SAMYUTTA NIKAYA TƯƠNG ƯNG BỘ KINH

 

9. Vanasaṃyuttaṃ

9. Vanasaṃyuttaṃ

Chương Chn: Tương Ưng Rừng

1. Vivekasuttaṃ

1. Vivekasuttavaṇṇanā

I. Viễn Ly (S.i,197)

221. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi gehanissite. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi

 

Vivekakāmosi vanaṃ paviṭṭho,

 

Atha te mano niccharatī bahiddhā;

 

Jano janasmiṃ vinayassu chandaṃ,

 

Tato sukhī hohisi vītarāgo.

 

Aratiṃ pajahāsi sato, bhavāsi sataṃ taṃ sārayāmase;

 

Pātālarajo hi duttaro, mā taṃ kāmarajo avāhari.

 

Sakuṇo yathā paṃsukunthito [paṃsukuṇṭhito (ka.), paṃsukuṇḍito (sī. syā. kaṃ. pī.)], vidhunaṃ pātayati sitaṃ rajaṃ;

 

Evaṃ bhikkhu padhānavā satimā, vidhunaṃ pātayati sitaṃ rajantntti.

 

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

221. Vanasaṃyuttassa paṭhame kosalesu viharatīti satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā tassa janapadassa sulabhabhikkhatāya tattha gantvā viharati. Saṃvejetukāmāti vivekaṃ paṭipajjāpetukāmā. Vivekakāmoti tayo viveke patthayanto. Niccharatī bahiddhāti bāhiresu puthuttārammaṇesu carati. Jano janasminti tvaṃ jano aasmiṃ jane chandarāgaṃ vinayassu. Pajahāsīti pajaha. Bhavāsīti bhava. Sataṃ taṃ sārayāmaseti satimantaṃ paṇḍitaṃ taṃ mayampi sārayāma, sataṃ vā dhammaṃ mayaṃ taṃ sārayāmāti attho. Pātālarajoti appatiṭṭhaṭṭhena pātālasaṅkhāto kilesarajo. Mā taṃ kāmarajoti ayaṃ kāmarāgarajo taṃ mā avahari, apāyameva mā netūti attho. Paṃsukunthitoti paṃsumakkhito. Vidhunanti vidhunanto. Sitaṃ rajanti sarīralaggaṃ rajaṃ. Saṃvegamāpādīti devatāpi nāma maṃ evaṃ sāretīti vivekamāpanno, uttamavīriyaṃ vā paggayha paramavivekaṃ maggameva paṭipannoti. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời, một Tỷ-kheo tr giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ Tỷ-kheo ấy, trong lc đi nghỉ ban ngy, khởi ln những tư tưởng c, bất thiện, lin hệ đến gia đnh.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, thương xt Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic, liền đi đến Tỷ-kheo ấy.

4) Sau khi đến, vị Thiện ấy ni ln những bi kệ với vị Tỷ-kheo ny:

ng ước muốn viễn ly,
sống trong rừng ni,
Nay tm ng vọng động,
Dong duổi theo ngoại giới.
ng đối mặt với ng,
Hy chế ngự lng dục,
Nhờ vậy, ng hạnh phc,
Thot ly được tham i.
Hy từ bỏ bất mn,
Sống an tr chnh niệm,
ng thnh người hiền thiện,
ược chng ti tn thn.
Trừ bụi trần địa ngục,
Thật rất kh vượt qua,
ng chớ vận chuyển theo,
Cc bụi trần dục vọng,
Như chim, thn dnh bụi,
Rung thn khiến bụi rơi.
Cũng vậy vị Tỷ-kheo,
Tinh cần, tr chnh niệm,
Vng vẫy khiến rơi rớt,
Những bụi đời dnh thn.

5) Tỷ-kheo ấy được vị Thin cảnh gic, tm hết sức xc động.

2. Upaṭṭhānasuttaṃ

2. Upaṭṭhānasuttavaṇṇanā

II. Săn Sc, Hầu Hạ (S.i,197)

222. Ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato supati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi

 

Uṭṭhehi bhikkhu kiṃ sesi, ko attho supitena [supinena (sī.)] te;

 

Āturassa hi kā niddā, sallaviddhassa ruppato.

 

Yāya saddhāya pabbajito [yāya saddhāpabbajito (sī. syā. kaṃ.)], agārasmānagāriyaṃ;

 

Tameva saddhaṃ brūhehi, mā niddāya vasaṃ gamīti.

 

Aniccā addhuvā kāmā, yesu mandova mucchito;

 

Baddhesu [khandhesu (sī.)] muttaṃ asitaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

 

Chandarāgassa vinayā, avijjāsamatikkamā;

 

Taṃ āṇaṃ paramodānaṃ [pariyodātaṃ (sī. pī.), paramodātaṃ (syā. kaṃ.), paramavodānaṃ (sī. aṭṭha.)], kasmā pabbajitaṃ tape.

 

Chetvā [bhetvā (sī. syā. kaṃ. pī.)] avijjaṃ vijjāya, āsavānaṃ parikkhayā;

 

Asokaṃ anupāyāsaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

 

Āraddhavīriyaṃ pahitattaṃ, niccaṃ daḷhaparakkamaṃ;

 

Nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ, kasmā pabbajitaṃ tapeti.

 

222. Dutiye supatīti ayaṃ kira khīṇāsavo, so dūre bhikkhācāragāmaṃ gantvā āgato paṇṇasālāya pattacīvaraṃ paṭisāmetvā avidūre jātassaraṃ otaritvā gattāni utuṃ gāhāpetvā divāṭṭhānaṃ sammajjitvā tattha nīcamacakaṃ paāpetvā niddaṃ anokkamantova nipanno. Khīṇāsavassāpi hi kāyadaratho hotiyevāti tassa vinodanatthaṃ, taṃ sandhāya supatīti vuttaṃ. Ajjhabhāsīti ayaṃ bhikkhu satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā divā supati, divāsoppaca nāmetaṃ vaḍḍhitaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ atthaṃ nāsetīti maamānā codessāmi nanti cintetvā abhāsi.

 

Āturassāti jarāturo rogāturo kilesāturoti tayo āturā, tesu kilesāturaṃ sandhāyevamāha. Sallaviddhassāti savisena sattisallena viya avijjāvisaviṭṭhena taṇhāsallena hadaye viddhassa. Ruppatoti ghaṭṭiyamānassa.

 

Idānissa kāmesu ādīnavaṃ kathayantī aniccātiādimāha. Tattha asitanti taṇhādiṭṭhinissayena anissitaṃ. Kasmā pabbajitaṃ tapeti evarūpaṃ khīṇāsavaṃ divāsoppaṃ na tapati, tādisaṃ pana kasmā na tapessatīti? Vadati. Therasseva vā etaṃ vacanaṃ, tasmā ayamettha attho baddhesu muttaṃ asitaṃ mādisaṃ khīṇāsavapabbajitaṃ kasmā divāsoppaṃ tape, na tapessatīti? Sesagāthāsupi eseva nayo. Devatāya hi vacanapakkhe evarūpaṃ khīṇāsavapabbajitaṃ divāsoppaṃ na tapati, tādisaṃ pana kasmā na tapessati? Tapessatiyevāti attho. Therassa vacanapakkhe evarūpaṃ mādisaṃ khīṇāsavapabbajitaṃ kasmā divāsoppaṃ tape? Na tapatiyevāti attho. Ayaṃ panettha anuttānapadavaṇṇanā. Vinayāti vinayena. Samatikkamāti vaṭṭamūlikāya avijjāya samatikkamena. Taṃ āṇanti taṃ catusaccaāṇaṃ. Paramodānanti paramaparisuddhaṃ. Pabbajitanti evarūpena āṇena samannāgataṃ pabbajitaṃ. Vijjāyāti catutthamaggavijjāya. Āraddhavīriyanti paggahitavīriyaṃ paripuṇṇavīriyaṃ. Dutiyaṃ.

1) Một thời, một Tỷ-kheo tr giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy đang ngủ ngy.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, thương xt Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic, liền đi đến Tỷ-kheo ấy.

4) Sau khi đến, vị ấy ni ln những bi kệ cho Tỷ-kheo ấy:

Tỷ-kheo, hy thức dậy,
Sao ng hy cn nằm?
ng được lợi ch g,
Trong giấc ngủ của ng?
Kẻ bịnh, kẻ trng tn,
Bị đnh sao ngủ được?
V lng tin, xuất gia,
Bỏ nh, sống khng nh,
Tn ấy cần pht triển,
Chớ để ngủ chinh phục.

5) (Vị Tỷ-kheo):

Cc dục l v thường,
Chỉ kẻ ngu say đắm,
giải thot triền phược,
Khng cn bị i trước.
Hạnh xuất gia như vậy,
Sao để dục nhiệt no?
nhiếp phục dục i,
Vượt thot lưới v minh,
Với chnh tr thanh tịnh,
Hạnh xuất gia như vậy,
Sao để dục nhiệt no?
Với minh ph v minh,
oạn diệt cc lậu hoặc,
Khng sầu, khng ưu no,
Hạnh xuất gia như vậy,
Sao để dục nhiệt no?
Tinh tấn v nhiệt tm,
Thường dng mnh cầu tiến,
Hướng vọng đến Niết-bn,
Hạnh xuất gia như vậy,
Sao để dục nhiệt no?

3. Kassapagottasuttaṃ

3. Kassapagottasuttavaṇṇanā

III. Kassapagotta: Thợ Săn: (S.i,198)

223. Ekaṃ samayaṃ āyasmā kassapagotto kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā kassapagotto divāvihāragato aataraṃ chetaṃ ovadati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmantaṃ kassapagottaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā kassapagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kassapagottaṃ gāthāhi ajjhabhāsi

 

Giriduggacaraṃ chetaṃ, appapaaṃ acetasaṃ;

 

Akāle ovadaṃ bhikkhu, mandova paṭibhāti maṃ.

 

Suṇāti na vijānāti, āloketi na passati;

 

Dhammasmiṃ bhaamānasmiṃ, atthaṃ bālo na bujjhati.

 

Sacepi dasa pajjote, dhārayissasi kassapa;

 

Neva dakkhati rūpāni, cakkhu hissa na vijjatīti.

 

Atha kho āyasmā kassapagotto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

223. Tatiye chetanti ekaṃ migaluddakaṃ. Ovadatīti so kira migaluddako pātova bhujitvā mige vadhissāmīti araaṃ paviṭṭho ekaṃ rohitamigaṃ disvā sattiyā naṃ paharissāmīti anubandhamāno therassa paṭhamasutte vuttanayeneva divāvihāraṃ nisinnassa avidūrena pakkamati. Atha naṃ thero upāsaka, pāṇātipāto nāmesa apāyasaṃvattaniko appāyukasaṃvattaniko, sakkā aenapi kasivaṇijjādikammena dārabharaṇaṃ kātuṃ, mā evarūpaṃ kakkhaḷakammaṃ karohīti āha. Sopi mahāpaṃsukūlikatthero kathetīti gāravena ṭhatvā sotuṃ āraddho. Athassa sotukāmataṃ janessāmīti thero aṅguṭṭhakaṃ jālāpesi. So akkhīhipi passati, kaṇṇehipi suṇāti, cittaṃ panassa asukaṭṭhānaṃ migo gato bhavissati, asukatitthaṃ otiṇṇo, tattha naṃ gantvā ghātetvā yāvadicchakaṃ maṃsaṃ khāditvā sesaṃ kājenādāya gantvā puttake tosessāmīti evaṃ migasseva anupadaṃ dhāvati. Evaṃ vikkhittacittassa dhammaṃ desentaṃ theraṃ sandhāya vuttaṃ ovadatīti. Ajjhabhāsīti ayaṃ thero adāruṃ tacchanto viya akhette vappanto viya attanopi kammaṃ nāseti, etassāpi codessāmi nanti abhāsi.

 

Appapaanti nippaaṃ. Acetasanti kāraṇajānanasamatthena cittena rahitaṃ. Mandovāti andhabālo viya. Suṇātīti tava dhammakathaṃ suṇāti. Na vijānātīti atthamassa na jānāti. Āloketīti tava puthujjanikaiddhiyā jalantaṃ aṅguṭṭhakaṃ āloketi. Na passatīti ettha neva telaṃ na vaṭṭi na dīpakapallikā, therassa pana ānubhāvenāyaṃ jalatīti imaṃ kāraṇaṃ na passati. Dasa pajjoteti dasasu aṅgulīsu dasa padīpe. Rūpānīti kāraṇarūpāni. Cakkhūti paācakkhu. Saṃvegamāpādīti kiṃ me imināti? Vīriyaṃ paggayha paramavivekaṃ arahattamaggaṃ paṭipajji. Tatiyaṃ.

1) Một thời, Tn giả Kassapagotta tr giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tn giả Kassapagotta, trong khi nghỉ ban ngy, khuyn dạy một người thợ săn.

3) Một vị Thin tr ở khu rừng ấy, thương xt Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic, liền đi đến Tỷ-kheo ấy.

4) Sau khi đến, vị ấy ni ln những bi kệ với Tn giả Kassapagotta:

Trn sườn ni cheo leo,
Người thợ săn đang tro,
L hạng người thiếu tr,
Khng sng suốt, ngu si,
Tỷ-kheo c khuyn dạy,
Thật uổng ph thời gian.
Ta nghĩ lm như vậy,
Tự tỏ thiếu tr tuệ.
C nghe cũng khng hiểu,
C nhn cũng khng thấy,
Dầu cho c thuyết php,
Kẻ ngu khng thấy đch.
Tn giả Kassapa,
Nếu ng c cầm tay
Cho đến mười b đuốc,
Người ấy khng thấy được,
Cc sắc php đối diện,
V người ấy khng mắt.

5) Tn giả Kassapagotta được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

4. Sambahulasuttaṃ

4. Sambahulasuttavaṇṇanā

IV. a Số hay Du Hnh (S.i,199)

224. Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho te bhikkhū vassaṃvuṭṭhā [vassaṃvutthā (sī. syā. kaṃ. pī.)] temāsaccayena cārikaṃ pakkamiṃsu. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā te bhikkhū apassantī paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi

 

Arati viya mejja khāyati,

 

Bahuke disvāna vivitte āsane;

 

Te cittakathā bahussutā,

 

Kome gotamasāvakā gatāti.

 

Evaṃ vutte, aatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi

 

Māgadhaṃ gatā kosalaṃ gatā, ekacciyā pana vajjibhūmiyā;

 

Magā viya asaṅgacārino, aniketā viharanti bhikkhavoti.

224. Catutthe sambahulāti bahū suttantikā ābhidhammikā vinayadharā ca. Viharantīti satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā viharanti. Pakkamiṃsūti te kira tasmiṃ janapade aataraṃ gāmaṃ upasaṅkamante disvā manussā pasannacittā āsanasālāya kojavattharaṇādīni paāpetvā yāgukhajjakāni datvā upanisīdiṃsu. Mahāthero ekaṃ dhammakathikaṃ dhammaṃ kathehīti āha. So cittaṃ dhammakathaṃ kathesi. Manussā pasīditvā bhojanavelāyaṃ paṇītabhojanaṃ adaṃsu. Mahāthero manuaṃ bhattānumodanamakāsi. Manussā bhiyyosomattāya pasannā idheva, bhante, temāsaṃ vasathāti paṭiaṃ kāretvā gamanāgamanasampanne ṭhāne senāsanāni kāretvā catūhi paccayehi upaṭṭhahiṃsu. Mahāthero vassūpanāyikadivase bhikkhū ovadi āvuso, tumhehi garukassa satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahitaṃ, buddhapātubhāvo nāma dullabho. Māsassa aṭṭha divase dhammassavanaṃ katvā gaṇasaṅgaṇikaṃ pahāya appamattā viharathāti. Te tato paṭṭhāya yujanti ghaṭenti. Kadāci sabbarattikaṃ dhammassavanaṃ karonti, kadāci pahaṃ vissajjenti, kadāci padhānaṃ karonti. Tesaṃ dhammassavanadivase dhammaṃ kathentānaṃyeva aruṇo uggacchati. Pahāvissajjanadivase byatto bhikkhu pahaṃ pucchati, paṇḍito vissajjetīti pucchanavissajjanaṃ karontānaṃyeva. Padhānadivase sūriyatthaṅgamane gaṇḍiṃ paharitvāva caṅkamaṃ otaritvā padhānaṃ karontānaṃyeva. Te evaṃ vassaṃ vassitvā pavāretvā pakkamiṃsu. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Paridevamānāti idāni tathārūpaṃ madhuraṃ dhammassavanaṃ pahākathanaṃ kuto labhissāmītiādīni vatvā rodamānā.

 

Khāyatīti paāyati upaṭṭhāti. Ko meti kahaṃ ime. Vajjibhūmiyāti vajjiraṭṭhābhimukhā gatā. Magā viyāti yathā magā tasmiṃ tasmiṃ pabbatapāde vā vanasaṇḍe vā vicarantā idaṃ amhākaṃ mātusantakaṃ pitusantakaṃ paveṇiāgatanti agahetvā, yattheva nesaṃ gocaraphāsutā ca hoti paripanthābhāvo ca, tattha vicaranti. Evaṃ aniketā agehā bhikkhavopi ayaṃ, āvuso, amhākaṃ ācariyupajjhāyānaṃ santako paveṇiāgatoti agahetvā yattheva nesaṃ utusappāyaṃ bhojanasappāyaṃ puggalasappāyaṃ senāsanasappāyaṃ dhammassavanasappāyaca sulabhaṃ hoti, tattha viharanti. Catutthaṃ.

1) Một thời, nhiều Tỷ-kheo tr giữa dn chng Kosala tại một khu rừng.

2) Cc Tỷ-kheo ấy an cư ma mưa xong, sau ba thng, bắt đầu đi du hnh.

3) Một vị Thin tr ở khu rừng ấy, khng thấy cc Tỷ-kheo ấy, liền than van, ưu buồn, ngay lc ấy ni ln bi kệ ny:

Hm nay tm của ta,
Cảm thấy khng vui vẻ,
Khi thấy nhiều chỗ ngồi,
Trống khng, khng c người.
Những bậc a văn ấy,
Thuyết php thật mỹ diệu.
ệ tử Gotama,
Hiện nay đang ở đu?

4) Khi nghe ni vậy, một vị Thin khc ni ln những bi kệ cho vị Thin ấy:

Họ đi Magadha,
Họ đi Kosala,
V một số vị ấy,
i đến đất Vajj.
Như nai thot bẫy sập,
Chạy nhảy khắp bốn phương.
Tỷ-kheo khng nh cửa,
Sống giải thot như vậy.

5. Ānandasuttaṃ

5. Ānandasuttavaṇṇanā

V. Ananda (S.i,199)

225. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando ativelaṃ gihisaattibahulo viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato ānandassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ ānandaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;

 

Jhā gotama mā pamādo [mā ca pamādo (sī. pī.)], kiṃ te biḷibiḷikā karissatīti.

 

Atha kho āyasmā ānando tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

225. Pacame ānandoti dhammabhaṇḍāgārikatthero. Ativelanti atikkantaṃ velaṃ. Gihisaattibahuloti rattica divā ca bahukālaṃ gihī saāpayanto. Bhagavati parinibbute mahākassapatthero theraṃ āha āvuso, mayaṃ rājagahe vassaṃ upagantvā dhammaṃ saṅgāyissāma, gaccha tvaṃ araaṃ pavisitvā uparimaggattayatthāya vāyāmaṃ karohīti. So bhagavato pattacīvaramādāya kosalaraṭṭhaṃ gantvā ekasmiṃ araāvāse vasitvā punadivase ekaṃ gāmaṃ pāvisi. Manussā theraṃ disvā bhante ānanda, tumhe pubbe satthārā saddhiṃ āgacchatha. Ajja ekakāva āgatā. Kahaṃ satthāraṃ ṭhapetvā āgatattha? Idāni kassa pattacīvaraṃ gahetvā vicaratha? Kassa mukhodakaṃ dantakaṭṭhaṃ detha, pariveṇaṃ sammajjatha, vattapaṭivattaṃ karothāti bahuṃ vatvā parideviṃsu. Thero mā, āvuso, socittha, mā paridevittha, aniccā saṅkhārātiādīni vatvā te saāpetvā bhattakiccāvasāne vasanaṭṭhānameva gacchati. Manussā sāyampi tattha gantvā tatheva paridevanti. Theropi tatheva ovadati. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Ajjhabhāsīti ayaṃ thero bhikkhusaṅghassa kathaṃ sutvā samaṇadhammaṃ karissāmīti araaṃ pavisitvā idāni gihī saāpento viharati, satthu sāsanaṃ asaṅgahitapuppharāsi viya ṭhitaṃ, dhammasaṅgahaṃ na karoti, codessāmi nanti cintetvā abhāsi.

 

Pasakkiyāti pavisitvā. Hadayasmiṃ opiyāti kiccato ca ārammaṇato ca hadayamhi pakkhipitvā. Nibbānaṃ pāpuṇissāmīti vīriyaṃ karonto nibbānaṃ kiccato hadayamhi opeti nāma, nibbānārammaṇaṃ pana samāpattiṃ appetvā nisīdanto ārammaṇato. Tadubhayampi sandhāyesā bhāsati. Jhāyāti dvīhi jhānehi jhāyiko bhava. Biḷibiḷikāti ayaṃ gihīhi saddhiṃ biḷibiḷikathā. Pacamaṃ.

1) Một thời, Tn giả Ananda tr giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tn giả Ananda sống qu bận rộn bởi nhiều lin hệ với cư sĩ.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy thương xt Tn giả Ananda, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic, liền đi đến Tn giả Ananda. Sau khi đến, vị ấy ni ln những bi kệ với Tn giả Ananda:

ng đ quyết lựa chọn,
ời sống dưới gốc cy,
Tm ng quyết nhập một
Với mục đch Niết-bn.
C-đm, hy Thiền tư,
V sống, chớ phng dật,
ối với ng, ch g,
Tạp thoại, v vị ấy?

4) Tn giả Ananda, được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

 

6. Anuruddhasuttaṃ

6. Anuruddhasuttavaṇṇanā

VI. Anuruddha. (S.i,200)

226. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho aatarā tāvatiṃsakāyikā devatā jālinī nāma āyasmato anuruddhassa purāṇadutiyikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Tattha cittaṃ paṇidhehi, yattha te vusitaṃ pure;

 

Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu;

 

Purakkhato parivuto, devakaāhi sobhasīti.

 

Duggatā devakaāyo, sakkāyasmiṃ patiṭṭhitā;

 

Te cāpi duggatā sattā, devakaāhi patthitāti.

 

Na te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ;

 

Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassinanti.

 

Na tvaṃ bāle vijānāsi, yathā arahataṃ vaco;

 

Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino;

 

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho.

 

Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini;

 

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavoti.

 

226. Chaṭṭhe purāṇadutiyikāti anantare attabhāve aggamahesī. Sobhasīti pubbepi sobhasi, idānipi sobhasi. Duggatāti na gatiduggatiyā duggatā. Tā hi sugatiyaṃ ṭhitā sampattiṃ anubhavanti, paṭipattiduggatiyā pana duggatā. Tato cutā hi tā nirayepi upapajjantīti duggatā. Patiṭṭhitāti sakkāyasmiṃ hi patiṭṭhahanto aṭṭhahi kāraṇehi patiṭṭhāti ratto rāgavasena patiṭṭhāti, duṭṭho dosavasena mūḷho mohavasena vinibaddho mānavasena parāmaṭṭho diṭṭhivasena thāmagato anusayavasena aniṭṭhaṅgato vicikicchāvasena vikkhepagato uddhaccavasena patiṭṭhāti. Tāpi evaṃ patiṭṭhitāva. Naradevānanti devanarānaṃ.

 

Natthi dānīti sā kira devadhītā there balavasinehā ahosi, paṭigantuṃ nāsakkhi. Kālena āgantvā pariveṇaṃ sammajjati, mukhodakaṃ dantakaṭṭhaṃ pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapeti. Thero anāvajjanena paribhujati. Ekasmiṃ divase therassa jiṇṇacīvarassa coḷakabhikkhaṃ carato saṅkārakūṭe dibbadussaṃ ṭhapetvā pakkami. Thero taṃ disvā ukkhipitvā, olokento dussantaṃ disvā dussametanti atvā, alaṃ ettāvatāti aggahesi. Tenevassa cīvaraṃ niṭṭhāsi. Atha dve aggasāvakā anuruddhatthero cāti tayo janā cīvaraṃ kariṃsu. Satthā sūciṃ yojetvā adāsi. Niṭṭhitacīvarassa piṇḍāya carato devatā piṇḍapātaṃ samādapeti. Sā kālena ekikā, kālena attadutiyā therassa santikaṃ āgacchati. Tadā pana attatatiyā āgantvā divāṭṭhāne theraṃ upasaṅkamitvā mayaṃ manāpakāyikā nāma manasā icchiticchitarūpaṃ māpemāti āha. Thero etā evaṃ vadanti, vīmaṃsissāmi, sabbā nīlakā hontūti cintesi. Tā therassa manaṃ atvā sabbāva nīlavaṇṇā ahesuṃ, evaṃ pītalohitaodātavaṇṇāti. Tato cintayiṃsu thero amhākaṃ dassanaṃ assādetīti tā samajjaṃ kātuṃ āraddhā, ekāpi gāyi, ekāpi nacci, ekāpi accharaṃ pahari. Thero indriyāni okkhipi. Tato na amhākaṃ dassanaṃ thero assādetīti atvā sinehaṃ vā santhavaṃ vā alabhamānā nibbinditvā gantumāraddhā. Thero tāsaṃ gamanabhāvaṃ atvā mā punappunaṃ āgacchiṃsūti arahattaṃ byākaronto imaṃ gāthamāha. Tattha vikkhīṇoti khīṇo. Jātisaṃsāroti tattha tattha jātisaṅkhāto saṃsāro. Chaṭṭhaṃ.

1) Một thời Tn giả Anuruddha tr ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Rồi một Thin nữ ở chng Tvatimsa, tn l Jlinii, đời trước l vợ của Tn giả Anuruddha, đi đến Tn giả Anuruddha.

3) Sau khi đến, vị ấy ni ln bi kệ với Tn giả Anuruddha:

Hy hướng tm tư ng,
Vo đời trước của ng,
Giữa Tam thập tam thin,
Mọi i dục thnh tựu,
V ng được chi sng,
Giữa Thin nữ đoanh vy.

4) (Anuruddha):

Bất hạnh thay Thin nữ,
Họ kin tr thn kiến,
Cũng bất hạnh, họ sanh,
Bị Thin nữ chinh phục.

5) (Jlinii):

Họ chưa biết hạnh phc,
Chưa thấy Dandana,
Tr xứ cc Thiền nhơn,
Danh xưng giới Tam thập.

6) (Anuruddha):
Kẻ ngu, B khng biết,
Lời ni bậc La-hn,
Mọi hnh l v thường,
Phải chịu luật sanh diệt,
Chng sanh rồi chng diệt,
Nhiếp chng l an lạc.
Hiện nay đối với ta,
Khng cn chỗ tr xứ,
Trn cảnh giới chư Thin,
i ny Jlin!
ường sanh tử đứt đoạn,
Nay ti sanh khng cn.

7. Nāgadattasuttaṃ

7. Nāgadattasuttavaṇṇanā

VII. Ngadatta (S.i,200)

227. Ekaṃ samayaṃ āyasmā nāgadatto kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā nāgadatto atikālena gāmaṃ pavisati, atidivā paṭikkamati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato nāgadattassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ nāgadattaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā nāgadatto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgadattaṃ gāthāhi ajjhabhāsi

 

Kāle pavisa nāgadatta, divā ca āgantvā ativelacārī;

 

Saṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, samānasukhadukkho.

 

Bhāyāmi nāgadattaṃ suppagabbhaṃ, kulesu vinibaddhaṃ;

 

Mā heva maccurao balavato, antakassa vasaṃ upesīti [vasameyyāti (sī. pī.), vasamesīti (syā. kaṃ.)].

 

Atha kho āyasmā nāgadatto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

227. Sattame atikālenāti sabbarattiṃ niddāyitvā balavapaccūse koṭisammujaniyā thokaṃ sammajjitvā mukhaṃ dhovitvā yāgubhikkhāya pātova pavisati. Atidivāti yāguṃ ādāya āsanasālaṃ gantvā pivitvā ekasmiṃ ṭhāne nipanno niddāyitvā manussānaṃ bhojanavelāya paṇītaṃ bhikkhaṃ labhissāmīti upakaṭṭhe majjhanhike uṭṭhāya dhammakaraṇena udakaṃ gahetvā akkhīni pamajjitvā piṇḍāya caritvā yāvadatthaṃ bhujitvā majjhanhike vītivatte paṭikkamati. Divā ca āgantvāti atikāle paviṭṭhena nāma aehi bhikkhūhi paṭhamataraṃ āgantabbaṃ hoti, tvaṃ pana ativiya divā āgantvā gatāsīti attho. Bhāyāmi nāgadattanti taṃ nāgadattaṃ ahaṃ bhāyāmi. Suppagabbhanti suṭṭhu pagabbhaṃ. Kulesūti khattiyakulādiupaṭṭhākakulesu. Sattamaṃ.

1) Một thời Tn giả Ngadatta tr giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tn giả Ngadatta đi vo lng qu sớm v trở về qu chiều.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, thương xt Tn giả Ngadatta, muốn lợi ch, muốn cảnh gic, liền đi đến Tn giả Ngadatta.

4) Sau khi đến, vị ấy ni ln những bi kệ với Tn giả Ngadatta:

Ny Ngadatta,
Hy vo lng đng thời,
V khi từ lng về,
Hy về cho thật sớm.
ng sống qu lin hệ,
Với cc hng cư sĩ,
Bị vấn vương qu nhiều,
Những cảm thọ khổ lạc.
Ta sợ kẻ bạt mạng,
Ngadatta ny,
Lại bị tri, bị buộc,
Trong gia đnh thế sự.
Chớ để mnh rơi vo,
Cường lực của tử thần,
Lm sao trnh n được,
Khỏi c ma chi phối!

5) Tn giả Ngadatta được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

8. Kulagharaṇīsuttaṃ

8. Kulagharaṇīsuttavaṇṇanā

VIII. Gia Phụ hay Say ắm (S.i,201)

228. Ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu aatarasmiṃ kule ativelaṃ ajjhogāḷhappatto viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yā tasmiṃ kule kulagharaṇī, tassā vaṇṇaṃ abhinimminitvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Nadītīresu saṇṭhāne, sabhāsu rathiyāsu ca;

 

Janā saṅgamma mantenti, maca taca [tvaca (ka.)] kimantaranti.

 

Bahūhi saddā paccūhā, khamitabbā tapassinā;

 

Na tena maṅku hotabbaṃ, na hi tena kilissati.

 

Yo ca saddaparittāsī, vane vātamigo yathā;

 

Lahucittoti taṃ āhu, nāssa sampajjate vatanti.

228. Aṭṭhame ajjhogāḷhappattoti ogāhappatto. So kira satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā taṃ vanasaṇḍaṃ pavisitvā dutiyadivase gāmaṃ piṇḍāya pāvisi pāsādikehi abhikkantādīhi. Aataraṃ kulaṃ tassa iriyāpathe pasīditvā pacapatiṭṭhitena vanditvā piṇḍapātaṃ adāsi. Bhattānumodanaṃ puna sutvā atirekataraṃ pasīditvā, bhante, niccakālaṃ idheva bhikkhaṃ gaṇhathāti nimantesi. Thero adhivāsetvā tesaṃ āhāraṃ paribhujamāno vīriyaṃ paggayha ghaṭento arahattaṃ patvā cintesi bahūpakāraṃ me etaṃ kulaṃ, aattha gantvā kiṃ karissāmīti? Phalasamāpattisukhaṃ anubhavanto tattheva vasi. Ajjhabhāsīti sā kira therassa khīṇāsavabhāvaṃ ajānantī cintesi ayaṃ thero neva aaṃ gāmaṃ gacchati, na aaṃ gharaṃ, na rukkhamūlaāsanasālādīsu nisīdati, niccakālaṃ gharaṃ pavisitvāva nisīdati, ubhopete ogādhappattā paṭigādhappattā, kadāci esa imaṃ kulaṃ dūseyya, codessāmi nanti. Tasmā abhāsi.

 

Saṇṭhāneti nagaradvārassa āsanne manussānaṃ bhaṇḍakaṃ otāretvā vissamanaṭṭhāne. Saṅgammāti samāgantvā. Mantentīti kathenti. Maca tacāti maca kathenti taca kathenti. Kimantaranti kiṃ kāraṇaṃ? Bahū hi saddā paccūhāti bahukā ete lokasmiṃ paṭilomasaddā. Na tenāti tena kāraṇena, tena vā tapassinā na maṅku hotabbaṃ. Na hi tenāti na hi tena parehi vuttavacanena satto kilissati, attanā katena pana pāpakammeneva kilissatīti dasseti. Vātamigo yathāti yathā vane vātamigo vāteritānaṃ paṇṇādīnaṃ saddena paritassati, evaṃ yo saddaparittāsī hotīti attho. Nāssa sampajjate vatanti tassa lahucittassa vataṃ na sampajjati. Thero pana khīṇāsavattā sampannavatoti veditabbo. Aṭṭhamaṃ.

1) Một thời, một Tỷ-kheo tr ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy sống thn mật qu đng đối với một gia đnh.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, v thương xt Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic vị ấy, biến hnh thnh gia phụ của gia đnh ấy v đi đến Tỷ-kheo ấy.

4) Sau khi đến, vị ấy ni ln những bi kệ với Tỷ-kheo ấy:

Trn bờ sng, cửa chợ,
Tại trạm nghỉ, lộ trnh,
Dn chng thường tập hợp,
Tranh luận liền khởi ln.
Giữa ta v giữa ng,
C g l sai khc?

5) (Vị Tỷ-kheo):

Nhiều tiếng qua tiếng lại,
Bậc khổ hạnh kham nhẫn,
Chớ cảm thấy bực phiền,
Chớ pht sinh nhiễm trước.
Ai bị tiếng rối loạn,
Như nai trong rừng r,
ược gọi l khinh tm,
Kh tu hnh thnh tựu.

9. Vajjiputtasuttaṃ

9. Vajjiputtasuttavaṇṇanā

IX. Vajjiputta: Bạt-kỳ Tử hay Tỳ-x-lỵ (S.i,201)

229. Ekaṃ samayaṃ aataro vajjiputtako bhikkhu vesāliyaṃ viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena vesāliyaṃ vajjiputtako sabbaratticāro hoti. Atha kho so bhikkhu vesāliyā tūriya-tāḷita-vādita-nigghosasaddaṃ sutvā paridevamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi

 

Ekakā mayaṃ arae viharāma,

 

Apaviddhaṃva [apaviṭṭhaṃva (syā. kaṃ.)] vanasmiṃ dārukaṃ;

 

Etādisikāya rattiyā,

 

Ko su nāmamhehi [nāma amhehi (sī. pī.)] pāpiyoti.

 

Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Ekakova tvaṃ arae viharasi, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;

 

Tassa te bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāminanti.

 

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

229. Navame vajjiputtakoti vajjiraṭṭhe rājaputto chattaṃ pahāya pabbajito. Sabbaratticāroti kattikanakkhattaṃ ghosetvā sakalanagaraṃ dhajapaṭākādīhi paṭimaṇḍetvā pavattito sabbaratticāro. Idahi nakkhattaṃ yāva cātumahārājikehi ekābaddhaṃ hoti. Tūriyatāḷitavāditanigghosasaddanti bheriāditūriyānaṃ tāḷitānaṃ vīṇādīnaca vāditānaṃ nigghosasaddaṃ. Abhāsīti vesāliyaṃ kira satta rājasahassāni sattasatāni satta ca rājāno, tattakāva tesaṃ uparājasenāpatiādayo . Tesu alaṅkatapaṭiyattesu nakkhattakīḷanatthāya vīthiṃ otiṇṇesu saṭṭhihatthe mahācaṅkame caṅkamamāno nabhassa majjhe ṭhitaṃ candaṃ disvā caṅkamanakoṭiyaṃ phalakaṃ nissāya ṭhito abhāsi. Apaviddhaṃvavanasmiṃ dārukanti vatthaveṭhanālaṅkārarahitattā vane chaḍḍitadārukaṃ viya jātaṃ. Pāpiyoti lāmakataro amhehi ao koci atthi. Pihayantīti thero āraiko paṃsukūliko piṇḍapātiko sapadānacāriko appiccho santuṭṭhoti bahū tuyhaṃ patthayantīti attho. Saggagāminanti saggaṃ gacchantānaṃ gatānampi. Navamaṃ.

1) Một thời, một Tỷ-kheo Vajjiputtaka tr ở Vesli tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ một cuộc lễ được tổ chức suốt đm ở Vesli.

3) Tỷ-kheo ấy được nghe tiếng nhạc kh, tiếng cồng v.v... đnh ln, tiếng ồn o khởi ln, liền than thở, ni ln ngay lc ấy những bi kệ ny:

Chng ta sống một mnh,
Trong khu rừng c độc,
Như khc gỗ lột vỏ,
Lăn lc trong rừng su,
Trong đm tối hn hoan,
Như hiện tại đm nay,
Ai sống đời bất hạnh,
Như chng ta hiện sống?

4) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, c lng thương xt Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic liền đi đến Tỷ-kheo ấy.

Sau khi đến, vị ấy ni ln những bi kệ:

5)

ng sống chỉ một mnh,
Trong khu rừng c độc,
Như khc gỗ lột vỏ,
Lăn lc trong rừng su.
Rất nhiều người thm muốn,
ời sống như ng vậy,
Như kẻ đọa địa ngục,
Thm muốn sanh thin giới.

6) Rồi Tỷ-kheo ấy được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

10. Sajjhāyasuttaṃ

10. Sajjhāyasuttavaṇṇanā

X. Tụng Học Kinh iển hay Php (S.i,202)

230. Ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu yaṃ sudaṃ pubbe ativelaṃ sajjhāyabahulo viharati so aparena samayena appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno dhammaṃ asuṇantī yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Kasmā tuvaṃ dhammapadāni bhikkhu, nādhīyasi bhikkhūhi saṃvasanto;

 

Sutvāna dhammaṃ labhatippasādaṃ, diṭṭheva dhamme labhatippasaṃsanti.

 

Ahu pure dhammapadesu chando, yāva virāgena samāgamimha;

 

Yato virāgena samāgamimha, yaṃ kici diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā;

 

Aāya nikkhepanamāhu santoti.

230. Dasame yaṃ sudanti nipātamattaṃ. Sajjhāyabahuloti nissaraṇapariyattivasena sajjhāyanato bahutaraṃ kālaṃ sajjhāyanto. So kira ācariyassa divāṭṭhānaṃ sammajjitvā ācariyaṃ udikkhanto tiṭṭhati. Atha naṃ āgacchantaṃ disvāva paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahetvā paattāsane nisinnassa tālavaṇṭavātaṃ datvā pānīyaṃ āpucchitvā pāde dhovitvā telaṃ makkhetvā vanditvā ṭhito uddesaṃ gahetvā yāva sūriyatthaṅgamā sajjhāyaṃ karoti. So nhānakoṭṭhake udakaṃ upaṭṭhapetvā aṅgārakapalle aggiṃ karoti. Ācariyassa nhatvā āgatassa pādesu udakaṃ puchitvā piṭṭhiparikammaṃ katvā vanditvā uddesaṃ gahetvā paṭhamayāme sajjhāyaṃ katvā majjhimayāme sarīraṃ samassāsetvā pacchimayāme uddesaṃ gahetvā yāva aruṇuggamanā sajjhāyaṃ katvā niruddhasaddaṃ khayato sammasati. Tato sesaṃ upādāyarūpaṃ bhūtarūpaṃ nāmarūpanti pacasu khandhesu vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Appossukkoti uddesaggahaṇe ca sajjhāyakaraṇīye ca nirussukko. Saṅkasāyatīti yassa dāni atthāya ahaṃ sajjhāyaṃ kareyyaṃ, so me attho matthakaṃ patto. Kiṃ me idāni sajjhāyenāti phalasamāpattisukhena kālaṃ ativatteti. Ajjhabhāsīti, kiṃ nu kho assa therassa aphāsukaṃ jātaṃ, udāhussa ācariyassa? Kena nu kho kāraṇena pubbe viya madhurassarena na sajjhāyatīti? Āgantvā santike ṭhitā abhāsi.

 

Dhammapadānīti idha sabbampi buddhavacanaṃ adhippetaṃ . Nādhīyasīti na sajjhāyasi. Nādiyasīti vā pāṭho, na gaṇhāsīti attho. Pasaṃsanti dhammabhāṇako pasaṃsaṃ labhati, ābhidhammiko suttantiko vinayadharotissa pasaṃsitā bhavanti. Virāgenāti ariyamaggena. Aāyāti jānitvā. Nikkhepananti tassa diṭṭhasutādino vissajjanaṃ santo vadantīti dīpeti, na buddhavacanassa. Ettāvatā thero buddhavacanaṃ na vissajjāpetīti na niccakālaṃ sajjhāyanteneva bhavitabbaṃ, sajjhāyitvā pana ettakassāhaṃ atthassa vā dhammassa vā ādhāro bhavituṃ samatthoti atvā vaṭṭadukkhassa antakiriyāya paṭipajjitabbaṃ. Dasamaṃ.

 

1) Một thời, một Tỷ-kheo sống giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy trước kia sing năng tụng kinh rất nhiều, sau một thời gian, trở thnh thụ động, im lặng, an phận.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy khng được nghe php từ Tỷ-kheo ấy, liền đi đến vị ấy.

4) Sau khi đến, vị Thin ấy ni ln những bi kệ cho Tỷ-kheo ấy:

Ny Tỷ-kheo, sao ng
Sống chung cc Tỷ-kheo,
Lại khng chịu tụng đọc,
Cc kinh điển php c?
Ai nghe thuyết Chnh php,
Tm sanh được tịnh tn.
V ngay đời hiện tại,
ược mọi người tn thn.

5) (Vị Tỷ-kheo):

Trước kia đối php c,
Ta tha thiết tm hiểu,
Cho đến khi chứng được,
Quả vị bậc ly dục;
Từ khi chứng ly dục,
Mọi thấy, nghe, xc cảm,
Nhờ tr tuệ hiểu biết,
ều được bỏ một bn.
Chnh cc bậc Hiền thiện,
Giảng dạy l như vậy.

11. Akusalavitakkasuttaṃ

11. Akusalavitakkasuttavaṇṇanā

XI. Bất Chnh Tư Duy: (S.i,203)

231. Ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi, seyyathidaṃ kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi

 

Ayoniso manasikārā, so vitakkehi khajjasi;

 

Ayoniso [ayoniṃ (pī. ka.)] paṭinissajja, yoniso anucintaya.

 

Satthāraṃ dhammamārabbha, saṅghaṃ sīlāni attano;

 

Adhigacchasi pāmojjaṃ, pītisukhamasaṃsayaṃ;

 

Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissasīti.

 

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

231. Ekādasame akusale vitakketi kāmavitakkādayo tayo mahāvitakke. Ayoniso manasikārāti anupāyamanasikārena. Soti so tvaṃ. Ayoniso paṭinissajjāti etaṃ anupāyamanasikāraṃ vajjehi. Satthāranti imāya gāthāya pāsādikakammaṭṭhānaṃ katheti. Pītisukhamasaṃsayanti ekaṃseneva balavapītica sukhaca adhigamissasi. Ekādasamaṃ.

1) Một thời, một Tỷ-kheo tr ở giữa dn chng Kosala tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy, khi đang nghỉ ban ngy, khởi ln những tư duy c, bất thiện, như dục tư duy, sn tư duy, hại tư duy.

3) Rồi vị Thin tr ở khu rừng ấy, v lng thương xt Tỷ-kheo, muốn lợi ch, muốn cảnh gic, liền đi đến Tỷ-kheo ấy.

4) Sau khi đến, vị Thin ấy ni ln những bi kệ cho Tỷ-kheo:

ng tc bất chnh,
Nn say đắm tư duy.
Hy từ bỏ bất chnh,
Hy tư duy chơn chnh,
Nương tựa Phật, Php, Tăng,
Giữ giới, khng thối chuyển,
ng chắc chắn chứng đạt,
Hn hoan v hỷ lạc.
Với hn hoan sung mn,
ng chấm dứt khổ đau.

5) Rồi Tỷ-kheo ấy, được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

12. Majjhanhikasuttaṃ

12. Majjhanhikasuttavaṇṇanā

XII. Giữa Trưa hay Tiếng ộng (S.i,203)

232. Ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tassa bhikkhuno santike imaṃ gāthaṃ abhāsi

 

Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu [sannisinnesu (syā. kaṃ. pī.)] pakkhisu;

 

Saṇateva brahāraaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ.

 

Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

 

Saṇateva brahāraaṃ, sā rati paṭibhāti manti.

232. Dvādasame yaṃ vattabbaṃ, taṃ devatāsaṃyutte nandanavagge vuttameva. Dvādasamaṃ.

1) Một thời, một Tỷ-kheo tr ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy đi đến Tỷ-kheo.

3) Sau khi đến, ni ln những bi kệ ny trước mặt Tỷ-kheo:

Nay chnh giờ giữa trưa,
Chim chc đậu im lặng,
Rừng lớn vang tiếng động,
Khiến ta run, hoảng sợ.

4) (Vị Tỷ-kheo):

Nay chnh giờ giữa trưa,
Chim chc đậu im lặng,
Rừng lớn vang tiếng động,
Hoan hỷ đến với ta.

 

13. Pākatindriyasuttaṃ

13. Pākatindriyasuttavaṇṇanā

XIII. Khng Chế Ngự Căn hay Nhiều Tỷ Kheo (S.i,203)

233. Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aatarasmiṃ vanasaṇḍe uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tesaṃ bhikkhūnaṃ anukampikā atthakāmā te bhikkhū saṃvejetukāmā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi

 

Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā;

 

Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ;

 

Loke aniccataṃ atvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te.

 

Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya;

 

Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā.

 

Saṅghassa ajaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ;

 

Apaviddhā [apaviṭṭhā (syā. kaṃ.)] anāthā te, yathā petā tatheva te.

 

Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ;

 

Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomahanti.

 

Atha kho te bhikkhū tāya devatāya saṃvejitā saṃvegamāpādunti.

233. Terasamaṃ devaputtasaṃyutte jantudevaputtasutte vitthāritameva. Terasamaṃ.

1) Một thời, rất nhiều Tỷ-kheo tr ở giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng nọ, cống cao, ngạo mạn, ồn o, lắm miệng, lắm lời, thất niệm, khng tỉnh gic, khng định tĩnh, tm tn loạn, cc căn khng chế ngự.

2) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, v lng thương xt cc Tỷ-kheo, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic, liền đi đến cc Tỷ-kheo.

3) Sau khi đến, vị Thin ấy ni ln những bi kệ với cc Tỷ-kheo:

Xưa sống thật an lạc,
Chng đệ tử C-đm,
Khng tham tm mn ăn,
Khng tham tm chỗ tr,
Biết đời l v thường,
Họ chấm dứt khổ đau.
Nay tự lm c hạnh,
Như thn trưởng trong lng,
Họ ăn, ăn ng gục,
Thm kht vật nh người.
Con vi cho chng Tăng,
ảnh lễ một vi vị,
Vất vưởng, khng hướng dẫn.
Họ sống như ngạ quỉ.
Những ai sống phng dật,
V họ, con ni ln,
Những ai khng phng dật,
Chn thnh con đảnh lễ.

4) Cc Tỷ-kheo ấy, được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

14. Gandhatthenasuttaṃ

14. Gandhatthenasuttavaṇṇanā

XIV. Sen Hồng hay Sen Trắng (S.i,204)

234. Ekaṃ samayaṃ aataro bhikkhu kosalesu viharati aatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pokkharaṇiṃ ogāhetvā padumaṃ upasiṅghati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi

 

Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi;

 

Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhatthenosi mārisāti.

 

Na harāmi na bhajāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ;

 

Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccati.

 

Yvāyaṃ bhisāni khanati, puṇḍarīkāni bhajati;

 

Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccatīti.

 

Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito;

 

Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tvacārahāmi vattave.

 

Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;

 

Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyatīti.

 

Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho me anukampasi;

 

Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisanti.

 

Neva taṃ upajīvāma, napi te bhatakāmhase;

 

Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggatinti.

 

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

 

Vanasaṃyuttaṃ samattaṃ.

 

Tassuddānaṃ

 

Vivekaṃ upaṭṭhānaca, kassapagottena sambahulā;

 

Ānando anuruddho ca, nāgadattaca kulagharaṇī.

 

Vajjiputto ca vesālī, sajjhāyena ayoniso;

 

Majjhanhikālamhi pākatindriya, padumapupphena cuddasa bhaveti.

234. Cuddasame ajjhabhāsīti taṃ bhikkhuṃ nāḷe gahetvā padumaṃ siṅghamānaṃ disvāva ayaṃ bhikkhu satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā samaṇadhammaṃ kātuṃ araaṃ paviṭṭho gandhārammaṇaṃ upanijjhāyati, svāyaṃ ajja upasiṅghaṃ svepi punadivasepi upasiṅghissati, evamassa sā gandhataṇhā vaḍḍhitvā diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ atthaṃ nāsessati, mā mayi passantiyā nassatu, codessāmi nanti upasaṅkamitvā abhāsi.

 

Ekaṅgametaṃtheyyānanti thenitabbānaṃ rūpārammaṇādīnaṃ pacakoṭṭhāsānaṃ idaṃ ekaṅgaṃ, ekakoṭṭhāsoti attho. Na harāmīti na gahetvā gacchāmi. Ārāti dūre nāḷe gahetvā nāmetvā dūre ṭhito upasiṅghāmīti vadati. Vaṇṇenāti kāraṇena.

 

Yvāyanti yo ayaṃ. Tasmiṃ kira devatāya saddhiṃ kathenteyeva eko tāpaso otaritvā bhisakhananādīni kātuṃ āraddho, taṃ sandhāyevamāha. Ākiṇṇakammantoti evaṃ aparisuddhakammanto. Akhīṇakammantotipi pāṭho, kakkhaḷakammantoti attho. Na vuccatīti gandhacoroti vā pupphacoroti vā kasmā na vuccati.

 

Ākiṇṇaluddoti bahupāpo gāḷhapāpo vā, tasmā na vuccati. Dhāticelaṃva makkhitoti yathā dhātiyā nivatthakiliṭṭhavatthaṃ uccārapassāvapaṃsumasikaddamādīhi makkhitaṃ, evamevaṃ rāgadosādīhi makkhito. Arahāmi vattaveti arahāmi vattuṃ. Devatāya codanā kira sugatānusiṭṭhisadisā, na taṃ lāmakā hīnādhimuttikā micchāpaṭipannakapuggalā labhanti. Tasmiṃ pana attabhāve maggaphalānaṃ bhabbarūpā puggalā taṃ labhanti, tasmā evamāha.

 

Sucigavesinoti sucīni sīlasamādhiāṇāni gavesantassa. Abbhāmattaṃ vāti valāhakakūṭamattaṃ viya. Jānāsīti suddho ayanti jānāsi. Vajjāsīti vadeyyāsi. Neva taṃ upajīvāmāti devatā kira cintesi ayaṃ bhikkhu atthi me hitakāmā devatā, sā maṃ codessati sāressatīti pamādampi anuyujeyya, nāssa vacanaṃ sampaṭicchissāmīti. Tasmā evamāha. Tvamevāti tvaṃyeva. Jāneyyāti jāneyyāsi. Yenāti yena kammena sugatiṃ gaccheyyāsi, taṃ kammaṃ tvaṃyeva jāneyyāsīti. Cuddasamaṃ.

 

Iti sāratthappakāsiniyā

 

Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya

 

Vanasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

1) Một thời, một Tỷ-kheo tr giữa dn chng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy ăn xong, trn con đường đi khất thực trở về, đi xuống hồ nước v ngửi bng sen hồng.

3) Rồi một vị Thin tr ở khu rừng ấy, thương xt Tỷ-kheo, muốn hạnh phc, muốn cảnh gic, liền đi đến Tỷ-kheo.

4) Sau khi đến, vị Thin ấy liền ni ln những bi kệ với Tỷ-kheo:

Hoa ny từ nước sanh,
Khng cho, ng ngửi trộm.
Như vậy một loại trộm,
Ta gọi ng trộm hương,
Ny thn hữu của ta.

5) (Vị Tỷ-kheo):

Khng lấy đi, khng bẻ,
ứng xa, ta ngửi hoa,
Vậy do hnh tướng g,
ược gọi l "trộm hương"?
Ai đo rễ củ sen,
Ăn dng cc loại sen.
Do cc hnh động ấy,
Sao khng gọi trộm hương?

6) (Vị Thin):

Người ty tiện độc c,
Như vải nhớp v em,
Với hạng người như vậy,
Lời ta khng lin hệ.
Nhưng chnh thật cho ng,
Chnh lời ta tương ưng
Với người khng cấu uế,
Thường hướng cầu thanh tịnh.
Với kẻ c nhn thấy,
Nhỏ như đầu sợi lng,
Vị ấy xem thật lớn,
Như đầu my trn trời.

7) (Vị Tỷ-kheo):

Thật sự ny Dạ-xoa,
ng biết ta, thương ta,
Hy ni lại với ta,
Khi thấy ta như vậy.

8) (Vị Thin):

Ta khng ty thuộc ng,
ng cũng khng lm bậy,
Ny Tỷ-kheo nn biết,
ng c thể sanh Thin.

9) Vị Tỷ-kheo ấy được vị Thin ấy cảnh gic, tm hết sức xc động.

 

  

Mục Lục Tương Ưng Bộ Kinh PaliViệt

 


 

Samyutta Nikāya

 

Samyutta Nikāya (aṭṭhakathā)

 

Kinh Tương Ưng

 



KINH ĐIỂN 
Home

 

Phn đoạn song ngữ: VT Do

Updated 4-5-2019