SAMYUTTA NIKAYA TƯƠNG ƯNG BỘ KINH  

 

10. Bhikkhusaṃyuttaṃ

10. Bhikkhusaṃyuttaṃ

Chương Mười: Tương Ưng Tỷ Kheo

1. Kolitasuttaṃ

1. Kolitasuttavaṇṇanā

I. Kolita (Tạp, ại 2, 132a) (S.ii,273)

235. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi āvuso bhikkhaveti. Āvusoti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ.

 

Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca idha mayhaṃ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi ariyo tuṇhībhāvo, ariyo tuṇhībhāvoti vuccati. Katamo nu kho ariyo tuṇhībhāvoti? Tassa mayhaṃ āvuso, etadahosi idha bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati ariyo tuṇhībhāvoti. So khvāhaṃ, āvuso, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihariṃ. Tassa mayhaṃ, āvuso, iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saā manasikārā samudācaranti.

 

Atha kho maṃ, āvuso, bhagavā iddhiyā upasaṅkamitvā etadavoca moggallāna, moggallāna, mā, brāhmaṇa, ariyaṃ tuṇhībhāvaṃ pamādo, ariye tuṇhībhāve cittaṃ saṇṭhapehi, ariye tuṇhībhāve cittaṃ ekodibhāvaṃ karohi, ariye tuṇhībhāve cittaṃ samādahāti. So khvāhaṃ, āvuso, aparena samayena vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Yahi taṃ, āvuso , sammā vadamāno vadeyya satthārā anuggahito sāvako mahābhiataṃ pattoti, mamaṃ taṃ sammā vadamāno vadeyya satthārā anuggahito sāvako mahābhiataṃ pattoti. Paṭhamaṃ.

235. Bhikkhusaṃyuttassa paṭhame, āvusoti sāvakānaṃ ālāpo. Buddhā hi bhagavanto sāvake ālapantā, bhikkhaveti ālapanti, sāvakā pana buddhehi sadisā mā homāti, āvusoti paṭhamaṃ vatvā pacchā, bhikkhaveti bhaṇanti. Buddhehi ca ālapite bhikkhusaṅgho, bhanteti paṭivacanaṃ deti sāvakehi, āvusoti. Ayaṃ vuccatīti yasmā dutiyajjhāne vitakkavicārā nirujjhanti, yesaṃ nirodhā saddāyatanaṃ appavattiṃ gacchati, tasmā yadetaṃ dutiyaṃ jhānaṃ nāma, ayaṃ vuccati ariyānaṃ tuṇhībhāvoti. Ayamettha yojanā. Dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvoti ettha pana kammaṭṭhānamanasikāropi paṭhamajjhānādīnipi ariyo tuṇhībhāvotveva saṅkhaṃ gatāni.

 

Vitakkasahagatāti vitakkārammaṇā. Saāmanasikārāti saā ca manasikāro ca. Samudācarantīti pavattanti. Therassa kira dutiyajjhānaṃ na paguṇaṃ. Athassa tato vuṭṭhitassa vitakkavicārā na santato upaṭṭhahiṃsu. Iccassa dutiyajjhānampi saāmanasikārāpi hānabhāgiyāva ahesuṃ, taṃ dassento evamāha. Saṇṭhapehīti sammā ṭhapehi. Ekodibhāvaṃ karohīti ekaggaṃ karohi. Samādahāti sammā ādaha āropehi. Mahābhiatanti chaḷabhiataṃ. Satthā kira iminā upāyena satta divase therassa hānabhāgiyaṃ samādhiṃ vaḍḍhetvā theraṃ chaḷabhiataṃ pāpesi. Paṭhamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Svatthi, Jetavana, tại vườn ng Anthapindika.

2) Tại đấy, Tn giả Mah Moggallna (ại Mục-kiền-lin) gọi cc Tỷ-kheo:

-- Ny cc Hiền giả Tỷ-kheo.

-- Thưa vng, Hiền giả.

Cc Tỷ-kheo ấy vng đp Tn giả Mah Moggallna.

3) Tn giả Mah Moggallna ni:

-- Ở đy, ny Hiền giả, trong khi ti độc tr tĩnh cư, tm tưởng tư duy như sau được khởi ln: "Thnh im lặng được gọi l Thnh im lặng. Thế no l Thnh im lặng?"

4) Rồi ny cc Hiền giả, ti suy nghĩ như sau: "Ở đy, Tỷ-kheo diệt tầm v tứ, chứng v tr Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm, khng tứ, nội tĩnh nhất tm". Như vậy gọi l Thnh im lặng.

5) Rồi ny cc Hiền giả, ti diệt tầm v tứ, chứng v tr Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm, khng tứ, nội tĩnh nhất tm. Ny cc Hiền giả, khi ti an tr với sự an tr như vậy, cc tưởng cu hữu với tầm, cc tc hiện khởi v hiện hnh.

6) Rồi ny cc Hiền giả, Thế Tn bằng thần thng đến với ti v ni: "Moggallna, Moggallna, chớ c phng dật. Ny B-la-mn, đối với Thnh im lặng, hy an tr tm vo Thnh im lặng, hy ch nhất tm vo Thnh im lặng, hy ch định tm vo Thnh im lặng".

7) Rồi ny cc Hiền giả, sau một thời gian, ti diệt tầm v tứ, chứng v tr vo Thiền thứ hai, một trạng thi hỷ lạc do định sanh, khng tầm khng tứ, nội tĩnh nhứt tm. Ny cc Hiền giả, nếu ai ni một cch chơn chnh, sẽ ni như sau: "ược bậc ạo Sư hỗ trợ, vị đệ tử chứng đạt đại thắng tr". Người ấy ni một cch chơn chnh, sẽ ni về ti: "ược bậc ạo Sư hỗ trợ, vị đệ tử chứng đạt đại thắng tr".

2. Upatissasuttaṃ

2. Upatissasuttavaṇṇanā

II. Upatissa... (S.ii,274)

236. Sāvatthiyaṃ viharati. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi āvuso bhikkhaveti. Āvusoti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca

 

Idha mayhaṃ, āvuso, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi atthi nu kho taṃ kici lokasmiṃ yassa me vipariṇāmaathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti? Tassa mayhaṃ, āvuso, etadahosi natthi kho taṃ kici lokasmiṃ yassa me vipariṇāmaathābhāvā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti.

 

Evaṃ vutte, āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca satthupi kho te, āvuso sāriputta, vipariṇāmaathābhāvā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti? Satthupi kho me, āvuso, vipariṇāmaathābhāvā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, api ca me evamassa mahesakkho vata, bho, satthā antarahito mahiddhiko mahānubhāvo. Sace hi bhagavā ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānanti. Tathā hi panāyasmato sāriputtassa dīgharattaṃ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatā. Tasmā āyasmato sāriputtassa satthupi vipariṇāmaathābhāvā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāti. Dutiyaṃ.

236. Dutiye atthi nu kho taṃ kici lokasminti idaṃ atiuḷārampi sattaṃ vā saṅkhāraṃ vā sandhāya vuttaṃ. Satthupi khoti idaṃ yasmā ānandattherassa satthari adhimatto chando ca pemaca, tasmā kiṃ nu kho imassa therassa satthu vipariṇāmenapi sokādayo nuppajjeyyunti jānanatthaṃ pucchati? Dīgharattanti sūkarakhataleṇadvāre dīghanakhaparibbājakassa vedanāpariggahasuttantaṃ desitadivasato paṭṭhāya atikkantakālaṃ sandhāyāha. Tasmihi divase therassa ime vaṭṭānugatakilesā samūhatāti. Dutiyaṃ.

1) Nhơn duyn ở Svatthi.

2) Tại đấy, Tn giả Sriputta gọi cc Tỷ-kheo:

-- Ny cc Hiền giả Tỷ-kheo.

-- Thưa vng, Hiền giả.

Cc vị Tỷ-kheo ấy vng đp Tn giả Sriputta.

3) Tn giả Sriputta ni:

-- Ở đy, ny cc Hiền giả, trong khi ti độc tr tĩnh cư, tm tưởng tư duy như sau được khởi ln: "C ci g trong đời, khi bị biến hoại, trạng huống đổi khc, c thể khởi ln nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, no?".

Rồi ny cc Hiền giả, ti suy nghĩ: "Khng c ci g trong đời, khi bị biến hoại, trạng huống đổi khc, c thể khởi ln nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, no".

4) Khi được ni vậy, Tn giả Ananda ni với Tn giả Sriputta:

-- Bậc ạo Sư, ny Hiền giả Sriputta, khi bị biến hoại, trạng huống đổi khc, c thể khởi ln nơi Hiền giả sầu, bi, khổ, ưu, no?

5) -- Bậc ạo Sư, ny Hiền giả Ananda, khi bị biến hoại, trạng thi đổi khc, khng c thể khởi ln nơi ta sầu, bi, khổ, ưu, no. Nhưng ta c thể suy nghĩ: "Mong rằng bậc ại Thế Lực, bậc ạo Sư c đại thần thng, c đại uy lực chớ c biến diệt! Nếu bậc Thế Tn ấy an tr lu di, thời như vậy thật l hạnh phc cho quần sanh, thật l an lạc cho quần sanh, v lng từ mẫn cho đời, v lợi ch, v hạnh phc, v an lạc cho chư Thin v loi Người".

6) -- Như vậy đối với Tn giả Sriputta, ng kiến, ng sở kiến, ng mạn, ty min được kho đoạn trừ đ lu ngy.

7) Do vậy, đối với Tn giả Sriputta, dầu cho bậc ạo Sư c biến hoại, trạng huống c đổi khc, cũng khng khởi ln sầu, bi, khổ, ưu, no.

3. Ghaṭasuttaṃ

3. Ghaṭasuttavaṇṇanā

III. Ci Gh (Tạp 18-14 Tịch Diệt, ại 2, 132c) (S.ii,275)

237. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno rājagahe viharanti veḷuvane kalandakanivāpe ekavihāre. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca

 

Vippasannāni kho te, āvuso moggallāna, indriyāni; parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto santena nūnāyasmā mahāmoggallāno ajja vihārena vihāsīti. Oḷārikena khvāhaṃ, āvuso, ajja vihārena vihāsiṃ. Api ca, me ahosi dhammī kathāti. Kena saddhiṃ panāyasmato mahāmoggallānassa ahosi dhammī kathāti? Bhagavatā kho me, āvuso, saddhiṃ ahosi dhammī kathāti. Dūre kho, āvuso, bhagavā etarahi sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Kiṃ nu kho, āyasmā, mahāmoggallāno bhagavantaṃ iddhiyā upasaṅkami; udāhu bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ iddhiyā upasaṅkamīti? Na khvāhaṃ, āvuso, bhagavantaṃ iddhiyā upasaṅkamiṃ; napi maṃ bhagavā iddhiyā upasaṅkami. Api ca, me yāvatā bhagavā ettāvatā dibbacakkhu visujjhi dibbā ca sotadhātu. Bhagavatopi yāvatāhaṃ ettāvatā dibbacakkhu visujjhi dibbā ca sotadhātūti. Yathākathaṃ panāyasmato mahāmoggallānassa bhagavatā saddhiṃ ahosi dhammī kathāti?

 

Idhāhaṃ, āvuso, bhagavantaṃ etadavocaṃ āraddhavīriyo āraddhavīriyoti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, āraddhavīriyo hotīti? Evaṃ vutte, maṃ, āvuso, bhagavā etadavoca idha, moggallāna, bhikkhu āraddhavīriyo viharati kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhī ca avasissatu, sarīre upasussatu maṃsalohitaṃ, yaṃ taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ bhavissatīti. Evaṃ kho, moggallāna, āraddhavīriyo hotīti. Evaṃ kho me, āvuso, bhagavatā saddhiṃ ahosi dhammī kathāti.

 

Seyyathāpi, āvuso, himavato pabbatarājassa parittā pāsāṇasakkharā yāvadeva upanikkhepanamattāya ; evameva kho mayaṃ āyasmato mahāmoggallānassa yāvadeva upanikkhepanamattāya. Āyasmā hi mahāmoggallāno mahiddhiko mahānubhāvo ākaṅkhamāno kappaṃ tiṭṭheyyāti.

 

Seyyathāpi , āvuso, mahatiyā loṇaghaṭāya parittā loṇasakkharāya yāvadeva upanikkhepanamattāya; evameva kho mayaṃ āyasmato sāriputtassa yāvadeva upanikkhepanamattāya. Āyasmā hi sāriputto bhagavatā anekapariyāyena thomito vaṇṇito pasattho

 

Sāriputtova paāya, sīlena upasamena ca;

 

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyāti.

 

Itiha te ubho mahānāgā aamaassa subhāsitaṃ sulapitaṃ samanumodiṃsūti. Tatiyaṃ.

237. Tatiye ekavihāreti ekasmiṃ gabbhe. Tadā kira bahū āgantukā bhikkhū sannipatiṃsu. Tasmiṃ pariveṇaggena vā vihāraggena vā senāsanesu apāpuṇantesu dvinnaṃ therānaṃ eko gabbho sampatto. Te divā pāṭiyekkesu ṭhānesu nisīdanti, rattiṃ pana nesaṃ antare cīvarasāṇiṃ pasārenti. Te attano attano pattapattaṭṭhāneyeva nisīdanti. Tena vuttaṃ ekavihāreti. Oḷārikenāti idaṃ oḷārikārammaṇataṃ sandhāya vuttaṃ. Dibbacakkhudibbasotadhātuvihārena hi so vihāsi, tesaca rūpāyatanasaddāyatanasaṅkhātaṃ oḷārikaṃ ārammaṇaṃ. Iti dibbacakkhunā rūpassa diṭṭhattā dibbāya ca sotadhātuyā saddassa sutattā so vihāro oḷāriko nāma jāto. Dibbacakkhu visujjhīti bhagavato rūpadassanatthāya visuddhaṃ ahosi. Dibbā ca sotadhātūti sāpi bhagavato saddasuṇanatthaṃ visujjhi . Bhagavatopi therassa rūpadassanatthaceva saddasuṇanatthaca tadubhayaṃ visujjhi. Tadā kira thero kathaṃ nu kho etarahi satthā viharatīti ālokaṃ vaḍḍhetvā dibbena cakkhunā satthāraṃ jetavane vihāre gandhakuṭiyaṃ nisinnaṃ disvā tassa dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇi. Satthāpi tatheva akāsi. Evaṃ te aamaaṃ passiṃsu ceva, saddaca assosuṃ.

 

Āraddhavīriyoti paripuṇṇavīriyo paggahitavīriyo. Yāvadeva upanikkhepanamattāyāti tiyojanasahassavitthārassa himavato santike ṭhapitā sāsapamattā pāsāṇasakkharā himavā nu kho mahā, ayaṃ nu kho pāsāṇasakkharāti evaṃ yāva upanikkhepanamattasseva atthāya bhaveyyāti vuttaṃ hoti. Paratopi eseva nayo. Kappanti āyukappaṃ. Loṇaghaṭāyāti cakkavāḷamukhavaṭṭiyā ādhārakaṃ katvā mukhavaṭṭiyā brahmalokaṃ āhacca ṭhitāya loṇacāṭiyāti dasseti.

 

Ime pana therā upamaṃ āharantā sarikkhakeneva ca vijjamānaguṇena ca āhariṃsu. Kathaṃ? Ayahi iddhi nāma accuggataṭṭhena ceva vipulaṭṭhena ca himavantasadisā, paā catubhūmakadhamme anupavisitvā ṭhitaṭṭhena sabbabyajanesu anupaviṭṭhaloṇarasasadisā. Evaṃ tāva sarikkhakaṭṭhena āhariṃsu. Samādhilakkhaṇaṃ pana mahāmoggallānattherassa vibhūtaṃ pākaṭaṃ. Kicāpi sāriputtattherassa avijjamānaiddhi nāma natthi, bhagavatā pana etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ iddhimantānaṃ yadidaṃ mahāmoggallānoti ayameva etadagge ṭhapito. Vipassanālakkhaṇaṃ pana sāriputtattherassa vibhūtaṃ pākaṭaṃ. Kicāpi mahāmoggallānattherassāpi paā atthi, bhagavatā pana etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ mahāpaānaṃ yadidaṃ sāriputtoti (a. ni. 1.189) ayameva etadagge ṭhapito. Tasmā yathā ete aamaassa dhuraṃ na pāpuṇanti, evaṃ vijjamānaguṇena āhariṃsu. Samādhilakkhaṇasmihi mahāmoggallāno nipphattiṃ gato, vipassanālakkhaṇe sāriputtatthero, dvīsupi etesu sammāsambuddhoti. Tatiyaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Svatthi (X-vệ), Jetavana (Kỳ-đ Lm), tại vườn ng Anthapindika (Cấp C ộc).

2) Lc bấy giờ, Tn giả Sriputta v Tn giả Mah Moggallna cng ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm) tại chỗ nui dưỡng cc con sc, chung một tịnh x.

3) Rồi Tn giả Sriputta, từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tn giả Mah Moggallna; sau khi đến, ni ln với Tn giả Mah Moggallna những lời cho đn hỏi thăm; sau khi ni ln những lời cho đn hỏi thăm thn hữu bn ngồi xuống một bn.

4) Ngồi xuống một bn, Tn giả Sriputta ni với Tn giả Mah Moggallna:

-- Ny Hiền giả Moggallna, cc căn của Hiền giả thật l tịch tịnh; sắc mặt thật l thanh tịnh, trong sng. C phải hm nay Tn giả Mah Moggallna an tr với sự an tr tịnh lạc?

-- Thưa Hiền giả, hm nay ti an tr với sự an tr th thiển. Ti c được một cuộc php thoại.

5) -- Với ai, Tn giả Mah Moggallna c được một cuộc đm luận về Chnh php?

-- Thưa Hiền giả, ti c một cuộc php thoại với Thế Tn.

6) -- Ở xa, thưa Hiền giả, l Thế Tn. Hiện nay Thế Tn ở Svatthi, Jetavana, tại vườn ng Anthapindika. C phải Tn giả Mah Moggallna đi đến Thế Tn bằng thần thng hay Thế Tn đi đến Tn giả Mah Moggallna bằng thần thng?

7) -- Thưa Hiền giả, ti khng đi đến Thế Tn bằng thần thng. V Thế Tn cũng khng đi đến ti bằng thần thng. Ti như thế no thời Thế Tn được thin nhn thanh tịnh, cả thin nhĩ nữa như vậy! Thế Tn như thế no thời ti được thin nhn thanh tịnh, cả thin nhĩ nữa như vậy.

8) -- Như thế no l cuộc php thoại giữa Tn giả Mah Moggallna với Thế Tn?

9) -- Ở đy, thưa Hiền giả, ti bạch với Thế Tn:

"-- Bạch Thế Tn ở đy tinh cần, tinh tấn, được gọi l tinh cần, tinh tấn. Như thế no, bạch Thế Tn, l tinh cần, tinh tấn?".

10) Khi được ni vậy, thưa Hiền giả, Thế Tn ni với ti:

"-- Ở đy, ny Moggallna, Tỷ-kheo sống tinh cần, tinh tấn: Dầu cho da, dy gn v xương c kh ho, dầu thịt v mu c ho tn trn thn ti, ci g c thể lấy sức lực của người, tinh tấn của người, nỗ lực của người c thể đạt được; nếu chưa đạt được, thời tinh tấn sẽ khng bao giờ dừng nghỉ. Như vậy, ny Moggallna, l sự tinh cần, tinh tấn".

11) Như vậy, ny Hiền giả, l cuộc php thoại giữa Thế Tn v ti.

12) V như, ny Hiền giả, một đống hn sạn nhỏ đem đặt di theo Hy-m-lạp sơn, vua cc loi ni. Cũng vậy, l chng ti được đem đặt di theo Tn giả Mah Moggallna. Mong rằng Tn giả Mah Moggallna, bậc đại thần thng, đại uy lực, nếu muốn hy sống cho đến một kiếp.

13) V như, ny Hiền giả, một nắm muối nhỏ được đem đặt di theo một gh muối lớn. Cũng vậy, l chng ti được đem đặt di theo Tn giả Sriputta.

14) Tn giả Sriputta được Thế Tn dng nhiều phương tiện xưng tn, tn thn, tn dương:

Như vị X-lợi-phất,
Về tr tuệ, giới luật,
V cả về tịch tịnh,
ng l bậc đệ nhất.
Tỷ-kheo đạt bỉ ngạn,
Cũng l bậc tối thượng.

15) Như vậy, hai bậc Long Tượng ấy (Ng) cng nhau hoan hỷ, tn thn trong cu chuyện kho ni, kho thuyết.

4. Navasuttaṃ

4. Navasuttavaṇṇanā

IV. Tn Tỷ Kheo (ại 2, 277c, 376a) (S.ii,277)

238. Sāvatthiyaṃ viharati. Tena kho pana samayena aataro navo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karoti cīvarakārasamaye. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ idha , bhante, aataro navo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karoti cīvarakārasamayeti.

 

Atha kho bhagavā aataraṃ bhikkhuṃ āmantesi ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena taṃ bhikkhuṃ āmantehi satthā taṃ, āvuso, āmantetīti. Evaṃ bhanteti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca satthā taṃ, āvuso, āmantetīti. Evamāvusoti kho so bhikkhu tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ bhikkhuṃ bhagavā etadavoca saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyasi, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karosi cīvarakārasamayeti? Ahampi kho, bhante, sakaṃ kiccaṃ karomīti.

 

Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaāya bhikkhū āmantesi mā kho tumhe, bhikkhave, etassa bhikkhuno ujjhāyittha. Eso kho, bhikkhave, bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā;

 

Nibbānaṃ adhigantabbaṃ, sabbadukkhappamocanaṃ.

 

Ayaca daharo bhikkhu, ayamuttamapuriso;

 

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhininti. catutthaṃ;

238. Catutthe appossukkoti nirussukko. Saṅkasāyatīti viharati. Veyyāvaccanti cīvare kattabbakiccaṃ. Ābhicetasikānanti abhicittaṃ uttamacittaṃ nissitānaṃ. Nikāmalābhīti icchiticchitakkhaṇe samāpajjanasamatthatāya nikāmalābhī. Akicchalābhīti jhānapāripanthike sukhena vikkhambhetvā samāpajjanasamatthatāya adukkhalābhī. Akasiralābhīti yathāparicchedena vuṭṭhānasamatthatāya vipulalābhī, paguṇajjhānoti attho. Sithilamārabbhāti sithilavīriyaṃ pavattetvā. Catutthaṃ.

 

1) ... Tr ở Svatthi.

2) Lc bấy giờ, một tn Tỷ-kheo sau buổi ăn, trn con đường khất thực trở về, đi vo tịnh x, rảnh rỗi, yn lặng, phn vn (khng biết lm g), khng phụ việc với cc Tỷ-kheo trong thời gian may y.

3) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

4) Ngồi xuống một bn, cc Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Ở đy, bạch Thế Tn, c một tn Tỷ-kheo sau buổi ăn, trn con đường khất thực trở về, đi vo tịnh x, rảnh rỗi, im lặng, phn vn (khng biết lm g), khng phụ việc với cc Tỷ-kheo trong thời gian may y.

5) Rồi Thế Tn gọi một Tỷ-kheo:

-- Hy đến, ny Tỷ-kheo, nhn danh Ta, hy gọi Tỷ-kheo ấy v ni: "Ny Hiền giả, bậc ạo Sư cho gọi Hiền giả".

6) -- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn, đi đến Tỷ-kheo kia; sau khi đến ni với Tỷ-kheo ấy:

-- Thưa Hiền giả, bậc ạo Sư cho gọi Hiền giả.

7) -- Thưa vng, ny Hiền giả.

Tỷ-kheo ấy vng đp Tỷ-kheo kia, đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

8) Thế Tn ni với Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bn:

-- C thật chăng, ny Tỷ-kheo, sau bữa ăn, trn con đường đi khất thực trở về, sau khi vo tịnh x, ng rảnh rỗi, im lặng, phn vn (khng biết lm g), khng phụ việc với cc Tỷ-kheo trong thời gian may y?

-- Bạch Thế Tn, con lm việc của con.

9) Rồi Thế Tn, với tm của mnh biết tm Tỷ-kheo ấy, liền gọi cc Tỷ-kheo:

-- Ny cc Tỷ-kheo, cc ng chớ c bực phiền với Tỷ-kheo ny. Ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ny chứng được khng c kh khăn, chứng được khng c mệt nhọc, chứng được khng ph sức bốn Thiền thuộc tăng thượng tm, hiện tại lạc tr. Vị ấy cn tự mnh ngay trong hiện tại, chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt v an tr v thượng cứu cnh Phạm hạnh m v mục đch ny, con cc lương gia chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

10) Thế Tn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ sau khi ni xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Kẻ sống bung thả ny,
Kẻ t nghị lực ny,
Khng thể đạt Niết-bn,
Giải thot mọi khổ đau.
Vị Tỷ-kheo trẻ ny,
L một người tối thượng,
Chiến thắng ma qun xong,
Thọ tr thn tối hậu.

5. Sujātasuttaṃ

5. Sujātasuttavaṇṇanā

V. Thiện Sanh (Tạp, ại 2, 276a, 374a) (S.ii,278)

239. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā sujāto yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sujātaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi ubhayenevāyaṃ, bhikkhave, kulaputto sobhati yaca abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajjanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti. Idamavoca bhagavāpe satthā

 

Sobhati vatāyaṃ bhikkhu, ujubhūtena cetasā;

 

Vippayutto visaṃyutto, anupādāya nibbuto;

 

Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhininti. pacamaṃ;

239. Pacame abhirūpoti aāni rūpāni atikkantarūpo. Dassanīyoti daṭṭhabbayutto. Pāsādikoti dassanena cittaṃ pasādetuṃ samattho. Vaṇṇapokkharatāyāti chavivaṇṇasundaratāya. Pacamaṃ.

1) Tr ở Svatthi.

2) Rồi Tn giả Sujta đi đến Thế Tn.

3) Thế Tn thấy Tn giả Sujta từ đằng xa đi đến; thấy vậy, liền gọi cc Tỷ-kheo:

4) -- Cả hai phương diện, ny cc Tỷ-kheo, thiện nam tử ny thật sự chi sng. Vị ấy đẹp trai, ưa nhn, khả i, đầy đủ với nhan sắc tối thượng. Vị ấy cn ngay trong hiện tại tự mnh chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt v an tr v thượng cứu cnh Phạm hạnh m v mục đch ny, con cc lương gia chơn chnh xuất gia từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

5) Thế Tn ni như vậy xong... Bậc ạo Sư, lại ni thm:

Tỷ-kheo ny sng chi,
Với tm tư chnh trực,
Ly kiết sử, ly ch,
Khng chấp, khng sanh lại,
Chiến thắng ma qun xong,
Thọ tr thn tối hậu.

6. Lakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

6. Lakuṇḍakabhaddiyasuttavaṇṇanā

VI. Bhaddi (Tạp 38.2, Ố Sắc, ại 2, 276a, 374a) (S.ii,279)

240. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā lakuṇḍakabhaddiyo yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ bhikkhūnaṃ paribhūtarūpanti? Evaṃ, bhante. Eso kho, bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo, na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti. Idamavoca bhagavāpe satthā

 

Haṃsā kocā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā;

 

Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmiṃ tulyatā.

 

Evameva manussesu, daharo cepi paavā;

 

So hi tattha mahā hoti, neva bālo sarīravāti. chaṭṭhaṃ;

 

240. Chaṭṭhe dubbaṇṇanti virūpasarīravaṇṇaṃ. Okoṭimakanti rassaṃ. Paribhūtarūpanti pamāṇavasena paribhūtajātikaṃ. Taṃ kira chabbaggiyā bhikkhū, āvuso bhaddiya, āvuso, bhaddiyāti tattha tattha parāmasitvā nānappakāraṃ kīḷanti ākaḍḍhanti parikaḍḍhanti. Tena vuttaṃ paribhūtarūpanti. Kasmā panesa evarūpo jāto? Ayaṃ kira atīte eko mahārājā ahosi, tassa mahallakā ca mahallakitthiyo ca paṭikūlā honti. So sace mahallake passati, tesaṃ cūḷaṃ ṭhapāpetvā kacchaṃ bandhāpetvā yathāruci kīḷāpeti. Mahallakitthiyopi disvā tāsampi icchiticchitaṃ vippakāraṃ katvā yathāruci kīḷāpeti. Tesaṃ puttadhītādīnaṃ santike mahāsārajjaṃ uppajjati. Tassa pāpakiriyā pathavito paṭṭhāya chadevaloke ekakolāhalaṃ akāsi.

 

Atha sakko cintesi ayaṃ andhabālo mahājanaṃ viheṭheti, karissāmissa niggahanti. So mahallakagāmiyavaṇṇaṃ katvā yānake ekaṃ takkacāṭiṃ āropetvā yānaṃ pesento nagaraṃ pavisati. Rājāpi hatthiṃ āruyha nagarato nikkhanto taṃ disvā ayaṃ mahallako takkayānakena amhākaṃ abhimukho āgacchati, vāretha vārethāti āha. Manussā ito cito ca pakkhandantāpi na passanti. Sakko hi rājāva maṃ passatu, mā aeti evaṃ adhiṭṭhahi. Atha tesu manussesu kahaṃ, deva, kahaṃ devāti vadantesu eva rājā saha hatthinā vaccho viya dhenuyā yānassa heṭṭhā pāvisi. Sakko takkacāṭiṃ bhindi.

 

Rājā sīsato paṭṭhāya takkena kilinnasarīro ahosi. So sarīraṃ ubbaṭṭāpetvā uyyānapokkharaṇiyaṃ nhatvā alaṅkatasarīro nagaraṃ pavisanto puna taṃ addasa. Disvā ayaṃ so amhehi diṭṭhamahallako puna dissati. Vāretha vāretha nanti āha. Manussā kahaṃ, deva, kahaṃ, devāti ito cito ca vidhāviṃsu. So paṭhamavippakārameva puna pāpuṇi. Tasmiṃ khaṇe sakko goṇe ca yānaca antaradhāpetvā ākāse ṭhatvā āha, andhabāla, tvaṃ mayi takkavāṇijako esoti saaṃ karosi, sakkohaṃ devarājā, tavetaṃ pāpakiriyaṃ nivāressāmīti āgato, mā puna evarūpaṃ akāsīti santajjetvā agamāsi. Iminā kammena so dubbaṇṇo ahosi.

 

Vipassīsammāsambuddhakāle panesa cittapattakokilo nāma hutvā kheme migadāye vasanto ekadivasaṃ himavantaṃ gantvā madhuraṃ ambaphalaṃ tuṇḍena gahetvā āgacchanto bhikkhusaṅghaparivāraṃ satthāraṃ disvā cintesi ahaṃ aesu divasesu rittako tathāgataṃ passāmi. Ajja pana me imaṃ ambapakkaṃ atthi, dasabalassa taṃ dassāmīti otaritvā ākāse carati. Satthā tassa cittaṃ atvā upaṭṭhākaṃ olokesi. So pattaṃ nīharitvā dasabalaṃ vanditvā satthu hatthe ṭhapesi. Kokilo dasabalassa patte ambapakkaṃ patiṭṭhāpesi. Satthā tattheva nisīditvā taṃ paribhuji. Kokilo pasannacitto punappunaṃ dasabalassa guṇe āvajjetvā dasabalaṃ vanditvā attano kulāvakaṃ gantvā sattāhaṃ pītisukheneva vītināmesi. Iminā kammena saro madhuro ahosi.

 

Kassapasammāsambuddhakāle pana cetiye āraddhe kiṃpamāṇaṃ karoma? Sattayojanappamāṇaṃ. Atimahantaṃ etaṃ, chayojanappamāṇaṃ karoma. Idampi atimahantaṃ, pacayojanaṃ karoma, catuyojanaṃ, tiyojanaṃ, dviyojananti. Ayaṃ tadā jeṭṭhakavaḍḍhakī hutvā, evaṃ, bho, anāgate sukhapaṭijaggitaṃ kātuṃ vaṭṭatīti vatvā rajjuṃ ādāya parikkhipanto gāvutamattake ṭhatvā, ekekaṃ mukhaṃ gāvutaṃ hotu, cetiyaṃ yojanāvaṭṭaṃ yojanubbedhaṃ bhavissatīti āha. Te tassa vacane aṭṭhaṃsu. Cetiyaṃ sattadivasasattamāsādhikehi sattahi saṃvaccharehi niṭṭhitaṃ. Iti appamāṇassa buddhassa pamāṇaṃ akāsīti. Tena kammena okoṭimako jāto.

 

Hatthayo pasadā migāti hatthino ca pasadamigā ca. Natthi kāyasmiṃ tulyatāti kāyasmiṃ pamāṇaṃ nāma natthi, akāraṇaṃ kāyapamāṇanti attho. Chaṭṭhaṃ.

1) ... Tr ở Svatthi.

2) Rồi Tn giả Lakuntaka Bhaddiya đi đến Thế Tn.

3) Thế Tn thấy Tn giả Lakuntaka Bhaddiya từ xa đi đến; sau khi thấy, liền gọi cc Tỷ-kheo:

4) -- Cc ng c thấy khng, ny cc Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kia đang đi đến, xấu x, kh nhn, cm lưng, bị cc Tỷ-kheo khinh miệt?

-- Thưa c, bạch Thế Tn.

5) -- Tỷ-kheo ấy, ny cc Tỷ-kheo, c đại thần thng, c đại uy lực. Thật khng dễ g đạt được chứng đắc m trước kia vị Tỷ-kheo ấy chưa chứng đắc. V cả đến mục đch m con một lương gia xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh. Tức vị ấy cn tự mnh, ngay trong hiện tại, chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt v an tr v thượng cứu cnh Phạm hạnh m v mục đch ny, con cc lương gia xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

6) Thế Tn thuyết như vậy, Bậc Thiện Thệ ni xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Thin nga, c, chim, cng,
Voi v nai c chấm,
Tất cả sợ sư tử,
Dầu thn khng đồng đều.
Cũng vậy, giữa loi Người,
Nếu kẻ c tr tuệ,
Ở đấy vị ấy lớn,
Khng như thn kẻ ngu.

7. Visākhasuttaṃ

7. Visākhasuttavaṇṇanā

VII. Viskha (Tạp, 38.8, Ban X Văn, ại 2, 277b,377c) (S.ii,280)

241. Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā visākho pacālaputto upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti, poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viāpaniyā pariyāpannāya anissitāya.

 

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi ko nu kho, bhikkhave, upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viāpaniyā pariyāpannāya anissitāyāti? Āyasmā, bhante, visākho pacālaputto upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti, poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viāpaniyā pariyāpannāya anissitāyāti.

 

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ visākhaṃ pacālaputtaṃ āmantesi sādhu sādhu, visākha, sādhu kho tvaṃ, visākha, bhikkhū dhammiyā kathāya sandassesipe atthassa viāpaniyā pariyāpannāya anissitāyāti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;

 

Bhāsamānaca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.

 

Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;

 

Subhāsitadhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajoti. sattamaṃ;

241. Sattame poriyā vācāyāti puravāsīnaṃ nagaramanussānaṃ vācāsadisāya aparihīnakkharapadāya madhuravācāya. Vissaṭṭhāyāti asandiddhāya apalibuddhāya, pittasemhehi anupahatāyāti attho. Anelagalāyāti yathā dandhamanussā mukhena kheḷaṃ gaḷantena vācaṃ bhāsanti, na evarūpāya, atha kho niddosāya visadavācāya. Pariyāpannāyāti catusaccapariyāpannāya cattāri saccāni amucitvā pavattāya. Anissitāyāti vaṭṭanissitaṃ katvā akathitāya. Dhammo hi isinaṃ dhajoti navavidhalokuttaradhammo isīnaṃ dhajo nāmāti. Sattamaṃ.

1) Như vầy ti nghe.

Một thời Thế Tn ở Vesli (Tỳ-x-ly), tại Mahvana (ại Lm) chỗ Trng Cc giảng đường.

2) Lc bấy giờ Tn giả Viskha, thuộc dng họ Pancla, trong giảng đường đang thuyết php thoại cho cc Tỷ-kheo, khch lệ lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, với những lời lễ độ, thn hữu, khng phun nước miếng, giải thch nghĩa l, thch hợp, khng chấp trước.

3) Rồi Thế Tn vo buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy, đi đến giảng đường; sau khi đến, ngồi trn chỗ đ soạn sẵn.

4) Sau khi ngồi, Thế Tn bảo cc Tỷ-kheo:

-- Ny cc Tỷ-kheo, trong hội trường, ai đ thuyết giảng php thoại cho cc Tỷ-kheo, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, với những lời lễ độ, thn hữu, khng phun nước miếng, giải thch nghĩa l, thch hợp, khng chấp trước?

5) -- Bạch Thế Tn, Tn giả Viskha thuộc dng họ Pancla, trong hội trường thuyết giảng php thoại cho cc Tỷ-kheo, khch lệ, lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ, với những lời lễ độ, thn hữu, khng phun nước miếng, giải thch nghĩa l, thch hợp, khng chấp trước.

6) Rồi Thế Tn cho gọi Tn giả Viskha, thuộc dng họ Pancla v ni:

-- Lnh thay, lnh thay, Viskha! Lnh thay, ny Viskha! ng thuyết php thoại cho cc Tỷ-kheo, khch lệ lm cho phấn khởi, lm cho hoan hỷ... khng chấp trước.

7) Thế Tn thuyết như vậy, bậc Thiện Thệ thuyết như vậy, bậc ạo Sư lại ni thm:

Họ biết bậc Hiền triết,
Khi vị ny lẫn lộn,
Với cc kẻ ngu si,
Dầu vị ny khng ni.
V họ biết vị ấy,
Khi vị ny ni ln,
Ni ln lời thuyết giảng,
Lin hệ đến bất tử;
Hy để vị ấy ni,
Lm sng chi Chnh php;
Hy để vị nu cao
L cờ cc bậc Thnh.
L cờ bậc Hiền Thnh,
L những lời kho ni,
L cờ bậc Hiền Thnh,
Chnh l lời Chnh php.

8. Nandasuttaṃ

8. Nandasuttavaṇṇanā

VIII. Nanda (ại, 2, 277a, 375a) (S.ii,281)

242. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā nando bhagavato mātucchāputto ākoṭitapaccākoṭitāni cīvarāni pārupitvā akkhīni ajetvā acchaṃ pattaṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ nandaṃ bhagavā etadavoca na kho te taṃ, nanda, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ ākoṭitapaccākoṭitāni cīvarāni pārupeyyāsi, akkhīni ca ajeyyāsi, acchaca pattaṃ dhāreyyāsi. Etaṃ kho te, nanda, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ āraiko ca assasi, piṇḍapātiko ca paṃsukuliko ca kāmesu ca anapekkho vihareyyāsīti. Idamavoca bhagavāpe satthā

 

Kadāhaṃ nandaṃ passeyyaṃ, āraaṃ paṃsukūlikaṃ;

 

Aātuchena yāpentaṃ, kāmesu anapekkhinanti.

 

Atha kho āyasmā nando aparena samayena āraiko ca piṇḍapātiko ca paṃsukūliko ca kāmesu ca anapekkho vihāsīti. Aṭṭhamaṃ.

242. Aṭṭhame ākoṭitapaccākoṭitānīti ekasmiṃ passe pāṇinā vā muggarena vā ākoṭanena ākoṭitāni, parivattetvā ākoṭanena paccākoṭitāni. Ajetvāti ajanena pūretvā. Acchaṃ pattanti vippasannavaṇṇaṃ mattikāpattaṃ. Kasmā pana thero evamakāsīti? Satthu ajjhāsayajānanatthaṃ. Evaṃ kirassa ahosi sace satthā sobhati vata me ayaṃ kaniṭṭhabhātikoti vakkhati, yāvajīvaṃ iminā vākārena carissāmi. Sace ettha dosaṃ dassati, imaṃ ākāraṃ pahāya saṅkāracoḷaṃ gahetvā cīvaraṃ katvā dhārento pariyantasenāsane vasanto carissāmīti. Assasīti bhavissasi.

 

Aātuchenāti abhilakkhitesu issarajanagehesu kaṭukabhaṇḍasambhāraṃ sugandhaṃ bhojanaṃ pariyesantassa ucho ātucho nāma. Gharapaṭipāṭiyā pana dvāre ṭhitena laddhaṃ missakabhojanaṃ aātucho nāma. Ayamidha adhippeto. Kāmesu anapekkhinanti vatthukāmakilesakāmesu nirapekkhaṃ. Āraiko cātiādi sabbaṃ samādānavaseneva vuttaṃ. Kāmesu ca anapekkhoti idaṃ suttaṃ devaloke accharāyo dassetvā āgatena aparabhāge kathitaṃ. Imassa kathitadivasato paṭṭhāya thero ghaṭento vāyamanto katipāheneva arahatte patiṭṭhāya sadevake loke aggadakkhiṇeyyo jāto. Aṭṭhamaṃ.

1) Tr ở Svatthi.

2) Rồi Tn giả Nanda, con di mẫu của Phật, đắp những y kho ủi, kho l, bi vẽ mắt, cầm bt sng chi, đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

Thế Tn ni với Tn giả Nanda đang ngồi xuống một bn:

3) -- Như vậy khng xứng đng cho ng, ny Nanda, l con một lương gia, v lng tin xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, lại mang những y kho ủi, kho l, bi vẽ con mắt v mang bt sng chi. Như vậy l xứng đng cho ng, ny Nanda, l con một lương gia, v lng tin xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, tức l sống trong rừng, sống đi khất thực, sống mặc o phấn tảo, v sống khng mong đợi cc dục vọng.

4) Thế Tn thuyết giảng như vậy. Bậc Thiện Thệ ni như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Ta mong được nhn thấy,
Nanda sống trong rừng,
Mặc o phấn tảo y,
Sống với những đồ ăn,
Biết l đ vứt bỏ,
Khng mong chờ dục vọng.

5) Rồi Tn giả Nanda, sau một thời gian, trở thnh một vị sống trong rừng, ăn đồ ăn khất thực, mang y phấn tảo, khng mong đợi cc dục vọng.

9. Tissasuttaṃ

9. Tissasuttavaṇṇanā

IX. Tissa (Tạp 38.7, Oa? Sư, ại 2,277b, 375b. (S.ii,281)

243. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā tisso bhagavato pitucchāputto yena bhagavā tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi dukkhī dummano assūni pavattayamāno. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ tissaṃ etadavoca kiṃ nu kho tvaṃ, tissa, ekamantaṃ nisinno dukkhī dummano assūni pavattayamānoti? Tathā hi pana maṃ, bhante, bhikkhū samantā vācāsannitodakena [vācāya sannitodakena (ka.)] sajambharimakaṃsūti [sajabbharimakaṃsūti (?)]. Tathāhi pana tvaṃ, tissa, vattā no ca vacanakkhamo; na kho te taṃ, tissa, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ vattā no ca vacanakkhamo. Etaṃ kho te, tissa, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa yaṃ tvaṃ vattā ca assa vacanakkhamo cāti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Kiṃ nu kujjhasi mā kujjhi, akkodho tissa te varaṃ;

 

Kodhamānamakkhavinayatthahi, tissa brahmacariyaṃ vussatīti. navamaṃ;

243. Navame dummanoti uppannadomanasso. Kasmā panāyaṃ evaṃ dukkhī dummano jātoti? Khattiyapabbajito hesa, tena naṃ pabbājetvā dupaṭṭasāṭakaṃ nivāsāpetvā varacīvaraṃ pārupetvā akkhīni ajetvā manosilātelena sīsaṃ makkhesuṃ. So bhikkhūsu rattiṭṭhānadivāṭṭhānaṃ gatesu bhikkhunā nāma vivittokāse nisīditabbanti ajānanto bhojanasālaṃ gantvā mahāpīṭhaṃ āruhitvā nisīdi. Disāvacarā āgantukā paṃsukūlikā bhikkhū āgantvā, imināva nīhārena rajokiṇṇehi gattehi na sakkā dasabalaṃ passituṃ. Bhaṇḍakaṃ tāva ṭhapessāmāti bhojanasālaṃ agamaṃsu. So tesu mahātheresu āgacchantesu niccalo nisīdiyeva. Ae bhikkhū pādavattaṃ karoma, tālavaṇṭena bījāmāti āpucchanti. Ayaṃ pana nisinnakova kativassatthāti? Pucchitvā, mayaṃ avassikā. Tumhe pana kativassatthāti? Vutte, mayaṃ ajja pabbajitāti āha. Atha naṃ bhikkhū, āvuso, adhunā chinnacūḷosi, ajjāpi te sīsamūle ūkāgandho vāyatiyeva, tvaṃ nāma ettakesu vuḍḍhataresu vattaṃ āpucchantesu nissaddo niccalo nisinno, apacitimattampi te natthi, kassa sāsane pabbajitosīti? Parivāretvā taṃ vācāsattīhi paharantā kiṃ tvaṃ iṇaṭṭo vā bhayaṭṭo vā jīvituṃ asakkonto pabbajitoti? Āhaṃsu. So ekampi theraṃ olokesi, tena kiṃ maṃ olokesi mahallakāti? Vutte aaṃ olokesi, tenapi tatheva vutte athassa ime maṃ parivāretvā vācāsattīhi vijjhantīti khattiyamāno uppajji. Akkhīsu maṇivaṇṇāni assūni sacariṃsu. Tato ne āha kassa santikaṃ āgatatthāti. Te kiṃ pana tvaṃ mayhaṃ santikaṃ āgatāti? Amhe maasi gihibyajanabhaṭṭhakāti vatvā, sadevake loke aggapuggalassa satthu santikaṃ āgatamhāti āhaṃsu. So mayhaṃ bhātu santike āgatā tumhe, yadi evaṃ idāni vo āgatamaggeneva gamanaṃ karissāmīti kujjhitvā nikkhanto antarāmagge cintesi mayi imināva nīhārena gate satthā ete na nīharāpessatīti dukkhī dummano assūni pavattayamāno agamāsi. Iminā kāraṇena esa evaṃ jātoti.

 

Vācāsannitodakenāti vacanapatodena. Sajambharimakaṃsūti sajambharitaṃ nirantaraṃ phuṭaṃ akaṃsu, upari vijjhiṃsūti vuttaṃ hoti. Vattāti pare yadicchakaṃ vadatiyeva. No ca vacanakkhamoti paresaṃ vacanaṃ khamituṃ na sakkoti. Idāni tāva tvaṃ iminā kopena iminā vuttavācāsannitodakena viddho. Atīte pana raṭṭhato ca pabbājitoti. Evaṃ vutte, katarasmiṃ kāle bhagavāti? Bhikkhū bhagavantaṃ yāciṃsu.

 

Satthā āha atīte bārāṇasiyaṃ bārāṇasirājā rajjaṃ kāresi. Atheko jātimā, eko mātaṅgoti dve isayo bārāṇasiṃ agamaṃsu. Tesu jātimā puretaraṃ gantvā kumbhakārasālāyaṃ nisīdi. Mātaṅgo tāpaso pacchā gantvā tattha okāsaṃ yāci kumbhakāro atthettha paṭhamataraṃ paviṭṭho pabbajito, taṃ pucchāti āha. So attano parikkhāraṃ gahetvā sālāya dvāramūle ṭhatvā, amhākampi ācariya ekarattivāsāya okāsaṃ dethāti āha. Pavisa, bhoti. Pavisitvā nisinnaṃ, bho, kiṃ gottosīti? Pucchi. Caṇḍālagottomhīti. Na sakkā tayā saddhiṃ ekaṭṭhāne nisīdituṃ, ekamantaṃ gacchāti. So ca tattheva tiṇasanthārakaṃ pattharitvā nipajji, jātimā dvāraṃ nissāya nipajji. Itaro passāvatthāya nikkhamanto taṃ urasmiṃ akkami. Ko esoti ca vutte? Ahaṃ ācariyāti āha. Re caṇḍāla, kiṃ aato maggaṃ na passasi? Atha me āgantvā akkamasīti. Ācariya, adisvā me akkantosi, khama mayhanti. So mahāpurise bahi nikkhante cintesi ayaṃ paccāgacchantopi itova āgamissatīti parivattetvā nipajji. Mahāpurisopi ācariyo ito sīsaṃ katvā nipanno, pādasamīpena gamissāmīti pavisanto puna urasmiṃyeva akkami. Ko esoti ca vutte? Ahaṃ ācariyāti āha. Paṭhamaṃ tāva te ajānantena kataṃ, idāni maṃ ghaṭentova akāsi, sūriye te uggacchante sattadhā muddhā phalatūti sapi. Mahāpuriso kici avatvā purearuṇeyeva sūriyaṃ gaṇhi, nāssa uggantuṃ adāsi. Manussā ca hatthiassādayo ca pabujjhiṃsu.

 

Manussā rājakulaṃ gantvā, deva, sakalanagare appabuddho nāma natthi, na ca aruṇuggaṃ paāyati, kinnu kho etanti? Tena hi nagaraṃ parivīmaṃsathāti. Te parivīmaṃsantā kumbhakārasālāyaṃ dve tāpase disvā, imesaṃ etaṃ kammaṃ bhavissatīti gantvā rao ārocesuṃ. Raā ca pucchatha neti vuttā āgantvā jātimantaṃ pucchiṃsu tumhehi andhakāraṃ katanti. Na mayā kataṃ, esa pana kūṭajaṭilo chavo anantamāyo, taṃ pucchathāti. Te āgantvā mahāpurisaṃ pucchiṃsu tumhehi, bhante, andhakāraṃ katanti. Āma ayaṃ ācariyo maṃ abhisapi, tasmā mayā katanti. Te gantvā rao ārocesuṃ. Rājāpi āgantvā mahāpurisaṃ tumhehi kataṃ, bhanteti? Pucchi. Āma, mahārājāti. Kasmā bhanteti? Iminā abhisapitomhi, sace maṃ eso khamāpessati, sūriyaṃ vissajjessāmīti. Rājā khamāpetha, bhante, etanti āha. Itaro mādiso jātimā kiṃ evarūpaṃ caṇḍālaṃ khamāpessati? Na khamāpemīti.

 

Atha naṃ manussā na kiṃ tvaṃ attano ruciyā khamāpessasīti? Vatvā hatthesu ca pādesu ca gahetvā pādamūle nipajjāpetvā khamāpehīti āhaṃsu. So nissaddo nipajji. Punapi naṃ khamāpehīti āhaṃsu. Tato khama mayhaṃ, ācariyāti āha. Mahāpuriso ahaṃ tāva tuyhaṃ khamitvā sūriyaṃ vissajjessāmi, sūriye pana uggate tava sīsaṃ sattadhā phalissatīti vatvā, imassa sīsappamāṇaṃ mattikāpiṇḍaṃ matthake ṭhapetvā etaṃ nadiyā galappamāṇe udake ṭhapethāti āha. Manussā tathā akaṃsu. Ettāvatā saraṭṭhakaṃ rājabalaṃ sannipati. Mahāpuriso sūriyaṃ muci. Sūriyarasmi āgantvā mattikāpiṇḍaṃ pahari. So sattadhā bhijji. Tāvadeva so nimujjitvā ekena titthena uttaritvā palāyi. Satthā imaṃ vatthuṃ āharitvā, idāni tāva tvaṃ bhikkhūnaṃ santike paribhāsaṃ labhasi, pubbepi imaṃ kodhaṃ nissāya raṭṭhato pabbājitoti anusandhiṃ ghaṭetvā atha naṃ ovadanto na kho te taṃ tissa patirūpantiādimāha. Navamaṃ.

1) ... Tr ở Svatthi.

2) Rồi Tn giả Tissa, chu của phụ vương Thế Tn đi đến Thế Tn, đảnh lễ Thế Tn, rồi ngồi xuống một bn, khổ đau, sầu muộn, nước mắt tun chảy.

3) Rồi Thế Tn ni với Tn giả Tissa:

-- Ny Tissa, v sao ng ngồi khổ đau, sầu muộn, nước mắt tun chảy?

4) -- V rằng, bạch Thế Tn, cc vị Tỷ-kheo nhất loạt mắng nhiếc v nhạo bng con.

5) -- V rằng, ny Tissa, ng ni tất cả v khng kham nhẫn người khc ni.

6) Như vậy khng xứng đng cho ng, ny Tissa, l con một lương gia, v lng tin xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, lại ni tất cả v khng kham nhẫn người khc ni. Như vậy l xứng đng cho ng, ny Tissa, l con một lương gia, v lng tin xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh, tức l đ ni lời kham nhẫn người khc ni.

7) Thế Tn ni như vậy. Thiện Thệ ni như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Sao ng lại phẫn nộ?
Chớ c nn phẫn nộ,
Khng phẫn nộ, Tissa,
Thật tốt đẹp cho ng.
Hy nhiếp phục phẫn nộ,
Kiu mạn v xan tham,
Hỡi Tissa, hy sống,
Sống đời sống Phạm hạnh.

10. Theranāmakasuttaṃ

10. Theranāmakasuttavaṇṇanā

X. Tn Trưởng Lo (Tạp 38.19, Trưởng Lo, ại 2, 278a, 376b) (S.ii,282)

244. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aataro bhikkhu theranāmako ekavihārī ceva hoti ekavihārassa ca vaṇṇavādī. So eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ idha, bhante, aataro bhikkhu theranāmako ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādīti.

 

Atha kho bhagavā aataraṃ bhikkhuṃ āmantesi ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena theraṃ bhikkhuṃ āmantehi satthā taṃ, āvuso thera, āmantetīti. Evaṃ, bhanteti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā thero tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ theraṃ etadavoca satthā taṃ, āvuso thera, āmantetīti. Evamāvusoti kho āyasmā thero tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ theraṃ bhagavā etadavoca saccaṃ kira tvaṃ, thera, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādīti? Evaṃ, bhante. Yathā kathaṃ pana tvaṃ, thera, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādīti? Idhāhaṃ, bhante, eko gāmaṃ piṇḍāya pavisāmi eko paṭikkamāmi eko raho nisīdāmi eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāmi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, ekavihārī ekavihārassa ca vaṇṇavādīti.

 

Attheso, thera, ekavihāro neso natthīti vadāmi. Api ca, thera, yathā ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hoti taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmīti. Evaṃ, bhanteti khope. Kathaca , thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hoti. Idha, thera, yaṃ atītaṃ taṃ pahīnaṃ, yaṃ anāgataṃ taṃ paṭinissaṭṭhaṃ, paccuppannesu ca attabhāvapaṭilābhesu chandarāgo suppaṭivinīto. Evaṃ kho, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hotīti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Sabbābhibhuṃ sabbaviduṃ sumedhaṃ,

 

Sabbesu dhammesu anūpalittaṃ;

 

Sabbajahaṃ taṇhākkhaye vimuttaṃ,

 

Tamahaṃ naraṃ ekavihārīti brūmīti. dasamaṃ;

 

244. Dasame vaṇṇavādīti ānisaṃsavādī. Yaṃ atītaṃ taṃ pahīnanti atīte khandhapacake chandarāgappahānena taṃ pahīnaṃ nāma hoti. Anāgatanti anāgatampi khandhapacakaṃ tattha chandarāgapaṭinissaggena paṭinissaṭṭhaṃ nāma hoti . Sabbābhibhunti sabbā khandhāyatanadhātuyo ca tayo bhave ca abhibhavitvā ṭhitaṃ. Sabbavidunti taṃ vuttappakāraṃ sabbaṃ viditaṃ pākaṭaṃ katvā ṭhitaṃ. Sabbesu dhammesūti tesveva dhammesu taṇhādiṭṭhilepehi anupalittaṃ. Sabbajahanti tadeva sabbaṃ tattha chandarāgappahānena jahitvā ṭhitaṃ. Taṇhakkhaye vimuttanti taṇhakkhayasaṅkhāte nibbāne tadārammaṇāya vimuttiyā vimuttaṃ. Dasamaṃ.

1) Một thời, Thế Tn tr ở Rjagaha (Vương X), Veluvana (Trc Lm), tại chỗ nui dưỡng cc con sc.

2) Lc bấy giờ một Tỷ-kheo tn l Theranmaka sống độc tr v tn thn hạnh sống độc tr. Vị ấy đi vo lng khất thực một mnh, đi về một mnh, ngồi vắng lặng một mnh, đi kinh hnh một mnh.

3) Rồi cc Tỷ-kheo đi đến Thế Tn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tn rồi ngồi xuống một bn.

4) Ngồi xuống một bn, cc Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tn:

-- Ở đy, bạch Thế Tn, c Tỷ-kheo tn l Theranmaka sống độc tr v tn thn hạnh sống độc tr... đi kinh hnh một mnh.

5) Rồi Thế Tn bảo một Tỷ-kheo:

-- Ny Tỷ-kheo, hy đến, hy nhn danh Ta gọi Tỷ-kheo Thera: "Ny Hiền giả Thera, bậc ạo Sư gọi Hiền giả".

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

Tỷ-kheo ấy vng đp Thế Tn rồi đi đến Tỷ-kheo Thera.

6) Sau khi đến, Tỷ-kheo ấy ni với Tỷ-kheo Thera:

-- Ny Hiền giả Thera, bậc ạo Sư gọi Hiền giả.

-- Thưa vng, Hiền giả.

Tn giả Thera vng đp Tỷ-kheo ấy v đi đến Thế Tn.

7) Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tn v ngồi xuống một bn.

8) Thế Tn ni với Tn giả Thera đang ngồi một bn:

-- C thật chăng, ny Thera, ng sống độc tr v tn thn hạnh độc tr?

-- Thưa c, bạch Thế Tn.

9) -- Như thế no, ny Thera, ng sống độc tr v tn thn hạnh sống độc tr?

10) -- Ở đy, bạch Thế Tn, con đi vo lng khất thực một mnh, con đi về một mnh, con ngồi vắng lặng một mnh, con đi kinh hnh một mnh. Như vậy, bạch Thế Tn, con sống độc tr v tn thn hạnh sống độc tr.

11) -- ấy l sống độc tr, ny Thera, Ta khng ni đấy khng phải vậy. Ny Thera, c một cch lm vin mn độc tr với cc chi tiết. Hy nghe v suy nghiệm kỹ, Ta sẽ ni.

-- Thưa vng, bạch Thế Tn.

12) -- Ny Thera, thế no l độc tr được lm vin mn với cc chi tiết? Ở đy, ny Thera, ci g đ qua được đoạn tận; ci g sắp đến được từ bỏ; đối với những tự ng, lợi đắc hiện tại, dục tham được kho nhiếp phục. Như vậy, ny Thera, l độc tr được lm vin mn với cc chi tiết.

13) Thế Tn thuyết giảng như vậy, Thiện Thệ ni như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Ai chiến thắng tất cả,
Ai hiểu biết tất cả,
Ai l bậc Thiện tr,
Mọi php khng nhiễm.
Ai từ bỏ tất cả,
i tận được giải thot,
Ta ni chnh người ấy,
Thật l vị độc tr.

11. Mahākappinasuttaṃ

11. Mahākappinasuttavaṇṇanā

XI. Kappina (S.ii,284)

245. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā mahākappino yena bhagavā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākappinaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi passatha no tumhe bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ āgacchantaṃ odātakaṃ tanukaṃ tuṅganāsikanti? Evaṃ, bhante. Eso kho, bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo. Na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharatīti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;

 

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse.

 

Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā;

 

Sannaddho khattiyo tapati, jhāyī tapati brāhmaṇo;

 

Atha sabbamahorattiṃ [atha sabbamahorattaṃ (sī. syā. kaṃ.)], buddho tapati tejasāti. ekādasamaṃ;

245. Ekādasame mahākappinoti evaṃnāmako abhiābalappatto asītimahāsāvakānaṃ abbhantaro mahāthero. So kira gihikāle kukkuṭavatīnagare tiyojanasatikaṃ rajjaṃ akāsi. Pacchimabhavikattā pana tathārūpaṃ sāsanaṃ sotuṃ ohitasoto vicarati. Athekadivasaṃ amaccasahassaparivuto uyyānakīḷikaṃ agamāsi. Tadā ca majjhimadesato jaṅghavāṇijā taṃ nagaraṃ gantvā, bhaṇḍaṃ paṭisāmetvā, rājānaṃ passissāmāti paṇṇākārahatthā rājakuladvāraṃ gantvā, rājā uyyānaṃ gatoti sutvā, uyyānaṃ gantvā, dvāre ṭhitā, paṭihārassa ārocayiṃsu. Atha rao nivedite rājā pakkosāpetvā niyyātitapaṇṇākāre vanditvā ṭhite, tātā, kuto āgatatthāti? Pucchi. Sāvatthito devāti. Kacci vo raṭṭhaṃ subhikkhaṃ, dhammiko rājāti? Āma, devāti. Atthi pana tumhākaṃ dese kici sāsananti? Atthi, deva, na pana sakkā ucchiṭṭhamukhehi kathetunti. Rājā suvaṇṇabhiṅgārena udakaṃ dāpesi. Te mukhaṃ vikkhāletvā dasabalābhimukhā ajaliṃ paggaṇhitvā, deva, amhākaṃ dese buddharatanaṃ nāma uppannanti āhaṃsu. Rao buddhoti vacane sutamatte sakalasarīraṃ pharamānā pīti uppajji. Tato buddhoti, tātā, vadathāti? Āha. Buddhoti deva vadāmāti. Evaṃ tikkhattuṃ vadāpetvā, buddhoti padaṃ aparimāṇaṃ, nāssa sakkā parimāṇaṃ kātunti tasmiṃyeva pasanno satasahassaṃ datvā puna aaṃ kiṃ sāsananti? Pucchi. Deva dhammaratanaṃ nāma uppannanti. Tampi sutvā tatheva tikkhattuṃ paṭiaṃ gahetvā aparampi satasahassaṃ datvā puna aaṃ kiṃ sāsananti? Pucchi. Saṅgharatanaṃ deva uppannanti. Tampi sutvā tatheva tikkhattuṃ paṭiaṃ gahetvā aparampi satasahassaṃ datvā dinnabhāvaṃ paṇṇe likhitvā, tātā, deviyā santikaṃ gacchathāti pesesi. Tesu gatesu amacce pucchi, tātā, buddho loke uppanno, tumhe kiṃ karissathāti? Deva tumhe kiṃ kattukāmāti? Ahaṃ pabbajissāmīti. Mayampi pabbajissāmāti. Te sabbepi gharaṃ vā kuṭumbaṃ vā anapaloketvā ye asse āruyha gatā, teheva nikkhamiṃsu.

 

Vāṇijā anojādeviyā santikaṃ gantvā paṇṇaṃ dassesuṃ. Sā vācetvā raā tumhākaṃ bahū kahāpaṇā dinnā, kiṃ tumhehi kataṃ, tātāti? Pucchi. Piyasāsanaṃ devi ānītanti. Amhepi sakkā, tātā, suṇāpetunti. Sakkā devi, ucchiṭṭhamukhehi pana vattuṃ na sakkāti. Sā suvaṇṇabhiṅgārena udakaṃ dāpesi. Te mukhaṃ vikkhāletvā rao ārocitanayeneva ārocesuṃ. Sāpi sutvā uppannapāmojjā teneva nayena ekekasmiṃ pade tikkhattuṃ paṭiaṃ gahetvā paṭiāgaṇanāya tīṇi tīṇi katvā navasatasahassāni adāsi. Vāṇijā sabbānipi dvādasasatasahassāni labhiṃsu. Atha ne rājā kahaṃ, tātāti, pucchi. Pabbajissāmīti nikkhanto devīti. Tena hi, tātā, tumhe gacchathāti te uyyojetvā raā saddhiṃ gatānaṃ amaccānaṃ mātugāme pakkosāpetvā, tumhe attano sāmikānaṃ gataṭṭhānaṃ jānātha ammāti pucchi. Jānāma ayye, raā saddhiṃ uyyānakīḷikaṃ gatāti. Āma gatā, tattha pana gantvā, buddho uppanno, dhammo uppanno, saṅgho uppannoti sutvā, dasabalassa santike pabbajissāmāti gatā. Tumhe kiṃ karissathāti? Tumhe pana ayye kiṃ kattukāmāti? Ahaṃ pabbajissāmi, na tehi vantavamanaṃ jivhagge ṭhapeyyanti. Yadi evaṃ, mayampi pabbajissāmāti sabbā rathe yojāpetvā nikkhamiṃsu.

 

Rājāpi amaccasahassena saddhiṃ gaṅgāya tīraṃ pāpuṇi. Tasmica samaye gaṅgā pūrā hoti. Atha naṃ disvā, ayaṃ gaṅgā pūrā caṇḍamacchākiṇṇā, amhehi saddhiṃ āgatā dāsā vā manussā vā natthi, ye no nāvaṃ vā uḷumpaṃ vā katvā dadeyyuṃ, etassa pana satthu guṇā nāma heṭṭhā avīcito upari yāva bhavaggā patthaṭā, sace esa satthā sammāsambuddho, imesaṃ assānaṃ khurapiṭṭhāni mā tementūti udakapiṭṭhena asse pakkhandāpesuṃ . Ekaassassāpi khurapiṭṭhamattaṃ na temi, rājamaggena gacchantā viya paratīraṃ patvā purato aaṃ mahānadiṃ pāpuṇiṃsu. Tattha aā saccakiriyā natthi, tāya eva saccakiriyāya tampi aḍḍhayojanavitthāraṃ nadiṃ atikkamiṃsu. Atha tatiyaṃ candabhāgaṃ nāma mahānadiṃ patvā tampi tāya eva saccakiriyāya atikkamiṃsu.

 

Satthāpi taṃdivasaṃ paccūsasamaye mahākaruṇāsamāpattito vuṭṭhāya lokaṃ olokento ajja mahākappino tiyojanasatikaṃ rajjaṃ pahāya amaccasahassaparivāro mama santike pabbajituṃ āgacchatīti disvā, mayā tesaṃ paccuggamanaṃ kātuṃ yuttanti pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā, bhikkhusaṅghaparivāro sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā, pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sayameva pattacīvaraṃ gahetvā, ākāse uppatitvā candabhāgāya nadiyā tīre tesaṃ uttaraṇatitthassa abhimukhe ṭhāne mahānigrodharukkho atthi, tattha pallaṅkena nisīditvā parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā chabbaṇṇabuddharasmiyo vissajjesi. Te tena titthena uttarantā ca chabbaṇṇabuddharasmiyo ito cito ca vidhāvantiyo olokentā dasabalassa puṇṇacandasassirikaṃ mukhaṃ disvā, yaṃ satthāraṃ uddissa mayaṃ pabbajitā, addhā so esoti dassaneneva niṭṭhaṃ gantvā diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya onatā vandamānā āgamma satthāraṃ vandiṃsu. Rājā gopphakesu gahetvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi saddhiṃ amaccasahassena. Satthā tesaṃ dhammaṃ kathesi. Desanāpariyosāne sabbe arahatte patiṭṭhāya satthāraṃ pabbajjaṃ yāciṃsu. Satthā pubbe ime cīvaradānassa dinnattā attano cīvarāni gahetvāva āgatāti suvaṇṇavaṇṇaṃ hatthaṃ pasāretvā, etha bhikkhavo svākkhāto dhammo, caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyāti āha. Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ pabbajjā ca upasampadā ca ahosi, vassasaṭṭhikattherā viya satthāraṃ parivārayiṃsu.

 

Anojāpi devī rathasahassaparivārā gaṅgātīraṃ patvā rao atthāya ābhataṃ nāvaṃ vā uḷumpaṃ vā adisvā attano byattatāya cintesi rājā saccakiriyaṃ katvā gato bhavissati, so pana satthā na kevalaṃ tesaṃyeva atthāya nibbatto, sace so satthā sammāsambuddho, amhākaṃ rathā mā udake nimujjiṃsūti udakapiṭṭhe rathe pakkhandāpesi. Rathānaṃ nemivaṭṭimattampi na temi. Dutiyatatiyanadīpi teneva saccakārena uttaramānāyeva nigrodharukkhamūle satthāraṃ addasa. Satthā imāsaṃ attano sāmike passantīnaṃ chandarāgo uppajjitvā maggaphalānaṃ antarāyaṃ kareyya, so evaṃ kātuṃ na sakkhissatīti yathā aamae na passanti, tathā akāsi. Tā sabbāpi titthato uttaritvā dasabalaṃ vanditvā nisīdiṃsu. Satthā tāsaṃ dhammaṃ kathesi, desanāpariyosāne sabbāpi sotāpattiphale patiṭṭhāya aamae passiṃsu. Satthā uppalavaṇṇā āgacchatūti cintesi. Therī āgantvā sabbā pabbājetvā ādāya bhikkhunīnaṃ upassayaṃ gatā. Satthā bhikkhusahassaṃ gahetvā ākāsena jetavanaṃ agamāsi. Imaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ mahākappinoti evaṃ nāmako abhiābalappatto asītimahāsāvakānaṃ abbhantaro mahātheroti.

 

Janetasminti janite pajāyāti attho. Ye gottapaṭisārinoti ye mayaṃ vāseṭṭhā gotamāti gottaṃ paṭisaranti paṭijānanti, tesaṃ khattiyo seṭṭhoti attho. Vijjācaraṇasampannoti aṭṭhahi vijjāhi ceva pannarasadhammabhedena caraṇena ca samannāgato. Tapatīti virocati. Jhāyī tapati brāhmaṇoti khīṇāsavabrāhmaṇo duvidhena jhānena jhāyamāno tapati virocati. Tasmiṃ pana khaṇe kāludāyitthero duvidhena jhānena jhāyamāno avidūre nisinno hoti. Buddho tapatīti sabbaubuddho virocati. Sabbamaṅgalagāthā kiresā. Bhātikarājā kira ekaṃ pūjaṃ kāretvā ācariyakaṃ āha tīhi ratanehi amuttaṃ ekaṃ jayamaṅgalaṃ vadathāti. So tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ sammasitvā imaṃ gāthaṃ vadanto divā tapati ādiccoti vatvā atthaṅgamentassa sūriyassa ajaliṃ paggaṇhi. Rattimābhāti candimāti, uṭṭhahantassa candassa ajaliṃ paggaṇhi. Sannaddho khattiyo tapatīti rao ajaliṃ paggaṇhi. Jhāyī tapati brāhmaṇoti bhikkhusaṅghassa ajaliṃ paggaṇhi. Buddho tapati tejasāti vatvā pana mahācetiyassa ajaliṃ paggaṇhi. Atha naṃ rājā mā hatthaṃ otārehīti ukkhittasmiṃyeva hatthe sahassaṃ ṭhapesi. Ekādasamaṃ.

1) ... Tr ở Svatthi.

2) Rồi Tn giả Mah Kappina đi đến Thế Tn.

3) Thế Tn thấy Tn giả Mah Kappina từ đường xa đi đến.

4) Sau khi thấy, Thế Tn liền gọi cc Tỷ-kheo:

-- Cc ng c thấy khng, ny cc Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo kia đi đến, da bạc trắng, ốm yếu, với ci mũi cao?

-- Thưa c, bạch Thế Tn.

5) -- Tỷ-kheo ấy, ny cc Tỷ-kheo, c đại thần thng, c đại uy lực. Thật khng dễ g đạt được sự chứng đắc m trước kia vị Tỷ-kheo ấy chưa chứng đắc. Vị ấy cn ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, chứng ngộ, chứng đạt v an tr v thượng cứu cnh Phạm hạnh m v mục đch ny, con cc lương gia chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

6) Thế Tn thuyết như vậy, Thiện Thệ thuyết như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

St-lỵ l tối thượng,
Giữa mọi loi chng sanh,
Với những ai nương tựa,
Vo vấn đề giai cấp.
Bậc Minh Hạnh cụ tc,
Tối thượng giữa Trời, Người,
Ngy, mặt trời chi sng,
m, mặt trăng chi sng,
Trong tấm o chiến bo,
St-lỵ được chi sng.
Trong Thiền định, Thiền tri,
B-l-mn chi sng,
Nhưng suốt cả đm ngy,
Phật chi sng ho quang.

12. Sahāyakasuttaṃ

12. Sahāyakasuttavaṇṇanā

XII. Thn Hữu (S.ii,285)

246. Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho dve bhikkhū sahāyakā āyasmato mahākappinassa saddhivihārino yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho bhagavā te bhikkhū dūratova āgacchante. Disvāna bhikkhū āmantesi passatha no tumhe, bhikkhave, ete bhikkhū sahāyake āgacchante kappinassa saddhivihārinoti? Evaṃ, bhante. Ete kho te bhikkhū mahiddhikā mahānubhāvā. Na ca sā samāpatti sulabharūpā, yā tehi bhikkhūhi asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiā sacchikatvā upasampajja viharantīti.

 

Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā

 

Sahāyā vatime bhikkhū, cirarattaṃ sametikā;

 

Sameti nesaṃ saddhammo, dhamme buddhappavedite.

 

Suvinītā kappinena, dhamme ariyappavedite;

 

Dhārenti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhininti. dvādasamaṃ;

 

Bhikkhusaṃyuttaṃ samattaṃ.

 

Tassuddānaṃ

 

Kolito upatisso ca, ghaṭo cāpi pavuccati;

 

Navo sujāto bhaddi ca, visākho nando tisso ca;

 

Theranāmo ca kappino, sahāyena ca dvādasāti.

 

Nidānavaggo dutiyo.

 

Tassuddānaṃ

 

Nidānābhisamayadhātu, anamataggena kassapaṃ;

 

Sakkārarāhulalakkhaṇo, opamma-bhikkhunā vaggo.

 

Dutiyo tena pavuccatīti.

 

Nidānavaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.

246. Dvādasame cirarattaṃsametikāti dīgharattaṃ saṃsanditvā sametvā ṭhitaladdhino. Te kira pacajātisatāni ekatova vicariṃsu. Sameti nesaṃ saddhammoti idāni imesaṃ ayaṃ sāsanadhammo saṃsandati sameti. Dhamme buddhappavediteti buddhena pavedite dhamme etesaṃ sāsanadhammo sobhatīti attho. Suvinītā kappinenāti attano upajjhāyena ariyappavedite dhamme suṭṭhu vinītā. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti. Dvādasamaṃ.

 

Bhikkhusaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

 

Iti sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya

 

Nidānavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.

1) ... Tr ở Svatthi.

2) Rồi hai Tỷ-kheo thn hữu, đệ tử của Tn giả Mah Kappina, đi đến Thế Tn.

3) Thế Tn thấy hai Tỷ-kheo ấy từ đng xa đi đến.

4) Thấy vậy, Thế Tn liền gọi cc Tỷ-kheo:

-- Cc ng c thấy khng, ny cc Tỷ-kheo, hai Tỷ-kheo thn hữu ấy đang đi tới, cả hai l đệ tử của Tn giả Mah Kappina?

-- Thưa c, bạch Thế Tn.

5) -- Hai Tỷ-kheo ấy c đại thần thng, c đại uy lực. Thật khng dễ g đạt được sự chứng đắc m trước kia những Tỷ-kheo ấy chưa chứng đắc. Cc vị ấy cn ngay trong hiện tại, tự mnh với thắng tr, chứng ngộ, chứng đắc v an tr v thượng cứu cnh Phạm hạnh, m v mục đch ny, con cc lương gia chơn chnh xuất gia, từ bỏ gia đnh, sống khng gia đnh.

6) Thế Tn thuyết giảng như vậy, Thiện Thệ ni như vậy xong, bậc ạo Sư lại ni thm:

Tỷ-kheo thn hữu ny,
Lu ngy cng chung sống,
Chung sống trong diệu php,
Diệu php, Phật thuyết giảng.
Tn giả Kappina
Kho lo huấn luyện họ,
Trong Chnh php vi diệu,
Do bậc Thnh thuyết giảng,
Chiến thắng ma qun xong,
Thọ tr thn tối hậu.

 

    

Mục Lục Tương Ưng Bộ Kinh PaliViệt

 


 

Samyutta Nikāya

 

Samyutta Nikāya (aṭṭhakathā)

 

Kinh Tương Ưng

 



KINH ĐIỂN 
Home

 

Phn đoạn song ngữ: VT Do

Updated 10-5-2019