gāthā bhāsitukāmo, bhāsite suṇissathāti vatvā bhāsa, brāhmaṇa, suṇomāti vutto ṭhitakova abhāsi. Tena ca samayena manussānaṃ vattaṃ hoti yo mātāpitūnaṃ santakaṃ khādanto mātāpitaro na poseti, so māretabboti. Tasmā te brāhmaṇaputtā pitupādesu nipatitvā jīvitaṃ no tāta, dehīti yāciṃsu. So pituhadayassa puttānaṃ muduttā mā me, bho, bālake vināsayittha, posissanti manti āha.

 

Athassa putte manussā āhaṃsu sace, bho, ajja paṭṭhāya pitaraṃ na sammā paṭijaggissatha, ghātessāma voti. Te bhītā gharaṃ netvā paṭijaggiṃsu. Taṃ dassetuṃ atha kho naṃ brāhmaṇamahāsālantiādi vuttaṃ. Tattha netvāti pīṭhe nisīdāpetvā sayaṃ ukkhipitvā nayiṃsu. Nhāpetvāti sarīraṃ telena abbhajitvā ubbaṭṭetvā gandhacuṇṇādīhi nhāpesuṃ. Brāhmaṇiyopi pakkosāpetvā, ajja paṭṭhāya amhākaṃ pitaraṃ sammā paṭijaggatha. Sace pamādaṃ āpajjissatha, gharato vo nikkaḍḍhissāmāti vatvā, paṇītabhojanaṃ bhojesuṃ.

 

Brāhmaṇo subhojanaca sukhaseyyaca āgamma katipāhaccayena sajātabalo pīṇitindriyo attabhāvaṃ oloketvā, ayaṃ me sampatti samaṇaṃ gotamaṃ nissāya laddhāti paṇṇākāraṃ ādāya bhagavato santikaṃ agamāsi. Taṃ dassetuṃ atha kho sotiādi vuttaṃ. Tattha etadavocāti dussayugaṃ pādamūle ṭhapetvā etaṃ avoca. Saraṇagamanāvasāne cāpi bhagavantaṃ evamāha bho gotama, mayhaṃ puttehi cattāri dhurabhattāni dinnāni , tato ahaṃ dve tumhākaṃ dammi, dve sayaṃ paribhujissāmīti. Kalyāṇaṃ, brāhmaṇa, pāṭiyekkaṃ pana mā niyyādehi, amhākaṃ ruccanaṭṭhānameva gamissāmāti. Evaṃ, bhoti kho brāhmaṇo bhagavantaṃ vanditvā gharaṃ gantvā putte āmantesi tātā, samaṇo gotamo mayhaṃ sahāyo, tassa dve dhurabhattāni dinnāni, tumhe tasmiṃ sampatte mā pamajjathāti. Sādhu, tātāti. Punadivase bhagavā pubbaṇhasamaye pattacīvaraṃ ādāya jeṭṭhaputtassa nivesanadvāraṃ gato. So satthāraṃ disvāva hatthato pattaṃ gahetvā gharaṃ pavesetvā mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā paṇītabhojanamadāsi. Satthā punadivase itarassa, punadivase itarassāti paṭipāṭiyā sabbesaṃ gharāni agamāsi. Sabbe tatheva sakkāraṃ akaṃsu.

 

Athekadivasaṃ jeṭṭhaputtassa ghare maṅgalaṃ paccupaṭṭhitaṃ. So pitaraṃ āha tāta, kassa maṅgalaṃ demāti. Amhe aaṃ na jānāma? Nanu samaṇo gotamo mayhaṃ sahāyoti? Tena hi tumhe pacahi bhikkhusatehi saddhiṃ svātanāya samaṇaṃ gotamaṃ nimantethāti. Brāhmaṇo tathā akāsi . Bhagavā adhivāsetvā punadivase bhikkhusaṅghaparivuto tassa gehadvāraṃ agamāsi. So haritupalittaṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ gehaṃ satthāraṃ pavesetvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paattāsanesu nisīdāpetvā appodakapāyāsaceva khajjakavikatica adāsi. Antarabhattasmiṃyeva brāhmaṇassa cattāropi puttā satthu santike nisīditvā āhaṃsu bho gotama, mayaṃ amhākaṃ pitaraṃ paṭijaggāma nappamajjāma, passathassa attabhāvanti. Satthā kalyāṇaṃ vo kataṃ, mātāpituposakaṃ nāma porāṇakapaṇḍitānaṃ āciṇṇamevāti vatvā mahānāgajātakaṃ (jā. 1.11.1 ādayo; cariyā. 2.1 ādayo) nāma kathetvā, cattāri saccāni dīpetvā dhammaṃ desesi. Desanāpariyosāne brāhmaṇo saddhiṃ catūhi puttehi catūhi ca suṇhāhi desanānusārena āṇaṃ pesetvā sotāpattiphale patiṭṭhito. Tato paṭṭhāya satthā na sabbakālaṃ tesaṃ gehaṃ agamāsīti. Catutthaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Rồi một B-la-mn đại ph, dng bộ tiều tụy, đắp y th xấu, đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

3) Thế Tn ni với vị B-la-mn đại ph đang ngồi xuống một bn:

-- Ny B-la-mn, sao dng bộ ng tiều tụy? Sao ng đắp y th xấu?

4) -- Thưa Tn giả Gotama, ở đy bốn đứa con trai của con, chng m mưu với vợ của chng, trục xuất con ra khỏi nh.

5) -- Vậy ny B-la-mn, hy đọc thuộc bi kệ ny, v khi no quần chng hội họp trong thnh đường v cả cc người con cng ngồi họp, hy đọc ln bi kệ:

Khi chng sanh, ti mừng
Ti muốn chng sinh thnh.
Cng vợ, chng m mưu,
Chống ti v đuổi ti,
Chẳng khc g con ch,
Xua đuổi bầy heo lợn,
c độc v lỗ mng,
Chng gọi ti: "Cha thn".
Chng thật quỷ Dạ-xoa,
ội lốt l con ti,
V chng trục xuất ti,
Khi ti đến tuổi gi,
Như ngựa gi suy nhược,
Bị tẩn xuất chuồng ăn.
Nay cha gi bọn trẻ,
Phải ăn xin nh người,
Th cho ti ci gậy,
Hơn lũ con bất hiếu.
Với gậy, chận b dữ,
Chận được loại ch dữ,
Chỗ tối d an ton,
Chỗ su, tm chn đứng,
Với sức mạnh chiếc gậy,
Vấp ng đứng dậy được.

6) B-la-mn đại ph ấy học thuộc lng bi kệ ny từ Thế Tn. Khi quần chng tụ hội tại thnh đường v giữa cc người con đang ngồi họp, vị ấy đọc ln bi kệ:

Khi chng sanh, ti mừng,
Ti muốn chng sinh thnh.
Cng vợ, chng m mưu,
Chống ti v đuổi ti,
Chẳng khc g con ch,
Xua đuổi bầy heo lợn.
c độc v lỗ mng,
Chng gọi ti: "Cha thn".
Chng thật quỷ Dạ-xoa,
ội lốt l con ti,
V chng trục xuất ti,
Khi ti đến tuổi gi,
Như ngựa gi, suy nhược,
Bị tẩn xuất chuồng ăn.
Nay cha gi bọn trẻ,
Phải ăn xin nh người.
Th cho ti ci gậy,
Hơn lũ con bất hiếu.
Với gậy, chận b dữ,
Chận được loi ch dữ.
Chỗ tối, d an ton,
Chỗ su, tm chn đứng,
Với sức mạnh chiếc gậy,
Vấp ng, đứng dậy được.

8) Rồi những người con B-la-mn đại ph ấy, dắt người cha về nh, tắm rửa v mỗi người đắp cho cha một bộ o.

9) Rồi B-la-mn đại ph ấy cầm một bộ o đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

10) Ngồi xuống một bn, B-la-mn đại ph ấy bạch Thế Tn:

-- Thưa Tn giả Gotama, chng con B-la-mn, c dng cng sở ph cho bậc ạo Sư. Mong Tn giả Gotama chấp nhận sở ph cho bậc ạo Sư của con.

11) V Thế Tn v lng từ chấp nhận.

12) Rồi B-la-mn đại ph ấy bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

5. Mānatthaddhasuttaṃ

5. Mānatthaddhasuttavaṇṇanā

V. Mnatthada (S.i,177)

201. Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena mānatthaddho nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. So neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Atha kho mānatthaddhassa brāhmaṇassa etadahosi ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Sace maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi taṃ ālapissāmi. No ce maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi nālapissāmīti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā taṃ nālapi. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo nāyaṃ samaṇo gotamo kici jānātīti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho bhagavā mānatthaddhassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaāya mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Na mānaṃ brāhmaṇa sādhu, atthikassīdha brāhmaṇa;

 

Yena atthena āgacchi, tamevamanubrūhayeti.

 

Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo cittaṃ me samaṇo gotamo jānātīti tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati, nāmaca sāveti mānatthaddhāhaṃ, bho gotama, mānatthaddhāhaṃ, bho gotamāti. Atha kho sā parisā abbhutacittajātā [abbhutacittajātā (sī. syā. kaṃ. pī.), acchariyabbhutacittajātā (ka.)] ahosi acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayahi mānatthaddho brāhmaṇo neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti; atha ca pana samaṇe gotame evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karotīti. Atha kho bhagavā mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca alaṃ, brāhmaṇa , uṭṭhehi, sake āsane nisīda. Yato te mayi cittaṃ pasannanti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Kesu na mānaṃ kayirātha, kesu cassa sagāravo;

 

Kyassa apacitā assu, kyassu sādhu supūjitāti.

 

Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātari;

 

Ācariye catutthamhi,

 

Tesu na mānaṃ kayirātha;

 

Tesu assa sagāravo,

 

Tyassa apacitā assu;

 

Tyassu sādhu supūjitā.

 

Arahante sītībhūte, katakicce anāsave;

 

Nihacca mānaṃ athaddho, te namasse anuttareti.

 

Evaṃ vutte, mānatthaddho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

201. Pacame mānatthaddhoti vātabharitabhastā viya mānena thaddho. Ācariyanti sippuggahaṇakāle ācariyo anabhivādentassa sippaṃ na deti, aasmiṃ pana kāle taṃ na abhivādeti, atthibhāvampissa na jānāti. Nāyaṃ samaṇoti evaṃ kirassa ahosi yasmā ayaṃ samaṇo mādise jātisampannabrāhmaṇe sampatte paṭisanthāramattampi na karoti, tasmā na kici jānātīti.

 

Abbhutavittajātāti abhūtapubbāya tuṭṭhiyā samannāgatā. Kesu cassāti kesu bhaveyya. Kyassāti ke assa puggalassa. Apacitā assūti apacitiṃ dassetuṃ yuttā bhaveyyuṃ. Arahanteti imāya gāthāya desanākusalattā attānaṃ antokatvā pūjaneyyaṃ dasseti. Pacamaṃ.

1) Nhn duyn tại Svatthi.

2) Lc bấy giờ, B-la-mn tn Mnatthada tr ở Svatthi. Vị ny khng cung knh mẹ, khng cung knh cha, khng cung knh ạo sư, khng cung knh anh trưởng.

3) Lc bấy giờ, Thế Tn đang thuyết php, c đại chng đoanh vy.

4) Rồi B-la-mn Mnatthada suy nghĩ như sau: "Sa-mn Gotama nay đang thuyết php c đại chng đoanh vy. Vậy ta hy đi đến Sa-mn Gotama. Nếu Sa-mn Gotama ni chuyện với ta, ta cũng sẽ ni chuyện với Sa-mn Gotama. Nếu Sa-mn Gotama khng ni chuyện với ta, ta cũng sẽ khng ni chuyện với Sa-mn Gotama".

5) Rồi B-la-mn Mnatthada đi đến Thế Tn; sau khi đến, liền đứng một bn v im lặng.

6) V Thế Tn khng ni chuyện với B-la-mn ấy.

7) B-la-mn Mnatthada suy nghĩ: "Sa-mn Gotama ny khng biết g hết", bn muốn trở về.

8) Rồi Thế Tn với tm tư của mnh biết được tm tư của B-la-mn Mnatthada, liền ni ln bi kệ với B-la-mn Mnatthada:

Hỡi ny B-la-mn,
Kiu mạn khng c tốt,
Ở đy khng c ai,
B-la-mn nn biết.
ng đến, mục đch g,
Hy ni ln cho biết?

9) B-la-mn Mnatthada suy nghĩ: "Sa-mn Gotama biết tm tư của ta", ci đầu đảnh lễ chn Thế Tn, lấy miệng hn chn Thế Tn, lấy tay thoa vuốt v ni ln tn của mnh:

-- Tn giả Gotama, con l Mnatthada. Tn giả Gotama, con l Mnatthada.

10) Rồi đại chng ấy tm khởi ln kinh dị vi diệu: "Thật l vi diệu, thưa Ngi! Thật l hy hữu, thưa Ngi! B-la-mn Mnatthada khng bao giờ cung knh mẹ, khng bao giờ cung knh cha, khng bao giờ cung knh ạo sư, khng bao giờ cung knh anh trưởng, nay lại hạ mnh tột cng như vậy trước Sa-mn Gotama."

11) Rồi Thế Tn ni với B-la-mn Mnatthada:

-- Thi vừa rồi B-la-mn. Hy đứng dậy v ngồi lại trn ghế của ng. Lng tn thnh của ng đối với Ta từ đu đến?

12) Rồi B-la-mn Mnatthada sau khi ngồi trn ghế của mnh, ni ln bi kệ với Thế Tn:

ối ai khng nn kiu?
ối ai nn knh trọng?
ối ai nn tn knh?
Cng dường ai, tốt lnh?

13) (Thế Tn):

Với mẹ v với cha,
Với anh nhiều tuổi hơn,
Với thầy l thứ tư,
Khng nn sanh kiu mạn,
Nn knh trọng vị ấy,
Nn tn knh vị ấy,
Cng dường họ, tốt lnh.
Cc bậc A-la-hn,
Thanh lương, lậu hoặc đoạn,
Việc nn lm đ lm,
Hy nhiếp phục kiu mạn,
Bậc V thượng tn ấy,
ng thật nn đảnh lễ.

14) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Mnatthada bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

6. Paccanīkasuttaṃ

6. Paccanīkasuttavaṇṇanā

VI. Paccaniika (S.i,179)

202. Sāvatthinidānaṃ . Tena kho pana samayena paccanīkasāto nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. Atha kho paccanīkasātassa brāhmaṇassa etadahosi yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Yaṃ yadeva samaṇo gotamo bhāsissati taṃ tadevassāhaṃ [tadeva sāhaṃ (ka.)] paccanīkāssanti [paccanīkassanti (pī.), paccanīkasātanti (ka.)]. Tena kho pana samayena bhagavā abbhokāse caṅkamati. Atha kho paccanīkasāto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ etadavoca bhaṇa samaṇadhammanti.

 

Na paccanīkasātena, suvijānaṃ subhāsitaṃ;

 

Upakkiliṭṭhacittena, sārambhabahulena ca.

 

Yo ca vineyya sārambhaṃ, appasādaca cetaso;

 

Āghātaṃ paṭinissajja, sa ve [sace (syā. kaṃ. ka.)] jaā subhāsitanti.

 

Evaṃ vutte, paccanīkasāto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

202. Chaṭṭhe sabbaṃ setanti vutte sabbaṃ kaṇhantiādinā nayena paccanīkaṃ karontassevassa sātaṃ sukhaṃ hotīti paccanīkasāto. Yoca vineyya sārambhanti yo karaṇuttariyalakkhaṇaṃ sārambhaṃ vinetvā suṇātīti attho. Chaṭṭhaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Lc bấy giờ B-la-mn tn l Paccaniikasta ở tại Svatthi.

3) Rồi B-la-mn Paccaniikasta suy nghĩ như sau: "Ta hy đi đến Sa-mn Gotama, v Sa-mn Gotama c ni điều g, ta sẽ ni lời phản ngược lại".

4) Lc bấy giờ Thế Tn đang đi kinh hnh ngoi trời.

5) Rồi Ba-la-mn Paccaniikasta đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni với Thế Tn đang đi kinh hnh:

-- Ny Sa-mn, hy thuyết php.

6) (Thế Tn):

Khng thuyết php với ng,
Ny Paccanka!
Tm ng thật uế,
V đầy những th hận,
Lm sao biết tốt đẹp,
Lm sao ni tốt đẹp!
Ai nhiếp phục th hận,
Nhiếp phục tm chống đối,
Từ bỏ mọi sn tm,
Vị ấy biết tốt đẹp,
Vị ấy ni tốt đẹp.

7) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Paccaniikasta bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

7. Navakammikasuttaṃ

7. Navakammikasuttavaṇṇanā

VII. Navakammika (S.i,179)

203. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe . Tena kho pana samayena navakammikabhāradvājo brāhmaṇo tasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpeti. Addasā kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aatarasmiṃ sālarukkhamūle nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvānassa etadahosi ahaṃ kho imasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpento ramāmi. Ayaṃ samaṇo gotamo kiṃ kārāpento ramatīti? Atha kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Ke nu kammantā karīyanti, bhikkhu sālavane tava;

 

Yadekako araasmiṃ, ratiṃ vindati gotamoti.

 

Na me vanasmiṃ karaṇīyamatthi,

 

Ucchinnamūlaṃ me vanaṃ visūkaṃ;

 

Svāhaṃ vane nibbanatho visallo,

 

Eko rame aratiṃ vippahāyāti.

 

Evaṃ vutte, navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

203. Sattame navakammikabhāradvājoti so kira arae rukkhaṃ chindāpetvā tattheva pāsādakūṭāgārādīni yojetvā nagaraṃ āharitvā vikkiṇāti, iti navakammaṃ nissāya jīvatīti navakammiko, gottena bhāradvājoti navakammikabhāradvājo. Disvānassa etadahosīti chabbaṇṇarasmiyo vissajjetvā nisinnaṃ bhagavantaṃ disvāna assa etaṃ ahosi. Vanasminti imasmiṃ vanasaṇḍe. Ucchinnamūlaṃ me vananti mayhaṃ kilesavanaṃ ucchinnamūlaṃ. Nibbanathoti nikkilesavano. Eko rameti ekako abhiramāmi. Aratiṃ vippahāyāti pantasenāsanesu ceva bhāvanāya ca ukkaṇṭhitaṃ jahitvā. Sattamaṃ.

1) Một thời Thế Tn tr ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ B-la-mn Navakammika Bhradva đang lm cng việc tại khu rừng ấy.

3) B-la-mn Navakammika thấy Thế Tn ngồi kiết-gi dưới gốc cy, lưng thẳng v để niệm trước mặt.

4) Thấy vậy, vị B-la-mn suy nghĩ: "Ta thch lm việc về củi gỗ tại khu rừng ny. Cn Sa-mn Gotama thời thch lm việc g?"

5) Rồi B-la-mn Navakammika đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln bi kệ với Thế Tn:

Nay ng lm việc g,
Trong rừng cy sa-la,
Khiến ng sống một mnh,
Vui g ng tm được,
Tỷ-kheo Gotama?

6) (Thế Tn):

Ta khng phải lm g,
Trong khu rừng sa-la.
Với Ta, rễ đ cắt,
Cả khu rừng rậm rạp,
Như vậy Ta được thot,
Mọi rừng r chng gai.
Tm Ta khng bị đm,
Một mnh sống an lạc,
oạn trừ mọi bất mn,
Sống thch th hoan hỷ.

7) ược nghe ni vậy, B-la-mn Navakammika Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

8. Kaṭṭhahārasuttaṃ

8. Kaṭṭhahārasuttavaṇṇanā

VIII. Katthahra (S.i,180)

204. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yena vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā addasaṃsu bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhāradvājagotto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ yagghe, bhavaṃ jāneyyāsi! Asukasmiṃ vanasaṇḍe samaṇo nisinno pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Gambhīrarūpe bahubherave vane,

 

Suaṃ araaṃ vijanaṃ vigāhiya;

 

Anijamānena ṭhitena vaggunā,

 

Sucārurūpaṃ vata bhikkhu jhāyasi.

 

Na yattha gītaṃ napi yattha vāditaṃ,

 

Eko arae vanavassito muni;

 

Accherarūpaṃ paṭibhāti maṃ idaṃ,

 

Yadekako pītimano vane vase.

 

Maāmahaṃ lokādhipatisahabyataṃ,

 

Ākaṅkhamāno tidivaṃ anuttaraṃ;

 

Kasmā bhavaṃ vijanamaraamassito,

 

Tapo idha kubbasi brahmapattiyāti.

 

Yā kāci kaṅkhā abhinandanā vā,

 

Anekadhātūsu puthū sadāsitā;

 

Aāṇamūlappabhavā pajappitā,

 

Sabbā mayā byantikatā samūlikā.

 

Svāhaṃ akaṅkho asito anūpayo,

 

Sabbesu dhammesu visuddhadassano;

 

Pappuyya sambodhimanuttaraṃ sivaṃ,

 

Jhāyāmahaṃ brahma raho visāradoti.

 

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama abhikkantaṃ, bho gotamape ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

204. Aṭṭhame antevāsikāti veyyāvaccaṃ katvā sippuggaṇhanakā dhammantevāsikā. Nisinnanti chabbaṇṇarasmiyo vissajjetvā nisinnaṃ. Gambhīrarūpeti gambhīrasabhāve.

 

Bahubheraveti tatraṭṭhakasaviāṇakaaviāṇakabheravehi bahubherave. Vigāhiyāti anupavisitvā. Anijamānenātiādīni kāyavisesanāni, evarūpena kāyenāti attho. Sucārurūpaṃ vatāti atisundaraṃ vata jhānaṃ jhāyasīti vadati.

 

Vanavassito munīti vanaṃ avassito buddhamuni. Idanti idaṃ tumhākaṃ evaṃ vane nisinnakāraṇaṃ mayhaṃ accherarūpaṃ paṭibhāti. Pītimanoti tuṭṭhacitto. Vane vaseti vanamhi vasi.

 

Maāmahanti maāmi ahaṃ. Lokādhipatisahabyatanti lokādhipatimahābrahmunā sahabhāvaṃ. Ākaṅkhamānoti icchamāno. Tidivaṃ anuttaranti idaṃ brahmalokameva sandhāyāha. Kasmā bhavaṃ vijanamaraamassitoti ahaṃ tāva brahmalokaṃ ākaṅkhamānoti maāmi. Yadi evaṃ na hoti, atha me ācikkha, kasmā bhavanti? Pucchati. Brahmapattiyāti seṭṭhapattiyā . Idha idaṃ tapo kasmā karosīti aparenapi ākārena pucchati.

 

Kaṅkhāti taṇhā. Abhinandanāti abhinandanavasena taṇhāva vuttā. Anekadhātūsūti anekasabhāvesu ārammaṇesu. Puthūti nānappakārā taṇhā sesakilesā vā. Sadāsitāti niccakālaṃ avassitā. Aāṇamūlappabhavāti avijjāmūlā hutvā jātā. Pajappitāti taṇhāva idampi mayhaṃ, idampi mayhanti pajappāpanavasena pajappitā nāmāti vuttā. Sabbā mayā byantikatāti sabbā taṇhā mayā aggamaggena vigatantā nirantā katā. Samūlikāti saddhiṃ aāṇamūlena.

 

Anūpayoti anupagamano. Sabbesu dhammesu visuddhadassanoti iminā sabbautaāṇaṃ dīpeti. Sambodhimanuttaranti arahattaṃ sandhāyāha. Sivanti seṭṭhaṃ . Jhāyāmīti dvīhi jhānehi jhāyāmi. Visāradoti vigatasārajjo. Aṭṭhamaṃ.

 

1) Một thời Thế Tn sống ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, nhiều thanh nin lượm củi, đệ tử của B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja, đi đến khu rừng ấy.

3) Sau khi đến, họ thấy Thế Tn ngồi kiết-gi trong khu rừng ấy, lưng thẳng v để niệm trước mặt. Thấy vậy, họ liền đi đến B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja.

4) Sau khi đến, họ ni với B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja:

-- Tn giả c biết khng, tại một khu rừng kia, c vị Sa-mn ngồi kiết-gi, lưng thẳng v để niệm trước mặt?.

5) Rồi B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja cng với cc thanh nin ấy đi đến khu rừng v thấy Thế Tn tại khu rừng ấy, đang ngồi kiết-gi, lưng thẳng v để niệm trước mặt. Thấy vậy họ liền đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln bi kệ với Thế Tn:

Trong khu rừng thm u,
Nhiều dễ sợ khủng khiếp,
Rừng trống khng, hoang vắng,
Ngi vo su một mnh,
Thn bất động, kin tr,
ẹp đẽ v uy nghi.
Ny Tỷ-kheo, Ngi thiền
Với tm tư định tĩnh.
Ở đy khng ca ht,
Ở đy khng ni năng,
C độc trong rừng su,
Bậc Thnh nhơn an tr,
Như vậy đối với con,
Thật kỳ diệu hy hữu.
Khi Ngi sống một mnh,
Hoan hỷ trong rừng vắng,
Con nghĩ, Ngi ước nguyện,
ồng sanh lm thn hữu,
Với bậc Thế giới chủ,
Tại v thượng Tam thin.
Vậy sao bậc Tn giả,
Khng bỏ rừng hoang vắng,
Tu khổ hạnh ở đy,
ể đạt Phạm thin quả?

6) (Thế Tn):

Phm c ước vọng g,
Hay những i lạc g,
Những g kẻ phm phu,
Thường chấp trước cc giới,
Cc tham i khởi ln,
Từ gốc rễ v minh,
Tất cả Ta đoạn tận,
Trừ cả gốc lẫn rễ.
Nay Ta khng ước nguyện,
Khng tham i, chấp trước,
ối với tất cả php,
Ta thấy đều thanh tịnh.
ạt được Chnh ẳng Gic,
V mục đch tối thượng,
Ta tu tập Thiền định,
Vắng lặng, khng sợ hi.

7) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn thuộc dng họ Bhradvja bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!.. từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

9. Mātuposakasuttaṃ

9. Mātuposakasuttavaṇṇanā

IX. Mtaposaka: Nui dưỡng mẹ (S.i,181)

205. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho mātuposako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ahahi, bho gotama, dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃkārī kiccakārī homīti? Taggha tvaṃ, brāhmaṇa, evaṃkārī kiccakārī hosi. Yo kho, brāhmaṇa, dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puaṃ pasavatīti.

 

Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;

 

Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

 

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatīti.

 

Evaṃ vutte, mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

205. Navame peccāti ito paṭigantvā. Navamaṃ.

 

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Rồi B-la-mn Mtaposaka đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, bn ngồi xuống một bn.

3) Ngồi xuống một bn, B-la-mn Mtaposaka ni với Thế Tn:

-- Thưa Tn giả Gotama, ti tm mn ăn thiết thực theo thường php. Sau khi tm mn ăn thiết thực theo thường php, ti nui dưỡng mẹ cha. Thưa Tn giả Gotama, ti lm như vậy; ti c lm đng trch nhiệm khng?

4) -- Ny B-la-mn, ng lm như vậy l lm đng trch nhiệm. Ny B-la-mn, ai tm đồ ăn thiết thực theo thường php; sau khi tm đồ ăn thiết thực theo thường php, lại nui dưỡng mẹ cha th người ấy được nhiều cng đức.

Người no theo thường php,
Nui dưỡng mẹ v cha,
Chnh do cng hạnh ny,
ối với cha, với mẹ,
Nhờ vậy, bậc Hiền Thnh,
Trong đời ny tn thn,
Sau khi chết, được sanh,
Hưởng an lạc, chư Thin.

5) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Mtaposaka bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay Tn giả Gotama!... Mong Tn giả nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

10. Bhikkhakasuttaṃ

10. Bhikkhakasuttavaṇṇanā

X. Bhikkhaka (S.i,182)

206. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhikkhako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ahampi kho, bho gotama, bhikkhako, bhavampi bhikkhako, idha no kiṃ nānākaraṇanti?

 

Na tena bhikkhako hoti, yāvatā bhikkhate pare;

 

Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā.

 

Yodha puaca pāpaca, bāhitvā brahmacariyaṃ;

 

Saṅkhāya loke carati, sa ve bhikkhūti vuccatīti.

 

Evaṃ vutte, bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

206. Dasame idhāti imasmiṃ bhikkhubhāve. Vissaṃ dhammanti duggandhaṃ akusaladhammaṃ. Bāhitvāti aggamaggena jahitvā. Saṅkhāyāti āṇena. Sa ve bhikkhūti vuccatīti so ve bhinnakilesattā bhikkhu nāma vuccati. Dasamaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Rồi B-la-mn Bhikkhaka đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, bn ngồi một bn.

3) Ngồi một bn B-la-mn Bhikkhaka bạch Thế Tn:

-- Thưa Tn giả Gotama, con l người khất thực v Tn giả cũng l người khất thực. Vậy c sự sai khc g giữa chng ta?

4) (Thế Tn):

Khng phải ai xin ăn,
Cũng gọi l khất sĩ.
Nếu chấp tr độc php,
Khng cn gọi Tỷ-kheo.
Ai sống ở đời ny,
Từ bỏ cc phước bo,
oạn trừ mọi c php,
Hnh tr theo Phạm hạnh,
Sống đời sống chnh tr,
Vị ấy xứng "Tỷ-kheo".

5) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Bhikkhaka bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

11. Saṅgāravasuttaṃ

11. Saṅgāravasuttavaṇṇanā

XI. Sangrava (S.i,182)

207. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko, udakena parisuddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca idha, bhante, saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko , udakena suddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Sādhu, bhante, bhagavā yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

 

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca saccaṃ kira tvaṃ, brāhmaṇa, udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasīti? Evaṃ, bho gotama. Kiṃ pana tvaṃ, brāhmaṇa, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakasuddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasīti? Idha me, bho gotama [idha me bho gotama ahaṃ (pī. ka.)], yaṃ divā pāpakammaṃ kataṃ hoti, taṃ sāyaṃ nhānena [nahānena (sī. syā. kaṃ. pī.)] pavāhemi, yaṃ rattiṃ pāpakammaṃ kataṃ hoti taṃ pātaṃ nhānena pavāhemi. Imaṃ khvāhaṃ, bho gotama, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccemi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmīti.

 

Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,

 

Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho;

 

Yattha have vedaguno sinātā,

 

Anallagattāva [anallīnagattāva (ka.)] taranti pāranti.

 

Evaṃ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotamape upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti.

207. Ekādasame paccetīti icchati pattheti. Sādhu, bhanteti āyācamāno āha. Therassa kiresa gihisahāyo, tasmā thero ayaṃ varāko maṃ sahāyaṃ labhitvāpi micchādiṭṭhiṃ gahetvā mā apāyapūrako ahosīti āyācati. Apicesa mahāparivāro, tasmiṃ pasanne pacakulasatāni anuvattissantīti maamānopi āyācati. Atthavasanti atthānisaṃsaṃ atthakāraṇaṃ. Pāpanti pāṇātipātādiakusalaṃ. Pavāhemīti galappamāṇaṃ udakaṃ otaritvā pavāhemi palāpemi. Dhammoti gāthā vuttatthāva. Ekādasamaṃ.

1) Nhn duyn ở Svatthi.

2) Lc bấy giờ, B-la-mn Sangrava tr ở Svatthi, l nh Tịnh thủy hnh, tin tưởng nhờ nước được thanh tịnh, sng chiều theo hạnh xuống nước (để tắm cho thanh tịnh).

3) Rồi Tn giả Ananda vo buổi sng đắp y, cầm y bt, đi vo Svatthi để khất thực. Khất thực xong, sau bữa ăn, trn con đường đi khất thực trở về Tn giả đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn, rồi ngồi xuống một bn.

4) Ngồi xuống một bn, Tn giả Ananda bạch Thế Tn:

-- Ở đy, bạch Thế Tn, B-la-mn Sangrava tr ở Svatthi, l nh Tịnh thủy hnh, tin tưởng nhờ nước được thanh tịnh, sng chiều theo hạnh xuống nước (để tắm cho thanh tịnh). Lnh thay, bạch Thế Tn, nếu Thế Tn v lng từ mẫn đi đến tr xứ của B-la-mn Sangrava.

5) Thế Tn im lặng nhận lời.

6) Rồi Thế Tn vo buổi sng, đắp y, cầm y bt đi đến tr xứ của B-la-mn Sangrava; sau khi đến, ngồi xuống trn chỗ đ soạn sẵn.

7) Rồi B-la-mn Sangrava đi đến Thế Tn; sau khi đến, ni ln với Thế Tn những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu, liền ngồi xuống một bn.

8) Thế Tn ni với B-la-mn Sangrava đang ngồi một bn:

-- C đng sự thật chăng, ny B-la-mn, ng l nh Tịnh thủy hnh, tin tưởng nhờ nước được thanh tịnh, sng chiều sống theo hạnh xuống nước (để tắm cho thanh tịnh)?

9) -- Thưa đng vậy, Tn giả Gotama.

10) -- Ny B-la-mn, nhằm mục đch lợi ch g, ng l nh Tịnh thủy hnh, tin tưởng nhờ nước được thanh tịnh, sng chiều sống theo hạnh xuống nước (để tắm cho thanh tịnh)?

11) -- Ở đy, Tn giả Gotama, ban ngy ti lm c nghiệp g, buổi chiều ti tắm để gội sạch c nghiệp ấy; buổi tối ti lm c nghiệp g, buổi sng hm sau ti tắm để gội sạch c nghiệp ấy. Tn giả Gotama, do nhằm mục đch như vậy, ti l nh Tịnh thủy hnh, tin tưởng nhờ nước được thanh tịnh, sng chiều ti sống theo hạnh xuống nước (để tắm cho thanh tịnh).

12) (Thế Tn):

Chnh php l ao hồ,
Giới l bến nước tắm,
Khng cấu uế, trong sạch,
ược thiện nhơn tn thn,
L chỗ bậc c tr,
Thường tắm, trừ uế tạp,
Khi tay chn trong sạch,
Họ qua bờ bn kia.

13) Khi được nghe ni vậy, B-la-mn Sangrava bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama!... Mong Tn giả Gotama nhận con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

12. Khomadussasuttaṃ

12. Khomadussasuttavaṇṇanā

XII. Khomadusa (S.i,154)

208. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati khomadussaṃ nāmaṃ sakyānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya khomadussaṃ nigamaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena khomadussakā brāhmaṇagahapatikā sabhāyaṃ sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho bhagavā yena sā sabhā tenupasaṅkami. Addasaṃsu khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavocuṃ ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantīti? Atha kho bhagavā khomadussake brāhmaṇagahapatike gāthāya ajjhabhāsi

 

Nesā sabhā yattha na santi santo,

 

Santo na te ye na vadanti dhammaṃ;

 

Rāgaca dosaca pahāya mohaṃ,

 

Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santoti.

 

Evaṃ vutte, khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama; seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammaca bhikkhusaṅghaca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gateti.

 

Upāsakavaggo dutiyo.

 

Tassuddānaṃ

 

Kasi udayo devahito, aataramahāsālaṃ;

 

Mānathaddhaṃ paccanīkaṃ, navakammikakaṭṭhahāraṃ;

 

Mātuposakaṃ bhikkhako, saṅgāravo ca khomadussena dvādasāti.

 

Brāhmaṇasaṃyuttaṃ samattaṃ.

208. Dvādasame khomadussaṃ nāmāti khomadussānaṃ ussannattā evaṃladdhanāmaṃ. Sabhāyanti sālāyaṃ. Phusāyatīti phusitāni mucati vassati. Satthā kira taṃ sabhaṃ upasaṅkamitukāmo mayi evamevaṃ upasaṅkamante aphāsukadhātukaṃ hoti, ekaṃ kāraṇaṃ paṭicca upasaṅkamissāmīti adhiṭṭhānavasena vuṭṭhiṃ uppādesi. Sabhādhammanti sukhanisinne kira asacāletvā ekapassena pavisanaṃ tesaṃ sabhādhammo nāma, na mahājanaṃ cāletvā ujukameva pavisanaṃ. Bhagavā ca ujukameva āgacchati, tena te kupitā bhagavantaṃ hīḷentā ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantīti āhaṃsu. Santoti paṇḍitā sappurisā. Pahāyāti ete rāgādayo jahitvā rāgādivinayāya dhammaṃ bhaṇanti, tasmā te santo nāmāti. Dvādasamaṃ.

 

Upāsakavaggo dutiyo.

 

Iti sāratthappakāsiniyā

 

Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya

 

Brāhmaṇasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở giữa dn chng Sakka, tại thị trấn của dn chng Sakka tn l Khomadussa.

2) Rồi Thế Tn vo buổi sng, đắp y, cầm y bt, đi vo thị trấn Khomadussa để khất thực.

3) Lc bấy giờ cc B-la-mn gia chủ ở Khomadussa đang tụ họp tại hội trường để giải quyết một vi vấn đề v trời đang mưa nhỏ hột.

4) Rồi Thế Tn đi đến hội trường ấy.

5) Cc B-la-mn gia chủ ở Khomadussa thấy Thế Tn từ xa đi đến.

6) Thấy vậy, họ bn ni:

-- Những Sa-mn đầu trọc ấy l ai? V họ c thể biết g về quy tắc của hội trường?

7) Rồi Thế Tn ni ln bi kệ với cc B-la-mn gia chủ ở Khomadussa:

Khng thể c hội trường,
Nếu khng c thiện nhn.
Khng thể c thiện nhn,
Nếu khng ni đng php.
Những ai đ đoạn trừ,
Cả tham, sn v i,
Ni ln lời đng php,
Họ mới thật thiện nhn.

8) Khi được nghe ni vậy, cc B-la-mn gia chủ ở Khomadussa bạch Thế Tn:

-- Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tn giả Gotama! Tn giả Gotama như người dựng đứng lại những g bị quăng ng xuống, phơi by ra những g bị che kn, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem nh sng vo trong bng tối để những ai c mắt c thể thấy sắc. Cũng vậy, Chnh php đ được Tn giả Gotama dng nhiều phương tiện trnh by, giải thch. Chng con xin quy y Thế Tn Gotama, quy y Php v quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tn giả Gotama nhận chng con lm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, chng con trọn đời quy ngưỡng.

 

 

 

 

Mục Lục Tương Ưng Bộ Kinh PaliViệt

 


 

Samyutta Nikāya

 

Samyutta Nikāya (aṭṭhakathā)

 

Kinh Tương Ưng

 



KINH ĐIỂN 
Home

 

Phn đoạn song ngữ: VT Do

Updated 4-5-2019